Luận văn thạc sĩ hay đánh giá công tác giải phóng mặt bằng dự án xây dựng tuyến đường từ cảng hàng không đến khu phức hợp nghỉ dưỡng cao cấp vân đồn tỉnh quảng ninh

Đánh giá công tác giải phóng mặt bằng cho dự án xây dựng tuyến đường từ cảng hàng không đến khu nghỉ dưỡng cao cấp Vân Đồn, Quảng Ninh.

• Tác giả: Nguyễn Tiến Quyết
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Khắc Thái Sơn
• Trường học: Trường Đại học Nông Lâm
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Đánh giá công tác giải phóng mặt bằng dự án xây dựng tuyến đường từ cảng hàng không đến khu phức hợp nghỉ dưỡng cao cấp Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 2. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở lý luận và các căn cứ pháp lý về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư
• 2.1.1. Khái quát chung về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư
• 2.1.2. Đặc điểm và các yếu tố ảnh hưởng tới quá trình thu hồi đất và bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng
• 2.1.3. Các căn cứ pháp lý của việc thu hồi đất và bồi thường, hỗ trợ GPMB trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh
• 2.2. Chính sách bồi thường thiệt hại khi nhà nước thu hồi đất của một số nước trên thế giới và các nước trong khu vực
• 2.2.1. Chính sách bồi thường thiệt hại và tái định cư của các tổ chức tài trợ (WB và ADB)
• 2.2.2. Chính sách bồi thường, hỗ trợ và giải phóng mặt bằng của một số nước trên thế giới
• 2.3. Thực tiễn chính sách khi nhà nước thu hồi đất ở Việt Nam
• 2.4. Phương án bồi thường
• 2.5. Chính sách hỗ trợ và việc làm
• 2.6. Diện tích đất bồi thường, giá đất bồi thường
• 2.7. Bồi thường về tài sản, cây cối, hoa màu gắn liền với đất bị thu hồi
• 2.8. Tái định cư và cơ sở hạ tầng khu tái định cư
• 2.9. Thực tiễn công tác bồi thường giải phóng mặt bằng trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh
• 3. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu
• 3.3. Đánh giá đời sống người dân sau khi thu hồi đất thực hiện Dự án Xây dựng tuyến đường từ Cảng hàng không đến Khu phức hợp nghỉ dưỡng giải trí cao cấp Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp thu thập và kế thừa số liệu, tài liệu đã có (số liệu thứ cấp)
• 3.4.2. Phương pháp điều tra thu thập số liệu từ người dân thông qua phiếu điều tra (số liệu sơ cấp)
• 3.4.3. Phương pháp tổng hợp, phân tích và biểu đạt số liệu
• 4. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Giới thiệu khái quát về địa bàn nghiên cứu
• 4.2. Giới thiệu về huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh
• 4.3. Giới thiệu về Dự án Xây dựng tuyến đường từ Cảng hàng không đến Khu phức hợp nghỉ dưỡng giải trí cao cấp Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh
• 4.4. Đánh giá kết quả công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thực hiện Dự án Xây dựng tuyến đường từ Cảng hàng không đến Khu phức hợp nghỉ dưỡng giải trí cao cấp Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh
• 4.4.1. Tình hình thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn huyện Vân Đồn
• 4.4.2. Đánh giá công tác bồi thường khi thu hồi đất Dự án Xây dựng tuyến đường từ Cảng hàng không đến Khu phức hợp nghỉ dưỡng giải trí cao cấp Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh
• 4.4.3. Đánh giá công tác hỗ trợ khi thu hồi đất Dự án Xây dựng tuyến đường từ Cảng hàng không đến Khu phức hợp nghỉ dưỡng giải trí cao cấp Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh
• 4.4.4. Đánh giá công tác tái định cư khi thu hồi đất Dự án Xây dựng tuyến đường từ Cảng hàng không đến Khu phức hợp nghỉ dưỡng giải trí cao cấp Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh
• 4.4.5. Ý kiến của người dân và cán bộ quản lý về đơn giá bồi thường và chính sách hỗ trợ
• 4.4.6. Đánh giá đời sống người dân sau khi thu hồi đất thực hiện Dự án Xây dựng tuyến đường từ Cảng hàng không đến Khu phức hợp nghỉ dưỡng giải trí cao cấp Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh
• 4.4.7. Đánh giá việc sử dụng tiền bồi thường, hỗ trợ của người dân sau khi thu hồi đất
• 4.4.8. Đánh giá đời sống của người dân sau khi thu hồi đất nông nghiệp
• 4.4.9. Đánh giá mối quan hệ gia đình và an ninh trật tự xã hội sau khi thu hồi đất
• 4.4.10. Đánh giá việc tiếp cận cơ sở hạ tầng, phúc lợi xã hội của người dân sau khi thu hồi đất
• 4.4.11. Đánh giá thực trạng môi trường khu vực thực hiện dự án sau khi thu hồi đất
• 4.5. Khó khăn, tồn tại và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả trong công tác GPMB tại huyện Vân Đồn
• 4.5.1. Khó khăn, tồn tại
• 4.5.2. Giải pháp hoàn thiện
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về công tác giải phóng mặt bằng dự án đường Vân Đồn

Công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) là một phần quan trọng trong quá trình thực hiện các dự án xây dựng, đặc biệt là dự án đường từ cảng hàng không đến Vân Đồn. Việc GPMB không chỉ ảnh hưởng đến tiến độ dự án mà còn tác động đến đời sống của người dân trong khu vực. Để thực hiện dự án này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và người dân.

1.1. Khái niệm và vai trò của giải phóng mặt bằng

Giải phóng mặt bằng là quá trình thu hồi đất và tài sản gắn liền với đất để phục vụ cho các dự án phát triển. Vai trò của GPMB là rất quan trọng, giúp đảm bảo tiến độ và chất lượng của dự án, đồng thời bảo vệ quyền lợi của người dân bị ảnh hưởng.

1.2. Tình hình thực hiện GPMB tại Vân Đồn

Tình hình GPMB tại Vân Đồn hiện nay gặp nhiều khó khăn do sự phức tạp trong việc bồi thường và tái định cư. Nhiều hộ dân chưa đồng thuận với mức bồi thường, dẫn đến khiếu nại và trì hoãn tiến độ dự án.

II. Những thách thức trong công tác giải phóng mặt bằng dự án Vân Đồn

Công tác GPMB tại dự án đường từ cảng hàng không đến Vân Đồn đối mặt với nhiều thách thức. Những thách thức này không chỉ đến từ quy trình pháp lý mà còn từ tâm lý của người dân. Việc hiểu rõ các thách thức này sẽ giúp tìm ra giải pháp hiệu quả hơn.

2.1. Khó khăn trong việc xác định giá bồi thường

Giá bồi thường đất thường không phản ánh đúng giá trị thực tế, dẫn đến sự không hài lòng của người dân. Việc này cần được xem xét và điều chỉnh để đảm bảo công bằng.

2.2. Tâm lý của người dân và sự đồng thuận

Tâm lý không đồng thuận của người dân là một trong những rào cản lớn nhất trong công tác GPMB. Cần có các biện pháp tuyên truyền, giải thích rõ ràng để người dân hiểu và đồng thuận với chính sách bồi thường.

III. Phương pháp giải quyết vấn đề giải phóng mặt bằng hiệu quả

Để giải quyết các vấn đề trong công tác GPMB, cần áp dụng các phương pháp hiệu quả. Những phương pháp này không chỉ giúp tăng cường sự đồng thuận của người dân mà còn đảm bảo tiến độ dự án.

3.1. Tăng cường công tác tuyên truyền

Cần có các chương trình tuyên truyền rõ ràng về lợi ích của dự án và chính sách bồi thường để người dân hiểu và đồng thuận hơn.

3.2. Cải thiện quy trình bồi thường

Cần cải thiện quy trình bồi thường để đảm bảo tính minh bạch và công bằng. Việc này sẽ giúp giảm thiểu khiếu nại và tăng cường sự tin tưởng của người dân.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu về công tác GPMB tại dự án đường từ cảng hàng không đến Vân Đồn cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Những kết quả này có thể được áp dụng để cải thiện công tác GPMB trong tương lai.

4.1. Đánh giá kết quả bồi thường

Kết quả bồi thường hiện tại chưa đáp ứng được nhu cầu của người dân. Cần có sự điều chỉnh để đảm bảo quyền lợi cho họ.

4.2. Ứng dụng các giải pháp vào thực tiễn

Các giải pháp đã được đề xuất cần được áp dụng thực tiễn để nâng cao hiệu quả công tác GPMB, từ đó thúc đẩy tiến độ dự án.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho công tác GPMB

Công tác GPMB tại dự án đường từ cảng hàng không đến Vân Đồn cần được cải thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển. Hướng đi tương lai cần tập trung vào việc nâng cao sự đồng thuận của người dân và cải thiện quy trình bồi thường.

5.1. Tầm quan trọng của GPMB trong phát triển

GPMB là yếu tố quyết định đến sự thành công của các dự án phát triển. Cần có sự đầu tư đúng mức vào công tác này.

5.2. Đề xuất các giải pháp cải thiện

Cần đề xuất các giải pháp cụ thể để cải thiện công tác GPMB, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển kinh tế - xã hội tại Vân Đồn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện đảo Vân Đồn sở hữu tổng diện tích đất tự nhiên đạt 58.183,28 ha, giữ vị trí chiến lược đặc biệt trong quy hoạch phát triển kinh tế biển của tỉnh Quảng Ninh và vùng duyên hải Bắc Bộ. Nhằm hiện thực hóa định hướng đưa Vân Đồn trở thành Khu kinh tế năng động và trung tâm du lịch nghỉ dưỡng giải trí cao cấp tầm cỡ quốc tế đến năm 2030, tuyến đường trục chính nối từ Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn đến Khu phức hợp nghỉ dưỡng cao cấp đã được triển khai với tổng mức đầu tư trên 1.428 tỷ đồng. Dự án đòi hỏi thu hồi 91,8 ha đất, đi qua địa bàn ba xã Bình Dân, Đài Xuyên và Vạn Yên. Quá trình thu hồi đất và giải phóng mặt bằng luôn là giai đoạn phức tạp nhất, chi phối trực tiếp đến tiến độ thi công hạ tầng cũng như sự ổn định kinh tế, chính trị và trật tự an toàn xã hội tại địa phương.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là đánh giá khách quan toàn bộ kết quả thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của dự án; phân tích sự chuyển dịch việc làm, thu nhập và điều kiện sống của 120 hộ gia đình có đất bị thu hồi. Đồng thời, đề tài nhận diện những tồn tại, rào cản về cơ chế giá đất và quy trình bồi thường, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện công tác quản lý đất đai. Phạm vi nghiên cứu tập trung tại ba xã trọng điểm thuộc huyện Vân Đồn trong khung thời gian từ năm 2015 đến năm 2018. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp dữ liệu định lượng giúp nâng cao tỷ lệ đồng thuận của người dân, rút ngắn thời gian bàn giao mặt bằng sạch và bảo đảm sinh kế lâu dài cho cộng đồng dân cư bị ảnh hưởng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết địa tô kinh tế của trường phái kinh tế học cổ điển kết hợp cùng Khung phát triển sinh kế bền vững (Sustainable Livelihoods Framework). Thêm vào đó, đề tài đối chiếu với Khung chính sách an toàn xã hội và tái định cư của Ngân hàng Thế giới (WB) và Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB). Mô hình phân tích tập trung vào mối quan hệ tác động qua lại giữa ba nhân tố chính: khung thể chế pháp lý về đất đai, quy trình thực thi bồi thường hỗ trợ chín bước của chính quyền địa phương và mức độ phục hồi sinh kế của người sử dụng đất.

Khung khái niệm trọng tâm bao gồm bốn định nghĩa căn bản theo Luật Đất đai năm 2013:

• Thu hồi đất: Hành vi hành chính của Nhà nước nhằm thu lại quyền sử dụng đất đã trao cho các chủ thể vì mục đích quốc phòng, an ninh và phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng.
• Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất: Việc bù đắp giá trị quyền sử dụng đất và tài sản hợp pháp gắn liền với đất theo giá trị thị trường tại thời điểm thu hồi.
• Hỗ trợ khi thu hồi đất: Các biện pháp trợ cấp tài chính, đào tạo nghề nghiệp và giải quyết việc làm nhằm giúp người dân sớm ổn định sản xuất và đời sống.
• Tái định cư: Quá trình tạo lập nơi ở mới đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội, bảo đảm người dân có điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp thu thập từ các báo cáo kinh tế - xã hội giai đoạn 2015-2017 của UBND huyện Vân Đồn, hồ sơ địa chính của 12 xã thị trấn, Quyết định số 3630/QĐ-UBND phê duyệt dự án và các văn bản quy định giá đất cụ thể của tỉnh Quảng Ninh. Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phiếu điều tra xã hội học trực tiếp trong năm 2018 với tổng quy mô mẫu là 140 phiếu khảo sát.

Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu được thiết kế khoa học:

• Nhóm người dân chịu ảnh hưởng: Khảo sát 120 hộ gia đình có đất bị thu hồi, phân bổ đều 40 hộ tại xã Bình Dân, 40 hộ tại xã Đài Xuyên và 40 hộ tại xã Vạn Yên theo phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên nhằm đảm bảo tính đại diện cho các nhóm đối tượng mất đất ở, đất sản xuất nông nghiệp và đất lâm nghiệp.
• Nhóm cán bộ quản lý: Khảo sát 20 cán bộ chuyên trách theo phương pháp chọn mẫu có chủ đích, gồm 05 cán bộ Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện, 06 cán bộ địa chính xã, 03 lãnh đạo UBND xã và 06 trưởng thôn bản.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả, phân tích so sánh và tổng hợp định lượng trên phần mềm Microsoft Excel là nhằm lượng hóa chính xác các chỉ tiêu về chênh lệch thu nhập, mức độ thụ hưởng hạ tầng và tỷ lệ hài lòng của người dân trước và sau khi triển khai bồi thường giải phóng mặt bằng. Toàn bộ quá trình nghiên cứu thực địa và xử lý dữ liệu được tiến hành liên tục từ tháng 01 năm 2018 đến hết tháng 12 năm 2018.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, về quy mô thu hồi đất và cơ cấu bồi thường, dự án đã thu hồi tổng cộng 91,8 ha đất phục vụ xây dựng tuyến đường dài 15 km. Trong đó, diện tích đất nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn nhất với 80,56 ha (tương đương 87,76%), đất phi nông nghiệp chiếm 4,82 ha (5,25%) và đất chưa sử dụng là 6,40 ha (6,97%). Tổng kinh phí bồi thường và hỗ trợ giải phóng mặt bằng thực tế được phê duyệt chi trả là 158.247 triệu đồng, chiếm khoảng 11,08% tổng mức đầu tư của toàn dự án.

Thứ hai, về lựa chọn phương thức bồi thường, 100% hộ dân thuộc diện di dời chỗ ở đã tiếp cận phương án nhận tiền bồi thường kết hợp bố trí tái định cư tập trung tại xã Hạ Long và xã Đoàn Kết. Khảo sát chỉ ra xu hướng tương đồng với thống kê của ngành địa chính khi có trên 90% người dân ưu tiên nhận bồi thường bằng tiền mặt để chủ động xây dựng nhà ở hoặc tự tái cấu trúc vốn sản xuất.

Thứ ba, về tác động sinh kế và cơ cấu kinh tế địa phương, việc thu hồi hơn 80 ha đất nông nghiệp đã đẩy nhanh tốc độ chuyển dịch cơ cấu kinh tế toàn huyện Vân Đồn. Tỷ trọng ngành nông - lâm - thủy sản giảm từ 38,39% năm 2015 xuống 33,89% năm 2017, trong khi ngành công nghiệp - xây dựng tăng từ 33,16% lên 34,76% và dịch vụ đạt 31,35%. Giá trị sản xuất bình quân đầu người năm 2017 đạt 89,82 triệu đồng/năm.

Thứ tư, về mức độ hài lòng, có 82,5% hộ dân đồng tình với đơn giá bồi thường tài sản, công trình xây dựng và cây cối hoa màu theo quy định của tỉnh. Tuy nhiên, vẫn còn 17,5% hộ dân có ý kiến băn khoăn về đơn giá bồi thường đất nông nghiệp và hiệu quả của các gói hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp.

Thảo luận kết quả

Sự chênh lệch giữa giá đất bồi thường do Nhà nước quy định và giá giao dịch thực tế trên thị trường tại thời điểm đặc khu Vân Đồn phát triển nóng là nguyên nhân chính dẫn đến các kiến nghị kéo dài. Mặc dù UBND tỉnh Quảng Ninh đã ban hành Quyết định số 3792/2017/QĐ-UBND phê duyệt giá đất cụ thể tiệm cận thị trường, sự gia tăng nhanh chóng của giá bất động sản ven tuyến đường 15 km tạo ra áp lực tâm lý lớn cho các hộ mất đất. So sánh với kinh nghiệm quốc tế tại Hàn Quốc hoặc Trung Quốc, việc thiếu tổ chức định giá độc lập và các gói chia sẻ lợi ích sau dự án khiến công tác hỗ trợ đào tạo nghề chưa thực sự phát huy tối đa hiệu quả.

Trong thực tế trình bày báo cáo học thuật, dữ liệu biến động thu nhập được trực quan hóa tối ưu thông qua biểu đồ cột ghép so sánh cơ cấu việc làm của người dân trước và sau khi thu hồi đất. Đồng thời, bảng thống kê phân loại chi tiết 158.247 triệu đồng theo từng danh mục bồi thường đất đai, vật kiến trúc, hỗ trợ ổn định đời sống và hỗ trợ tìm kiếm việc làm giúp minh bạch hóa các dòng tài chính chi trả, khẳng định tính đúng đắn của quy trình chín bước đã áp dụng.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện cơ chế xác định giá đất bồi thường cụ thể. UBND tỉnh Quảng Ninh cần chỉ đạo Sở Tài nguyên và Môi trường thuê đơn vị tư vấn thẩm định giá độc lập khảo sát sát giá giao dịch thực tế trước khi ban hành phương án bồi thường. Mục tiêu trong giai đoạn 2019-2022 là giảm 90% số lượng khiếu nại phát sinh về giá đất và nâng tỷ lệ đồng thuận ban đầu của người dân lên trên 95%.

Thứ hai, đổi mới chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và sinh kế bền vững. Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội huyện Vân Đồn phối hợp cùng các chủ đầu tư khu du lịch nghỉ dưỡng tổ chức đào tạo nghề dịch vụ, khách sạn, thương mại cho 100% lao động nông nghiệp trong độ tuổi từ 18 đến 45 bị thu hồi đất. Thời gian thực hiện từ năm 2019 đến năm 2023, đảm bảo tỷ lệ có việc làm ổn định sau đào tạo đạt tối thiểu 85%.

Thứ ba, xây dựng hoàn thiện cơ sở hạ tầng khu tái định cư trước khi thu hồi đất. Ban Quản lý Khu kinh tế Vân Đồn và UBND huyện Vân Đồn phải bảo đảm các khu tái định cư tại xã Đoàn Kết và xã Hạ Long được trang bị đầy đủ hệ thống giao thông, điện chiếu sáng, cấp thoát nước và công trình phúc lợi xã hội. Tiến độ bàn giao mặt bằng tái định cư phải hoàn thành trước thời điểm ra quyết định thu hồi đất ít nhất 90 ngày nhằm ổn định đời sống nhân dân.

Thứ tư, nâng cao năng lực chuyên môn và tính minh bạch của đội ngũ cán bộ cơ sở. UBND huyện Vân Đồn cần định kỳ tổ chức tập huấn nghiệp vụ định giá, kiểm đếm và kỹ năng đối thoại cộng đồng cho 100% cán bộ địa chính tại 12 xã thị trấn trong giai đoạn 2020-2025. Tăng cường số hóa hồ sơ địa chính để người dân dễ dàng tra cứu, hạn chế tối đa các sai sót trong phân loại nguồn gốc đất.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nghiên cứu này mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho bốn nhóm đối tượng:

• Cơ quan quản lý nhà nước và Hội đồng bồi thường, hỗ trợ, tái định cư: Tài liệu cung cấp quy trình chín bước chuẩn mực và kinh nghiệm giải quyết các điểm nghẽn thực tế trong công tác giải phóng mặt bằng các dự án giao thông trọng điểm.
• Chủ đầu tư và các doanh nghiệp phát triển hạ tầng giao thông, bất động sản: Giúp các đơn vị lập dự toán chi phí giải phóng mặt bằng chính xác, dự báo trước các rủi ro xã hội và xây dựng kế hoạch tương tác cộng đồng hiệu quả để bảo đảm tiến độ thi công.
• Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học chuyên ngành Quản lý đất đai, Quản lý công: Là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp luận kết hợp dữ liệu sơ cấp và thứ cấp, đóng góp khung phân tích biến động sinh kế nông hộ sau thu hồi đất.
• Chuyên gia tư vấn an toàn xã hội và các tổ chức phát triển: Cung cấp case study thực chứng về sự thích ứng của chính sách đất đai Việt Nam đối với các chuẩn mực an toàn tái định cư của các tổ chức quốc tế.

Câu hỏi thường gặp

Dự án tuyến đường từ Cảng hàng không đến Khu phức hợp Vân Đồn có quy mô thu hồi đất như thế nào? Dự án có tổng chiều dài 15 km, thiết kế theo tiêu chuẩn đường đô thị với tốc độ 80 km/h, thu hồi tổng diện tích 91,8 ha đất. Trong đó đất nông nghiệp là 80,56 ha, đất phi nông nghiệp là 4,82 ha và đất chưa sử dụng là 6,40 ha, đi qua địa bàn ba xã Bình Dân, Đài Xuyên và Vạn Yên.

Kinh phí giải phóng mặt bằng của dự án chiếm bao nhiêu trong tổng mức đầu tư? Tổng mức đầu tư của toàn dự án là trên 1.428 tỷ đồng, trong đó kinh phí dành riêng cho công tác bồi thường, hỗ trợ và giải phóng mặt bằng được phê duyệt là 158.247 triệu đồng, bên cạnh chi phí xây dựng 999.351 triệu đồng và các chi phí quản lý, tư vấn, dự phòng khác.

Tại sao phần lớn các hộ dân bị thu hồi đất lại lựa chọn nhận tiền bồi thường thay vì đất đổi đất? Do quỹ đất nông nghiệp có vị trí tương đương tại địa phương rất khan hiếm, đồng thời các khu tái định cư tập trung đã được định giá cụ thể bằng tiền. Việc nhận chi trả bằng tiền mặt giúp người dân linh hoạt chuyển đổi nghề nghiệp sang kinh doanh dịch vụ hoặc tự mua đất tại các vị trí phù hợp với nhu cầu sinh hoạt.

Chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm được triển khai ra sao? Căn cứ theo Quyết định số 1766/2014/QĐ-UBND và Quyết định số 3000/2017/QĐ-UBND của tỉnh Quảng Ninh, người dân có đất nông nghiệp bị thu hồi được nhận tiền hỗ trợ đào tạo chuyển đổi nghề tính theo tỷ lệ gấp nhiều lần giá đất nông nghiệp, đồng thời được hưởng các chương trình tư vấn học nghề và giới thiệu việc làm tại địa phương.

Tác động lớn nhất của dự án đối với sự phát triển kinh tế của huyện Vân Đồn là gì? Tuyến đường tạo trục kết nối huyết mạch giữa Cảng hàng không quốc tế với các phân khu kinh tế, thúc đẩy cơ cấu kinh tế chuyển dịch mạnh sang công nghiệp, xây dựng và dịch vụ (chiếm trên 66% năm 2017), nâng mức giá trị sản xuất bình quân lên 89,82 triệu đồng/người/năm.

Kết luận

• Đánh giá toàn diện kết quả giải phóng mặt bằng 91,8 ha đất phục vụ xây dựng tuyến đường 15 km với tổng mức đầu tư 1.428 tỷ đồng tại Khu kinh tế Vân Đồn.
• Phân tích nguồn dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác từ 140 phiếu khảo sát (120 hộ dân tại ba xã và 20 cán bộ chuyên trách), phản ánh trung thực đời sống của người dân sau thu hồi đất.
• Làm rõ cấu trúc chi trả bồi thường 158.247 triệu đồng và chỉ ra mức độ đồng thuận đạt trên 82% đối với chính sách bồi thường tài sản gắn liền với đất.
• Nhận diện những hạn chế về khoảng cách giá đất bồi thường so với thị trường và đề xuất giải pháp phát triển sinh kế bền vững cho lao động nông nghiệp.
• Khẳng định tính hiệu quả của quy trình giải phóng mặt bằng chín bước tại Quảng Ninh, cung cấp mô hình thực tiễn cho giai đoạn phát triển hạ tầng 2019-2025.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là cung cấp cơ sở khoa học thực chứng giúp hoàn thiện chính sách bồi thường, dung hòa lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và người dân. Để tham khảo toàn bộ bảng số liệu chi tiết và hệ thống giải pháp quản lý đất đai chuyên sâu, bạn đọc và các nhà nghiên cứu có thể tiếp tục khai thác trọn vẹn văn bản luận văn thạc sĩ này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở lý luận và các căn cứ pháp lý về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư 1. Khái quát chung về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư * Thu hồi đất: Thu hồi đất là việc Nhà nước ban hành Quyết định hành chính để thu lại đất hoặc thu lại quyền sử dụng đất đã giao cho tổ chức, hộ gia đình cá nhân sử dụng (Điều 3, Luật Đất đai 2013). Nhà nước thu hồi đất trong các trường hợp quy định tại các Điều 61, 62, 64, 65 Luật Đất đai 2013.

Thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh; Thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng; Thu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất đai; Thu hồi đất do chấm dứt việc sử dụng đất theo pháp luật, tự nguyện trả lại đất, có nguy cơ đe dọa tính mạng con người. * Bồi thường, hỗ trợ: - Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất (Điều 3, Luật Đất đai 2013). + Bồi thường hoặc hỗ trợ đối với toàn bộ diện tích đất Nhà nước thu hồi. + Bồi thường hoặc hỗ trợ tài liệu hiện có gắn liền với đất và các chi phí đầu tư vào đất bị Nhà nước thu hồi.

- Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí để di dời đến địa điểm mới, ổn định đời sống, sản xuất và một số khoản hỗ trợ khác (Điều 3, Luật Đất đai 2013). Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 Hỗ trợ gồm: + Hỗ trợ đất là khoản hỗ trợ đối với đất không đủ điều kiện được bồi thường thì được xem xét hỗ trợ cho người đang sử dụng. + Hỗ trợ tài sản: Tài sản, vật kiện trúc hợp pháp không đủ điều kiện được bồi thường thì được xem xét hỗ trợ cho người có tài sản. Các khoản hỗ trợ cho người bị thu hồi đất: Hỗ trợ di chuyển, hỗ trợ ổn định đời sống, hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và tạo việc làm, hỗ trợ ổn định sản xuất và đời sống tại nơi tái định cư, hỗ trợ khác.

* Tái định cư: Tái định cư được hiểu là quá trình bồi thường, hỗ trợ về đất, tài sản, các khoản hỗ trợ để người bị thu hồi đất di chuyển đến một nơi ở mới để sinh sống và làm ăn và bàn giao lại đất cho dự án. Khu tái định cư phải được xây dựng cơ sở hạ tầng đồng bộ đảm bảo đủ điều kiện cho người sử dụng tốt hơn hoặc bằng nơi ở cũ. Tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất đối với trường hợp phải di chuyển chỗ ở thì người sử dụng đất được bố trí tái định cư bằng một trong các hình thức: - Bồi thường bằng việc giao đất ở hoặc nhà ở tái định cư; - Bồi thường bằng tiền để người bị thu hồi đất tự tìm đất tái định cư; 1. Đặc điểm và các yếu tố ảnh hưởng tới quá trình thu hồi đất và bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng.

Bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất để thực hiện các dự án rất đa dạng và phức tạp, các văn bản chính sách về bồi thường, hỗ trợ theo quy định của Nhà nước được áp dụng chung cho tất cả các dự án thu hồi đất. Tuy nhiên công tác thu hồi đất và bồi thường, hỗ trợ GPMB rất khác nhau đối với mỗi dự án, mỗi địa phương, nó có liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích của người bị thu hồi đất. - Tính đa dạng: Đối với mỗi dự án thu hồi đất và bồi thường, hỗ trợ GPMB được tiến hành trên địa bàn một tỉnh, một địa phương sẽ khác nhau về điều kiện Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 tự nhiên, kinh tế - xã hội, các chính sách vận dụng cụ thể của cấp tỉnh cũng rất khác nhau. Các dự án trong khu vực đô thị, mật độ dân cư cao, công trình xây dựng nhiều, giá trị đất và tài sản trên đất lớn; khu vực giáp ranh giữa đô thị và nông thôn, ven các khu công nghiệp mức độ dân cư khá cao, hoạt động sản xuất đa dạng: công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ, buôn bán nhỏ… khu vực nông thôn, hoạt động sản xuất chủ yếu là nông nghiệp, dân cư thưa thớt… Do vậy, đối với mỗi dự án ở mỗi vùng có những đặc trưng riêng, công tác thu hồi đất và bồi thường, hỗ trợ GPMB được tiến hành cần có những giải pháp riêng, phù hợp với đặc điểm và điều kiện riêng của mỗi khu vực tùy theo từng dự án cụ thể (phương thức tái định cư, chính sách hỗ trợ việc làm, hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp…).

- Tính phức tạp: Đất đai là tài sản - bất động sản có giá trị cao (giá trị sử dụng), nó có vai trò quan trọng trong đời sống sản xuất, sự phát triển kinh tế - xã hội. Đối với đất nông nghiệp: Trong sản xuất nông nghiệp, đất đai là tư liệu sản xuất quan trọng đối với mỗi người dân, cuộc sống của người dân nông thôn chủ yếu phụ thuộc vào hoạt động sản xuất nông nghiệp, trong khi đó năng suất, sản lượng lại phụ thuộc rất lớn vào điều kiện đất đai, trình độ sản xuất, tập quán và kinh nghiệm canh tác có từ lâu đời. Do vậy, khi thu hồi đất - thu hồi tư liệu sản xuất của người dân thì việc người dân chấp hành phương án thu hồi đất, di chuyển là rất khó khăn và việc hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp cho người dân là rất cần thiết để đảm bảo đời sống người dân về lâu dài. Đối với đất ở, đất phi nông nghiệp: Do giá trị sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất lớn, nó gắn bó trực tiếp với đời sống, sinh hoạt của người dân.

Do vậy, việc thu hồi đất và bồi thường, hỗ trợ đối với đất ở, đất phi nông nghiệp và tài sản gắn liền với đất lại càng phức tạp. Bởi vì, việc bồi thường, phải di chuyển chỗ ở đi nơi khác dẫn đến sự thay đổi lớn về đời sống, tập quán sinh hoạt, điều kiện tái định cư, điều kiện sản xuất, kinh doanh… nên người bị thu hồi đất không muốn di chuyển. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Các căn cứ pháp lý của việc thu hồi đất và bồi thường, hỗ trợ GPMB trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh - Luật Đất đai năm 2013; - Nghị định số 89/2013/NĐ-CP ngày 06/08/2013 của Chính phủ về việc Qui định chi tiết thi hành một số điều của Luật Giá về thẩm định giá; - Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15/05/2014 của chính Phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đất đai; - Nghị định số 44/2014/NĐ-CP ngày 15/05/2014 của Chính phủ qui định về giá đất; - Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15/05/2014 của Chính phủ qui định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; - Thông tư số 30/2014/TT-BTNMT ngày 02/06/2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định về hồ sơ giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, thu hồi đất; - Thông tư số 36/2014/TT-BTNMT ngày 30/6/2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trường Quy định chi tiết phương pháp định giá đất; xây dựng, điều chinh bảng giá đất; định giá đất cụ thể và tư vấn xác định giá đất; - Quyết định số 398/2012/QĐ-UBND ngày 27/02/2012 của UBND tỉnh Quảng Ninh về việc ban hành Bộ đơn giá bồi thường tài sản đã đầu tư vào đất khi Nhà nước thu hồi trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh.

- Quyết định số 1766/2014/QĐ-UBND ngày 13/08/2014 của UBND tỉnh Quảng Ninh về việc ban hành quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất theo Luật Đất đai 2013 trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh. - Quyết định số 3238/2014/QĐ-UBND ngày 26/12/2014 của UBND tỉnh Quảng Ninh về việc quy định giá các loại đất trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh thực hiện từ ngày 01/01/2015 đến 31/12/2019. - Quyết định số 4234/2015/QĐ-UBND ngày 28/12/2015 của UBND tỉnh Quảng Ninh về việc ban hành bộ đơn giá bồi thường tài sản đã đầu tư vào đất khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 - Quyết định số 3000/2017/QĐ-UBND ngày 02/8/2017 của Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh về việc ban hành Quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh.

- UBND tỉnh Quảng Ninh (2015), Quyết định số 1244/2015/QĐ-UBND ngày 11/5/2015 phê duyệt Kế hoạch sử dụng đất hàng năm của huyện Vân Đồn. - UBND tỉnh Quảng Ninh (2015), Quyết định số 1454/2015/QĐ-UBND ngày 29/5/2015 Về việc xét duyệt quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020 và kế hoạch sử dụng đất kỳ đầu (2011-2015) của huyện Vân Đồn. - UBND tỉnh Quảng Ninh (2016), Quyết định số 1192/2016/QĐ-UBND ngày 21/4/2016 phê duyệt Kế hoạch sử dụng đất hàng năm của huyện Vân Đồn - UBND tỉnh Quảng Ninh (2016), Quyết định số 3630/2016/QĐ-UBND ngày 31/10/2016 phê duyệt dự án đầu tư xây dựng tuyến đường trục chính từ Cảng hàng không Quảng Ninh đến khu phức hợp nghỉ dưỡng giải trí cao cấp Vân Đồn, Khu kinh tế Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh. - UBND tỉnh Quảng Ninh (2017), Quyết định số 1144/2017/QĐ-UBND ngày 17/04/2017 phê duyệt Kế hoạch sử dụng đất hàng năm của huyện Vân Đồn - UBND tỉnh Quảng Ninh (2017), Quyết định số 3280/2017/QĐ-UBND ngày 25/8/2017 Về việc điều chỉnh Dự án Xây dựng tuyến đường trục chính từ Cảng hàng không Quảng Ninh đến khu phức hợp nghỉ dưỡng giải trí cao cấp Vân Đồn, Khu kinh tế Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh.

- UBND tỉnh Quảng Ninh (2017), Quyết định số 3500/2017/QĐ-UBND ngày 06/9/2017 Về việc bố trí vốn GPMB dự án đầu tư xây dựng tuyến đường trục chính từ Cảng hàng không Quảng Ninh đến khu phức hợp nghỉ dưỡng giải trí cao cấp Vân Đồn, Khu kinh tế Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh.