Đặt vấn đề Hiện nay, vấn đề ô nhiễm môi trường đang là chủ đề nóng trên các mặt báo và nhận được rất nhiều sự quan tâm của người dân. Trong đó, đặc biệt là vấn đề ô nhiễm rác thải ở Việt Nam đã và đang ngày càng trở nên nghiêm trọng hơn. Thông qua các phương tiện truyền thông, chúng ta có thể dễ dàng thấy được các hình ảnh, cũng như các bài báo phản ánh về thực trạng môi trường hiện nay. Mặc dù các ban ngành, đoàn thể ra sức kêu gọi bảo vệ môi trường, bảo vệ nguồn nước,.
nhưng có vẻ là chưa đủ để cải thiện tình trạng ô nhiễm ngày càng trở nên trầm trọng hơn. Rác thải là một phần tất yếu của cuộc sống, không một hoạt động nào trong sinh hoạt hằng ngày không sinh ra rác. Xã hội ngày càng phát triển thì số lượng rác thải ra ngày càng nhiều và dần trở thành mối đe dọa thực sự với đời sống con người. Đất nước ta đang trong quá trình hội nhập quốc tế với xu thế phát triển kinh tế xã hội, đô thị hóa, công nghiệp hóa diễn ra hết sức mạnh mẽ với nhịp độ rất cao.
Sự phát triển đó giúp tạo công ăn việc làm, cải thiện mức sống chất lượng cuộc sống của người dân. Khi mức sống của người dân càng cao thì nhu cầu tiêu dùng các sản phẩm xã hội càng cao, điều này đồng nghĩa với việc gia tăng lượng rác thải sinh hoạt. Rác thải sinh hoạt (RTSH) phát sinh trong quá trình ăn, ở, tiêu dùng của con người, được thải vào môi trường ngày càng nhiều, vượt quá khả năng tự làm sạch của môi trường dẫn đến môi trường bị ô nhiễm. Quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa kết hợp với gia tăng dân số ở mức cao đang tạo sức ép lên khả năng chịu tải của môi trường.
Môi trường là đặc trưng cơ bản của thời hiện đại, là vấn đề mang tính toàn cầu, ô nhiễm môi trường đang de dọa sự phát triển bền vững của mỗi quốc gia. Chúng ta nhận thấy rằng, khi xã hội càng phát triển, đời sống vật h 2 chất của cộng đồng càng được nâng cao thì sức ép về vấn đề môi trường, đặc biệt là chất thải rắn ngày càng nhiều. Lượng chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn ngày một gia tăng, thành phần chất thải rắn ngày một phức tạp. Trong những năm gần đây, kinh tế huyện Hữu Lũng đã có những bước phát triển mạnh mẽ đồng thời cơ cấu kinh tế đang dần chuyển dịch sang cơ cấu công nghiệp dịch vụ, tốc độ đô thị hóa nông thôn ngày càng cao.
Song bên cạnh đó lượng chất thải rắn sinh hoạt sinh ra trên địa bàn cũng tăng khá nhanh. Mặc dù ở huyện đã thành lập Hợp tác xã Xây Dựng và Môi Trường hoặc tổ chức các đội thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải. Tuy nhiên, do nguồn kinh phí hạn hẹp, trang thiết bị còn thiếu và thô sơ, nguồn nhân lực hầu hết chưa được đào tạo cơ bản nên còn gặp rất nhiều khó khăn trong công tác xử lý và quản lý chất thải rắn. Xuất phát từ những vấn đề trên và nhận thức được tầm quan trọng của bảo vệ môi trường, được sự đồng ý và giúp đỡ của Ban giám hiệu trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, Ban chủ nhiệm Khoa quản lý tài nguyên và sự hướng dẫn trực tiếp của thầy giáo Th.s Dương Hồng Việt em tiến hành nghiên cứu và thực hiện đề tài: “Đánh giá hiện trạng thu gom và quản lý rác thải sinh hoạt trên địa bàn thị trấn Hữu Lũng, huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn”.
Mục tiêu của đề tài 1. Mục tiêu tổng quát Nắm bắt hiện trạng công tác thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải trên địa bàn thị trấn Hữu Lũng. Đề xuất các biện pháp để thu gom và xử lý rác thải phù hợp với điều kiện của thị trấn để đạt hiệu quả cao hơn nhằm nâng cao công tác quản lý môi trường một cách khoa học và bền vững, kết hợp với việc bảo vệ môi trường góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Mục tiêu cụ thể - Tìm hiểu điều kiện tự nhiên, kinh tế-xã hội ảnh hưởng đến công tác quản lý thu gom rác thải của thị trấn.
h 3 - Điều tra số lượng, thành phần của rác thải tại thị trấn Hữu Lũng. - Điều tra thực trạng thu gom, vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt. - Điều tra thực trạng xử lý chất thải rắn sinh hoạt. Ý nghĩa của đề tài 1.
Ý nghĩa khoa học - Tạo điều kiện cho Sinh viên ứng dụng kiến thức các môn học vào thực tế. - Đề tài góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn, là cơ sở để lựa chọn, áp dụng các biện pháp quản lý rác thải phù hợp mang lại hiệu quả cao. - Việc nghiên cứu đề tài sẽ là cầu nối giữa kiến thức học tập và thực tế, nâng cao kiến thức, kĩ năng và rút ra kinh nghiêm thực tế phục vụ cho công tác sau này. - Rèn luyện về ý thức tổ chức, kỷ luật, khả năng giải quyết vấn đề, kỹ năng làm việc độc lập và theo nhóm.
Ý nghĩa thực tiễn - Đánh giá được lượng rác thải phát sinh, tình hình thu gom, vận chuyển, quản lý và xử lý rác thải của khu vực thị trấn Hữu Lũng. - Đề xuất một số biện pháp khả thi để xử lý rác thải. - Đề xuất một số kiến nghị nhằm tăng cường công tác quản lý rác thải trong khu vực thị trấn. - Kết quả của đề tài sẽ là một trong những căn cứ để tăng cường công tác quản lý, tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức của cộng đồng về môi trường.
h 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 2.1 Cơ sở khoa học của đề tài 2. Tổng quan về rác thải 2. Các khái niệm liên quan a. Khái niệm về chất thải - Chất thải là vật chất được thải ra từ sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt hoặc các hoạt động khác (Luật BVMT, 2014)[6] - Tất cả những gì con người đã sử dụng, không còn dùng được nữa (hoặc không muốn dùng nữa) nên vứt bỏ.
Các chất thải khác trong sinh hoạt và từ các ngành công nghiệp. Khái niệm về chất thải rắn - Theo điều 3 Nghị Định 59/2007/NĐ-CP ngày 09/04/2007 của chính phủ về quản lý chất thải rắn. [7] - Chất thải rắn là chất thải ở thể rắn được thải ra từ quá trình sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt hoặc các hoạt động khác. - Chất thải rắn sinh hoạt là chất thải rắn phát sinh ra trong quá trình sinh hoạt cá nhân, hộ gia đình, nơi công cộng.
- Chất thải rắn công nghiệp là CTR phát sinh từ hoạt động sản xuất công nghiệp, làng nghề, kinh doanh, dịch vụ hoặc một số hoạt động khác. - Phế liệu là sản phẩm, vật liệu trong quá trình sản xuất hoặc tiêu dùng được thu hồi để tái, tái sử dụng làm nguyên liệu cho quá trình sản xuất sản phẩm khác. - Thu gom chất thải rắn là hoạt động tập hợp, phân loại, đóng gói và lưu giữ tạm thời CTR tại nhiều điểm thu gom tới thời điểm hoặc được cơ quan nhà nước có thẩm quyền chấp nhận. h 5 - Lưu giữ chất thải rắn là việc giữ CTR trong một khoảng thời gian nhất định ở nơi cơ quan thẩm quyền chấp nhận trước khi chuyển đến cơ sở xử lý.
- Vận chuyển chất thải rắn là quá trình chuyên chở CTR từ nơi phát sinh, thu gom, lưu giữ, trung chuyển đến nơi xử lý, tái chế, tái sử dụng hoặc chôn lấp cuối cùng. - Xử lý chất thải rắn là quá trình sử dụng các giải pháp công nghệ, kỹ thuật làm giảm, loại bỏ, tiêu hủy các thành phần có hại hoặc không có ích trong CTR; thu hồi, tái chế, tái sử dụng lại các thành phần có ích trong CTR. - Rác là thuật ngữ dung để chỉ chất thải rắn hình dạng tương đối cố định bị vứt bỏ từ hoạt động của con người. Rác sinh hoạt hay chất thải rắn sinh hoạt là một bộ phận của chất thải rắn, được hiểu là các chất thải rắn được phát sinh từ hoạt động sinh hoạt hàng ngày của con người.
(Trần Hữu Nhuệ và cs, 2001) [9] - Chất thải là sản phẩm được sinh ra trong quá trình sinh hoạt của con người, sản xuất công nghiệp, nông nghiệp, giao thông, dịch vụ, thương mại, sinh hoạt gia đình, trường học, các khu dân cư, nhà hàng, khách sạn. Ngoài ra, còn phát sinh trong giao thông vận tải như khí thải của các phương tiện giao thông, chất thải là kim loại hóa chất và từ các vật liệu khác. (Nguyễn Xuân Duyên, 2004) [3] - Tái sử dụng chất thải được hiểu là có những sản phẩm hoặc nguyên liệu có quãng đời sử dụng kéo dài, người ta có thể sử dụng được nhiều lần mà không bị thay đổi hình dạng vật lý, tính chất hóa học. Khái niệm về chất thải nguy hại - Theo quy chế quản lý chất thải nguy hại năm 1999: “chất thải nguy hại là chất thải có chứa các chất hoặc hợp chất có một trong các đặc tính gây nguy hại trực tiếp (dễ cháy, dễ nổ, làm ngộ độc, dễ ăn mòn, dễ lây nhiễm và h 6 các đặc tính gây nguy hại khác), hoặc tương tác với các chất khác gây nguy hại tới môi trường và sức khỏe con người”.
- Theo luật BVMT 2014: “Chất thải nguy hại là chất thải chứa yếu tố độc hại, phóng xạ, lây nhiễm, dễ cháy, dễ nổ, gây ăn mòn, gây ngộ độc hoặc có đặc tính nguy hại khác”. [6] Tuy có sự khác nhau về từ ngữ những cả hai định nghĩa đều có nội dung như nhau, giống với định nghĩa của các nước và tổ chứ trên thế giới, đó là nêu đặc tính nguy hại cho môi trường và sức khỏe cộng đồng của chất thải nguy hại. Khái niệm về rác thải sinh hoạt - Là các chất rắn bị loại ra trong quá trình sống và sinh hoạt của con người. Bất kỳ hoạt động sống nào từ ở nhà, nơi công sở, trên đường đi lại, nơi công cộng… đều sinh ra một lượng rác nhất định.
Thành phần chủ yếu của chúng là các chất hữu cơ rất dễ gây ô nhiễm cho môi trường. - Rác thải sinh hoạt là những chất thải có liên quan đến các hoạt động của con người, nguồn tạo thành chủ yếu từ các khu dân cư, các cơ quan, trường học, các trung tâm dịch vụ, thương mại.