Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Sản Xuất Nông Nghiệp Tại Xã Hạnh Phúc, Huyện Quảng Uyên, Tỉnh Cao Bằng

Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp là một quá trình quan trọng nhằm xác định mức độ khai thác và sử… 75 trang · Đại học Nông Lâm Thái Nguyên · 2015.

• Tác giả: Lương Thị Lâm
• Người hướng dẫn: TS. Phan Đình Binh
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý Đất đai
• Đề tài: Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn xã Hạnh Phúc, huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu của đề tài
• 1.3. Yêu cầu của đề tài
• 1.4. Ý nghĩa nghiên cứu đề tài
• 1.4.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học
• 1.4.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2. Cơ sở lý luận của đề tài
• 2.2.1. Khái niệm về đất và đất sản xuất nông nghiệp
• 2.2.2. Một số khái niệm liên quan
• 2.2.3. Sử dụng đất và những quan điểm về sử dụng đất
• 2.2.3.1. Khái niệm sử dụng đất
• 2.2.3.2. Các yếu tố ảnh hưởng tới sử dụng đất
• 2.2.3.2.1. Các yếu tố về điều kiện tự nhiên
• 2.2.3.2.2. Các yếu tố về kinh tế, kỹ thuật canh tác
• 2.2.3.2.3. Nhóm các yếu tố kinh tế tổ chức
• 2.2.3.3. Quan điểm sử dụng đất bền vững
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp thu thập số liệu, tài liệu
• 3.4.2. Phương pháp điều tra
• 3.4.3. Phương pháp tính hiệu quả của các loại hình sử dụng đất
• 3.4.4. Phương pháp đánh giá tính bền vững
• 3.4.5. Phương pháp tính toán phân tích số liệu
• 3.4.6. Phương pháp kế thừa
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của xã Hạnh Phúc, huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên xã Hạnh Phúc
• 4.1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội xã Hạnh Phúc
• 4.1.3. Đánh giá ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên, kinh tế- xã hội đến hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp của xã Hạnh Phúc
• 4.2. Hiện trạng sử dụng đất của xã Hạnh Phúc, huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng năm 2014
• 4.2.1. Thực trạng sử dụng đất nông nghiệp của xã Hạnh Phúc, huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng năm 2014
• 4.2.2. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp của xã Hạnh Phúc
• 4.2.3. Thực trạng các loại hình sử dụng đất nông nghiệp của xã Hạnh Phúc
• 4.3. Đánh giá hiệu quả loại hình sử dụng đất nông nghiệp
• 4.3.1. Hiệu quả kinh tế
• 4.3.2. Hiệu quả xã hội
• 4.3.3. Hiệu quả môi trường
• 4.4. Lựa chọn các loại hình sử dụng đất (LUT) đạt hiệu quả kinh tế - xã hội - môi trường
• 4.4.1. Tiêu chuẩn lựa chọn LUT sử dụng đất bền vững
• 4.4.2. Lựa chọn LUT sử dụng có hiệu quả
• 4.5. Đề xuất các giải pháp có hiệu quả để nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trong tương lai trên địa bàn xã Hạnh Phúc
• 4.5.1. Giải pháp chung
• 4.5.2. Giải pháp cụ thể
• 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp

Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp là một quá trình quan trọng nhằm xác định mức độ khai thác và sử dụng đất một cách hợp lý. Tại xã Hạnh Phúc, huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng, việc đánh giá này giúp xác định các loại hình sử dụng đất hiệu quả nhất, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp. Hiệu quả sử dụng đất được đánh giá dựa trên ba yếu tố chính: kinh tế, xã hội và môi trường. Kết quả nghiên cứu cho thấy, các loại hình sử dụng đất như trồng cây hàng năm và lâm nghiệp đạt hiệu quả kinh tế cao, đồng thời góp phần bảo vệ môi trường và nâng cao đời sống người dân.

1.1. Hiệu quả kinh tế

Hiệu quả kinh tế của việc sử dụng đất nông nghiệp được đo lường thông qua năng suất cây trồng và lợi nhuận thu được. Tại xã Hạnh Phúc, các loại cây trồng như ngô, lúa và cây ăn quả đem lại giá trị kinh tế cao. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc áp dụng các biện pháp thâm canh và sử dụng giống cây trồng chất lượng đã giúp tăng năng suất đáng kể. Tuy nhiên, cần chú ý đến việc cân bằng giữa đầu tư và lợi nhuận để đảm bảo tính bền vững.

1.2. Hiệu quả xã hội

Hiệu quả xã hội được đánh giá thông qua việc cải thiện đời sống người dân và tạo việc làm. Tại xã Hạnh Phúc, các loại hình sử dụng đất nông nghiệp đã góp phần giải quyết việc làm cho lao động địa phương, đặc biệt là trong lĩnh vực trồng trọt và chăn nuôi. Ngoài ra, việc phát triển các mô hình sản xuất bền vững cũng giúp nâng cao nhận thức của người dân về bảo vệ môi trường và sử dụng tài nguyên hiệu quả.

II. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp

Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp tại xã Hạnh Phúc được phân tích dựa trên các loại hình sử dụng đất chính như trồng cây hàng năm, cây lâu năm và lâm nghiệp. Kết quả nghiên cứu cho thấy, diện tích đất nông nghiệp chiếm tỷ lệ lớn trong tổng diện tích tự nhiên của xã. Tuy nhiên, việc sử dụng đất còn nhiều bất cập, chưa khai thác hết tiềm năng. Cần có các giải pháp để tối ưu hóa việc sử dụng đất, đảm bảo phát triển bền vững.

2.1. Cơ cấu đất nông nghiệp

Cơ cấu đất nông nghiệp tại xã Hạnh Phúc bao gồm đất trồng cây hàng năm, cây lâu năm và đất lâm nghiệp. Trong đó, đất trồng cây hàng năm chiếm tỷ lệ cao nhất, chủ yếu là ngô và lúa. Đất lâm nghiệp cũng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế. Tuy nhiên, việc phân bổ đất chưa hợp lý dẫn đến hiệu quả sử dụng chưa cao.

2.2. Thực trạng khai thác đất

Thực trạng khai thác đất tại xã Hạnh Phúc cho thấy, nhiều diện tích đất chưa được sử dụng hiệu quả. Nguyên nhân chính là do thiếu đầu tư về kỹ thuật và công nghệ. Ngoài ra, việc quản lý đất đai còn nhiều hạn chế, chưa có sự phối hợp chặt chẽ giữa các ban ngành. Điều này đòi hỏi cần có các chính sách và giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất

Để nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại xã Hạnh Phúc, cần áp dụng các giải pháp đồng bộ từ quản lý đến kỹ thuật. Các giải pháp bao gồm: cải thiện cơ cấu cây trồng, áp dụng công nghệ tiên tiến, và tăng cường quản lý đất đai. Ngoài ra, cần có sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương và các tổ chức liên quan để thực hiện các chính sách phát triển nông nghiệp bền vững.

3.1. Cải thiện cơ cấu cây trồng

Cải thiện cơ cấu cây trồng là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Tại xã Hạnh Phúc, cần chú trọng phát triển các loại cây trồng có giá trị kinh tế cao và phù hợp với điều kiện tự nhiên. Việc đa dạng hóa cây trồng cũng giúp giảm rủi ro và tăng thu nhập cho người dân.

3.2. Áp dụng công nghệ tiên tiến

Áp dụng công nghệ tiên tiến trong sản xuất nông nghiệp giúp tăng năng suất và giảm chi phí. Tại xã Hạnh Phúc, cần khuyến khích người dân sử dụng các giống cây trồng chất lượng cao, áp dụng các biện pháp thâm canh và sử dụng phân bón hợp lý. Ngoài ra, việc ứng dụng công nghệ tưới tiêu hiện đại cũng góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Đất đai là tài nguyên quốc gia quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt và không thể thay thế trong sản xuất nông nghiệp. Dưới sức ép gia tăng dân số, nhu cầu về lương thực, thực phẩm và đất ở ngày càng tăng cao, dẫn đến tình trạng khai thác đất đai quá mức, trong khi quỹ đất mới có thể khai hoang ngày càng hạn hẹp. Nguy cơ suy thoái đất dưới tác động tự nhiên và nhân tạo đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đánh giá hiệu quả sử dụng đất theo định hướng sinh thái và phát triển bền vững. Đối với một quốc gia có nền kinh tế nông nghiệp giữ vai trò quan trọng như Việt Nam, việc nghiên cứu và đánh giá hiệu quả đất sản xuất nông nghiệp tại các vùng nông thôn miền núi có ý nghĩa quyết định đối với an ninh lương thực và sinh kế của người dân.

Xã Hạnh Phúc là một xã vùng cao thuộc vùng hai của huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng, cách trung tâm huyện 18 km về hướng Đông và cách cửa khẩu Tà Lùng khoảng 20 km về hướng Nam. Toàn xã có tổng diện tích tự nhiên là 2.539,20 ha, quy mô dân số năm 2014 là 2.932 người với 680 hộ gia đình, gồm hai dân tộc Tày và Nùng cùng sinh sống tại 12 xóm. Cơ cấu kinh tế của xã thuần nông, nông nghiệp chiếm 100% giá trị kinh tế và thu hút toàn bộ lực lượng lao động địa phương tham gia; các ngành thương mại, dịch vụ và tiểu thủ công nghiệp chưa phát triển (chiếm 0%). Thu nhập bình quân đầu người của xã năm 2014 chỉ đạt khoảng 7,3 triệu đồng/người/năm, sản lượng lương thực bình quân đạt 325 kg/người/năm. Đời sống nhân dân còn nhiều khó khăn, hạ tầng kỹ thuật thiếu đồng bộ, địa hình chia cắt phức tạp và nguồn nước tưới tiêu trong mùa khô thường xuyên thiếu hụt. Xuất phát từ thực tế đó, tác giả Lương Thị Lâm thực hiện khóa luận tốt nghiệp nhằm đánh giá khoa học hiện trạng và hiệu quả của các loại hình sử dụng đất, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại địa phương.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể gồm ba nội dung:

1. Đánh giá thực trạng sử dụng đất nông nghiệp của xã Hạnh Phúc, huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng.
2. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất của các loại hình sử dụng đất (Land Use Type - LUT) nông nghiệp trên địa bàn xã.
3. Đề xuất một số giải pháp có hiệu quả để nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trong tương lai tại địa phương.

Nhiệm vụ và yêu cầu nghiên cứu:

• Điều tra, thu thập đầy đủ số liệu thứ cấp và sơ cấp về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn xã Hạnh Phúc.
• Phân tích, tính toán các chỉ tiêu hiệu quả kinh tế, hiệu quả xã hội và hiệu quả môi trường của từng loại hình sử dụng đất nhằm đưa ra nhận định khách quan.
• Đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất phù hợp với điều kiện tự nhiên, trình độ canh tác và định hướng phát triển của địa phương.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Điều kiện tự nhiên, quỹ đất đai, tiềm năng đất đai phục vụ sản xuất nông nghiệp, các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp chính và các yếu tố kinh tế - xã hội, môi trường tác động đến quá trình sử dụng đất tại xã Hạnh Phúc.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu được thực hiện trên toàn bộ địa giới hành chính xã Hạnh Phúc, huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng; tập trung điều tra chi tiết tại 05 xóm đại diện gồm Bản Hoán, Bản Tin, Lũng Nhùng, Lũng Luông và Bó Huy.
• Phạm vi thời gian: Đợt thực tập và điều tra thực địa được tiến hành từ ngày 18/08/2014 đến ngày 30/11/2014; số liệu thống kê đất đai và kinh tế - xã hội sử dụng mốc thời gian năm 2014.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng trên nền tảng lý luận về đất đai và đánh giá đất của các học giả trong nước và quốc tế. Tác giả viện dẫn quan niệm của Docutraiev (1887) về 5 yếu tố hình thành đất (đá mẹ, sinh vật, khí hậu, địa hình, thời gian); quan điểm của C. Mác (1949) xác định đất là tư liệu sản xuất cơ bản và phổ biến của nông nghiệp; và định nghĩa của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO, 1976) xem đất đai là một tổng thể không gian tự nhiên bao gồm khí hậu, thổ nhưỡng, địa hình, thủy văn và tác động của con người. Về mặt pháp lý, đề tài áp dụng phân loại đất nông nghiệp theo Luật Đất đai năm 2003, bao gồm đất trồng cây hàng năm, đất trồng cây lâu năm, đất lâm nghiệp, đất nuôi trồng thủy sản, đất làm muối và đất nông nghiệp khác. Các khái niệm chuyên ngành cốt lõi được áp dụng gồm: Đơn vị bản đồ đất đai (Land Mapping Unit - LMU), Loại hình sử dụng đất (Land Use Type - LUT) và Hệ thống sử dụng đất (Land Use System - LUS).

