Chương 1: Cơ sở lý thuyết về Thẻ điểm cân bằng và Hiệu quả hoạt động kinh doanh. Chương 2: Thực trạng công tác đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh của Công ty TNHH Tư vấn và Phát triển Phần mềm LARION. Chương 3: Ứng dụng Thẻ điểm cân bằng để đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh của Công ty TNHH Tư vấn và Phát triển Phần mềm LARION. Phần kết luận, kiến nghị Tài liệu tham khảo Phụ lục 5 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ THẺ ĐIỂM CÂN BẰNG VÀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH 1.
Lý luận chung về hiệu quả hoạt động kinh doanh Khái niệm hiệu quả hoạt động kinh doanh “Hiệu quả kinh tế của một hiện tượng (hoặc quá trình) kinh tế là một phạm trù kinh tế phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực (nhân lực, tài lực, vật lực, tiền vốn) để đạt được mục tiêu xác định. Vai trò của hiệu quả hoạt động kinh doanh Bất kỳ hoạt động sản xuất kinh doanh nào cũng cần phải kết hợp yếu tố con người và yếu tố vật chất nhằm thực hiện công việc phù hợp với chiến lược và kế hoạch sản xuất được xây dựng trên cơ sở nguồn lực sẵn có. Có rất nhiều công cụ để thực hiện, trong đó có công cụ hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh. Việc xem xét và tính toán hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh cho nhà quản trị biết được việc sản xuất đạt ở trình độ nào, đồng thời tìm ra các nhân tố để đưa ra biện pháp thích hợp giúp tăng kết quả và giảm chi phí kinh doanh nhằm nâng cao hiệu quả.
Bản chất của hoạt động sản xuất kinh doanh là phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực đầu vào. Do đó, phạm trù hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh đóng vai trò rất quan trọng trong việc đánh giá, so sánh, phân tích kinh tế nhằm tìm ra giải pháp tối ưu nhất để đạt mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận. Hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh không chỉ được sử dụng ở mức độ tổng hợp, đánh giá chung trình độ sử dụng đầu vào ở toàn doanh nghiệp mà còn đánh giá được trình độ sử dụng từng yếu tố đầu vào ở phạm vi toàn doanh nghiệp cũng như ở từng bộ phận của doanh nghiệp. 6 Ý nghĩa của việc đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh Đối với các đối tượng quan tâm: phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh giúp đo lường khả năng sinh lời và hiệu quả quản lý hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Đối với nhà quản trị: phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh cho thấy sự thành công hay thất bại trong việc điều hành doanh nghiệp của nhà quản trị. Phân tích hiệu quả kinh doanh còn hữu ích trong việc lập kế hoạch và kiểm soát hoạt động của doanh nghiệp. Hiệu quả hoạt động kinh doanh được phân tích dưới các góc độ khác nhau và được tổng hợp từ hiệu quả hoạt động của từng bộ phận sẽ là cơ sở để đánh giá và điều chỉnh các hoạt động, các bộ phận cụ thể và lập kế hoạch kinh doanh đúng mục tiêu chiến lược cho các kỳ tiếp theo. Đối với nhân viên công ty: giúp nhân viên biết được hiệu quả kinh doanh thực tế mà doanh nghiệp đạt được, chiến lược kinh doanh trong tương lai của doanh nghiệp để họ yên tâm làm việc.
Việc phân tích hiệu quả kinh doanh mang lại lợi ích cho nhiều đối tượng khác nhau. Do đó, khi phân tích hiệu quả phải xây dựng chỉ tiêu, hệ thống và các phương pháp đánh giá cho phù hợp với từng đối tượng để đưa ra các quyết định phù hợp. Do đó, công tác đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp cần được thực hiện thường xuyên bằng phương pháp thích hợp để mang lại hiệu quả cao nhất, giúp các nhà quản trị đưa ra quyết định đúng đắn và kịp thời. Trong phạm vi nghiên cứu của Luận văn, tác giả ứng dụng phương pháp Thẻ điểm cân bằng để đánh giá hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp.
Tổng quan về Thẻ điểm cân bằng 1. Nguồn gốc của Thẻ điểm cân bằng Thẻ điểm cân bằng được giới thiệu lần đầu vào năm 1992 bởi Robert Kaplan – David Norton, với mục đích là thúc đẩy và đo lường hiệu quả hoạt động của các đơn vị kinh doanh. 7 Thẻ điểm cân bằng với bốn khía cạnh: tài chính, khách hàng, quy trình kinh doanh nội bộ, học hỏi và phát triển đã giúp các nhà quản lý có được bức tranh cân bằng về hiệu quả hoạt động hiện tại cũng như các nhân tố là động lực cho tăng trưởng trong tương lai. Thẻ điểm cân bằng được nhiều doanh nghiệp, cơ quan chính phủ, tổ chức phi lợi nhuận khắp nơi trên thế giới áp dụng, trong đó có Việt Nam.
Thẻ điểm đã được tạp chí Harvard Business Review gọi là một trong 75 ý tưởng có ảnh hưởng nhất của thế kỷ 20. Khái niệm Thẻ điểm cân bằng “Thẻ điểm cân bằng là một tập hợp thước đo định lượng được lựa chọn cẩn thận bắt nguồn từ chiến lược của tổ chức. Các thước đo được lựa chọn cho thẻ điểm đại diện cho công cụ mà các nhà lãnh đạo dùng trong việc truyền đạt tới nhân viên và cổ đông bên ngoài về kết quả và những yếu tố dẫn dắt hiệu suất mà thông qua đó, tổ chức sẽ đạt được sứ mệnh cùng các mục tiêu chiến lược”. “Thẻ điểm cân bằng được cấu thành từ bốn khía cạnh riêng biệt: tài chính, khách hàng, nội tại, đổi mới và học tập.
Thẻ điểm cân bằng phản ánh sự cân bằng được quy định giữa những mục tiêu ngắn hạn và mục tiêu dài hạn, giữa các thước đo tài chính và phi tài chính, giữa những chỉ số về kết quả và chỉ số về các yếu tố thúc đẩy hoạt động, giữa những khía cạnh hiệu quả hoạt động ngoại vi và nội tại. Cấu trúc Thẻ điểm cân bằng Cấu trúc Thẻ điểm cân bằng được trình bày như trong hình 1.1: Cấu trúc của Thẻ điểm cân bằng (Nguồn: Viện Kinh tế và Thương mại quốc tế - Đại học Ngoại Thương, 2013, trang 4) Thẻ điểm cân bằng có cấu trúc xuyên suốt từ sứ mệnh, các giá trị cốt lõi, tầm nhìn và chiến lược. Thông qua bản đồ chiến lược thấy được Thẻ điểm cân bằng trong bốn khía cạnh tài chính, khách hàng, hoạt động kinh doanh nội bộ, học tập và phát triển tương ứng với các mục tiêu, các thước đo, các chỉ tiêu và các sáng kiến. Từng khía cạnh của Thẻ điểm cân bằng có các mục tiêu, thước đo mục tiêu, chỉ tiêu cho thước đo, chương trình hành động từng mục tiêu và ngân sách thực hiện chương trình hành động đó.
Ngân sách để thực hiện các chương trình hành động cho các mục tiêu được phân bổ trên cơ sở các thước đo với những chỉ tiêu cụ thể. Mục tiêu cho biết các chiến lược cần đạt được, thước đo cho biết việc thiết lập các chỉ số hiệu suất (KPI) để đo lường kết quả đạt được mục tiêu hay không, chỉ tiêu cho biết mức độ kết quả cần đạt được và các sáng kiến cho biết những chương trình hành động để đạt mục tiêu. Vai trò Thẻ điểm cân bằng Thẻ điểm cân bằng nhƣ một công cụ giao tiếp: Thẻ điểm cân bằng như là công cụ giao tiếp chiến lược thông qua Bản đồ chiến lược. Bằng bản đồ chiến lược, doanh nghiệp có thể truyền đạt đến tất cả mọi người, cả trong và ngoài tổ chức những điều cần làm để đạt được mục tiêu của tổ chức.
