MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đất đai là tài nguyên, vật liệu vô cùng quý giá của con người, là nguồn lực quan trọng của mỗi quốc gia, ngoài ra đất đai còn là môi trường sống cho các sinh vật và là nơi để con người định cư tổ chức các hoạt động kinh tế - văn hoá, an ninh quốc phòng và các công trình công cộng. Đất đai là yếu tố tác động mạnh mẽ vào sản xuất nông nghiệp, công nghiệp và một số hoạt động khác. Chính vì thế Đảng và Nhà nước luôn quan tâm tới công tác quản lý và sử dụng nguồn tài nguyên đất một cách hợp lý và có hiệu quả nhất để tránh tình trạng bất mãn giữa các tổ chức, các cơ quan và cá nhân về quyền lợi và nghĩa vụ của họ.
Giải quyết các vấn đề về cấp giấy CGCNQSDĐ, chuyển đổi, chuyển nhượng và đăng ký biến động đất đai là một vấn đề rất quan trọng và tương đối khó khăn cần được các cơ quan quản lý nhà nước quan tâm. Các vấn đề khiếu nại, tố cáo, giải quyết tranh chấp đất đai chỉ là một trong những nội dung của công tác quản lý nhà nước nhưng lại là vấn đề “nóng” và được rất nhiều các cơ quan, tổ chức, cá nhân quan tâm hàng đầu. Nếu làm tốt về việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, tranh chấp đất đai sẽ giúp nền kinh tế phát triển và đem lại công bằng cho mọi người dân, các cơ quan, tổ chức và làm cho xã hội trong sạch. Ngược lại nếu làm không tốt sẽ là cơ hội cho những kẻ xấu lợi dụng để kiếm lời cho bản thân và tạo ra sự chênh lệch trong xã hội về kinh tế.
Việc ra đời luật đất đai và liên tục sửa đổi bổ sung cùng với các nghị định các văn bản hướng dẫn thi hành luật của chính phủ đã giúp rất nhiều cho công tác quản lý của nhà nước về đất đai nói chung và công tác khiếu nại, tố cáo, giải quyết tranh chấp đất đai nói riêng, để có thể hạn chế ít nhất những kẽ hở của luật không cho kẻ xấu lợi dụng làm việc xấu, xác lập chặt chẽ mối quan hệ e 2 pháp lý giữa nhà nước với người sử dụng đất và giũa những người sử dụng đất với nhau. Bắc Kạn là một tỉnh miền núi phía Bắc, nền kinh tế còn nghèo đời sống vật chất của người dân còn tương đối khó khăn vì vậy cần được sự quan tâm và quan tâm nhiều hơn nữa của Đảng và Nhà nước. Thị xã Bắc Kạn là trung tâm của tỉnh là đầu mối quan trọng của mọi hoạt động giao lưu buôn bán các mặt hàng là nơi chủ yếu để phát triển kinh tế và cũng là nơi thị trường bất động sản các hoạt động đất đai diễn ra “nhạy cảm’’ nhất. Song do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan công tác giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo, giải quyết tranh chấp đất đai vẫn chưa được triệt để, đôi khi công việc diễn ra còn chậm chễ, thiếu sót và gây nhiều bức xúc cho người dân cũng nhưng các cơ quan, tổ chức.
Nhận thấy công tác quản lý của nhà nước và thực hiện giải quyết khiếu nại, tố cáo, tranh chấp của tỉnh còn nhiều bất cập và tương đối khó khăn, được sự nhất trí của Khoa Quản lý Tài nguyên và dưới sự chỉ bảo của thầy giáo GS. Nguyễn Thế Đặng và giúp đỡ của UBND thị xã Bắc Kạn, Văn phòng đăng ký sử dụng đất, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá tình hình giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo và tranh chấp đất đai trên địa bàn thị xã Bắc Kạn, tỉnh Bắc Kạn, giai đoạn 2010 – 2014” 1. Mục tiêu của nghiên cứu của đề tài 1. Mục tiêu tổng quát Đánh giá được tình hình giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo và tranh chấp đất đai trên địa bàn thị xã Bắc Kạn, tỉnh Bắc Kạn, giai đoạn 2010 – 2014 và đưa ra các giải pháp quản lý có hiệu quả.
Mục tiêu cụ thể - Đánh giá được thực trạng tình hình giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo và tranh chấp đất đai của 8 xã phường trên địa bàn thị xã Bắc Kạn. e 3 - Tìm ra các nguyên nhân gây tranh chấp giữa các cơ quan, tổ chức, cá nhân trên địa bàn thị xã và đưa ra biện pháp giải quyết. - Lựa chọn các biện pháp quản lý có hiệu quả để giảm tối thiểu tranh chấp đất đai. - Nâng cao ý thức trách nhiệm của người dân về việc bảo vệ và gìn giữ quỹ đất của tỉnh.
Ý nghĩa nghiên cứu của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu - Củng cố kiến thức được học trong nhà trường - Củng cố kiến thức thực tế - Nâng cao khả năng tiếp cận, thu thập, xử lý thông tin 1. Ý nghĩa thực tiễn - Đề tài thành công sẽ giúp cho công tác quản lý nhà nước về vấn đề khiếu nại, tố cáo và giải quyết tranh chấp đất đai tại địa phương có hiệu quả hơn. - Giảm tối thiểu việc tranh chấp đất đai của các tổ chức, cá nhân tại địa phương - Đưa ra các giải pháp có hiệu quả về giải quyết khiếu nại, tố cáo và tranh chấp đất đai tại khu vực nghiên cứu.
e 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở của công tác tiếp dân, xử lý đơn thƣ khiếu nại, tố cáo và tranh chấp đất đai 2. Cơ sở khoa học - Công tác tiếp dân và thủ tục xử lý đơn thư giải quyết khiếu nai, tố cáo và tranh chấp đất đai. - Giải quyết những bất đồng, mâu thuẫn trong nội bộ các cơ quan, tổ chức, hộ gia đình, cá nhân về các quyền sử dụng đất.
- Với chế độ sở hữu toàn dân đối với đất đai thì các trường hợp về giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai chủ yếu là các vấn đề quyền sử dụng đất, quyền sử dụng liên quan đến địa giới hành chính hoặc quyền sử dụng liên quan đến tài sản. - Giải quyết mọi trường hợp tranh chấp về đất đai phải đảm bảo nguyên tắc đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước làm đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý; kiên quyết bảo vệ những thành quả cách mạng về ruộng đất, đồng thời sửa lại theo đúng pháp luật những trường hợp xử không đúng. - Phải nắm vững quan điểm dựa vào dân và lấy dân làm gốc để đưa ra các quyết định về giải quyết khiếu nại, tố cáo và giải quyết tranh chấp một cách công bằng, dân chủ văn minh. - Giải quyết các tranh chấp về đất đai phải đảm bảo mục tiêu phát triển sản xuất, ổn định xã hội và từng bước cải thiện đời sống của nhân dân.
Các văn bản của Nhà nước - Căn cứ Luật Đất đai năm 2003 ngày 26/11/2003[1]; - Căn cứ Luật Đất đai năm 2013 ngày 29/11/2013[2]; e 5 - Căn cứ Nghị định 181/2004/NĐ-CP ngày 29/04/2004 của Chính phủ về hướng dẫn thi hành luật đất đai 2003[3]; - Căn cứ Nghị định 182/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về xử phạt hành chính trong lĩnh vực đất đai[4]; - Căn cứ Nghị định 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Đất đai[5]; - Căn cứ Nghị định số 47/2014NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất[6]; - Căn cứ Nghị định 84/2007/NĐ-CP ngày 25/05/2007 của Chính phủ về việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai [7]; - Căn cứ Nghị định số 69/2009/NĐ-CP ngày 13/8/2009 của Chính phủ quy định bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư [8]; - Căn cứ Nghị định 105/2009/NĐ-CP ngày 11/11/2009 của Chính phủ về xử phạt hành chính trong lĩnh vực đất đai[9; - Căn cứ Thông tư 01/2005/TT-BTNMT ngày 13/04/2005 của Bộ Tài nguyên và Môi trường về hướng dẫn thi hành một số điều Nghị định 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về hướng dẫn thi hành luật Đất đai 20039[10]; - Căn cứ Thông tư 23/2014/TT-BTNMT ngày 19/5/2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định về giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác găn liền với đất[11]; - Căn cứ Luật khiếu nại, tố cáo ngày 02/12/1998; Luật sửa đổi bồ sung một số điều của Luật khiếu nại, tố cáo năm 2004 và năm 2005[12]; - Căn cứ Nghị định 136/2007/NĐ-CP ngày 14/11/2007 của Chính phủ e 6 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều luật khiếu nại tố cáo và các luật sửa đổi bổ xung một số điều luật khiếu nại tố cáo năm 2005[13]; - Căn cứ Thông tư 04/2010/TT-TTCP ngày 26/08/2010 của Thanh tra Chính phủ về việc quy đinh quy trình xử lý đơn khiếu nại, đơn tố cáo, đơn phản ánh, đơn kiến nghị liên quan đến khiếu nại tốt cáo[14]; - Căn cứ Luật Khiếu nại năm 2011[15]; - Căn cứ Luật Tố cáo năm 2011 ngày 11/11/2011[16]; - Căn cứ Luật Thanh tra năm 2011 ngày 11/11/2011[17]; - Căn cứ Luật Tiếp công dân năm 2013 ngày 25/11/2013[18]; - Căn cứ Nghị định số 86/2011/NĐ-CP ngày 22/9/2011 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Thanh tra[19]; - Căn cứ Nghị định 75/2012/NĐ-CP ngày 03/10/2012 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành Luật Khiếu nại [20]; - Căn cứ Nghị định 76/2012/NĐ-CP ngày 03/10/2012 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành Luật Tố cáo [19]; - Căn cứ Thông tư 06/2013/TT-TCCP này 30/9/2013 quy định quy trình giải quyết tố cáo[21]; - Căn cứ Thông tư 07/2013 TT-TCCP ngày 31/10/2013 quy định về quy trình giải quyết khiếu nại hành chính [22]. Các văn bản của UBND tỉnh Bắc Kạn - Quyết định số 628/2010/QĐ-UBND ngày 08/4/2010 của UBND tỉnh Bắc Kạn về việc ban hành Quy định một số chính sách cụ thể về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất áp dụng trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn; - Quyết định số 750/2009/QĐ-UBND ngày 14/4/2009 của Uỷ ban nhân dân tỉnh Bắc Kạn về việc quy định một số nội dung cụ thể trong công tác quản lý nhà nước về đất đai áp dụng trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn.