HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM TỐNG THU HƯƠNG ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ CHUYỂN ĐỔI CƠ CẤU SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN Ý YÊN, TỈNH NAM ĐỊNH Ngành: Quản lý đất đai Mã số: 60 85 01 03 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Hoàng Thái Đại NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng, số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và chưa được sử dụng để bảo vệ một học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng, mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cám ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 08 tháng 06 năm 2017 Tác giả luận văn Tống Thu Hương i LỜI CẢM ƠN Trong thời gian học tập và thực hiện đề tài, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, giúp đỡ nhiệt tình, chu đáo của các Thầy, Cô giáo và các nhà khoa học, đến nay tôi đã hoàn thành chương trình đào tạo Cao học và làm luận văn này.
Nhân dịp này, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất và chân thành cảm ơn PGS. Hoàng Thái Đại đã trực tiếp chỉ bảo và hướng dẫn tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn tốt nghiệp. Tôi xin chân thành cảm ơn tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Khoa Quản lý đất đai, Bộ môn Quản lý đất đai – Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình góp ý, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn Uỷ ban nhân dân huyện Ý Yên; Ủy ban nhân dân các xã Yên Khánh, Yên Nghĩa, Yên Thọ; các phòng, ban, cá nhân đã tạo điều kiện, giúp đỡ tôi trong thời gian thu thập thông tin, tài liệu, nghiên cứu làm luận văn.
Một lần nữa tôi xin trân trọng cảm ơn. Hà Nội, ngày 08 tháng 06 năm 2017 Tác giả luận văn Tống Thu Hương ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. ii Danh mục chữ viết tắt.
vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình. viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract.
Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài. Phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.
Thời gian và không gian nghiên cứu. Những đóng góp mới của đề tài. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Ý nghĩa khoa học.
Ý nghĩa thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Cơ sở lý luận của chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp. Tổng quan về đất nông nghiệp.
Vai trò của đất nông nghiệp. Sử dụng đất nông nghiệp. Chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất và các nhân tố tác động đến chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất. Nông nghiệp vùng khí hậu nhiệt đới.
Chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp. Những vấn đề về hiệu quả sử dụng đất và đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Khái quát về hiệu quả và hiệu quả sử dụng đất. Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp.
Tình hình chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất trên thế giới và Việt Nam. Tình hình chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất ở một số nước trên thế giới. Tình hình chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất ở Việt Nam. Vật liệu nội dung và phương pháp nghiên cứu.
Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Đối tượng/vật liệu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.
Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định. Thực trạng chuyển đổi cơ cấu đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định. Đánh giá hiệu quả chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định. Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả trong chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định.
Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu. Phương pháp thu thập số liệu, tài liệu. Phương pháp tổng hợp và xử lý tài liệu, số liệu.
Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất. Phương pháp so sánh. Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định.
Điều kiện tự nhiên. Địa hình, địa mạo. Khí hậu, thời tiết. Thuỷ văn, nguồn nước.
Các nguồn tài nguyên. Thực trạng phát triển kinh tế - xã hôi. Thực trạng chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định. Hiện trạng sử dụng đất của huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định.
Thực trạng sử dụng đất nông nghiệp huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định. Đánh giá hiệu quả chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định. Hiệu quả kinh tế. Hiệu quả xã hội.
Hiệu quả môi trường. Những hạn chế, tồn tại trong quá trình chuyển đổi từ đất trồng lúa sang nuôi trồng thủy sản. Hạn chế về vốn đầu tư. Hạn chế về khả năng tiếp cận khoa học kỹ thuật của người dân.
Hạn chế về môi trường nuôi. Hạn chế về công tác phòng trừ dịch bệnh. Hạn chế về cơ sở hạ tầng. Hạn chế về công tác khuyến nông, khuyến ngư.
Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả trong chuyển đổi mô hình trồng lúa sang nuôi trồng thủy sản. Về nguồn vốn. Nâng cao trình độ nhận thức về khoa học kỹ thuật cho người dân. Về môi trường nuôi.
Về công tác phòng trừ dịch bệnh. Về cơ sở hạ tầng. Về công tác khuyến nông, khuyến ngư. Kết luận và kiến nghị.
812 Tài liệu tham khảo. 856 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Từ viết tắt Nghĩa tiếng Việt CNH – HĐH Công nghiệp hóa – hiện đại hóa CPTG Chi phí trung gian FAO Tổ chức lương thực và nông nghiệp thế giới GTGT Giá trị gia tăng GTSX Giá trị sản xuất HTTL Hệ thống thủy lợi HTX Hợp tác xã HQĐV Hiệu quả đồng vốn LLVT Lực lượng vũ trang NN&PTNT Nông nghiệp và Phát triển nông thôn NTTS Nuôi trồng thủy sản THCS Trung học cơ sở TTCN Tiểu thủ công nghiệp THPT Trung học phổ thông WB Ngân hang thế giới UBND Uỷ ban nhân dân vi DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Phân bổ mẫu điều tra tại các xã nghiên cứu. Hiện trạng sử dụng đất huyện Ý Yên năm 2015.
Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Ý Yên – tỉnh Nam Định năm 2015. Biến động diện tích đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Ý Yên – tỉnh Nam Định giai đoạn 2010-2015. Một số loại hình sử dụng đất của huyện. Hiệu quả kinh tế cho 1ha trước chuyển đổi.
Hiệu quả kinh tế tính trên 1 công lao động trước chuyển đổi. Tổng hợp chi phí cho 1 ha nuôi ghép các loài cá huyện Ý Yên. Sản lượng thu được cho 1 ha nuôi ghép các loài cá ở Ý Yên. Hiệu quả kinh tế cho 1 ha sau khi chuyển đổi sang mô hình nuôi ghép các loài cá.
Hiệu quả kinh tế tính trên giá trị 1 công lao động sau khi chuyển đổi sang mô hình nuôi ghép các loài cá. So sánh hiệu quả kinh tế cho 1 ha trước và sau khi chuyển đổi sang mô hình nuôi ghép các loài cá. Hiệu quả kinh tế trước khi chuyển đổi tính trên 1ha. Hiệu quả kinh tế tính trên 1 công lao động trước chuyển đổi.
Tổng hợp chi phí cho 1 ha nuôi cá rô phi đơn tính. Hiệu quả kinh tế của mô hình nuôi cá rô phi đơn tính ở các xã. Hiệu quả kinh tế tính trên 1 công lao động sau chuyển đổi. So sánh hiệu quả kinh tế trước và sau chuyển đổi sang.
64 mô hình nuôi cá rô phi đơn tính. So sánh mức độ lao động và giá trị/ngày công lao động trước và sau khi chuyển đổi tính trên 1ha. So sánh mức độ lao động và giá trị/ngày công lao động trước và sau khi chuyển đổi tính trên 1ha. So sánh mức phân bón của nông hộ với quy trình kỹ thuật.
68 vii DANH MỤC HÌNH Hình 4. Sơ đồ vị trí huyện Ý Yên. Cơ cấu sử dụng đất huyện Ý Yên năm 2015. Cánh đồng lúa xã Yên Khánh – huyện Ý Yên.
Ruộng bí xanh tại xã Yên Thọ - huyện Ý Yên. Đàn lợn của xã Yên Hưng – huyện Ý Yên. Ao cá ở xã Yên Nghĩa – huyện Ý Yên. Sơ đồ sự chuyển đổi giữa các loại đất trong nội bộ đất nông nghiêp của huyện giai đoạn 2010 - 2015.
54 viii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Tống Thu Hương Tên luận văn: “Đánh giá hiệu quả chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định”. Ngành: Quản lý đất đai Mã số: 60 85 01 03 Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu - Đánh giá được hiệu quả của việc chuyển đất trồng lúa sang nuôi trồng thủy sản tại huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định. - Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả nuôi trồng thủy sản của huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định. Phương pháp nghiên cứu Các phương pháp nghiên cứu được sử dụng là: (1)Phương pháp thu thập số liệu, tài liệu: Phương pháp này sử dụng trong điều tra, phỏng vấn thu thập các số liệu, tài liệu thông tin cần thiết phục vụ cho mục đích nghiên cứu; (2)Phương pháp chọn điểm nghiên cứu; (3)Phương pháp tổng hợp và xử lý tài liệu, số liệu: Số liệu được xử lý trên phần mềm Microsolf Office Excel 2010; (4)Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất: Hiệu quả kinh tế, Hiệu quả xã hội, Hiệu quả môi trường; (5)Phương pháp so sánh.
Kết quả nghiên cứu và kết luận chính Kết quả nghiên cứu về hiệu quả sử dụng đất trước và sau chuyển đổi cho thấy: - Hiệu quả kinh tế: + Chuyển từ đất trồng lúa sang nuôi trồng thủy sản mô hình nuôi cá ghép trong ao: Hiệu quả kinh tế sau khi chuyển đổi sang mô hình nuôi cá ghép cao hơn nhiều so với hiệu quả kinh tế khi sản xuất trồng lúa. Thu nhập trung bình sau khi chuyển đổi là 229,43 triệu đồng/ha/năm cao hơn gấp 7,6 lần thu nhập trước khi chuyển đổi là 29,97 triệu đồng/ha/năm.