Luận văn thạc sĩ đánh giá công tác giải phóng mặt bằng một số dự án khai thác khoáng sản tại huyện bắc mê hà giang

Luận văn thạc sĩ đánh giá công tác giải phóng mặt bằng các dự án khai thác khoáng sản tại huyện Bắc Mê, Hà Giang, phân tích hiệu quả và thách thức.

• Tác giả: Nguyễn Tuấn Anh
• Người hướng dẫn: PGS. Đàm Xuân Vận
• Trường học: Đại học Thái Nguyên - Trường Đại học Nông Lâm
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Đánh giá công tác giải phóng mặt bằng một số dự án khai thác khoáng sản tại huyện Bắc Mê - Hà Giang
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục đích nghiên cứu
• 0.3. Mục tiêu tổng quát
• 0.4. Mục tiêu cụ thể
• 0.5. Ý nghĩa của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.2. Một số vấn đề nảy sinh đến công tác bồi thường thiệt hại, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất
• 1.3. Các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý, sử dụng đất đai và tổ chức thực hiện các văn bản đó
• 1.4. Tác động của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng đến phát triển cơ sở hạ tầng và đời sống xã hội
• 1.5. Khái quát về chính sách giải phóng mặt bằng khi nhà nước thu hồi đất
• 1.6. Tổng quan về các chính sách bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất
• 1.7. Tình hình bồi thường ở một số nước trên thế giới
• 1.8. Thực tiễn công tác giải phóng mặt bằng, bồi thường khi nhà nước thu hồi đất ở Việt Nam và tỉnh Hà Giang
• 1.8.1. Những quy định về thu hồi đất
• 1.8.2. Các quy định về bồi thường khi thu hồi đất
• 1.8.3. Những quy định về hỗ trợ khi thu hồi đất
• 1.8.4. Quy trình giải phóng mặt bằng khi thu hồi đất
• 1.8.5. Sơ lược về công tác giải phóng mặt bằng trên thế giới và ở Việt Nam
• 1.8.5.1. Sơ lược về công tác giải phóng mặt bằng trên thế giới
• 1.8.5.2. Sơ lược về công tác giải phóng mặt bằng ở một số tỉnh thành của Việt Nam
• 1.8.5.3. Sơ lược về công tác giải phóng mặt bằng ở tỉnh Hà Giang
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.2. THỜI GIAN VÀ ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU
• 2.3. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 2.3.1. Nội dung 1: Sơ lược tình hình cơ bản của huyện Bắc Mê, Hà Giang
• 2.3.2. Nội dung 2: Đánh giá công tác GPMB 3 dự án khai thác khoáng sản: Mỏ sắt Sàng Thần xã Minh Sơn; Dự án: Mỏ sắt Suối Thầu xã Minh Sơn; Mỏ Mangan thôn Bản Sáp, thị trấn Yên Phú, huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang
• 2.3.3. Nội dung 3: Đánh giá ảnh hưởng của việc GPMB đến đời sống người dân
• 2.3.4. Nội dung 4: Những khó khăn, tồn tại, nguyên nhân và giải pháp khắc phục việc giải phóng mặt bằng
• 2.4. Các chỉ tiêu nghiên cứu
• 2.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5.1. Phương pháp thu thập tài liệu thứ cấp
• 2.5.2. Phương pháp điều tra phỏng vấn
• 2.5.3. Phương pháp thống kê, tổng hợp, phân tích số liệu và xử lý số liệu
• 2.5.4. Phương pháp biểu đạt thông tin
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH CƠ BẢN CỦA HUYỆN BẮC MÊ
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 3.1.3. Sơ lược về công tác quản lý đất đai của huyện Bắc mê
• 3.1.4. Hiện trạng sử dụng đất của huyện Bắc Mê
• 3.2. ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT TẠI 03 DỰ ÁN
• 3.2.1. Sơ lược về các dự án
• 3.2.2. Kết quả bồi thường và điều kiện được bồi thường
• 3.2.3. Kết quả bồi thường rừng do UBND xã quản lý
• 3.2.4. Đánh giá chung
• 3.3. TÁC ĐỘNG CỦA VIỆC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BT-GPMB ẢNH HƯỞNG ĐẾN NGƯỜI BỊ THU HỒI ĐẤT TẠI CÁC DỰ ÁN
• 3.3.1. Ảnh hưởng đến tình hình thu hồi đất, bồi thường và hỗ trợ GPMB
• 3.3.2. So sánh mức ảnh hưởng đến đời sống của những hộ có đất bị thu hồi và những hộ không bị thu hồi đất
• 3.3.3. Đánh giá quy trình giải phóng mặt bằng rừng do UBND xã quản lý
• 3.4. NHỮNG KHÓ KHĂN, TỒN TẠI VÀ GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC VIỆC BT-GPMB HUYỆN BẮC MÊ
• 3.4.1. Những khó khăn, tồn tại
• 3.4.2. Một số giải pháp khắc phục
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đánh giá công tác giải phóng mặt bằng

Đánh giá công tác giải phóng mặt bằng là một phần quan trọng trong quá trình thực hiện các dự án khai thác khoáng sản tại Bắc Mê, Hà Giang. Công tác này bao gồm việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho người dân bị thu hồi đất. Quy trình giải phóng mặt bằng được thực hiện từ khi thành lập Hội đồng giải phóng mặt bằng đến khi bàn giao đất cho chủ đầu tư. Quá trình này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan để đảm bảo tiến độ và hiệu quả của dự án.

1.1. Tình hình giải phóng mặt bằng

Tình hình giải phóng mặt bằng tại Bắc Mê, Hà Giang cho thấy nhiều thách thức, đặc biệt là trong việc bồi thường và hỗ trợ người dân. Các dự án khai thác khoáng sản thường liên quan đến việc thu hồi đất nông nghiệp và đất rừng, gây ảnh hưởng lớn đến đời sống của người dân. Việc giải phóng mặt bằng còn gặp khó khăn do sự chênh lệch giữa giá bồi thường và giá thị trường, cũng như sự phức tạp trong quy trình thực hiện.

1.2. Chính sách bồi thường và hỗ trợ

Chính sách bồi thường và hỗ trợ người dân là yếu tố then chốt trong công tác giải phóng mặt bằng. Các chính sách này bao gồm việc bồi thường về đất, tài sản, cây cối, và hỗ trợ tái định cư. Tuy nhiên, việc thực hiện các chính sách này còn nhiều bất cập, đặc biệt là trong việc đảm bảo quyền lợi của người dân. Cần có sự điều chỉnh và cải thiện để đảm bảo công bằng và hiệu quả trong quá trình giải phóng mặt bằng.

II. Dự án khai thác khoáng sản tại Bắc Mê Hà Giang

Các dự án khai thác khoáng sản tại Bắc Mê, Hà Giang đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế địa phương. Tuy nhiên, việc thực hiện các dự án này cũng đặt ra nhiều thách thức, đặc biệt là trong công tác giải phóng mặt bằng. Các dự án này thường liên quan đến việc thu hồi đất nông nghiệp và đất rừng, gây ảnh hưởng lớn đến đời sống của người dân.

2.1. Tác động đến môi trường

Tác động đến môi trường là một trong những vấn đề nghiêm trọng của các dự án khai thác khoáng sản. Việc khai thác khoáng sản có thể gây ô nhiễm môi trường, suy thoái đất và nguồn nước. Cần có các biện pháp bảo vệ môi trường và quản lý chặt chẽ để giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và đảm bảo sự phát triển bền vững.

2.2. Phát triển kinh tế địa phương

Các dự án khai thác khoáng sản có tiềm năng lớn trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương. Tuy nhiên, để đạt được hiệu quả kinh tế cao, cần có sự đầu tư và quản lý hiệu quả. Các dự án này cũng cần đảm bảo lợi ích của người dân địa phương, đặc biệt là trong việc tạo việc làm và cải thiện đời sống.

III. Giải pháp và kiến nghị

Để cải thiện hiệu quả của công tác giải phóng mặt bằng và thực hiện các dự án khai thác khoáng sản tại Bắc Mê, Hà Giang, cần có các giải pháp đồng bộ và toàn diện. Các giải pháp này bao gồm việc cải thiện chính sách bồi thường, hỗ trợ người dân, và quản lý môi trường.

3.1. Cải thiện chính sách bồi thường

Cần cải thiện chính sách bồi thường để đảm bảo công bằng và hiệu quả. Giá bồi thường cần được điều chỉnh sát với giá thị trường, và quy trình thực hiện cần được rút gọn để giảm thiểu thời gian và chi phí. Đồng thời, cần tăng cường sự tham gia của người dân trong quá trình thực hiện các chính sách này.

3.2. Quản lý môi trường bền vững

Quản lý môi trường bền vững là yếu tố quan trọng trong việc thực hiện các dự án khai thác khoáng sản. Cần có các biện pháp bảo vệ môi trường, quản lý chất thải, và phục hồi môi trường sau khai thác. Đồng thời, cần tăng cường giám sát và đánh giá tác động môi trường để đảm bảo sự phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) đóng vai trò then chốt trong việc triển khai các dự án phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là các dự án khai thác khoáng sản tại các vùng miền núi như huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang. Theo thống kê, từ năm 2009 đến 2015, trên địa bàn huyện Bắc Mê đã triển khai nhiều dự án khai thác khoáng sản với diện tích thu hồi đất lên đến hàng trăm ha, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của hàng trăm hộ dân. Việc đánh giá công tác GPMB tại các dự án này nhằm mục tiêu xác định thực trạng bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, đồng thời phân tích những khó khăn, tồn tại và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác GPMB.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào ba dự án khai thác khoáng sản tiêu biểu gồm mỏ sắt Sàng Thần, mỏ sắt Suối Thầu (xã Minh Sơn) và mỏ mangan thôn Bản Sáp (thị trấn Yên Phú), với thời gian khảo sát từ 2009 đến 2015. Nghiên cứu không chỉ đánh giá các khía cạnh pháp lý, kinh tế mà còn phân tích tác động xã hội và môi trường của công tác GPMB đối với cộng đồng dân cư địa phương. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện rõ trong việc góp phần hoàn thiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, đồng thời nâng cao nhận thức và năng lực quản lý đất đai tại các vùng miền núi, góp phần thúc đẩy phát triển bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý đất đai, chính sách bồi thường và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. Hai khung lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết quản lý đất đai bền vững: Nhấn mạnh việc sử dụng đất hợp lý, đảm bảo hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, chủ đầu tư và người dân bị thu hồi đất, đồng thời bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế xã hội.

2. Mô hình chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư (BT-GPMB): Bao gồm các khái niệm chính như bồi thường về đất và tài sản gắn liền với đất, hỗ trợ di chuyển, hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất, tái định cư bắt buộc. Mô hình này dựa trên các văn bản pháp luật như Luật Đất đai 2003, Nghị định 197/2004/NĐ-CP, Nghị định 69/2009/NĐ-CP và các Thông tư hướng dẫn liên quan.

Các khái niệm trọng tâm gồm: quyền sử dụng đất, bồi thường thiệt hại, hỗ trợ tái định cư, quy trình thu hồi đất, và tác động xã hội của GPMB.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa thu thập dữ liệu thứ cấp và khảo sát thực địa:

• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ các cơ quan quản lý như UBND huyện Bắc Mê, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Hà Giang, các văn bản pháp luật, báo cáo dự án và tài liệu nghiên cứu liên quan.

• Phương pháp điều tra phỏng vấn: Tiến hành phỏng vấn trực tiếp 60 hộ dân (20 hộ mỗi dự án) bị thu hồi đất, đại diện chủ đầu tư và Hội đồng bồi thường GPMB huyện Bắc Mê. Các hộ được chọn theo tiêu chí đa dạng về điều kiện kinh tế, nghề nghiệp và giới tính nhằm đảm bảo tính đại diện.

• Phân tích số liệu: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, tổng hợp và phân tích so sánh giữa các nhóm hộ bị thu hồi đất và không bị thu hồi. Số liệu được xử lý bằng phần mềm Excel để đảm bảo tính chính xác và khoa học.

• Timeline nghiên cứu: Thời gian thu thập và phân tích dữ liệu từ tháng 8/2014 đến tháng 8/2015, hoàn thiện luận văn tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng công tác bồi thường và GPMB: Ba dự án khai thác khoáng sản đã thu hồi tổng diện tích đất khoảng 150 ha, với hơn 60 hộ dân bị ảnh hưởng trực tiếp. Mức bồi thường đất trung bình đạt khoảng 80% so với giá thị trường tại địa phương, tuy nhiên vẫn còn tồn tại sự chênh lệch lớn giữa giá bồi thường và giá chuyển nhượng thực tế. Tỷ lệ hộ dân đồng thuận với phương án bồi thường đạt khoảng 70%, trong khi 30% còn lại bày tỏ bức xúc về mức giá và quy trình thực hiện.

2. Ảnh hưởng đến đời sống người dân: Khoảng 65% hộ bị thu hồi đất cho biết thu nhập giảm sút sau khi GPMB do mất đất sản xuất nông nghiệp. Tỷ lệ thất nghiệp tăng lên 15% trong nhóm này so với nhóm không bị thu hồi đất. Mức độ tiếp cận các dịch vụ xã hội như y tế, giáo dục giảm nhẹ do di chuyển tái định cư chưa đồng bộ. Tuy nhiên, 40% hộ được hỗ trợ đào tạo nghề và bố trí việc làm mới, góp phần ổn định đời sống.

3. Khó khăn và tồn tại trong công tác GPMB: Quy trình bồi thường còn phức tạp, thời gian kéo dài trung bình 6-8 tháng, gây chậm tiến độ dự án. Việc xác định giá đất và tài sản chưa sát với thực tế thị trường, thiếu sự tham gia đầy đủ của người dân trong quá trình lập phương án. Ngoài ra, công tác tái định cư chưa đáp ứng kịp thời, thiếu hạ tầng và dịch vụ hỗ trợ, dẫn đến nhiều hộ gặp khó khăn trong ổn định cuộc sống.

4. So sánh với các nghiên cứu khác: Kết quả tương đồng với báo cáo của ngành tài nguyên môi trường tỉnh Hà Giang và các nghiên cứu về GPMB tại các tỉnh miền núi khác, cho thấy những khó khăn chung về chính sách bồi thường và tái định cư. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng tại Bắc Mê có phần nghiêm trọng hơn do đặc thù địa hình và kinh tế xã hội còn nhiều hạn chế.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các tồn tại là do khung pháp lý chưa hoàn chỉnh, giá bồi thường chưa phản ánh đúng giá trị thực tế, và thiếu sự phối hợp hiệu quả giữa các bên liên quan. Việc chậm trễ trong chi trả bồi thường và bố trí tái định cư làm giảm niềm tin của người dân, ảnh hưởng đến tiến độ dự án và sự phát triển kinh tế địa phương. Biểu đồ so sánh mức thu nhập trước và sau GPMB của các hộ dân cho thấy sự sụt giảm rõ rệt, minh chứng cho tác động tiêu cực của GPMB nếu không được quản lý tốt.

So với các quốc gia như Trung Quốc và Thái Lan, công tác GPMB tại Bắc Mê còn nhiều hạn chế về mặt pháp lý và thực thi, đặc biệt trong việc đảm bảo quyền lợi người dân và tái hòa nhập cộng đồng. Tuy nhiên, việc áp dụng các quy định pháp luật hiện hành và sự quan tâm của chính quyền địa phương đã tạo nền tảng để cải thiện trong tương lai.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Rút ngắn quy trình bồi thường và GPMB: Cần đơn giản hóa thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian thẩm định và phê duyệt phương án bồi thường xuống còn tối đa 3 tháng. Chủ thể thực hiện: UBND huyện Bắc Mê phối hợp Sở Tài nguyên và Môi trường, trong vòng 1 năm.

2. Cập nhật và điều chỉnh bảng giá đất sát với thị trường: Định kỳ rà soát, điều chỉnh bảng giá đất hàng năm để phản ánh đúng giá trị thực tế, đảm bảo quyền lợi người dân. Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh Hà Giang, Sở Tài chính, trong vòng 6 tháng.

3. Tăng cường đào tạo nghề và hỗ trợ việc làm cho người dân bị thu hồi đất: Phát triển các chương trình đào tạo nghề phù hợp với điều kiện địa phương, hỗ trợ tạo việc làm mới nhằm ổn định thu nhập. Chủ thể thực hiện: Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội huyện Bắc Mê, trong vòng 2 năm.

4. Nâng cao chất lượng và hạ tầng khu tái định cư: Đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật, dịch vụ xã hội tại các khu tái định cư để đảm bảo điều kiện sống và sinh hoạt cho người dân. Chủ thể thực hiện: UBND huyện Bắc Mê, các nhà đầu tư dự án, trong vòng 3 năm.

5. Tăng cường sự tham gia của người dân trong quá trình lập phương án bồi thường: Tổ chức các buổi đối thoại, lấy ý kiến rộng rãi để đảm bảo tính minh bạch và công bằng. Chủ thể thực hiện: Hội đồng bồi thường GPMB huyện Bắc Mê, liên tục trong quá trình thực hiện dự án.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý nhà nước về đất đai và tài nguyên môi trường: Nghiên cứu giúp nâng cao năng lực quản lý, hoàn thiện chính sách bồi thường và GPMB phù hợp với đặc thù vùng miền núi.

2. Chủ đầu tư các dự án khai thác khoáng sản và phát triển hạ tầng: Tham khảo để hiểu rõ quy trình, khó khăn và giải pháp trong công tác GPMB, từ đó xây dựng kế hoạch thực hiện hiệu quả.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành Quản lý đất đai, Kinh tế nông nghiệp: Tài liệu tham khảo quý giá về thực trạng và chính sách GPMB tại vùng miền núi, phục vụ cho các nghiên cứu chuyên sâu.

4. Các tổ chức phi chính phủ và cộng đồng dân cư địa phương: Hiểu rõ quyền lợi, nghĩa vụ và các chính sách hỗ trợ khi bị thu hồi đất, từ đó tham gia tích cực vào quá trình đàm phán và giám sát thực hiện.

Câu hỏi thường gặp

1. Công tác giải phóng mặt bằng tại Bắc Mê có những khó khăn gì nổi bật?
   Khó khăn chính gồm thủ tục hành chính phức tạp, giá bồi thường chưa sát với thị trường, chậm chi trả tiền bồi thường và thiếu hạ tầng tái định cư. Ví dụ, thời gian giải quyết kéo dài trung bình 6-8 tháng, gây ảnh hưởng tiến độ dự án.

2. Người dân bị thu hồi đất được hỗ trợ những gì?
   Người dân được bồi thường về đất và tài sản gắn liền, hỗ trợ di chuyển, đào tạo nghề, bố trí việc làm và tái định cư. Khoảng 40% hộ dân trong nghiên cứu được hỗ trợ đào tạo nghề và việc làm mới, giúp ổn định cuộc sống.

3. Quy trình bồi thường, hỗ trợ và tái định cư được thực hiện như thế nào?
   Quy trình gồm 6 bước: xác định chủ trương thu hồi đất, lập phương án bồi thường, ra quyết định thu hồi, kê khai kiểm kê tài sản, xét duyệt phương án bồi thường và chi trả tiền, bố trí tái định cư. Mỗi bước đều có thời hạn cụ thể nhằm đảm bảo tính minh bạch.

4. So sánh công tác GPMB ở Bắc Mê với các tỉnh khác ra sao?
   So với các tỉnh như Đà Nẵng hay Cao Bằng, Bắc Mê còn nhiều hạn chế về tiến độ và chất lượng tái định cư do đặc thù địa hình và kinh tế xã hội. Tuy nhiên, các chính sách và quy trình đang được cải thiện để phù hợp hơn với thực tế.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả công tác GPMB tại các dự án khai thác khoáng sản?
   Cần rút ngắn thủ tục, cập nhật giá đất sát thị trường, tăng cường đào tạo nghề, nâng cấp hạ tầng tái định cư và đảm bảo sự tham gia của người dân trong quá trình lập phương án. Điều này giúp giảm thiểu khiếu kiện và thúc đẩy tiến độ dự án.

Kết luận

• Công tác giải phóng mặt bằng tại các dự án khai thác khoáng sản ở huyện Bắc Mê, Hà Giang còn nhiều khó khăn về thủ tục, giá bồi thường và tái định cư.
• Việc bồi thường chưa hoàn toàn phản ánh giá trị thực tế, ảnh hưởng đến đời sống kinh tế và xã hội của người dân bị thu hồi đất.
• Quy trình GPMB cần được đơn giản hóa, rút ngắn thời gian và tăng cường sự tham gia của cộng đồng để nâng cao hiệu quả.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm cải thiện chính sách bồi thường, hỗ trợ đào tạo nghề và nâng cấp hạ tầng tái định cư.
• Nghiên cứu mở ra hướng đi cho các bước tiếp theo trong việc hoàn thiện công tác quản lý đất đai và phát triển bền vững tại các vùng miền núi.

Các cơ quan quản lý và chủ đầu tư cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi để nâng cao hiệu quả công tác GPMB trên toàn tỉnh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học của đề tài 1. Cơ sở lí luận Công tác GPMB là việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, mục đích phát triển kinh tế. Theo điều 4 Luật Đất đai 2003: * Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất.

* Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí để di chuyển đến địa điểm mới. * TĐC là việc di chuyển đến một nơi khác với nơi ở trước đây để sinh sống và làm ăn. TĐC bắt buộc đó là sự di chuyển không thể tránh khỏi khi Nhà nước thu hồi hoặc trưng thu đất đai để thực hiện các dự án phát triển. TĐC được hiểu là một quá trình từ bồi thường thiệt hại về đất, tài sản; di chuyển đến nơi ở mới và các hoạt động hỗ trợ để xây dựng lại cuộc sống, thu nhập, cơ sở vật chất, tinh thần tại đó.

Như vậy, TĐC là hoạt động nhằm giảm nhẹ các tác động xấu về kinh tế - xã hội đối với một bộ phận dân cư đã gánh chịu vì sự phát triển chung. Tái định cư khi người sử dụng đất bị Nhà nước thu hồi đất theo quy định tại Nghị định số 69/2009/NĐ-CP, ngày 13/8/2009 của Chính Phủ, mà phải di chuyển chỗ ở thì được bố trí tái định cư bằng một trong các hình thức sau: + Bồi thường bằng nhà ở. + Bồi thường bằng giao đất mới. + Bồi thường bằng tiền để tự lo chỗ ở mới.

GPMB là giải pháp quan trọng mang tính đột phá nhằm chủ động quỹ đất, tạo điều kiện thuận lợi để thu hút các nguồn lực cho đầu tư phát triển và triển khai thực hiện các dự án đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội. Quá n 5 trình thực hiện GPMB phải đảm bảo hài hoà các lợi ích của Nhà nước, của doanh nghiệp và đặc biệt là lợi ích của người dân. Những nhà quản lý đã ý thức được rất sớm việc bồi thường thiệt hại cho người bị thu hồi đất, đã có những văn bản quy định, hướng dẫn việc thực hiện từ những thập kỷ 60 của thế kỷ trước. Đến nay tổng kết lại công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cũng đã đạt những hiệu quả nhất định, giải quyết được rất lớn mặt bằng cho công cuộc xây dựng đất nước hiện đại.

Đẩy nhanh công cuộc CNH- HĐH, bên cạnh đó vẫn đảm bảo quyền và lợi ích của người bị thu hồi đất, giúp sử dụng tiết kiệm và đúng mục đích quỹ đất hiện có. Đã thể hiện được tính toàn diện của các chính sách bồi thường, hỗ trợ, quy đinh rõ ràng về trình tự thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư phù hợp với Hiến pháp và các văn bản luật. Bên cạnh những mặt đã đạt được trong công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư là những công trình, các khu công nghiệp, những hạng mục công trình lớn được triển khai xây dựng, đóng góp vào công cuộc cải cách đất nước thì tại nhiều địa phương có nhiều dự án được triển khai không đạt tiến độ với nguyên nhân chủ yếu vướng mắc về GPMB. Có những dự án không thể tiếp tục triển khai công tác GPMB do nhiều nguyên nhân khác nhau.

Những nguyên nhân vướng mắc trong công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư chủ yếu tập trung vào chế độ, chính sách chưa thực sự thể hiện tính thực tế khách quan, đồng bộ, chưa thể hiện được cả 03 lợi ích: Nhà nước, Chủ đầu tư và người dân. Trong xây dựng chế độ, chính sách tại một số địa phương chưa bám sát với quy định của Chính phủ đã đề ra. Xây dựng giá bồi thường, hỗ trợ chưa sát với giá thị trường, chính sách đào tạo nghề sau khi thu hồi đất của người nông dân chưa thoả đáng không đáp ứng được mong mỏi của người dân. Quy trình thực hiện còn rườm rà cần được rút gọn lại.

Tại một số dự án lớn, trọng điểm tình trạng nhân dân bức xúc khiếu kiện kéo dài vẫn thường xuyên xảy ra gây mất ổn định về chính trị, xã hội. Cơ sở pháp lý + Luật Đất đai 2003 (Luật Đất đai) được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XI, kỳ họp thứ 4 thông qua ngày 26 tháng 11 năm 2003. Luật Đất đai có 7 Chương 146 Điều; trong đó có 7 điều (từ Điều 38 đến n 6 Điều 44) quy định về cơ chế, chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. [14] + Nghị định số 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ hướng dẫn thi hành Luật Đất đai 2003, có 16 Chương 186 Điều nhằm cụ thể hóa một số quy định của Luật Đất đai.

Trong đó, có 3 điều (Điều 35, 36 và 45) quy định về cơ chế thu hồi đất; chính sách bồi thường đối với diện tích đất ở của hộ gia đình, cá nhân đã được cấp giấy chứng nhận trước ngày NĐ 181/2004/NĐ-CP có hiệu lực thi hành nhưng sau khi được xác định lại theo quy định tại khoản 1 Điều 45 của NĐ 181/2004/NĐ-CP mà có diện tích lớn hơn diện tích đất ở ghi trên giấy chứng nhận đã cấp; xử lý tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, tài sản đã đầu tư trên đất trong trường hợp thu hồi đất quy định tại các Khoản 2 đến Khoản 12 Điều 38 của Luật Đất đai.[6] + Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. Nội dung của Nghị định gồm 4 nhóm vấn đề chủ yếu sau: Quy định đối tượng và phạm vi điều chỉnh của Nghị định; quy định bồi thường đất; quy định bồi thường tài sản; quy định chính sách hỗ trợ, tái định cư.[7] + Nghị định số 17/2006/NĐ-CP ngày 27/01/2006 về sửa đổi, bổ sung một số điều của các nghị định hướng dẫn thi hành Luật Đất đai và Nghị định số 187/2004/NĐ-CP về việc chuyển công ty Nhà nước thành công ty cổ phần.[9] + Nghị định số 84/2007/NĐ-CP ngày 25/05/2007 quy định bổ sung về việc cấp Giấy chứng nhận, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất, giải quyết khiếu nại về đất đai.[10] + Nghị định số 69/2009/NĐ-CP ngày 13/08/2009 quy định bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.[11] Căn cứ Nghị định số 23/2006/NĐ-CP ngày 23/3/2006 về thi hành luật bảo vệ và phát triển rừng.[8] Căn cứ Luật đất đai số: 45/2013/QH13, của Quốc hội. n 7 Căn cứ Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15 tháng 05 năm 2014 về quy định bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi nhà nước thu hồi đất. [12] Căn cứ Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ Quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đất đai [13] Căn cứ Thông tư số 38/2007/TT - BNN ngày 25/4/2007 của bộ Nông nghiệp và PTNT về hướng dẫn trình tự, thủ tục giao rừng, thu hồi rừng.[1] Căn cứ Thông tư số 14/2009/TT-BTNMT ngày 11/10/2009 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và trình tự, thủ tục thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất.[3] Căn cứ Thông tư số 34/2009/TT-BNNPTNT ngày 10/6/2009 của bộ Nông nghiệp và PTNT về việc quy định tiêu trí xác định và phân loại rừng.[2] Căn cứ vào thông tư số 37/2014/TT-BTNMT ngày 30/06/2014 quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

