Khóa luận tốt nghiệp đánh giá hiệu quả kinh tế sản xuất lúa của các hộ nông dân trên địa bàn xã lộc bổn huyện phú lộc tỉnh thừa thiên huế

Khóa luận đánh giá hiệu quả kinh tế sản xuất lúa tại xã Lộc Bổn, huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên Huế, cung cấp thông tin hữu ích cho

• Tác giả: Bạch Thị Thùy Nhung
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Xuân Hùng
• Trường học: Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kinh doanh nông nghiệp
• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Quả Kinh Tế Sản Xuất Lúa Tại Xã Lộc Bổn, Huyện Phú Lộc
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thừa Thiên Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• ĐƠN VỊ QUY ĐỔI
• I. PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
• I.1. Tính cấp thiết của đề tài
• I.2. Mục tiêu nghiên cứu
• I.2.1. Mục tiêu chung
• I.2.2. Mục tiêu cụ thể
• I.3. Phương pháp nghiên cứu
• I.3.1. Phương pháp thu tập thông tin, số liệu
• I.3.2. Phương pháp xử lý, phân tích số liệu
• I.3.3. Phương pháp phân tích hiệu quả kỹ thuật
• I.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• I.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• I.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• I.5. Cấu trúc luận văn
• II. PHẦN II: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA HIỆU QUẢ KINH TẾ SẢN XUẤT LÚA
• 1.1. Khái niệm về hiệu quả kinh tế
• 1.2. Phương pháp xác định hiệu quả kinh tế
• 1.3. Một số đặc điểm cây lúa
• 1.3.1. Nguồn gốc cây lúa
• 1.3.2. Đặc điểm sinh học
• 1.3.3. Đặc điểm sinh thái
• 1.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến sản xuất lúa
• 1.4.1. Nhân tố thuộc về tự nhiên
• 1.4.2. Yếu tố sinh học
• 1.4.3. Yếu tố con người
• 1.5. Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu
• 1.5.1. Chỉ tiêu đánh giá mức độ đầu tư các yếu tố sản xuất
• 1.5.2. Nhóm các chỉ tiêu đánh giá kết quả
• 1.5.3. Nhóm các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế
• 1.6. Cơ sở thực tiễn
• 1.6.1. Tình hình sản xuất lúa gạo trên Thế giới
• 1.6.2. Tình hình sản xuất lúa ở Việt Nam
• 1.6.3. Tình hình sản xuất lúa của tỉnh Thừa Thiên Huế
• 2. CHƯƠNG 2: ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ KINH TẾ SẢN XUẤT LÚA CỦA CÁC HỘ NÔNG DÂN TRÊN ĐỊA BÀN XÃ LỘC BỔN, HUYỆN PHÚ LỘC, TỈNH THỪA THIÊN HUẾ
• 2.1. Tổng quan về địa bàn nghiên cứu
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.1.1. Vị trí địa lý
• 2.1.1.2. Địa hình, thổ nhưỡng
• 2.1.1.3. Thời tiết, khí hậu
• 2.1.2. Điều kiện kinh tế xã hội
• 2.1.2.1. Tình hình dân số và lao động
• 2.1.2.2. Tình hình sử dụng đất đai
• 2.1.2.3. Tình hình cơ sở hạ tầng
• 2.1.3. Tình hình sản xuất lúa gạo trên địa bàn xã Lộc Bổn
• 2.2. Tình hình sản xuất lúa của các hộ nông dân điều tra
• 2.2.1. Tình hình cơ bản của các hộ điều tra
• 2.2.1.1. Tình hình nhân khẩu và lao động của các hộ
• 2.2.1.2. Tình hình về trang thiết bị sản xuất của các hộ điều tra
• 2.2.2. Chi phí, kết quả và hiệu quả kinh tế sản xuất của các hộ điều tra
• 2.2.2.1. Chi phí sản xuất lúa của các hộ điều tra
• 2.2.2.2. Kết quả sản xuất lúa của các hộ điều tra
• 2.2.2.3. Hiệu quả kinh tế sản xuất lúa của các hộ điều tra
• 2.3. Các nhân tố tác động đến kết quả và hiệu quả hoạt động sản xuất lúa của các hộ điều tra
• 2.3.1. Ảnh hưởng của quy mô đất đai đến kết quả và hiệu quả của hoạt động sản xuất lúa
• 2.3.2. Ảnh hưởng của chi phí trung gian đến kết quả và hiệu quả sản xuất lúa của các hộ điều tra
• 2.3.3. Ảnh hưởng của các yếu tố đầu vào chủ yếu đến kết quả và hiệu quả sản xuất lúa
• 2.3.3.1. Mối quan hệ giữa năng suất và các yếu tố đầu vào
• 2.3.3.2. Mô hình đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến năng suất vụ Đông Xuân
• 2.3.3.3. Mô hình đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến năng suất vụ Hè Thu
• 2.4. Những thuận lợi và khó khăn của các hộ trong sản xuất lúa
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ SẢN XUẤT LÚA TRÊN ĐỊA BÀN XÃ LỘC BỔN, HUYỆN PHÚ LỘC, TỈNH THỪA THIÊN HUẾ
• 3.1. Định hướng và mục tiêu
• 3.2. Giải pháp về đất đai
• 3.3. Giải pháp kỹ thuật
• 3.4. Giải pháp khoa học công nghệ
• 3.5. Giải pháp về công tác khuyến nông
• 3.6. Giải pháp về đầu tư cơ sở hạ tầng
• 3.7. Giải pháp về thị trường
• III. PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• III.1. Đối với nhà nước
• III.2. Đối với chính quyền địa phương
• III.3. Đối với hộ nông dân
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Hiệu Quả Kinh Tế Sản Xuất Lúa

Đánh giá hiệu quả kinh tế sản xuất lúa tại xã Lộc Bổn, huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên Huế là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh phát triển nông nghiệp hiện nay. Lúa không chỉ là cây lương thực chủ yếu mà còn là nguồn thu nhập chính của nhiều hộ nông dân. Việc đánh giá này giúp xác định tiềm năng và thực trạng sản xuất lúa, từ đó đưa ra các giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế cho người nông dân.

1.1. Khái Niệm Về Hiệu Quả Kinh Tế Sản Xuất Lúa

Hiệu quả kinh tế sản xuất lúa được hiểu là mối quan hệ giữa đầu vào và đầu ra trong quá trình sản xuất. Theo TS. Ngô Đình Giao, hiệu quả kinh tế là tiêu chuẩn cao nhất cho mọi sự lựa chọn kinh tế của các doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường.

1.2. Tình Hình Sản Xuất Lúa Tại Xã Lộc Bổn

Xã Lộc Bổn có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho việc sản xuất lúa. Tuy nhiên, sản xuất lúa tại đây vẫn gặp nhiều khó khăn như biến động giá cả, chi phí sản xuất tăng cao và tình trạng thiếu vốn.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Sản Xuất Lúa

Sản xuất lúa tại xã Lộc Bổn đang đối mặt với nhiều thách thức. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến năng suất mà còn tác động đến thu nhập của nông dân. Việc nhận diện và phân tích các thách thức này là cần thiết để tìm ra giải pháp hiệu quả.

2.1. Chi Phí Sản Xuất Lúa Tăng Cao

Chi phí sản xuất lúa đang gia tăng do giá vật tư nông nghiệp tăng. Điều này làm giảm lợi nhuận của nông dân và ảnh hưởng đến quyết định đầu tư vào sản xuất.

2.2. Biến Động Thị Trường Lúa Gạo

Giá lúa gạo không ổn định, ảnh hưởng đến thu nhập của nông dân. Việc tìm kiếm thị trường tiêu thụ ổn định là một thách thức lớn cho các hộ sản xuất lúa.

III. Phương Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Kinh Tế Sản Xuất Lúa

Để nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất lúa, cần áp dụng các phương pháp và giải pháp cụ thể. Những giải pháp này không chỉ giúp tăng năng suất mà còn cải thiện thu nhập cho nông dân.

3.1. Ứng Dụng Kỹ Thuật Canh Tác Hiện Đại

Việc áp dụng các kỹ thuật canh tác hiện đại như sử dụng giống lúa mới, phân bón hợp lý sẽ giúp tăng năng suất và giảm chi phí sản xuất.

3.2. Tăng Cường Đầu Tư Vào Cơ Sở Hạ Tầng

Đầu tư vào cơ sở hạ tầng như hệ thống tưới tiêu, đường giao thông sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất và tiêu thụ lúa.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Hiệu Quả Kinh Tế Sản Xuất Lúa

Nghiên cứu cho thấy sản xuất lúa tại xã Lộc Bổn mang lại hiệu quả kinh tế tương đối. Tuy nhiên, vẫn cần có những giải pháp cụ thể để nâng cao hơn nữa hiệu quả này.

4.1. Doanh Thu Từ Sản Xuất Lúa

Doanh thu từ sản xuất lúa đã góp phần nâng cao thu nhập cho nhiều hộ nông dân. Tuy nhiên, cần có các biện pháp để tăng cường doanh thu này.

4.2. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Hiệu Quả Kinh Tế

Nghiên cứu chỉ ra rằng các yếu tố như quy mô đất đai, chi phí trung gian và kỹ thuật canh tác đều ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế sản xuất lúa.

V. Kết Luận Và Định Hướng Tương Lai Cho Sản Xuất Lúa

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy sản xuất lúa tại xã Lộc Bổn có tiềm năng phát triển lớn. Tuy nhiên, cần có những định hướng và giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả kinh tế trong tương lai.

5.1. Định Hướng Phát Triển Bền Vững

Cần xây dựng các chính sách phát triển bền vững cho sản xuất lúa, đảm bảo lợi ích cho nông dân và bảo vệ môi trường.

5.2. Khuyến Khích Đầu Tư Vào Nghiên Cứu Và Phát Triển

Khuyến khích đầu tư vào nghiên cứu và phát triển công nghệ mới trong sản xuất lúa sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Sản xuất lúa nước giữ vị trí trụ cột trong nền nông nghiệp và đảm bảo an ninh lương thực quốc gia của Việt Nam. Trải qua quá trình phát triển, ngành lúa gạo không chỉ đáp ứng nhu cầu tiêu dùng nội địa mà còn đưa Việt Nam trở thành quốc gia xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới. Tại tỉnh Thừa Thiên Huế nói chung và xã Lộc Bổn (huyện Phú Lộc) nói riêng, sản xuất lúa là nghề truyền thống lâu đời, đóng vai trò cây trồng chính nuôi sống phần lớn cư dân nông thôn, giải quyết việc làm và tạo nguồn thu nhập chủ yếu cho các hộ nông dân.

Tuy nhiên, thực tiễn sản xuất lúa tại địa phương đang đối mặt với nhiều trở ngại:

• Giá vật tư nông nghiệp biến động phức tạp, chi phí dịch vụ thuê ngoài tăng cao trong khi giá bán lúa không ổn định và có xu hướng giảm.
• Nguồn vốn sản xuất của nông hộ còn hạn chế; trình độ tiếp cận tiến bộ kỹ thuật chưa đồng đều.
• Lực lượng lao động nông nghiệp sụt giảm và già hóa do xu hướng chuyển dịch sang các ngành nghề phi nông nghiệp.
• Diện tích đất canh tác nông nghiệp có nguy cơ bị thu hẹp do quá trình đô thị hóa, chuyển đổi mục đích sử dụng đất để xây dựng nhà ở, công trình công cộng và hạ tầng quy hoạch.
• Tác động tiêu cực của thiên tai, hạn hán, lũ lụt và sâu bệnh hại diễn biến phức tạp.

Xuất phát từ bối cảnh đó, đề tài "Đánh giá hiệu quả kinh tế sản xuất lúa của các hộ nông dân trên địa bàn xã Lộc Bổn, huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên Huế" được thực hiện nhằm nhận diện thực trạng, lượng hóa hiệu quả và đề xuất giải pháp phát triển kinh tế lúa hộ gia đình.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài:

1. Mục tiêu chung: Đánh giá hiệu quả kinh tế sản xuất lúa của các hộ nông dân trên địa bàn xã Lộc Bổn, huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên Huế; từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất lúa trên địa bàn trong thời gian tới.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Hệ thống hóa những vấn đề lý luận và cơ sở thực tiễn về hiệu quả kinh tế sản xuất lúa.
   • Đánh giá tiềm năng, thực trạng sản xuất lúa tại xã Lộc Bổn giai đoạn 2017–2019.
   • Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến kết quả và hiệu quả sản xuất lúa của hộ nông dân.
   • Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất lúa của các hộ nông dân trên địa bàn xã Lộc Bổn trong thời gian tới.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Thực trạng đầu tư, kết quả, hiệu quả kinh tế và các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất lúa của các hộ nông dân trên địa bàn xã Lộc Bổn.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu được thực hiện tại 2 thôn sản xuất lúa điển hình của xã Lộc Bổn là thôn Hòa Mỹ và thôn Thuận Hóa.
• Phạm vi thời gian: Thu thập và phân tích số liệu thứ cấp giai đoạn 2017–2019 (bao gồm cả vụ Đông Xuân và Hè Thu); số liệu sơ cấp được tiến hành điều tra, khảo sát trong năm 2020.
• Đơn vị quy đổi sử dụng trong nghiên cứu: 1 sào (Trung Bộ) = 500 m²; 1 ha = 10.000 m² = 20 sào.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và hệ thống chỉ tiêu

Tác giả tiếp cận vấn đề hiệu quả kinh tế dựa trên quan điểm của các nhà kinh tế học (C. Mác, Ngô Đình Giao, Nguyễn Mạnh Tiến), xác định hiệu quả kinh tế là phạm trù tổng hợp bao gồm hai yếu tố cấu thành:

1. Hiệu quả kỹ thuật (Technical Efficiency): Phản ánh số lượng sản phẩm đầu ra tối đa đạt được từ một đơn vị chi phí đầu vào hoặc nguồn lực sử dụng trong điều kiện công nghệ nhất định.
2. Hiệu quả phân bổ (Allocative Efficiency / Price Efficiency): Phản ánh mức độ kết hợp tối ưu giữa giá đầu vào và giá đầu ra nhằm đạt lợi nhuận biên cao nhất.

Hệ thống chỉ tiêu đánh giá được xây dựng đồng bộ theo 3 nhóm:

• Nhóm chỉ tiêu mức độ đầu tư: Chi phí giống (kg/sào, 1.000 đ/sào), chi phí phân bón (đạm, lân, kali, NPK), chi phí thuốc bảo vệ thực vật (chai/sào, 1.000 đ/sào), chi phí lao động và các dịch vụ thuê ngoài (làm đất, thủy lợi, tuốt lúa).
• Nhóm chỉ tiêu kết quả sản xuất: Năng suất ($N = Q/S$, tạ/ha hoặc kg/sào), Tổng giá trị sản xuất ($GO = \sum Q_i \times P_i$), Chi phí trung gian ($IC = \text{Chi phí vật chất} + \text{Dịch vụ mua ngoài}$), Giá trị gia tăng ($VA = GO - IC$).
• Nhóm chỉ tiêu hiệu quả kinh tế: Giá trị sản xuất trên chi phí trung gian ($GO/IC$), Giá trị gia tăng trên chi phí trung gian ($VA/IC$), Giá trị gia tăng trên tổng giá trị sản xuất ($VA/GO$), Thu nhập hỗn hợp trên tổng chi phí ($MI/TC$).

Phương pháp thu thập dữ liệu

• Số liệu thứ cấp: Thu thập từ Niên giám thống kê, báo cáo của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), Tổng cục Thống kê, UBND xã Lộc Bổn và báo cáo tài chính giai đoạn 2017–2019 của Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp An Nong II.
• Số liệu sơ cấp: Thu thập qua phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên, phỏng vấn trực tiếp bằng bảng hỏi đối với 40 hộ nông dân sản xuất lúa tại 2 thôn Hòa Mỹ và Thuận Hóa năm 2020. Nội dung điều tra bao gồm: đặc điểm nhân khẩu, tuổi tác, kinh nghiệm, trình độ học vấn, quy mô diện tích, các khoản chi phí đầu vào, năng suất thu hoạch và các khó khăn trong sản xuất.

Phương pháp xử lý và phân tích số liệu

• Phương pháp thống kê mô tả và hạch toán kinh tế: Tổng hợp, tính toán các chỉ số doanh thu, chi phí, lợi nhuận và giá trị gia tăng nhằm so sánh giữa các nhóm hộ và mùa vụ.
• Công cụ phân tích: Sử dụng phần mềm Stata để làm sạch, xử lý dữ liệu và ước lượng mô hình.
• Mô hình hàm sản xuất biên Cobb-Douglas: Dùng để lượng hóa mức độ tác động của các yếu tố đầu vào đến năng suất lúa ($Y_i$): $$\ln Y_i = \beta_0 + \beta_1 \ln X_{1i} + \beta_2 \ln X_{2i} + \beta_3 \ln X_{3i} + \beta_4 \ln X_{4i} + \beta_5 \ln X_{5i} + \beta_6 \ln X_{6i} + v_i - u_i$$ Trong đó:
• $Y_i$: Năng suất lúa đầu ra.
• $X_1$: Lượng giống gieo trồng (kg).
• $X_2$: Lượng phân đạm (kg/sào).
• $X_3$: Lượng phân NPK (kg/sào).
• $X_4$: Lượng phân Kali (kg/sào).
• $X_5$: Chi phí thuốc bảo vệ thực vật (1.000 đồng).
• $X_6$: Công lao động (công).
• $v_i$: Sai số ngẫu nhiên phân phối độc lập.
• $u_i$: Biến phi hiệu quả kỹ thuật, được xác định qua hàm: $U_i = z_i \delta + w_i$ (với $z_i$ là các biến đặc trưng nông hộ, $w_i$ là sai số ngẫu nhiên).
• Phương pháp chuyên gia, chuyên khảo: Tham vấn ý kiến cán bộ khuyến nông, cán bộ kỹ thuật nông nghiệp tại địa phương.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của hiệu quả kinh tế sản xuất lúa

