CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN VE HOAT BONG SAN XUAT KINH DOANH CUA DOANH NGHIEP 1. Cơ sở lý luận về hiệu quả kinh doanh tại doanh nghiệp. Khải niệm hiệu quả kinh doanh Theo cách hiểu thông thường, hiệu quả kinh doanh biểu hiện mối tương quan giữa chỉ phí đầu vào và kết quả nhận được ở đầu ra eủa một quá trình. Hiệu quả kinh tế là một phạm trù kinh tế, nó phản án trình độ sử dụng các nguồn lực sẵn có của doanh nghiệp để hoạt động sản xuất kinh doanh đạt hiệu quả cao nhất với chỉ phí thấp nhất.
Hiệu quả kinh doanh có thẻ hiểu là một phạm trù kinh tế phản ánh trình độ sử dụng các yếu tố của quá trình kinh doanh của doänh nghiệp để đạt được kết quả cao nhất trong hoạt động kinh doanh với chỉ phí nhỏ nhất. Từ khái niệm khái quát này, có thể hình thành công thức biếu diễn khái quát phạm trù hiệu quả kinh doanh như sau: H= aA Trong đó: H là hiệu quả kinh doanh K là kết quả thu được từ hoạt động kinh doanh C là chi phí để đạt được kết quả đó Và như thế ta.cững có thể khái niệm ngắn gọn: hiệu quả kinh doanh phản ánh chất lượng hoạt động kinh doanh và được xác định bởi tỷ số giữa kết quả đạt được với: í bỏ ra để đạt được kết quả đó. tron, ig quan lêm đó là: quan điềm của nhà kinh tế học người Anh Adamsmith cũng như nhà kinh tế học noth Pháp Ogiephri thì cho rằng hiệu quả kinh doanh là kết quả trong hoạt động kinh tế, là doanh thu tiêu thụ hàng hóa. Ở quan điểm này thì hiệu quả được đồng nhất với chỉ tiêu kết quả sản xuất kinh doanh, nếu 4 cùng một mức kết quả với hai mức chỉ phí khác nhau thì theo quan điểm này chúng đều có hiệu quả.
- Còn theo quan điểm của các nhà kinh tế học của chủ nghĩa Mac — Lênin thì hiệu quả kinh doanh là mức độ thỏa mãn yêu cầu của quy luật kinh tế cơ bản xã hội chủ nghĩa. Từ các quan điểm trên cho thấy hiệu quả kinh doanh theo nghĩa fộng là một phạm trù kinh tế phản ảnh những lợi ích đạt được từ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Như vậy, cần phải: định sự khác nhau và mối liên hệ giữa kết quả với hiệu quả. Bắt kì một hoạt động nào đó của con người nói chung và trong kinh doanh nói riêng điều mong muốn: đạt được những kết quả nhất định.
Chính vì vậy người ta luôn quan tâm làm sao với khả năng hiện tại có thể tạo ra được nhiều sản phẩm nhất. Vậy nên khi đánh giá hoạt động kinh doanh tức là đánh giá chất lượng của hoạt động kinh doanh tạo ra kết quả mà nó đạt được. Ban chat của hiệu quả kinh doanh. Thực chất khái niệm hiệu quả kinh doanh eủa hoạt động sản xuất kinh doanh đã khẳng định bản chất của hiệu quả kinh doanh trong hoạt động sản xuất kinh doanh là phản ánh mặt chất lượng của các hoạt động kinh doanh, phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực dé đạt được mục tiêu cuối cùng cảu mọi hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh.
ñghiệp > mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận. | Tuy nhiên, để hiểu rõ bản chất của phạm trù hiệu quả kinh doanh của hoạt động sản xuất kinh doanh:cũng cần phải phân biệt ranh giới giữa hai khái niệm hiệu quả và kết quá của hoạt động sản xuất kinh doanh: ủ Ếa doanh nghiệp có thể làsing đại lượng cân đolí đủ n phẩm tiêu thụ mỗi loại, doanh thu, lợi nhuận, thị phẩn,. và cũng có thé là các đại lượng chỉ phản ánh mặt chất lượng hoàn toàn có tính chất định tính như uy tín của doanh nghiệp, chất lượng sản 5 SAAGSSAQQAAAQQQQQUOAnnsn===m.mm ee GA phẩm,. Còn hiệu quả là phạm trù phản ánh trình độ lợi dụng các nguồn lực sản xuất.
Trình độ lợi dụng các nguồn lực không thể đo bằng các đơn vị hiện vật hay giá trị mà là một phạm trù tương đối. Cần chú ý rằng trình độ lợi dụng các nguồn lực chỉ có thể được phản ánh bằng số tương đối: tỷ số giữa kết quả và hao phí nguồn lực. Như vậy, bản chất của hiệu quả kinh doanh chính là hiệu quả của lao động xã. hội; được xác định bằng cách so sánh giữa chất lượng kết quả hữu ích cuối cùng thu được với lượng hao phí lao động xã hội.
Do vậy thước đo hiệu quả là sự tiết kiệm hao phí lao động xã hội và tiêu chuẩn của hiệu quả là tối đa hóa kết quả và tối thiểu hóa chỉ phí dựa trên những điều kiện hiện có. Nên ta có thể hiểu phân tích hoạt động kinh doanh là quá trình nghiên cứu, để đánh giá toàn bộ quá trình và kết quả hoạt động kinh doanh ở doanh nghiệp, nhằm làm rõ chất lượng hoạt động kinh doanh và các nguồn tiềm năng cần được khai thác, trên cơ sở đó đưa ra các phương án và giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh ở doảnh nghiệp. Vai trò của hiệu quả kinh doanh. Trong nền kinh tế thị trường hiện-nay, nâng cao hiệu quả kinh doanh là một vấn đề quan trọng; là một tất yếu khách quan đối với mọi doanh nghiệp, đồng thời nó cũng góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế nền sản xuất xã hội.
Và xét về phương diện mỗi quốc-gia thì hiệu quả kinh doanh là cơ sở để phát triển dé dua đất nước thoát khỏi nghèo nàn lạc hậu. Hiệu quả kinh doanh là công cụ quản trị kinh doanh: để tiến hành bất cứ một hoạt động sản xuất kinh doanh nào cũng đều phải tập hợp các phương tiện vật chất cũng như con người kinh tế nhà fs pháp tối ưu, đưa ra những pháp ie dan déthi mục tiêu lợi nhuận tối Hiệu quả kinh doanh cho phép các nhà doanh nghiệp nhìn nhận đúng đắn về khả năng, sức mạnh cũng như những hạn chế trong doanh nghiệp của 6 mình. Chính trên cơ sở này các doanh nghiệp sẽ xác định đúng đắn mục tiêu cùng các chiến lược kinh doanh có hiệu quả. Hiệu quả kinh doanh là biện pháp quan trọng để phòng ngừa rủi ro.
Kinh doanh dù trong bất cứ lĩnh vực nào, môi trường kinh tế nào đều có rủi ro. Để kinh doanh đạt hiệu quả mong muốn, hạn chế rủi ro xảy ra thì doanh nghiệp phải thường xuyên tiến hành phân tích hoạt động kinh doanh của mình. Thông qua phân tích dựa trên những tài liệu đã thu thập được thì doanh nghiệp có thể dự đoán các điều kiện kinh doanh trong thời gian tới để vạch ra các chiến lược kinh doanh phù hợp. Phân loại hiệu quả kinh doanh.
Hiệu quả có thể được đánh giá ở các góc độ khác nhau, phạm vi khác nhau _và ở các thời kì khác nhau. Để hiểu rõ hơn bản chất của phạm trù hiệu quả kinh doanh, chúng ta cần đứng trên nhiều góc độ cụ thể mà phân biệt các loại hiệu quả: Hiệu quả xã hội, hiệu quả kinh tế, hiệu quả kinh tế xã hội, và hiệu quả kinh doanh. -_ Hiệu quả xã hội: Hiệu quả xã hội là phạm trù phản ánh. trình độ lợi dụng các nguồn lực có sản xuất xã hội nhằm đạt được các raục tiêu xã hội nhất định các mục tiêu đó là: Giải quyết công ăn việc làm, nâng cao phúc lợi xã hội, nâng cao mức sống cho người lao động, cải thiện điều kiện cho người lao động .Hiệu quả xã - hội thường gắn/với các mô.
hình kinh tế hỗn hợp và trước hết cần được đánh giá và giải quyết ở góc độ Vĩ mô. -_ Hiệu quả kinh tế: được hiệu quả kinks anh cao › không có nghĩa là nền kinh tế đã đạt đượu hiệu quả kinh tế cao bởi và kết quả của mỗi nền kinh tế đạt được trong mỗi thời kì không phải lúc nào cũng là tổng đơn thuần của các kết quả của từng doanh nghiệp. -_ Hiệu quả kinh tế xã hội Hiệu quả kinh tế xã hội phản ánh trình độ lợi dụng các nguồn lực sản xuất xã hội để đạt được các mục tiêu kinh tế nhất định. Hiệu quả kinh tế xã hội gắn liền với nền kinh tế hỗn hợp và được xem xét ở góc độ vĩ mô.
- Hiéu quả kinh doanh Hiệu quả kinh doanh và hiệu quả kinh tế xã hội là hai phạm trù khác nhau, giải quyết ở hai góc độ khác nhau. Song lại có quan hệ biện-chứng với nhau. Hiệu quả kinh tế xã hội đạt được ở mức độ tối đa là mức hiệu quả thỏa mãn tiêu chuẩn pareto. Trong thực tế do các doanh nghiệp giảm chi phí kinh doanh biện thấp hơn chỉ phí kinh doanh biên xã hội nên có sự tách biệt giữa hiệu quả kinh doanh và hiệu quả xã hội.
Do đó cần có sự đúng đắn trong can thiệp của nhà nước. Tuy nhiên mỗi doanh nghiệp là tế bào của nền kinh tế xã hội nên đều phải có nghĩa vụ góp phần thực hiện các mục tiêu xã hội tùy theo quy định của nhà nước cho từng loại hình doanh nghiệp (kinh doanh hay công ích) cũng như từng hình thức pháp lí của doanh nghiệp. Ngày nay, các doanh nghiệp không chỉ quan tâm đến hiệu quả kinh doanh mà còn quan tâm tới hiệu quả kinh tế xã hội vì doanh nghiệp nhận thức được rằng việc thực hiện các mực tiêu xã hội làm tăng uy tín, danh tiếng cho doanh nghiệp và tác động tích cực lâu dài đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. - Hiệu quả kinh doanh tong hợp và hiệu quả sử dụng các yếu tố sẵn xuất : Hiệu quả kim.
và ch 6 kết luận và hiệu quả trong quá trình kinh doanh của doanh ở bộ phận của doanh nghiệp) trong một thời kì xác ce yếu tố sản xuất: Hiệu quả sử dụng các yếu tố sản xuất là hiệu quả chỉ xét ở từng lĩnh vực hoạt động (Lao động vốn máy móc thiết bị, nguyên vật liệu .) cụ thể của doanh nghiệp. Hiệu quả sử dụng các yếu tố sản 8 xuất chỉ phản ánh hiệu quả ở từng lĩnh vực hoạt động của doanh nghiệp chứ không phản ánh hiệu quả của doanh nghiệp. Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh Trong thời kỳ đất nước chuyển sang giai đoạn phát triển theo cơ chế thị trường cùng với sự cạnh tranh gay gắt để tồn tại và phát triển được đòi hỏi các doanh nghiệp phải kinh doanh có hiệu quả. Để đạt được điều này, các doanh nghiệp phải xác định được các phương hướng, mục tiêu, nhiệm vụ trong đầu tư, đề ra các giải pháp quản lý và sử dụng các nguồn lực vốn:có.