[4] Căn cứ Thông tư số 74/2015/TT-BTC ngày 15 tháng 5 năm 2015 của Bộ Tài chính hướng dẫn việc lập dự toán, sử dụng và thanh quyết toán kinh phí tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất .[5] Căn cứ Quyết định số 178 /2001/QĐ- TTg ngày 12/11/2001 Về quyền hưởng lợi, nghĩa vụ của hộ gia đình, cá nhân được giao, được thuê, nhận khoán rừng và đát lâm nghiệp của thủ tường Chính phủ.[16] Quyết định số: 4476/2008/QĐ-UBND ngày 29/12/2008 của UBND tỉnh Hà Giang, ban hành bảng giá các loại đất trên địa bàn tỉnh Hà Giang năm 2009.[23] Quyết định số: 5480/2009/QĐ-UBND ngày 22/12/2009 của UBND tỉnh Hà Giang, ban hành bảng giá các loại đất trên địa bàn tỉnh Hà Giang năm 2010.[24] Quyết định số: 4064/2010/QĐ-UBND ngày 20/12/2010 của UBND tỉnh Hà Giang, ban hành bảng giá các loại đất trên địa bàn tỉnh Hà Giang năm 2011.[26] Quyết định số: 211/2012/QĐ-UBND ngày 16/02/2012 của UBND tỉnh Hà Giang, ban hành bảng giá các loại đất trên địa bàn tỉnh Hà Giang năm 2012.[29] n 8 Quyết định số: 2843/2012/QĐ-UBND ngày 29/12/2012 của UBND tỉnh Hà Giang, ban hành bảng giá các loại đất trên địa bàn tỉnh Hà Giang năm 2013.[31] Quyết định số: 2987/2013/QĐ-UBND ngày 20/12/2013 của UBND tỉnh Hà Giang, ban hành bảng giá các loại đất trên địa bàn tỉnh Hà Giang năm 2014.[32] Quyết định số: 2568/2008/QĐ-UBND ngày 11/8/2008 của UBND tỉnh Hà Giang về việc quy định mức giá và phương pháp tính bồi thường về tài sản là vật kiến trúc, cây cối hoa mầu, thủy sản gắn liền với đất khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Hà Giang.[22] Quyết định số: 1152/2010/QĐ-UBND ngày 22/4/2010 của UBND tỉnh Hà Giang về việc quy định mức bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Hà Giang.[25] Quyết định số: 1129/2012/QĐ-UBND ngày 13/6/2012 của UBND tỉnh Hà Giang về việc quy định mức bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Hà Giang.[28] Căn cứ công văn số 2020/ UB -NLN ngày 11/5/2006 của UBND tỉnh Hà Giang về việc chỉ đạo một số nôi dung đối với khai thác gỗ và lâm sản của UBND tỉnh Hà Giang.[21] Căn cứ Quyết định số 111/QĐ-UBND ngày 19/1/2011 của UBND tỉnh Hà Giang về việc thu hồi rừng, giao rừng và chuyển mục đích sử dụng rừng.[27] Căn cứ Quyết định số: 1045/QĐ-UBND ngày 04/6/2013, phê duyệt phương án bồi thường rừng. [30] Quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020, kế hoạch sử dụng đất 5 năm kỳ đầu (2011-2015) huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang. Niên giám thống kê 2014 huyện Bắc Mê.