Về lý thuyết sử dụng đất bền vững, đề tài kế thừa khung lý thuyết của FAO và Smyth & Dumanski (1993) với 5 nguyên tắc trụ cột: duy trì và nâng cao sản lượng, giảm thiểu mức rủi ro, bảo vệ tài nguyên đất và nước chống thoái hóa, khả thi về kinh tế, và được xã hội chấp nhận. Tại Việt Nam, tiêu chuẩn bền vững được cụ thể hóa trên ba khía cạnh: kinh tế (cho năng suất, giá trị cao hơn mức bình quân), xã hội (tạo việc làm, tăng thu nhập, phù hợp văn hóa bản địa) và môi trường (độ che phủ đạt ngưỡng an toàn sinh thái >35%, duy trì độ phì, hạn chế xói mòn và giảm thiểu hóa chất).

Phương pháp nghiên cứu thực tế được triển khai đồng bộ qua các bước:

• Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp: Kế thừa văn bản và số liệu từ Báo cáo thuyết minh tổng hợp quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020 - kế hoạch 5 năm (2011 - 2015) của xã Hạnh Phúc; báo cáo thống kê, kiểm kê đất đai năm 2014 của UBND xã Hạnh Phúc; số liệu thống kê sản xuất nông nghiệp của huyện Quảng Uyên; số liệu thống kê đất đai toàn quốc năm 2012–2013 của Tổng cục Thống kê.
• Phương pháp điều tra sơ cấp (phỏng vấn nông hộ): Chọn mẫu ngẫu nhiên 50 hộ gia đình tại 05 xóm đại diện cho các điều kiện sản xuất chính của xã gồm Bản Hoán, Bản Tin, Lũng Nhùng, Lũng Luông, Bó Huy (10 hộ/xóm). Sử dụng phiếu phỏng vấn kết hợp câu hỏi đóng và câu hỏi mở để thu thập dữ liệu về diện tích, chi phí giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, công lao động, năng suất và giá bán sản phẩm.
• Phương pháp tính toán các chỉ tiêu hiệu quả:
  • Hiệu quả kinh tế:
    • Tổng giá trị sản xuất: $T = \sum (q \times p)$ (nghìn đồng/ha/năm), trong đó $q$ là sản lượng trên 1 ha, $p$ là giá bán sản phẩm tại thời điểm thu hoạch.
    • Thu nhập thuần: $N = T - C_{SX}$ (nghìn đồng/ha/năm), trong đó $C_{SX}$ là chi phí sản xuất trực tiếp cho 1 ha.
    • Hiệu quả đồng vốn: $H = T / C_{SX}$ (lần).
    • Giá trị ngày công lao động: tính bằng thu nhập thuần chia cho tổng số ngày công lao động trên 1 ha/năm ($N / \text{Số ngày công}$).
  • Hiệu quả xã hội: Đánh giá thông qua giá trị ngày công, thu nhập bình quân/lao động, mức độ giải quyết việc làm tại chỗ, mức độ thỏa mãn nhu cầu lương thực và tiêu thụ nông sản trên thị trường.
  • Hiệu quả môi trường: Đánh giá qua tỷ lệ che phủ đất, khả năng bảo vệ và cải tạo đất, mức độ sử dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật của người dân.
• Phương pháp xử lý số liệu: Toàn bộ số liệu sơ cấp và thứ cấp được kiểm tra, tổng hợp và xử lý thống kê mô tả bằng phần mềm Microsoft Office Excel.

Nội dung chính theo từng chương

PHẦN 1. MỞ ĐẦU

Chương mở đầu tập trung luận giải tính cấp thiết của việc đánh giá hiệu quả đất nông nghiệp trong bối cảnh xã Hạnh Phúc là địa bàn miền núi thuần nông có tỷ lệ tham gia sản xuất nông nghiệp tuyệt đối (100%), thu nhập bình quân ở mức thấp (7,3 triệu đồng/người/năm). Tác giả xác lập rõ 3 mục tiêu nghiên cứu cụ thể, 2 yêu cầu nghiên cứu, cùng ý nghĩa khoa học và giá trị ứng dụng thực tiễn của đề tài trong công tác quản trị tài nguyên đất tại địa phương.

PHẦN 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU

Chương này tổng kết hệ thống cơ sở lý luận và thực tiễn về đất đai và đánh giá đất. Về quốc tế, tác giả phân tích quan điểm của Docutraiev, luận điểm của Rozop và cộng sự tại Hội nghị Đánh giá đất Quốc tế lần thứ X tại Matxcơva (1974), quan điểm của Ruanell về mối quan hệ giữa năng suất và độ phì, cùng Khung đánh giá đất đai của FAO (Framework for Land Evaluation, 1976). Về trong nước, chương phân tích số liệu thống kê đất đai Việt Nam tính đến ngày 01/01/2013: tổng diện tích tự nhiên là 82.271,12 nghìn ha, trong đó đất nông nghiệp chiếm 48.035,07 nghìn ha, đất sản xuất nông nghiệp chiếm 42.253,01 nghìn ha. Tác giả tổng hợp các nguyên tắc định hướng sử dụng đất bền vững dựa trên 5 tiêu chuẩn của Smyth & Dumanski và các tiêu chí định hướng của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.

PHẦN 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Chương này mô tả chi tiết quy trình tổ chức nghiên cứu từ ngày 18/08/2014 đến 30/11/2014 tại xã Hạnh Phúc. Tác giả thiết lập thiết kế mẫu khảo sát 50 hộ tại 5 xóm (Bản Hoán, Bản Tin, Lũng Nhùng, Lũng Luông, Bó Huy), trình bày chi tiết phiếu điều tra nông hộ và các phương pháp thu thập số liệu thứ cấp, sơ cấp. Hệ thống công thức tính toán chỉ tiêu kinh tế ($T, N, H$, giá trị ngày công), chỉ tiêu xã hội và chỉ tiêu môi trường được cụ thể hóa làm cơ sở định lượng cho các phân tích thực nghiệm ở chương tiếp theo.

PHẦN 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

Chương 4 là phần nội dung thực nghiệm trọng tâm của khóa luận, gồm 5 nội dung chính:

• Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội: Địa hình xã chia thành 3 dạng: đồi núi đất đỏ (cao trung bình 300m, diện tích rừng tái sinh phòng hộ tập trung), núi đá vôi (1.278,10 ha, chia hai khu vực Đông và Tây) và thung lũng đá vôi (vùng trồng lúa mùa chính). Khí hậu nhiệt đới gió mùa có nhiệt độ trung bình năm 25°C, lượng mưa trung bình 1.200 mm tập trung vào tháng 4–6. Hệ thống thủy văn gồm suối Khuổi Cải và 13 tuyến mương dài 4,79 km, thường xuyên thiếu nước tưới trong mùa khô. Xã có 2.932 nhân khẩu, 680 hộ, 1.795 người trong độ tuổi lao động (chiếm 61,22% dân số).
• Hiện trạng sử dụng đất năm 2014: Đất nông nghiệp chiếm 2.071,96 ha (81,60% diện tích tự nhiên), đất phi nông nghiệp chiếm 205,58 ha (8,10%), đất chưa sử dụng còn 261,66 ha (10,30%, chủ yếu là núi đá không có rừng cây với 242,33 ha). Trong đất nông nghiệp, đất lâm nghiệp chiếm ưu thế với 1.264,53 ha (61,03% đất nông nghiệp, 100% là rừng phòng hộ), đất sản xuất nông nghiệp có 802,31 ha (38,72% đất nông nghiệp), đất nuôi trồng thủy sản chỉ có 5,12 ha (0,25%).
• Thực trạng các cây trồng chính: Cây mía đạt diện tích gieo trồng 360,0 ha (mía mới 95 ha, mía lưu gốc 265 ha) với năng suất 595 tạ/ha, sản lượng đạt 21.420 tấn. Cây lúa có diện tích 113 ha, năng suất 41,4 tạ/ha, sản lượng 468 tấn. Cây ngô gieo trồng trên 3 chân đất: ngô ruộng 100,33 ha (năng suất 40,3 tạ/ha), ngô rẫy 41,4 ha (năng suất 42,6 tạ/ha), ngô thu 37,8 ha (năng suất 36,0 tạ/ha). Cây sắn địa phương đạt 20,7 ha, năng suất 210 tạ/ha, sản lượng 445,05 tấn.
• Phân tích hiệu quả các loại hình sử dụng đất (LUT): Kết quả điều tra xác định 2 nhóm LUT chính gồm: LUT 1 Lúa - 1 Màu (kiểu sử dụng đất Lúa mùa - Ngô đông) và LUT Chuyên màu và cây công nghiệp ngắn ngày (gồm 3 kiểu sử dụng đất: Ngô mùa - Ngô đông, Ngô mùa - Sắn, Mía). Về kinh tế, cây Mía cho thu nhập thuần cao nhất (37.861,11 nghìn đồng/ha), tiếp đến là Ngô đông (10.276,56 nghìn đồng/ha), Lúa mùa (10.192,89 nghìn đồng/ha), Ngô mùa (9.293,33 nghìn đồng/ha), thấp nhất là Sắn (3.415,67 nghìn đồng/ha). Xét theo kiểu canh tác, Mía đạt mức rất cao (VH) về cả thu nhập thuần, hiệu quả đồng vốn (2,18 lần) và giá trị ngày công (148,24 nghìn đồng/công).
• Lựa chọn LUT và giải pháp: Xác định LUT trồng Mía và kiểu Lúa mùa - Ngô đông là các mô hình tối ưu cần ưu tiên duy trì và nhân rộng; đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả đất đai bao gồm quy hoạch vùng mía nguyên liệu, đầu tư kiên cố hóa 13 tuyến mương, tăng cường đưa giống ngô lai (CP 999, K43, DK 999) và giống mía ROC 19, ROC 22 vào sản xuất.

PHẦN 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ

Khóa luận đúc kết các phát hiện thực tiễn về thực trạng và hiệu quả đất nông nghiệp tại xã Hạnh Phúc, đồng thời kiến nghị UBND huyện Quảng Uyên và các phòng ban chuyên môn hỗ trợ kinh phí kiên cố hóa hệ thống thủy văn, chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật và xây dựng chuỗi liên kết tiêu thụ sản phẩm mía đường ổn định với nhà máy đường Phục Hòa.

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

Số liệu kiểm kê và phân tích hiện trạng sử dụng đất của xã Hạnh Phúc năm 2014 được tổng hợp chi tiết trong bảng sau:

STT	Mục đích sử dụng đất	Mã	Diện tích (ha)	Cơ cấu so với DTTN (%)	Cơ cấu trong đất nông nghiệp (%)
1	Đất nông nghiệp	NNP	2.071,96	81,60	100,00
1.1	Đất sản xuất nông nghiệp	SXN	802,31	31,60	38,72
-	Đất trồng cây hàng năm	CHN	790,24	31,12	38,14
+	Đất trồng lúa	LUA	213,22	8,40	10,29
+	Đất trồng cây hàng năm khác	HNK	577,02	22,72	27,85
-	Đất trồng cây lâu năm	CLN	12,07	0,48	0,58
1.2	Đất lâm nghiệp (100% Rừng phòng hộ)	LNP/RPH	1.264,53	49,80	61,03
1.3	Đất nuôi trồng thuỷ sản	NTS	5,12	0,20	0,25
2	Đất phi nông nghiệp	PNN	205,58	8,10	-
2.1	Đất chuyên dùng	CDG	113,07	4,47	-
2.2	Đất nghĩa trang, nghĩa địa	NTD	8,57	0,34	-
2.3	Đất sông suối, mặt nước chuyên dùng	SMN	47,83	1,88	-
2.4	Các loại đất phi nông nghiệp khác	TTN, CTS...	36,11	1,41	-
3	Đất chưa sử dụng	CSD	261,66	10,30	-
3.1	Đất bằng chưa sử dụng	BCS	9,30	0,36	-
3.2	Đất đồi núi chưa sử dụng	DCS	10,03	0,40	-
3.3	Núi đá không có rừng cây	NCS	242,33	9,54	-
TỔNG	Tổng diện tích tự nhiên		2.539,20	100,00	-

Về hiệu quả kinh tế của các loại cây trồng và kiểu sử dụng đất, kết quả phân tích số liệu khảo sát từ 50 hộ gia đình chỉ ra sự chênh lệch rõ rệt giữa các mô hình canh tác:

Cây trồng / Kiểu sử dụng đất	Thu nhập thuần túy (1.000 đồng/ha)	Phân cấp thu nhập thuần	Hiệu quả đồng vốn (lần)	Phân cấp hiệu quả vốn	Giá trị ngày công LĐ (1.000 đồng/công)	Phân cấp giá trị công
Cây trồng chính:
Cây Mía	37.861,11	Rất cao (VH)	2,18	Rất cao (VH)	148,24	Rất cao (VH)
Cây Ngô đông	10.276,56	Khá cao	-	-	-	-
Cây Lúa mùa	10.192,89	Trung bình	-	-	-	-
Cây Ngô mùa	9.293,33	Thấp	-	-	-	-
Cây Sắn	3.415,67	Rất thấp	-	-	-	-
Kiểu sử dụng đất (LUT):
Chuyên Mía	37.861,11	Rất cao (VH)	2,18	Rất cao (VH)	148,24	Rất cao (VH)
Lúa mùa - Ngô đông	Trung bình	Trung bình (M)	1,73	Trung bình (M)	34,84	Cao (H)
Ngô mùa - Ngô đông	Trung bình	Trung bình (M)	1,91	Cao (H)	47,91	Rất cao (VH)
Ngô mùa - Sắn	Thấp	Thấp (L)	Thấp	Thấp	Thấp	Thấp

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

Trên cơ sở phân cấp hiệu quả, tác giả đề xuất hai nhóm giải pháp:

• Nhóm giải pháp chung: Rà soát và thực hiện quy hoạch sử dụng đất gắn với vùng nguyên liệu mía đường Phục Hòa; đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên chân đất lúa và đất màu kém hiệu quả sang trồng mía và ngô lai; hoàn thiện cơ chế giao đất lâm nghiệp gắn với khoán bảo vệ rừng phòng hộ.
• Nhóm giải pháp cụ thể:
  • Giải pháp kỹ thuật canh tác: Đưa các giống mới có năng suất cao vào sản xuất (giống mía ROC 19, ROC 22; giống ngô lai CP 999, K43, K54, DK 999, NK4300; giống lúa lai Khang dân, Quy ưu 1); áp dụng quy trình bón phân cân đối kết hợp phân hữu cơ (5–6 tấn/ha đối với lúa, 10–20 tấn/ha đối với mía).
  • Giải pháp hạ tầng thủy lợi: Nâng cấp, kiên cố hóa 13 tuyến mương hiện có (tổng chiều dài 4,79 km); xây dựng các bể trữ nước và tận dụng nguồn nước ngầm mùa mưa từ hang karst để khắc phục tình trạng thiếu nước tưới trong mùa khô.
  • Giải pháp thị trường và tổ chức sản xuất: Tăng cường liên kết giữa nông dân với Nhà máy đường Phục Hòa để bao tiêu sản phẩm mía cây; hỗ trợ hình thành các tổ hợp tác dịch vụ tiêu thụ ngô thương phẩm, giảm áp lực lưu thông hàng hóa qua chợ huyện do xã chưa có chợ trung tâm.

Đóng góp của đề tài

Tác giả tự xác định công trình đã cung cấp bức tranh hoàn chỉnh và cập nhật về hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp tại một xã miền núi thuần nông thuộc tỉnh Cao Bằng trong năm 2014. Khóa luận đã định lượng hóa các chỉ tiêu chi phí, doanh thu, thu nhập thuần và giá trị ngày công của 4 kiểu sử dụng đất, chứng minh bằng số liệu thực nghiệm rằng mô hình chuyên canh mía mang lại giá trị kinh tế vượt trội so với các loại cây lương thực truyền thống, tạo luận cứ thực tế cho công tác lập quy hoạch và chuyển dịch cơ cấu cây trồng tại xã Hạnh Phúc.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận chỉ ra một số hạn chế gắn liền với điều kiện thực hiện nghiên cứu tại địa phương:

• Mẫu điều tra sơ cấp mới dừng lại ở quy mô 50 hộ gia đình phân bố tại 5/12 xóm (Bản Hoán, Bản Tin, Lũng Nhùng, Lũng Luông, Bó Huy), chưa bao quát hết đặc thù canh tác của toàn bộ 12 xóm trên địa bàn xã.
• Thời gian tiến hành nghiên cứu thực địa tương đối ngắn (từ 18/08/2014 đến 30/11/2014), dữ liệu điều tra chủ yếu phản ánh vụ mùa và số liệu thống kê của một năm duy nhất (năm 2014), chưa theo dõi được biến động nhiều năm của các chỉ tiêu kinh tế khi giá nông sản biến động.
• Việc đánh giá hiệu quả môi trường và xã hội chủ yếu dựa trên nhận thức định tính của nông hộ qua phỏng vấn và các quan sát hiện trường, chưa tiến hành lấy mẫu phân tích lý hóa học để định lượng độ phì, mức độ xói mòn đất hay dư lượng hóa chất bảo vệ thực vật trong môi trường nước và đất.
• Hướng mở rộng nghiên cứu được rút ra: Cần mở rộng quy mô điều tra trên toàn bộ 12 xóm của xã Hạnh Phúc; thực hiện lấy mẫu thí nghiệm đất để đánh giá định lượng tác động dài hạn của việc thâm canh mía và ngô lai đến độ phì thổ nhưỡng; nghiên cứu sâu hơn về hiệu quả kinh tế của đất lâm nghiệp (chiếm 49,80% diện tích tự nhiên) và đất nuôi trồng thủy sản.

Giá trị tham khảo

Bản khóa luận là tài liệu tham khảo chuyên khảo hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên ngành Quản lý Đất đai, Khoa học Môi trường, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đang thực hiện đồ án, khóa luận tốt nghiệp về đánh giá đất đai (Land Evaluation) cấp xã.
• Cán bộ địa chính - nông nghiệp cấp xã, phòng Tài nguyên và Môi trường, phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn các huyện miền núi có điều kiện tự nhiên tương đồng với huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng.
• Các nội dung có giá trị tham khảo cao nhất trong văn bản:
  • Khung phương pháp và bảng câu hỏi phỏng vấn nông hộ về chi phí, năng suất, công lao động trong sản xuất nông nghiệp vùng cao (Phụ lục điều tra).
  • Quy trình áp dụng hệ thống chỉ tiêu tính toán kinh tế nông hộ ($T, N, H$, giá trị ngày công) theo phương pháp luận của FAO thích ứng với điều kiện canh tác ruộng bậc thang và thung lũng đá vôi.
  • Hệ thống dữ liệu gốc về diện tích, cơ cấu sử dụng đất và tình hình sản xuất cây trồng, vật nuôi của xã Hạnh Phúc năm 2014.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu sử dụng đất của xã Hạnh Phúc năm 2014 có đặc điểm nổi bật nào? Tổng diện tích tự nhiên của xã là 2.539,20 ha. Trong đó, đất nông nghiệp chiếm tỷ lệ áp đảo với 2.071,96 ha (81,60%), đất phi nông nghiệp chiếm 205,58 ha (8,10%) và đất chưa sử dụng chiếm 261,66 ha (10,30%). Trong nhóm đất nông nghiệp, đất lâm nghiệp chiếm tỷ trọng lớn nhất với 1.264,53 ha (chiếm 61,03% đất nông nghiệp và toàn bộ là rừng phòng hộ), trong khi đất sản xuất nông nghiệp chỉ có 802,31 ha (38,72% đất nông nghiệp).

2. Quy mô điều tra nông hộ của khóa luận được tiến hành như thế nào? Tác giả đã phỏng vấn trực tiếp 50 hộ gia đình tại 05 xóm đặc trưng đại diện cho các vùng sản xuất nông nghiệp của xã gồm Bản Hoán, Bản Tin, Lũng Nhùng, Lũng Luông và Bó Huy (chọn ngẫu nhiên 10 hộ tại mỗi xóm). Nội dung phỏng vấn tập trung vào chi phí đầu vào (giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, công lao động), năng suất thu hoạch và giá bán các loại nông sản.

3. Trong các loại cây trồng được đánh giá, cây nào mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất và thấp nhất? Cây Mía đạt hiệu quả kinh tế cao nhất với thu nhập thuần 37.861,11 nghìn đồng/ha, hiệu quả sử dụng đồng vốn đạt 2,18 lần và giá trị ngày công đạt 148,24 nghìn đồng/công. Ngược lại, cây Sắn có hiệu quả kinh tế thấp nhất với thu nhập thuần chỉ đạt 3.415,67 nghìn đồng/ha do đất đai dốc, thời gian sinh trưởng dài (240–260 ngày) và tập quán canh tác giống địa phương chưa áp dụng kỹ thuật thâm canh.

4. Trên địa bàn xã Hạnh Phúc có những loại hình sử dụng đất (LUT) chính nào? Khóa luận xác định 2 nhóm LUT chính với 4 kiểu sử dụng đất:

• LUT 1 Lúa - 1 Màu: Kiểu sử dụng đất Lúa mùa - Ngô đông (tập trung tại vùng thung lũng tưới tiêu bán chủ động như Bó Huy, Bản Hoán, Bản Tin).
• LUT Chuyên màu và cây công nghiệp ngắn ngày: Gồm 3 kiểu sử dụng đất trên chân đất thiếu nước tưới là Ngô mùa - Ngô đông, Ngô mùa - Sắn, và Mía.

5. Điều kiện tự nhiên của xã Hạnh Phúc gây ra những khó khăn gì cho sản xuất nông nghiệp? Địa hình xã bị chia cắt mạnh bởi ba dạng địa hình chính (đồi đất đỏ, núi đá vôi chiếm diện tích lớn và thung lũng karst). Mạng lưới thủy văn rất thưa thớt (chủ yếu là suối Khuổi Cải), mực nước ngầm hạ thấp trong mùa khô khiến nhiều cánh đồng thiếu nước tưới tiêu trầm trọng. Ngoài ra, toàn xã mới chỉ có 4,79 km kênh mương với mặt cắt nhỏ (0,3–0,5m) và phần lớn là mương đất chưa được kiên cố hóa.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Lương Thị Lâm đã phản ánh hệ thống hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp tại xã Hạnh Phúc, huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng năm 2014, làm rõ tiềm năng và những trở ngại tự nhiên của một địa bàn miền núi thuần nông. Thông qua việc điều tra 50 nông hộ tại 5 xóm và định lượng hóa các chỉ tiêu kinh tế, công trình đã xác lập cơ sở khoa học khẳng định ưu thế vượt trội của loại hình chuyên canh mía và luân canh lúa mùa - ngô đông so với các loại cây trồng truyền thống khác. Các giải pháp kỹ thuật, thủy lợi và liên kết thị trường do đề tài đề xuất cung cấp luận cứ thực tiễn có giá trị phục vụ công tác quản lý tài nguyên đất và quy hoạch chuyển đổi cơ cấu cây trồng tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đất đai là tài nguyên quốc gia vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt. Với sản xuất nông nghiệp, đất đai là tư liệu sản xuất không thể thay thế được, không có đất thì không có sản xuất nông nghiệp. Chính vì vậy, sử dụng đất là một phần hợp thành của chiến lược nông nghiệp sinh thái và phát triển bền vững.

Xã hội phát triển, dân số tăng nhanh kéo theo những đòi hỏi ngày càng tăng về lương thực và thực phẩm, chỗ ở cũng như các nhu cầu về văn hóa, xã hội. Con người đã tìm mọi cách để khai thác đất đai nhằm thỏa mãn những nhu cầu ngày càng tăng đó. Như vậy đất đai, đặc biệt là đất nông nghiệp có hạn về diện tích nhưng có nguy cơ bị suy thoái dưới tác động của thiên đang diễn ra mạnh mẽ, trong khi khả năng khai hoang đất mới lại rất hạn chế. Do vậy, việc đánh giá hiệu quả để sử dụng đất hợp lý theo quan điểm sinh thái và phát triển bền vững đang trở thành vẫn đề mang tính chất toàn cầu đang được các nhà khoa học trên thế giới quan tâm.

Đối với một nước có nền kinh tế nông nghiệp chủ yếu như ở Việt Nam, nghiên cứu, đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp càng trở nên cần thiết hơn bao giờ hết. Xã Hạnh Phúc là một xã miền núi thuộc huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng, có tổng diện tích tự nhiên là 2539,20 ha, dân số khoảng 2932 người. Là một xã có nền kinh tế nông nghiệp giữ vai trò chủ đạo trong quá trình sản xuất của xã nên đời sống còn gặp nhiều khó khăn. Vì vậy, định hướng cho người dân trong xã khai thác và sử dụng hợp lý, có hiệu quả đất nông nghiệp là một trong những vấn đề hết sức cần thiết để nâng cao hiệu quả sử dụng đất, đảm bảo phục vụ nhu cầu về lương thực thực phẩm của người dân.

Để giải quyết vấn đề này thì việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp nhằm đề xuất giải pháp sử dụng đất và các loại hình sử dụng đất thích hợp là rất quan trọng. Xuất phát từ ý nghĩa thực tiễn trên, được sự đồng ý của Ban chủ nhiệm khoa Quản lý Tài nguyên, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn trực tiếp, tận tình của thầy giáo: TS Phan Đình Binh, em đã tiến hành nghiên cứu 2 đề tài: “Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn xã Hạnh Phúc, huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng”. Mục tiêu của đề tài - Đánh giá thực trạng sử dụng đất nông nghiệp của xã Hạnh Phúc. - Đánh giá hiệu quả sử dụng đất của các loại hình sử dụng đất nông nghiệp.

- Đề xuất một số giải pháp có hiệu quả để nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trong tương lai. Yêu cầu của đề tài - Điều tra, thu thập và phân tích số liệu về hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại xã và đưa ra nhận xét đánh giá chính xác, khách quan. - Đưa ra được các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp phù hợp với điều kiện tự nhiên kinh tế, xã hội của xã. Ý nghĩa nghiên cứu đề tài 1.

Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Củng cố kiến thức đã được học nghiên cứu trong nhà trường và những kiến thức thực tế cho sinh viên trong quá trình thực tập tại cơ sở. - Nâng cao khả năng tiếp cận, thu thập số liệu và xử lý thông tin trong quá trình làm đề tài. Ý nghĩa trong thực tiễn - Giúp cho sinh viên tiếp cận, học hỏi và đưa ra những cách xử lý đối với những tình huống trong thực tế. - Trên cơ sở đánh giá hiệu quả sử dụng nhóm đất nông nghiệp từ đó đề xuất được những giải pháp sử dụng đất đạt hiệu quả cao.

3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2. Cơ sở lý luận của đề tài 2. Khái niệm về đất và đất sản xuất nông nghiệp * Khái niệm về đất và đất sản xuất nông nghiệp Đất là một phần của vỏ trái đất, nó là lớp phủ của lục địa mà bên dưới nó là đá và khoáng sinh ra nó, bên trên là thảm thực bì và khí quyển.

Đất là lớp mặt tơi xốp của lục địa có khả năng sản xuất ra sản phẩm của cây trồng. Đất là lớp phủ thổ nhưỡng, là thổ quyển, là một vật thể tự nhiên, mà nguồn gốc của thực thể tự nhiên là do hợp điểm của 4 thực thể tự nhiên khác của hành tinh và thạch quyển, khí quyển, thủy quyển và sinh quyển. Sự tác động qua lại của 4 quyển trên và thổ quyển có tính thường xuyên và cơ bản [8]. Cho đến nay đã có rất nhiều khái niệm, định nghĩa về đất đai.

Khái niệm đầu tiên của học giả người Nga Docutraiep năm 1987 cho rằng “ Đất là vật thể tự nhiên cấu tạo độc lập lâu đời do kết quả quá trình hoạt động của 5 yếu tố hình thành đất, đó là: Đá mẹ, sinh vật, khí hậu, địa hình và thời gian”[2]. Tuy vậy, khái niệm này chưa đề cập đến sự tác động của cá yếu tố: Nước của đất, nước ngầm và đặc biệt là vai trò của con người để hoàn chỉnh khái niệm về đất trên. Theo Các Mác: “Đất là tư liệu sản xuất cơ bản và phổ biến, quý báu nhất của sản xuất nông nghiệp, là điều kiện không thể thiếu được của sự tồn tại và tái sinh của hàng loạt thế hệ loài người kế tiếp nhau” Các Mác (1949). Theo tổ chức FAO thì: “Đất đai là một tổng thể vật chất, bao gồm cả sự kết hợp giữa địa hình và không gian tự nhiên của thực thể vật chất đó”.

Như vậy, đất đai là một phạm vi không gian như một vật mang những giá trị theo ý niệm của con người. Theo các định nghĩa này, đất đai thường gắn với một giá trị kinh tế được thể hiện bằng giá tiền trên một đơn vị diện tích đất đai khi có sự chuyển quyền sở hữu. Cũng có những quan điểm tổng hợp hơn cho rằng đất đai là những tài nguyên sinh thái và tài nguyên kinh tế, xã hội của một tổng thể vật chất. Theo quan điểm đó, đất 4 đai là một phần diện tích cụ thể của bề mặt trái đất như khí hậu, thổ nhưỡng, dạng địa hình, địa mạo, nước mặt (hồ, sông, suối, đầm lầy,…) các lớp trầm tích sát bề mặt cùng với nước ngầm, tập đoàn động thực vật, trạng thái định cư của con người, những kết quả hoạt động của con người trong quá khứ và hiện tại để lại (San nền, hồ chứa nước, hệ thống tiêu thoát nước, đường xá, nhà cửa,…) [7].

Như vậy, đã có rất nhiều khái niệm và định nghĩa khác nhau về đất nhưng khái niệm chung nhất có thể hiểu: Đất đai là khoảng không gian có giới hạn, theo chiều thẳng đứng, gồm: Khí hậu của bầu khí quyển, lớp phủ thổ nhưỡng, thảm thực vật, động vật, diện tích mặt nước, tài nguyên nước ngầm và khoáng sản trong lòng đất, theo chiều ngang, trên mặt đất là sự kết hợp giữa thổ nhưỡng, địa hình, thủy văn thảm thực vật với các thành phần khác, nó tác động giữ vai trò quan trọng và có ý nghĩa to lớn đối với hoạt động sản xuất cũng như cuộc sống của xã hội loài người [12]. Theo luật đất đai (2003) đất nông nghiệp bao gồm các loại đất: Đất trồng cây hàng năm, đất trồng cây lâu năm, đất lâm nghiệp, đất nuôi trồng thủy sản, đất làm muối và đất nông nghiệp khác theo quy định của chính phủ [8]. Đất nông nghiệp là đất sử dụng vào mục đích sản xuất, nghiên cứu, thí nghiệm về nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản, làm muối và mục đích bảo vệ, phát triển rừng [1]. * Một số khái niệm liên quan - Đánh giá đất: Đánh giá đất đai là quá trình đoán định tiềm năng của đất đai cho một hoặc một số loại sử dụng đất được đưa ra để lựa chọn (A.

FAO đã đề xuất định nghĩa về đánh giá đất đai (1976): Đánh giá đất đai là quá trình so sánh, đối chiếu những tính chất vốn có của vạt đất/khoanh đất cần đánh giá với những tính chất đất đai mà loại yêu cầu cần phải có [8]. - Đơn vị bản đồ đất đai (Land Mapping Unit - LMU): Vùng nghiên cứu được chia thành các đơn vị bản đồ đất đai là những khoanh đất, vạt đất được xác định trên bản đồ với những đặc tính và tính chất riêng biệt như chế độ nhiệt, độ dốc, địa hình, loại đất, chế độ nước…[8]. - Loại hình sử dụng đất (Land Use Type - LUT): Là bức tranh mô tả thực trạng sử dụng đất của một vùng đất với những phương thức quản lý sản xuất trong các điều kiện kinh tế xã hội và kỹ thuật được xác định [8]. 5 - Hệ thống sử dụng đất (Land Use System - LUS): Là sự kết hợp của đơn vị bản đồ đất đai và loại hình sử dụng đất (hiện tại và tương lai).

Như vậy mỗi một hệ thống sử dụng đất - LUS có một hợp phần đất đai và một hợp phần sử dụng đất. Hợp phần đất đai của LUS là các đặc tính của LMU, hợp phần sử dụng đất của hệ thống sử dụng đất là sự mô tả loại hình sử dụng đất (LUT) bởi các thuộc tính. Các thuộc tính của LMU và các thuộc tính của LUT đều ảnh hưởng đến tính thích hợp của đất đai [8]. Sử dụng đất và những quan điểm về sử dụng đất a.

Sử dụng đất và các yếu tố ảnh hưởng tới sử dụng đất * Khái niệm sử dụng đất Sử dụng đất là hệ thống các biện pháp nhằm điều hòa mối quan hệ người - đất trong tổ hợp với các nguồn tài nguyên thiên nhiên khác và môi trường. Căn cứ vào quy luật phát triển kinh tế xã hội cùng với yêu cầu không ngừng ổn định và bền vững về mặt sinh thái, quyết định phương hướng chung và mục đích sử dụng đất thuộc phạm trù hoạt động kinh tế của nhân loại. Trong mỗi phương diện sản xuất nhất định, việc sử dụng đất theo yêu cầu của sản xuất và đời sống cần căn cứ vào thuộc tính tự nhiên của đất đai. Với vai trò là nhân tố của sức sản xuất, các nhiệm vụ và nội dung sử dụng đất đai được thể hiện ở các khía cạnh sau: - Sử dụng đất hợp lý về không gian, hình thành hiệu quả kinh tế không gian sử dụng đất.

- Phân phối hợp lý cơ cấu đất đai trên diện tích đất đai được sử dụng, hình thành cơ cấu kinh tế sử dụng đất.