Chương này tổng kết khung lý luận về kinh tế nông hộ, đặc tính nông học của cây lúa và phân tích bối cảnh sản xuất lúa gạo trên các cấp độ:

• Đặc tính sinh học và sinh thái: Phân tích chu kỳ sinh trưởng qua hai giai đoạn (sinh trưởng dinh dưỡng và sinh trưởng sinh thực: nảy mầm, đẻ nhánh, làm đòng, trổ bông, chín sữa, chín sáp, chín hoàn toàn); các yêu cầu sinh thái về nhiệt độ thích hợp (25–32°C), ánh sáng (250–400 calo/cm²/ngày) và chế độ nước tưới (tiêu tốn 400–450 đơn vị nước cho một đơn vị thân lá, 300–350 đơn vị nước cho một đơn vị hạt).
• Các nhân tố ảnh hưởng: Điều kiện tự nhiên (đất đai, nguồn nước, khí hậu), yếu tố kỹ thuật sinh học (giống lai, phân bón đa lượng N-P-K) và yếu tố con người (tập quán canh tác, trình độ văn hóa, năng lực ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật).
• Bối cảnh thực tiễn:
  • Thế giới: Thống kê FAO ghi nhận 114 quốc gia trồng lúa; phân tích tình hình sản xuất, chính sách chuyển đổi mùa vụ và biến động giá lúa tại Ấn Độ và Thái Lan.
  • Việt Nam: Diện tích gieo trồng có xu hướng giảm do chuyển dịch cơ cấu kinh tế, song năng suất duy trì đà tăng nhẹ qua các năm.

Năm	Diện tích (nghìn ha)	Năng suất (tạ/ha)	Sản lượng (nghìn tấn)
2017	7.705,2	55,5	42.738,9
2018	7.570,4	58,1	44.046,5
2019	7.470,1	58,2	43.450,0

• Tỉnh Thừa Thiên Huế: Sản xuất lúa giữ mức ổn định dù chịu tác động của bão lũ miền Trung; năm 2018 đạt đỉnh về năng suất và sản lượng.

Năm	Diện tích (nghìn ha)	Năng suất (tạ/ha)	Sản lượng (nghìn tấn)
2017	54,9	59,6	327,4
2018	54,7	61,1	334,4
2019	54,8	59,6	326,4

Chương 2: Đánh giá hiệu quả kinh tế sản xuất lúa của các hộ nông dân trên địa bàn xã Lộc Bổn, huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên Huế

Chương 2 trình bày kết quả phân tích thực chứng tại địa bàn nghiên cứu:

• Điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội xã Lộc Bổn: Xã thuộc vùng đồng bằng bán sơn địa, diện tích tự nhiên 3.272,23 ha; phân bố thành 3 tiểu vùng (phía Tây đồi núi trồng rừng; phía Đông thấp trũng chuyên canh lúa nước 2 vụ; trung tâm đồng bằng có Quốc lộ 1A và sông Nong).
• Cơ cấu sử dụng đất năm 2019: Đất nông nghiệp chiếm 2.413,72 ha (73,77% tổng diện tích), trong đó đất sản xuất nông nghiệp là 708,45 ha (đất trồng lúa nước chiếm 467,6 ha, tương đương 90,88% đất trồng cây hàng năm); đất phi nông nghiệp chiếm 842,39 ha (25,74%); đất chưa sử dụng còn 16,12 ha (0,49%).
• Tình hình dân số và lao động giai đoạn 2017–2019: Năm 2019, toàn xã có 3.017 hộ (1.929 hộ nông nghiệp, chiếm 63,94%; 1.088 hộ phi nông nghiệp), tổng nhân khẩu 11.328 người, tổng lực lượng lao động 7.521 người (lao động nông nghiệp chiếm 4.937 người, tương đương 65,64%).
• Hạ tầng kỹ thuật: Toàn xã có 122 tuyến đường giao thông với tổng chiều dài 91,65 km; 10 trạm biến áp (tỷ lệ chiếu sáng đạt 100%); hệ thống thủy lợi gồm kênh tưới sông Nong và trạm bơm tiêu úng An Sơn Bổn.
• Thực trạng sản xuất lúa toàn xã giai đoạn 2017–2019: Diện tích gieo cấy duy trì ổn định 935,2 ha/năm (chia đều 467,6 ha cho vụ Đông Xuân và 467,6 ha cho vụ Hè Thu). Năng suất bình quân cả năm đạt 60,4 tạ/ha (2017), tăng lên 63,8 tạ/ha (2018) và đạt 61,0 tạ/ha (2019). Sản lượng tương ứng đạt 5.649 tấn (2017), 5.966 tấn (2018) và 5.705 tấn (2019). Vụ Đông Xuân luôn có năng suất cao hơn vụ Hè Thu (năm 2019 đạt 64 tạ/ha so với 58 tạ/ha).
• Đặc điểm cơ bản của 40 hộ điều tra năm 2020:

Chỉ tiêu phân tích	Đơn vị tính	Giá trị bình quân
Tuổi chủ hộ	Tuổi	51,725
Kinh nghiệm sản xuất lúa	Năm	14,745
Trình độ văn hóa chủ hộ	Lớp	6,325
Số nhân khẩu bình quân	Khẩu/hộ	5,375
Số lao động bình quân	Lao động/hộ	1,975
Lao động trực tiếp sản xuất lúa	Lao động/hộ	1,675

• Phân tích chi phí, kết quả và hiệu quả kinh tế: Hạch toán chi tiết chi phí giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, dịch vụ cơ giới hóa làm đất và tuốt lúa; so sánh giá trị sản xuất ($GO$), chi phí trung gian ($IC$) và giá trị gia tăng ($VA$) giữa vụ Đông Xuân và vụ Hè Thu. Phân tích tác động của quy mô diện tích đất canh tác, mức chi phí trung gian và kiểm định mô hình hồi quy hàm sản xuất Cobb-Douglas cùng hàm phi hiệu quả kỹ thuật cho thấy hiệu quả sản xuất chịu ảnh hưởng lớn từ phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, công lao động và trình độ thâm canh của chủ hộ.

Chương 3: Định hướng và một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất lúa trên địa bàn xã Lộc Bổn, huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên Huế

Dựa trên kết quả điều tra và phân tích định lượng, tác giả đề xuất hệ thống 6 nhóm giải pháp:

1. Giải pháp về đất đai: Quy hoạch ổn định vùng chuyên canh lúa nước chất lượng cao; đẩy mạnh dồn điền đổi thửa, tích tụ ruộng đất nhằm khắc phục tình trạng phân tán, manh mún, tạo điều kiện cơ giới hóa đồng bộ.
2. Giải pháp kỹ thuật canh tác: Tuân thủ lịch thời vụ gieo cấy nghiêm ngặt; áp dụng quy trình "3 giảm 3 tăng", "1 phải 5 giảm"; chủ động phòng trừ dịch hại tổng hợp (IPM) để giảm thiểu tổn thất do sâu bệnh.
3. Giải pháp khoa học công nghệ: Đưa các giống lúa xác nhận, giống lúa thuần chất lượng cao, có khả năng chống chịu sâu bệnh và thích ứng với biến đổi khí hậu vào sản xuất thay thế giống thoái hóa; đẩy mạnh cơ giới hóa các khâu gieo sạ, thu hoạch.
4. Giải pháp về công tác khuyến nông: Đổi mới nội dung và phương pháp tập huấn kỹ thuật chuyển giao công nghệ; gắn các lớp tập huấn với thực hành trên đồng ruộng; nâng cao nhận thức kinh doanh nông nghiệp cho nông dân.
5. Giải pháp đầu tư cơ sở hạ tầng: Nâng cấp, kiên cố hóa hệ thống kênh mương nội đồng; đầu tư trạm bơm điện phục vụ tưới tiêu chủ động trong mùa khô và tiêu úng kịp thời trong mùa mưa lũ; nâng cấp đường giao thông nội đồng.
6. Giải pháp thị trường và liên kết tiêu thụ: Xây dựng chuỗi liên kết giữa nông hộ với HTX An Nong II và các doanh nghiệp tiêu thụ lúa gạo; hỗ trợ thông tin giá cả thị trường vật tư nông nghiệp đầu vào và giá lúa hàng hóa đầu ra, hạn chế tình trạng tư thương ép giá.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính từ số liệu nghiên cứu

• Quy mô sản xuất cấp xã: Tổng diện tích canh tác lúa 2 vụ của xã Lộc Bổn đạt 935,2 ha/năm. Sản lượng lúa toàn xã đạt mức cao nhất năm 2018 với 5.966 tấn, năm 2019 đạt 5.705 tấn. Năng suất vụ Đông Xuân luôn vượt trội so với vụ Hè Thu (vụ Đông Xuân 2018 đạt 65 tạ/ha, 2019 đạt 64 tạ/ha; vụ Hè Thu 2018 đạt 62,6 tạ/ha, 2019 đạt 58 tạ/ha).
• Đặc thù kinh tế nông hộ: Nông hộ sản xuất lúa tại xã có chủ hộ ở độ tuổi trung niên (bình quân 51,73 tuổi), tích lũy kinh nghiệm thực tế cao (14,75 năm), trình độ học vấn bình quân đạt lớp 6,33. Lực lượng lao động trực tiếp làm nông nghiệp trong hộ chỉ đạt 1,68 người/hộ trên tổng số 5,38 nhân khẩu, dẫn đến việc phải phụ thuộc nhiều vào dịch vụ cơ giới hóa và lao động thuê ngoài trong thời điểm mùa vụ cao điểm.
• Xác lập mô hình kinh tế lượng: Luận văn đã ước lượng tham số hàm sản xuất Cobb-Douglas và chỉ ra mức độ đóng góp của các yếu tố đầu vào (giống, phân đạm, NPK, kali, thuốc BVTV, công lao động) cùng các yếu tố gây phi hiệu quả kỹ thuật trong sản xuất lúa của 40 hộ điều tra.

Đóng góp của đề tài

• Đóng góp lý luận: Hệ thống hóa phương pháp luận và khung chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế sản xuất lúa nông hộ phù hợp với đặc điểm địa bàn duyên hải miền Trung.
• Đóng góp thực tiễn: Cung cấp bộ số liệu vi mô chi tiết về chi phí sản xuất, năng suất và hiệu quả kinh tế tại xã Lộc Bổn; làm rõ các rào cản kỹ thuật - kinh tế mà nông dân đang gặp phải; cung cấp luận cứ thực tiễn phục vụ công tác điều hành sản xuất nông nghiệp của UBND xã Lộc Bổn và định hướng dịch vụ của HTX An Nong II.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của đề tài:
  • Cỡ mẫu khảo sát sơ cấp dừng lại ở 40 hộ nông dân và chỉ tập trung tại 2 thôn (Hòa Mỹ và Thuận Hóa), chưa bao phủ toàn diện 9 thôn trên địa bàn toàn xã.
  • Số liệu sơ cấp mới phản ánh tình hình sản xuất trong năm khảo sát (2020), chưa phân tích chuỗi thời gian dài về biến động chi phí - lợi nhuận ở cấp độ hộ.
  • Chưa phân tích sâu về chuỗi giá trị sau thu hoạch, kênh phân phối và mức độ sẵn sàng chi trả của doanh nghiệp thu mua lúa gạo.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng quy mô mẫu điều tra trên toàn bộ các thôn có canh tác lúa tại huyện Phú Lộc để tăng độ đại diện thống kê.
  • Nghiên cứu chuyên sâu về phân tích chuỗi giá trị lúa gạo, đánh giá hiệu quả của các mô hình liên kết cánh đồng lớn giữa Hợp tác xã và doanh nghiệp tiêu thụ.
  • Ứng dụng mô hình biên ngẫu nhiên (Stochastic Frontier Analysis - SFA) hoặc mô hình bao dữ liệu (DEA) phân tích biến động hiệu quả theo thời gian.

---

Giá trị tham khảo

• Đối với sinh viên và học viên: Là tài liệu tham khảo trực tiếp cho sinh viên các chuyên ngành Kinh doanh nông nghiệp, Kinh tế nông nghiệp, Kinh tế phát triển và Quản lý kinh tế trong việc xây dựng đề cương, thiết kế bảng hỏi điều tra nông hộ, vận dụng hệ thống chỉ tiêu tài chính ($GO, IC, VA$) và chạy mô hình hàm sản xuất trong kinh tế nông nghiệp.
• Đối với cơ quan quản lý và địa phương: Là nguồn tài liệu thực tiễn hữu ích cho UBND xã Lộc Bổn, Phòng Nông nghiệp & PTNT huyện Phú Lộc và Ban Quản trị HTX Nông nghiệp An Nong II trong việc lập kế hoạch sử dụng đất lúa, quy hoạch vùng sản xuất tập trung, xây dựng lịch thời vụ và bố trí nguồn vốn hỗ trợ khuyến nông.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng các chỉ tiêu kinh tế nào để đánh giá kết quả và hiệu quả sản xuất lúa của nông hộ?
Trả lời: Đề tài sử dụng hệ thống chỉ tiêu kết quả gồm: Năng suất lúa ($N = Q/S$), Tổng giá trị sản xuất ($GO$), Chi phí trung gian ($IC$), Giá trị gia tăng ($VA = GO - IC$); cùng hệ thống chỉ tiêu hiệu quả kinh tế gồm: $GO/IC$, $VA/IC$, $VA/GO$, $MI/TC$ (Thu nhập hỗn hợp/Tổng chi phí).

2. Quy mô mẫu điều tra sơ cấp của đề tài là bao nhiêu và được thực hiện tại địa bàn nào?
Trả lời: Khảo sát sơ cấp được thực hiện trên 40 hộ nông dân sản xuất lúa, chọn mẫu ngẫu nhiên tại 2 thôn sản xuất lúa điển hình của xã Lộc Bổn là thôn Hòa Mỹ và thôn Thuận Hóa, tiến hành trong năm 2020.

3. Cơ cấu diện tích đất nông nghiệp và đất trồng lúa nước tại xã Lộc Bổn năm 2019 như thế nào?
Trả lời: Năm 2019, tổng diện tích đất nông nghiệp của xã là 2.413,72 ha (chiếm 73,77% diện tích tự nhiên). Đất sản xuất nông nghiệp là 708,45 ha, trong đó đất trồng cây hàng năm là 514,51 ha và riêng đất trồng lúa nước chiếm 467,6 ha (tương đương 90,88% đất trồng cây hàng năm).

4. Đặc điểm nhân khẩu học nổi bật của các chủ hộ sản xuất lúa được điều tra tại Lộc Bổn là gì?
Trả lời: Chủ hộ điều tra có độ tuổi bình quân là 51,725 tuổi; kinh nghiệm sản xuất lúa bình quân là 14,745 năm; trình độ văn hóa bình quân đạt lớp 6,325; quy mô nhân khẩu bình quân đạt 5,375 người/hộ; số lao động sản xuất lúa bình quân là 1,675 người/hộ.

5. Mô hình kinh tế lượng nào được tác giả ứng dụng để phân tích các yếu tố tác động đến năng suất lúa?
Trả lời: Tác giả sử dụng mô hình hàm sản xuất biên Cobb-Douglas dạng logarit tự nhiên để ước lượng ảnh hưởng của 6 biến đầu vào (lượng giống, lượng phân đạm, phân NPK, phân kali, chi phí thuốc BVTV, công lao động) cùng mô hình hàm phi hiệu quả kỹ thuật $U_i$ ước lượng bằng phần mềm Stata cho cả 2 vụ Đông Xuân và Hè Thu.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Bạch Thị Thùy Nhung đã phản ánh toàn diện thực trạng sản xuất và hiệu quả kinh tế của các hộ trồng lúa tại xã Lộc Bổn, huyện Phú Lộc giai đoạn 2017–2020. Bằng việc kết hợp phương pháp hạch toán kinh tế và mô hình định lượng hàm sản xuất Cobb-Douglas trên mẫu 40 hộ điều tra, nghiên cứu đã lượng hóa chi tiết cơ cấu chi phí, mức sinh lợi và mức độ đóng góp của từng yếu tố đầu vào đối với năng suất lúa qua hai mùa vụ. Hệ thống 6 nhóm giải pháp về đất đai, kỹ thuật, công nghệ, khuyến nông, thủy lợi và thị trường được đề xuất có tính khả thi cao, góp phần nâng cao thu nhập cho nông hộ và phát triển nông nghiệp địa phương bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA HIỆU QUẢ KINH TẾ SẢN XUẤT LÚA 1.1 Khái niệm về hiệu quả kinh tế Đối với tất cả các doanh nghiệp, các đơn vị sản xuất kinh doanh hoạt động trong nền kinh tế, với các cơ chế quản lý khác nhau thì có các nhiệm vụ mục tiêu hoạt động khác nhau. Nhưng có thể nói rằng, mọi doanh nghiệp hoạt động sản xuất kinh doanh đều có mục tiêu bao trùm lâu dài là tối đa hóa lợi nhuận. Và để làm được điều đó thì yêu cầu đặt ra cho các doanh nghiệp là phải hoạt động có hiệu quả kinh tế. Hiệu quả kinh tế không chỉ là mối quan tâm hàng đầu của nhà sản xuất, các doanh nghiệp mà còn là mối quan tâm hàng đầu của toàn xã hội.TS Ngô Đình Giao “Hiệu quả kinh tế là tiêu chuẩn cao nhất cho mọi sự lựa chọn kinh tế của các doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước”.

Theo Mác, đó là việc “tiết kiệm và phân phối một cách hợp lý thời gian lao động sống và lao động vật hóa giữa các ngành” và đó cũng là quy luật “tiết kiệm và tăng năng suất lao động hay tăng hiệu quả”. Còn theo tiến sĩ Nguyễn Mạnh Tiến “hiệu quả kinh tế là một phạm trù hiệu quả khách quan phản ánh trình độ lợi dụng các nguồn lực để đạt được mục tiêu đã xác định”. Từ những quan điểm trên ta có thể hiểu rằng: “Hiệu quả kinh tế là một phạm trù kinh tế quan trọng biểu hiện tập trung của sự phát triển kinh tế theo chiều sâu, phản ánh trình độ khai thác nguồn lực và trình độ chi phí các nguồn lực đó trong quá trình tái sản xuất nhằm đạt những mục tiêu đã đề ra”. [2] Hiệu quả kỹ thuật là số lượng sản phẩm có thể đạt được trên một đơn vị chi phí đầu vào hay nguồn lực sử dụng vào sản xuất trong những điều kiện cụ thể về kỹ thuật hay công nghệ áp dụng vào nông nghiệp.

Hiệu quả này thường được phản ánh trong mối quan hệ về các hãng sản xuất. Hiệu quả kỹ thuật liên quan đến phương diện vật chất của sản xuất. Nó chỉ ra rằng một đơn vị nguồn lực dùng vào sản xuất đem lại thêm bao nhiêu đơn vị sản phẩm.[2] Hiệu quả phân bổ là chỉ tiêu hiệu quả trong các yếu tố giá sản phẩm và giá đầu vào được tính để phản ánh giá trị sản phẩm thu thêm trên một đồng chi phí chi thêm về đầu vào hay nguồn lực. Thực chất của hiệu quả phân bổ là hiệu quả kỹ thuật có tính đến các yếu tố về giá của đầu vào và giá của đầu ra.

Vì thế nó còn được gọi là hiệu quả giá (price efficiency). Việc xác định hiệu quả này cũng giống như xác định các điều kiện về lý thuyết biên để tối đa hóa lợi nhuận.[2] Hiệu quả kinh tế là phạm trù kinh tế mà trong đó sản xuất đạt hiệu quả kỹ thuật và hiệu quả phân bổ. Điều đó có nghĩa là hai yếu tố hiện thực và giá trị đều tính đến khi xét việc sử dụng các yếu tố nguồn lực trong nông nghiệp. Nếu đạt được một trong hai yếu tố là hiệu quả kỹ thuật hay hiệu quả phân bổ mới là điều kiện cần chứ chưa phải là điều kiện đủ cho đạt hiệu quả kinh tế.

Chỉ khi nào việc sử dụng nguồn lực đạt cả chỉ tiêu hiệu quả kỹ thuật và hiệu quả phân bố khi đó sản xuất mới đạt được hiệu quả kinh tế.[2] Như vậy, việc đưa ra khái niệm hiệu quả kinh tế thì có rất nhiều quan điểm khác nhau nhưng đều thống nhất ở bản chất của nó. Người sản xuất muốn thu được kết quả thì phải bỏ ra một khoản chi phí (nhân lực, vật lực, vốn…) nhất định nào đó. Tiêu chuẩn của hiệu quả kinh tế là tối đa hóa đầu ra với một lượng đầu vào nhất định và tối thiểu hóa chi phí với một lượng đầu ra nhất định.2 Phương pháp xác định hiệu quả kinh tế Thực chất khái niệm hiệu quả kinh tế là phản ánh mặt chất lượng của các hoạt động kinh doanh, phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực để đạt được mục tiêu cuối cùng của các hoạt động kinh doanh là tối đa hóa lợi nhuận. Bản chất khái niệm hiệu quả kinh tế là nâng cao năng suất lao động xã hội và tiết kiệm lao động xã hội.

Đây là hai mặt có quan hệ mật thiết của vấn đề hiệu quả kinh tế, gắn liền với hai quy luật tương ứng của nền sản xuất xã hội là quy luật năng suất lao động và quy luật tiết kiệm thời gian. Hay nói cách khác bản chất của hoạt động kinh tế là giá trị gia tăng. Trong đó, việc tiết kiệm chi phí là một trong những biện pháp để nâng cao hiệu quả kinh tế. Tuy nhiên tiết kiệm chi phí không có nghĩa là hạn chế chi tiêu mà là sử dụng đồng tiền một cách có hiệu quả nhất.

- Thứ nhất: Hiệu quả kinh tế được xác định bằng tỷ số giữa kết quả đạt được và chi phí bỏ ra. Công thức được xác định như sau: H=Q/C Trong đó: H: Hiệu quả kinh tế (lần) Q: Kết quả thu được (nghìn đồng, triệu đồng) C: Chi phí bỏ ra (nghìn đồng, triệu đồng) Phương pháp này phản ánh rỏ nét trình độ sử dụng các nguồn lực, xem xét được một đơn vị nguồn lực đã sử dụng đem lại bao nhiêu kết quả. Điều này giúp ta so sánh hiệu quả ở các quy mô khác nhau. - Thứ hai: Hiệu quả kinh tế được tính bằng cách so sánh phần tăng thêm của kết quả thu được và phần tăng thêm của chi phí bỏ ra.

Công thức được xác định như sau: H = ∆QC Trong đó: H: hiệu quả kinh tế. ∆Q: phần tăng thêm của kết quả thu được. ∆C: phần chi phí tăng thêm. Phương pháp này dùng để nghiên cứu mức đầu tư trong thâm canh.

Nó xác định kết quả thu thêm trên một đơn vị tăng thêm của chi phí. Tuy nhiên, khi sử dụng hai phương pháp trên đều không cho biết qui mô của hiệu quả kinh tế là bao nhiêu. Vì thế mà hiệu quả kinh tế còn xác định bằng chênh lệch giữa kết quả thu được với phần chi phí bỏ ra. Để biết được kết quả, với cách tính này cho ta biết được tổng thu nhập và tổng lợi nhuận là bao nhiêu.

Mặc dù vậy cách tính này không cho ta biết cái giá phải trả cho qui mô hiệu quả kinh tế là bao nhiêu và không thể dùng để so sánh hiệu quả đạt được giữa các doanh nghiệp, các đơn vị sản xuất không cùng quy mô. Qua trình bày ở trên ta thấy có nhiều cách để tính hiệu quả kinh tế, mỗi cách tính đều phản ánh một khía cạnh khác nhau. Vì vậy trong quá trình nghiên cứu tùy vào mục đích khác nhau mà chúng ta lựa chọn cách tính sao cho phù hợp và con số cuối cùng phải có ý nghĩa về mặt kinh tế. Trong điều kiện kinh tế thị trường hiện nay thì hiệu quả là tiêu chí đánh giá quá trình sản xuất của một doanh nghiệp hay một hộ gia đình nào đó.

Sản phẩm có chổ đứng vững trên thị trường hay không điều này không chỉ thể hiện ở nội dung chất lượng sản phẩm mà nó còn thể hiện sản phẩm đang ở mức giá nào. Từ thực tế này mà khi đánh giá hiệu quả kinh tế trong sản xuất ta phải dựa trên cơ sở giá cả thị trường tại thời điểm người bán quyết định bán. Tuy nhiên khi nghiên cứu động thái của hiệu quả cần phải sử dụng giá cả cố định hoặc giá gốc để so sánh.3 Một số đặc điểm cây lúa 1. Nguồn gốc cây lúa Đến nay, có nhiều giả thiết khác nhau về nguồn gốc của cây lúa trên trái đất, nhưng hầu hết đều thừa nhận rằng các loài lúa hoang dại đã xuất hiện từ thời tiền sử của trái đất ( thời Gondwana).

Theo công bố của Chang và cs (1984), O.sativa xuất hiện đầu tiên ở dãy Himalaya, Miến Điện, Lào, Việt Nam và Trung Quốc. Từ các trung tâm trên lúa Indica phát tán đến lưu vực sông Hoàng Hà và sông Dương Tử rồi sang Nhật Bản, Triều Tiên và từ đó biến thành chủng Japonica. Lúa được hình thành ở Indonesia và là sản phẩm của quá trình chọn lọc Ở Việt Nam, theo kết quả khảo sát nguồn gen cây lúa những năm gần đây tìm thấy các loài lúa dại mọc nhiều ở vùng Tây Bắc Nam Trung Bộ đồng bằng sông Cửu Long,Tây Nguyên là các loài O. Với điều kiện khí hậu nhiệt đới, Việt Nam cũng có thể là cái nôi hình thành cây lúa nước.

Từ lâu, cây lúa đã trở thành cây lương thực chủ yếu có ý nghĩa quan trọng trong nền kinh tế và xã hội của nước ta. Lúa trồng hiện nay có nguồn gốc từ loài lúa dại. Việc xác định trực tiếp tổ tiên cây lúa trồng ở Châu Á (Oryza sativa) vẫn còn nhiều ý kiến khác nhau. Một số tác giả như Đinh Dĩnh, Bùi Huy Đáp,.cho rằng: Oryza fatua là loại lúa lại gần nhất và được coi là tổ tiên của lúa trồng hiện nay.

Đặc điểm sinh học Sinh trưởng và phát triển của cây lúa phụ thuộc rất nhiều yếu tố, từ điều kiện tự nhiên, tình hình canh tác, phân bón đất đai, mùa vụ gieo trồng, giống và thời gian sinh trưởng của từng giống lúa. Quá trình sinh trưởng của cây lúa có thể chia ra làm hai thời kỳ: Sinh trưởng dinh dưỡng và sinh trưởng sinh thực. - Thời kỳ sinh trưởng dinh dưỡng: Ở thời kỳ này cây lúa chủ yếu hình thành và phát triển các cơ quan dinh dưỡng như ra lá, phát triển rễ, đẻ nhánh… - Thời kỳ sinh trưởng sinh thực: Là thời kỳ phân hoá, hình thành cơ quan sinh sản bắt đầu từ khi làm đòng đến khi thu hoạch. Bao gồm các quá trình làm đòng, trổ bông, hình thành hạt.

Quá trình làm đốt tuy là sinh trưởng dinh dưỡng nhưng lại tiến hành song song với quá trình phân hoá đòng nên nó cũng nằm trong quá trình sinh thực. Thời kỳ này có ảnh hưởng trực tiếp đến việc hình hành số bông, tỷ lệ hạt chắc và trọng lượng hạt lúa. + Quá trình nẩy mầm: Hạt hút nước, độ ẩm trong hạt tăng, hoạt động các men hô hấp và phân giải rõ rệt, một loạt các phản ứng sinh hoá xảy ra, phôi được cung cấp glucoza, axitamin, các tế bào phân chia, lớn lên trục phôi phình to, đẩy mầm khi nẩy mầm, đầu tiên xuất hiện lá bao hình vảy, không có diệp lục. Đồng thời trong quá trình nẩy mầm, từ phôi xuất hiện rễ phôi.

Rễ này dài, sau này phát triển thành các lông tơ giúp hạt hút nước trong thời kỳ đầu.