Thẻ điểm cân bằng là một hệ thống đo lƣờng: Các thước đo trong Thẻ điểm cân bằng được rút ra từ những mục tiêu xuất hiện trong Bản đồ chiến lược, thứ mà bản thân nó đóng vai trò như một sự diễn giải trực tiếp và rõ ràng về chiến lược của tổ chức. Các Bản đồ chiến lược truyền đạt điểm đích chiến lược, các thước đo trong Thẻ điểm cân bằng được hiểu như là việc làm rõ chiến lược của tổ chức, giúp giám sát tiến trình, cho tổ chức biết chắc chắn rằng mình đang đi đúng hướng. Thẻ điểm cân bằng nhƣ là một hệ thống quản lý chiến lƣợc: Mục đích ban đầu của hệ thống Thẻ điểm là cân bằng các số liệu tài chính trước đó với những yếu tố định hướng giá trị tương lai cho công ty. Nhiều tổ chức sau này sử dụng Thẻ điểm như là công cụ điều chỉnh các hoạt động ngắn hạn bằng chiến lược, giúp hạn chế được nhiều vấn đề về thực thi chiến lược hiệu quả.
Thẻ điểm cân bằng giúp tổ chức vượt qua các rào cản về tầm nhìn, con người, nguồn lực, quản lý. Điều kiện để áp dụng Thẻ điểm cân bằng Điều kiện để tổ chức áp dụng thành công Thẻ điểm cân bằng bao gồm: Chiến lược: Nếu thiếu một chiến lược rõ ràng, các thước đo của thẻ điểm sẽ khó gắn kết với nhau và cùng hướng về một hướng. Sự bảo trợ: Nếu thiếu sự cam kết hỗ trợ từ ban điều hành cấp cao thì việc phát triển thẻ điểm có thể bị đình trệ và ngưng giữa chừng. 10 Nhu cầu về thẻ điểm cân bằng: Tổ chức thực sự có nhu cầu xây dựng thẻ điểm cân bằng thì mới có động lực theo đuổi nó.
Sự ủng hộ của các nhà quản lý và giám sát viên chủ chốt: Phải có sự ủng hộ của các cấp quản lý và giám sát viên thì thẻ điểm mới có thể truyền đạt một cách thông suốt xuống các nhân viên cấp thấp nhất. Phạm vi tổ chức: Đơn vị kinh doanh được chọn áp dụng thẻ điểm cân bằng cũng phải giống như công ty, có nghĩa là cũng phải có chiến lược, khách hàng được xác định, các quy trình cụ thể, điều hành và quản lý. Dữ liệu: Tổ chức phải có khả năng thu thập được những dữ liệu cần thiết thì mới có thể tiến hành đo lường hiệu quả hoạt động bằng các thước đo. Nguồn lực: Không thể xây dựng thẻ điểm cân bằng chỉ bằng một hai người, mà phải có đủ một nhóm những cá nhân đồng lòng hướng tới một mục tiêu chung.
Mối liên hệ giữa sứ mệnh, các giá trị, tầm nhìn, chiến lƣợc với Thẻ điểm cân bằng Sứ mệnh xác định mục đích cốt lõi của tổ chức – tại sao nó tồn tại. Sứ mệnh thu hút sự đóng góp và giá trị mà một tổ chức muốn tạo ra cho xã hội, là ngôi sao dẫn đường cho tổ chức trong thế giới hỗn loạn này. Thẻ điểm cân bằng cho phép tổ chức diễn giải sứ mệnh thành những mục tiêu cụ thể, thống nhất tất cả nhân viên. Các thước đo trên Thẻ điểm cân bằng phải phản ánh khát vọng được biểu thị trong tuyên bố sứ mệnh để tạo ra định hướng hiệu quả.