ĐẶT VẤN ĐỀ 1.1 Tính cấp thiết của đề tài Trong những năm qua, cùng với ngành trồng trọt, ngành chăn nuôi đó cú sự phát triển đáng kể. Sự phát triển này so với yêu cầu và tiềm năng của Việt Nam còn thấp, song trong điều kiện thực tế hiện nay thì đây là kết quả rất khả quan, đã và đang tạo những tiền đề vững chắc cho ngành chăn nuôi phát triển lên một bước mới trong những năm tới. Chăn nuôi lợn là một nghề truyền thống sản xuất ra trên 70% tổng sản lượng thịt mỗi năm, đem lại nguồn thu nhập cao cho các hộ chăn nuôi. Vì vậy có thể nói chăn nuôi lợn là một ngành chiếm vị trí quan trọng bậc nhất đối với sự phát triển của ngành chăn nuôi của Việt Nam.
Yên Lạc là một xã có điều kiện tự nhiên khá thuận lợi để phát triển nông nghiệp, hệ thống giao thong tương đối hoàn chỉnh…. Đây cũng chính là điều kiện thuận lợi để phát triển ngành chăn nuôi lợn thịt của xã. Trong những năm qua chăn nuôi lợn nói chung và chăn nuôi lợn thịt nói riêng đã góp phần nâng cao thu nhập, tạo việc làm cho người lao động, khai thác được lợi thế so sánh của địa phương trong việc chuyển dịch cơ cấu ngành nông nghiệp. Tuy nhiên trong quá trình phát triển chăn nuôi của xã vẫn gặp phải những khó khăn bất cập cần được giải quyết đó là: chăn nuôi lợn vẫn mang tính tận dụng thức ăn và lao động của gia đình, qui mô nhỏ, năng suất lao động thấp, sản phẩm chăn nuôi còn gặp nhiều khó khăn trong quá trình tiêu thụ, hiệu quả chăn nuôi thấp so với các ngành khác.
Để góp phần giải quyết tồn tại trên và tìm ra các nguyên nhân ảnh hưởng đến quá trình chăn nuôi lợn thịt và có những giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế từ chăn nuôi lợn thịt tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: " Đánh giá hiệu quả kinh tế chăn nuôi lợn thịt ở xó Yờn Lạc, Huyện Yên Thủy, Tỉnh Húa Bỡnh." 1 CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP LÊ HIỆP THƯƠNG - KTNNC - K52 ---------------------------------------------------------------------------------------------- 1.2 Mục tiêu nghiên cứu 1.1 Mục tiêu chung Trên cơ sở nghiên cứu thực trạng chăn nuôi lợn thịt của xã, đánh giá hiệu quả kinh tế chăn nuôi lợn thịt và tìm ra những yếu tố ảnh hưởng đến sản xuất lợn thịt từ đó đề ra một số giải pháp thiết thực để nâng cao hiệu quả kinh tế chăn nuôi lợn thịt ở địa phương cho người dân ở xó Yờn Lạc. Mục tiêu cụ thể - Đánh giá hiệu quả kinh tế chăn nuôi lợn thịt tìm ra các yếu tố ảnh hưởng đến chăn nuôi lợn thịt ở xã Yờn Lạc, huyện Yên Thỷ, Tỉnh Hoà Bình. - Đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế chăn nuôi lợn thịt ở xã Yên Lạc, huyện Yên Thủy, tỉnh Hòa Bình. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 1.
Đối tượng nghiên cứu Là các hộ chăn nuôi lợn thịt. Phạm vi nghiên cứu Về không gian: đề tài nghiên cứu trong các hộ nông dân, các trang trại chăn nuôi ở xã Yên Lạc, huyện Yên Thủy, tỉnh Hòa Bình. Về thời gian: Số liệu tổng quan qua 3 năm 2008 – 2010 và số liệu điều tra lợn thịt tháng đầu năm 2011. Phương pháp nghiên cứu 1.
phương pháp thu thập số liệu * Thu thập tài liệu thứ cấp: Tài liệu thứ cấp được thu thập từ cỏc phũng ban xó, cỏc báo cáo công khai của xã và tài liệu có liên quan đến vấn đề nghiên cứu. * Thu thập tài liệu sơ cấp: Tài liệu được thu thập từ việc tiến hành điều tra, phỏng vấn các đối tượng trong xã nghiên cứu thông qua bảng câu hỏi điều tra lập sẵn. 2 CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP LÊ HIỆP THƯƠNG - KTNNC - K52 ---------------------------------------------------------------------------------------------- - Chọn mẫu điều tra: căn cứ vào số lượng, quy mô, cơ cấu của các hộ chăn nuôi lợn theo các loại hình khác nhau ở xã nghiên cứu. Các hộ này phải đặc trưng cho từng loại hình chăn nuôi lợn thị trong xã.
Việc điều tra mẫu được tiến hành theo phương pháp điển hình theo tỷ lệ. Tuy nhiên để mẫu điều tra vừa đại diện cho tổng thể, vừa đáp ứng yêu cầu của đề tài, chúng tôi có điều chỉnh mẫu điều tra cho hợp lý. Với quan điểm chọn mẫu trên, chúng tôi đã tiến hành điều tra 45 hộ chăn nuôi lợn thị trong xó Yờn Lạc. Phương pháp xử lý số liệu - Đối với tài liệu thứ cấp: tổng kết và tính toán lại theo các chỉ tiêu như: tốc độ phát triển liên hoàn, tốc độ phát triển bình quân.
- Đối với tài liệu sơ cấp thu được: xử lý số liêu theo phương pháp hệ thống hoá tài liệu, phân tổ thống kê, tổng hợp bằng máy vi tính trên chương trình của Excel. Phương pháp phân tích số liệu a. Phương pháp thụng kờ mô tả Là phương pháp nghiên cứu các hiện tượng kinh tế xã hội bằng việc mô tả thông qua các số liệu thu thập được. Phương pháp này còn được sử dụng để phân tổ các mẫu điều tra theo cỏc tiờu thức cụ thể như đó nờu ở trên.
Trên cơ sở phân tổ đó sẽ phân tích các loại hình từ đó rút ra những nhận xét, những kết luận về thực trạng các loại hình phát triển chăn nuôi lợn ở xã Yên Lạc làm cơ sở đề ra những giải pháp phù hợp. Phương pháp so sánh Được sử dụng để so sánh mức độ đầu tư, kết quả và hiệu quả chăn nuôi lợn giữa các nhóm hộ, giữa các loại thức chăn nuôi lợn khác nhau ở địa bàn nghiên cứu.4 Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu * Các chỉ tiêu phản ánh kết quả sản xuất: 3 CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP LÊ HIỆP THƯƠNG - KTNNC - K52 ---------------------------------------------------------------------------------------------- - Giá trị sản xuất (GO): Là giá trị tính bằng tiền hay giá trị của con lợn thịt khi xuất bán. - Chi phí trung gian (IC): Là toàn bộ các khoản chi phí vật chất thường xuyên và dịch vụ được sử dụng trong quá trình sản xuất (không bao gồm khấu hao, thuế.) - Giá trị gia tăng (VA): Là phần giá trị tăng thêm của người lao động trong một chu kỳ sản xuất. VA = GO - IC - Thu nhập hỗn hợp (MI): Là phần thu nhập thuần túy của người sản xuất bao gồm thu nhập của công lao động và lợi nhuận khi sản xuất trong một chu kỳ sản xuất.
MI = VA - Khấu hao tài sản cố định (chuồng trại) Các chỉ tiêu kinh tế: GO, VA, MI được tính theo giá trị trọng lượng thịt tăng. Trọng lượng thịt tăng = Trọng lượng lợn thịt xuất chuồng (thịt hơi) - Trọng lượng con giống Trọng lượng thịt tăng/năm = Trọng lượng thịt tăng/thời gian nuôi x 12 tháng Giá trị trọng lượng thịt tăng = Trọng lượng thịt tăng/năm x Đơn giá Đơn giá được tính theo giá bán lợn thịt bình quân qua 3 năm gần đây. * Các chỉ tiêu phỏn ỏnh hiệu quả sản xuất: - Hiệu quả chi phí + Tỉ suất giá trị sản xuất theo chi phí (GO/IC): Là tỉ số giữa giá trị sản xuất thu được tính bình quân trên một đơn vị sản xuất với chi phí trung gian của một chu kỳ sản xuất. + Tỉ suất giá trị tăng thêm theo chi phí (VA/IC): Tính bằng giá trị tăng thêm tính bình quân trên một đơn vị chi phí bỏ ra trong sản xuất.
+ Tỉ suất thu nhập hỗn hợp theo chi phí (MI/IC): Tính bằng giá trị thu nhập hỗn hợp trên một đơn vị chi phí trung gian. 4 CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP LÊ HIỆP THƯƠNG - KTNNC - K52 ---------------------------------------------------------------------------------------------- - Hiệu quả sử dụng lao động: + Tỷ suất giá trị sản xuất theo công lao động gia đình: GO/1 công lao động gia đình. + Tỷ suất giá trị tăng thêm trên công lao động gia đình: VA/1 công lao động gia đình. + Tỷ suất thu nhập hỗn hợp trên công lao động gia đình: MI/1 công lao động gia đình.
5 CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP LÊ HIỆP THƯƠNG - KTNNC - K52 ---------------------------------------------------------------------------------------------- PHẦN II: NỘ DUNG NGHIÊN CỨU 2.1 Đặc điểm đại bàn nghiên cứu 2. Đặc điểm tự nhiên * Vị trí địa lý Yên Lạc là xã nằm gần trung tâm huyện Yên Thuỷ, tỉnh Hoà Bỡnh, bao bọc xung quanh thị trấn Hàng Trạm, giáp ranh với cỏc xó: Phía Tõy bắc giỏp xó Lạc Thịnh. Phía Bắc giỏp xó Đa Phúc và Bảo Hiệu Phía Đụng giỏp xó Hữu Lợi. Phía Nam giỏp xó Phỳ Lai của huyện Yên Thuỷ.
Phía Tõy giáp xã Cúc Phương của huyện Nho Quan tỉnh Ninh Bình. Yên Lạc có diện tích tự nhiên là 2744,47 ha. Dọc phía tây nam xã dài 5,5 km là vùng đệm vườn quốc gia Cúc Phương, có đường quốc lộ 12b nối các tỉnh tây bắc với các tỉnh đồng bằng sông Hồng và đường Hồ Chí Minh chạy dọc qua xó cựng nhiều đầu mối giao thông liên xã trên địa bàn. Với hệ thống giao thông tương đối thuận tiện tạo cho Yên Lạc nhiều lợi thế về giao lưu phát triển kinh tế - xã hội với các địa phương trong và ngoài huyện, tỉnh và cả nước.
* Khí hậu và thời tiết Là một xã của huyện Yên Thuỷ, một huyện nằm trong vùng trung du và miền núi giáp ranh giữa ba vùng đông bắc bộ, tây bắc bộ và bắc Thanh Hóa nên mang đặc thù của khí hậu nhiệt đới gió mùa, nóng ẩm, mưa nhiều và chịu ảnh hưởng của gió mùa đông bắc. Mùa nóng từ tháng 5 đến tháng 10, ngày nóng nhất có thể lên đến 39 oc - 40oc. 6 CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP LÊ HIỆP THƯƠNG - KTNNC - K52 ---------------------------------------------------------------------------------------------- Mùa lạnh từ tháng 11 đến hết tháng 4, ngày có nhiệt độ thấp nhất có thể xuống tới 6oc - 7oc. Trên địa bàn xã không có nguồn sinh thuỷ, chỉ có 3 hồ chứa nước nhỏ và một số con suối nhỏ nên chỉ có nước vào mùa mưa còn thông thường bị cạn kiệt trong khoảng thời gian từ tháng 12 đến hết tháng 4.
Đõy chính là yếu tố gây khó khăn nhất cho ngành sản xuất nông nghiệp trên địa bàn xã, lũ lụt, khô hạn xảy ra thất thường, cây trồng chủ yếu phụ thuộc vào thời tiết thiên nhiên nên tỷ lệ rủi ro rất cao. * Địa hình Yên Lạc nằm trên địa hình chủ yếu là núi đá vôi và đất đồi thấp, nghiêng dần theo hướng Đông Bắc - Tây Nam, địa hình của xã được chia thành 2 vựng chớnh. Vùng 1 gồm 5 xóm phía Tây Bắc của xã chiếm 52% diện tích đất sản xuất của xã, chủ yếu là đất đồi thấp chỉ canh tác được cây màu và cây công nghiệp ngắn ngày. Vùng 2 gồm 6 xóm phía Đông Nam của xã chiếm 48% diện tích đất sản xuất của xã, chủ yếu là đất ruộng 1 vụ, canh tác được 1 vụ lúa mùa và 1 vụ trồng màu.