ĐẶT VẤN ĐỀ 1. Tính cấp thiết của đề tài Đất đai là tài nguyên vô cùng quý giá của mỗi Quốc gia, là tư liệu sản xuất đặc biệt của con người, là thành phần quan trọng nhất của môi trường sống, là địa bàn phân bố dân cư, xây dựng công trình kinh tế - văn hóa, xã hội và an ninh quốc phòng. Đất đai có những tính chất đặc trưng khiến nó không giống với bất kỳ tư liệu sản xuất nào, nó vừa cung cấp nguồn nước, nguyên vật liệu khoáng sản, là không gian của sự sống, bảo tồn sự sống. Đất đai giữ vai trò hết sức quan trọng trong đời sống và trong sản xuất, nó là nền tảng cho mọi hoạt động sản xuất của con người.
Chính vì vậy chúng ta nhận định rằng: Đất đai là tài nguyên có giá trị nhất của nhân loại, là vốn sống của con người. Do đó, để quản lý đất đai một cách hợp lý thì nhà nước phải ban hành các chính sách, về quản lý và sử dụng đất đai từ trung ương đến địa phương để sử dụng đất đai một cách có hiệu quả và lâu bền. Phường Tân Thành nằm ở cửa ngõ Đông Nam thành phố Thái Nguyên, cách trung tâm hành chính thành phố khoảng 8 km. Theo số liệu thống kê đất đai năm 2010 diện tích tự nhiên của phường là 238,49 ha phân bố ở 16 tổ dân phố.
Ranh giới hành chính của phường được xác định như sau: - Phía Bắc giáp phường Hương Sơn, phường Trung Thành - Phía Đông và phía Nam giáp xã Lương Sơn - Phía Tây giáp xã Tân Quang - Thị xã Sông Công. Trên địa bàn có tuyến đường sắt Hà Nội - Thái Nguyên cùng với nhiều tuyến giao thông huyết mạch như: quốc lộ 37, quốc lộ 3 nối thành phố Thái Nguyên với Hà Nội và nhiều trung tâm kinh tế - chính trị khác của vùng Đông Bắc, đồng bằng sông Hồng… đây là điều kiện thuận lợi để phường trao đổi, giao lưu văn hoá, chính trị và phát triển kinh tế. n 2 Luật Đất đai năm 2013 tại Mục 4, điều 22 quy định: Quản lý quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất là một trong 15 nội dung quản lý Nhà nước về đất đai. Việc quy định nội dung lập kế hoạch sử dụng đất hàng năm cấp huyện làm cơ sở thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất gắn với nhu cầu sử dụng đất trong năm của các ngành, lĩnh vực, của các cấp, phù hợp với khả năng đầu tư và huy động nguồn lực, khắc phục lãng phí trong việc giao đất cho thuê đất để thực hiện dự án đầu tư.
Ngoài ra, Luật còn quy định trong nội dung kế hoạch sử dụng đất phải đồng thời xác định vị trí, diện tích đất thu hồi trong vùng phụ cận đối với dự án hạ tầng kỹ thuật, xây dựng, chỉnh trang khu đô thị, khu dân cư nông thôn để đấu giá quyền sử dụng đất thực hiện dự án nhà ở, thương mại, dịch vụ, sản xuất, kinh doanh nhằm tạo sự bình đẳng hơn, công bằng hơn trong sử dụng đất nói chung, trong vấn đề hưởng lợi từ quy hoạch sử dụng đất đem lại nói riêng. Để việc thực hiện kế hoạch sử dụng đất các giai đoạn sau tốt hơn thì việc đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch sử dụng đất giai đoạn trước là hết sức cần thiết. Thái Nguyên là một tỉnh ở Đông Bắc Việt Nam, là một trung tâm kinh tế - xã hội lớn của khu vực Đông Bắc hay cả vùng trung du và miền núi phía bắc. Tân Thành là một phường thuộc tỉnh Thái Nguyên nằm ở phía Đông Nam tỉnh Thái Nguyên.
Thái Nguyên với tiềm năng về nông lâm nghiệp, tiềm năng về tài nguyên khoáng sản cũng như tiềm năng về du lịch. Vì vậy việc phân bổ quỹ đất là vô cùng quan trọng. Với sự phát triển mạnh mẽ hiện nay của tỉnh Thái Nguyên nói chung, phường Tân Thành nói riêng, áp lực về đất ngày càng tăng. Việc sử dụng đất của người dân trên địa bàn còn chưa hợp lý, hiệu quả sử dụng đất chưa cao, chưa thực sự phát huy được tiềm năng kinh tế của phường.
Vì vậy công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất là cần thiết để giải quyết nhu cầu về đất cho các ngành kinh tế nhất là kinh tế mũi nhọn thương mai, dịch vụ - tiểu thủ công nghiệp, quỹ đất cho phát triển các công trình cơ sở hạ tầng và đất ở đô thị, bên cạnh đó việc phân bổ quỹ đất phải phù hợp với các quy hoạch các ngành liên quan, đồng thời phải phù hợp n 3 với điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội của phường. Do đó việc đánh giá kết quả thực hiện kế hoạch sử dụng đất trong giai đoạn 2011 - 2015 là hết sức cần thiết. Xuất phát từ ý nghĩa thực tiễn và nhu cầu sử dụng đất, được sự đồng ý của Ban chủ nhiệm khoa Quản lý Tài Nguyên- trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Nguyễn Ngọc Nông, em tiến hành thực hiện đề tài : “Đánh giá kết quả thực hiện kế hoạch sử dụng đất giai đoạn 2011-2015 của phường Tân Thành, Tp.Thái Nguyên, Tỉnh Thái Nguyên” 1. Mục tiêu tổng quát - Đánh giá việc thực hiện kế hoạch sử dụng đất phường Tân Thành, TP.Thái Nguyên, Tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2011 – 2015 nhằm xác định những nội dung đã thực hiện được và chưa thực hiện được, từ đó rút ra kinh nghiệm và đề xuất giải pháp có tính khả thi trong việc thực hiện kế hoạch sử dụng đất của giai đoạn tiếp theo.
Mục tiêu cụ thể - Đánh giá kết quả thực hiện kế hoạch sử dụng đất giai đoạn 2011-2015 của phường Tân Thành. - Đề xuất một số giải pháp để khắc phục những khó khăn trong công tác thực hiện kế hoạch sử dụng đất của phường Tân Thành giai đoạn 2011-2015. Ý nghĩa của đề tài - Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu: Bổ xung những kiến thức đã học trên lớp, học hỏi, tiếp nhận những kiến thức, kinh nghiệm thực tế, hiểu rõ tầm quan trọng của việc thực hiện đánh giá công tác quy hoạch. Biết cách thực hiện một đề tài khoa học và cách hoàn thành một khóa luận tốt nghiệp.
- Ý nghĩa thực tiễn: Đánh giá được tình hình quản lý và sử dụng đất đai trên địa bàn phường, xác định những tồn tại chủ yếu trong việc thực hiện quy hoạch sử dụng đất, nguyên nhân và những giải pháp khắc phục. n 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2. Đất đai và vai trò của đất đai trong sản xuất vật chất và phát triển kinh tế xã hội 2.Khái niệm về đất đai Cho tới nay có nhiều định nghĩa về đất đai nhưng định nghĩa cuả nhà thổ nhưỡng học người Nga Docutraep ( 1987: “ Đất là vật thể tự nhiên được hình thành qua một thời gian dài do kết quả tác động của 5 yếu tố là đá mẹ, sinh vật, khí hậu, địa hình và thời gian” ( Đỗ Thị Lan, Đỗ Anh Tài, 2006).
[4] Theo định nghĩa của FAO: “ Đất đai là một tổng thể vật chất bao gồm cả sự kết hợp giữa địa hình và không gian tự nhiên của thực thể vật chất đó”. Như vậy đất đai là một phạm vi không gian như một vật mang nhưng giá trị theo ý niệm của con người. Theo cách định nghĩa này đất đai thường được gắn với một giá trị kinh tế được thể hiện bằng giá tiền trên một đơn vị diện tích đất đai khi có sự chuyển quyền sở hữu ( Đỗ Thị Lan, Đỗ Anh Tài, 2006). Đất đai là tư liệu sản xuất đặc biệt Đất đai là tài nguyên vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là nguồn nội lực, nguồn vốn to lớn của đất nước, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn phân bố dân cư, xây dựng các cơ sở kinh tế, văn hóa, an ninh quốc phòng.
Đất đai có ý nghĩa kinh tế, chính trị, xã hội sâu sắc trong sự nghiệp xây dựng bảo vệ tổ quốc. Đất đai là điều kiện vật chất cần thiết cho sự tồn tại của bất kỳ ngành nào. Trong nông nghiệp, công nghiệp, giao thông vận tải.Nhưng trong mỗi ngành, đất có những vai trò không giống nhau. Đất đai là tư liệu sản xuất đặc biệt và khác biệt với các tư liệu sản xuất khác.
Mọi tư liệu sản xuất đầu là sản phẩm của lao động còn riêng đất là sản phẩm của tự nhiên. Đất có trước lao động và là điều kiện thiên nhiên của lao động. Có khi tham n 5 gia vào quá trình lao động, đất trở thành một tư liệu sản xuất. Đất là tư liệu sản xuất có vị trí không thể thay đổi trong không gian, đây là tính chất đặc thù làm cho những mảnh đất nằm ở vị trí khác nhau có giá trị khác nhau.
Trong quá trình sản xuất người ta có thể thay thế tư liệu sản xuất này bằng tư liệu sản xuất khác, nhưng đất là tư liệu sản xuất không thể thay thế đặc biệt là trong nông nghiệp. Đất là tư liệu sản xuất vĩnh cửu, không chịu sự phá hủy của thời gian. Nếu sử dụng đúng và hợp lý thì chất lượng đất ngày càng tốt lên. Có thể nói đất đai là một tư liệu sản xuất đặc biệt quan trọng đối với con người.
Sự quan tâm chú ý đúng mức trong việc quản lý sử dụng đất đai sẽ làm cho sản lượng thu được trên mỗi mảnh đất không ngừng tăng. Vai trò và ý nghĩa của đất đai trong sản xuất vật chất và phát triển kinh tế - xã hội Đất với lớp phủ thổ nhưỡng, khoáng sản trong lòng đất, rừng, mặt nước và chiếm vị trí đặc biệt. Đất là điều kiện đầu tiên và là nền tảng tự nhiên của bất kỳ quá trình sản xuất nào. Chúng ta đều biết rằng không có đất thì không thể sản xuất, cũng như không có sự tồn tại của con người.
Đất là sản phẩm của tự nhiên, xuất hiện trước con người và tồn tại ngoài ý muốn con người. Đất tồn tại như một vât thể lịch sử - tự. Phương thức và mục tiêu sử dụng đất rất đa dạng. Dùng đất đai để làm nơi sinh hoạt từ đất đai để thỏa mãn nhu cầu sinh tồn và phát triển, đất cung cấp không gian, môi trường cảnh quan cho việc hưởng thụ tinh thần.
Trong giai đoạn đầu phát triển kinh tế, xã hội, khi mức sống của con người còn thấp, công năng chủ yếu của đất tập trung vào sản xuất vật chất, đặc biệt trong sản xuất nông nghiệp.