Khóa luận: Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng tại huyện Lộc Bình, Lạng Sơn

Luận văn phân tích công tác bồi thường giải phóng mặt bằng tại các dự án ở huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn, đánh giá hiệu quả và thách thức.

• Tác giả: Hoàng Thị Như
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Ngọc Nông
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Đánh Giá Công Tác Bồi Thường Giải Phóng Mặt Bằng Tại Huyện Lộc Bình, Tỉnh Lạng Sơn
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu đề tài
• 1.2. Yêu cầu của đề tài
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu
• 1.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Khái quát về công tác bồi thường giải phóng mặt bằng
• 2.1.1. Khái niệm về giải phóng mặt bằng
• 2.1.2. Đặc điểm của công tác giải phóng mặt bằng
• 2.1.3. Một số quy định chung về công tác giải phóng mặt bằng
• 2.1.4. Những quy định về trình tự, thủ tục của công tác giải phóng mặt bằng
• 2.1.5. Những yếu tố tác động đến công tác bồi thường giải phóng mặt bằng
• 2.2. Cơ sở pháp lý của công tác giải phóng mặt bằng
• 2.2.1. Các văn bản pháp quy của Nhà nước có liên quan đến công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng
• 2.2.2. Những văn bản pháp quy của tỉnh Lạng Sơn liên quan đến công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng
• 2.3. Công tác giải phóng mặt bằng trên thế giới và ở Việt Nam
• 2.3.1. Công tác giải phóng mặt bằng ở một số nước tư bản
• 2.3.2. Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng ở Việt Nam
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu
• 3.3. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.4. Thời gian tiến hành
• 3.5. Nội dung nghiên cứu
• 3.6. Phương pháp nghiên cứu
• 3.6.1. Thu thập tài liệu thứ cấp có liên quan
• 3.6.2. Điều tra số liệu thứ cấp
• 3.6.3. Sử dụng phương pháp thống kê, phân tích, tổng hợp, so sánh, viết báo cáo
• 3.7. Điều kiện tự nhiên, kinh tế – xã hội huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn
• 3.7.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.7.2. Đặc điểm kinh tế – xã hội
• 3.8. Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng tại một số dự án trên địa bàn huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn
• 3.8.1. Giới thiệu chung về 2 dự án
• 3.8.2. Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng
• 3.8.3. So sánh kết quả thực hiện của 2 dự án
• 3.8.4. Đánh giá công tác thu hồi, bồi thường GPMB thông qua ý kiến của người dân
• 3.8.5. Đánh giá dân về công tác bồi thường giải phóng mặt bằng khu vực dự án thông qua ý kiến của người dân
• 3.8.6. Phương thức sử dụng tiền bồi thường, hỗ trợ của các hộ
• 3.8.7. Tác động đến thu nhập
• 3.8.8. Những thuận lợi và khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng của dự án và đề xuất những phương án giải quyết
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO TỪ INTERNET

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bồi Thường Giải Phóng Mặt Bằng Lộc Bình

Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng (GPMB) là một nhiệm vụ phức tạp và quan trọng, đặc biệt trong bối cảnh Lộc Bình đang trên đà phát triển kinh tế - xã hội. Đất đai, tài sản tự nhiên quý giá, đóng vai trò then chốt trong đời sống và sản xuất. Quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đòi hỏi việc triển khai nhiều dự án, dẫn đến nhu cầu thu hồi đất từ người dân. Do đó, bồi thường GPMB trở thành vấn đề được xã hội quan tâm sâu sắc, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của tổ chức, hộ gia đình và cá nhân. Theo Luật Đất đai năm 2003, bồi thường GPMB là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất cho người bị thu hồi. Công tác này không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn mang ý nghĩa xã hội sâu sắc, đòi hỏi sự công bằng, minh bạch và hiệu quả.

1.1. Khái niệm và vai trò của GPMB trong phát triển kinh tế

Giải phóng mặt bằng (GPMB) là quá trình Nhà nước thu hồi đất từ các đối tượng sử dụng đất, chuyển giao cho chủ dự án để xây dựng công trình. GPMB bao gồm việc bồi thường thiệt hại, hỗ trợ di dời và tái định cư cho người dân bị ảnh hưởng. GPMB đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, tạo điều kiện cho các dự án đầu tư được triển khai thuận lợi. Tuy nhiên, công tác GPMB cũng tiềm ẩn nhiều thách thức, đặc biệt là việc đảm bảo quyền lợi của người dân bị thu hồi đất. Theo Đỗ Thị Lan và cộng sự (2007), công tác bồi thường GPMB cần có sự phối hợp hài hòa giữa các cấp chính quyền, các ban ngành đoàn thể và người dân.

1.2. Đặc điểm của công tác bồi thường GPMB tại Lạng Sơn

Công tác bồi thường GPMB tại Lạng Sơn, đặc biệt là huyện Lộc Bình, mang những đặc điểm riêng biệt do điều kiện địa lý, kinh tế và xã hội của địa phương. Địa hình đồi núi phức tạp, dân cư phân bố không đồng đều, trình độ dân trí còn hạn chế là những yếu tố ảnh hưởng đến quá trình triển khai GPMB. Bên cạnh đó, tập quán canh tác và sinh hoạt truyền thống của người dân cũng gây khó khăn cho việc vận động, thuyết phục họ di dời. Do đó, công tác bồi thường GPMB tại Lộc Bình đòi hỏi sự linh hoạt, sáng tạo và phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.

II. Thách Thức Trong Bồi Thường GPMB Tại Huyện Lộc Bình

Mặc dù có vai trò quan trọng, công tác bồi thường GPMB tại Lộc Bình vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Việc xác định giá đất bồi thường hợp lý, đảm bảo quyền lợi của người dân là một vấn đề nan giải. Sự thiếu đồng thuận giữa người dân và chính quyền về mức bồi thường, chính sách hỗ trợ tái định cư có thể dẫn đến khiếu nại, tranh chấp kéo dài. Ngoài ra, thủ tục hành chính rườm rà, năng lực cán bộ còn hạn chế cũng là những yếu tố cản trở tiến độ GPMB. Theo kết quả nghiên cứu, nhiều dự án GPMB tại Lộc Bình gặp khó khăn trong việc bàn giao mặt bằng đúng thời hạn, ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư.

2.1. Khó khăn trong xác định giá đất bồi thường GPMB

Việc xác định giá đất bồi thường là một trong những khâu khó khăn nhất trong công tác GPMB. Giá đất thị trường thường biến động, trong khi giá đất do Nhà nước quy định đôi khi chưa phản ánh đúng giá trị thực tế. Điều này dẫn đến tình trạng người dân không đồng ý với mức bồi thường, gây ra khiếu kiện, khiếu nại. Để giải quyết vấn đề này, cần có sự tham gia của các chuyên gia định giá độc lập, đảm bảo tính khách quan, minh bạch trong quá trình xác định giá đất.

2.2. Vấn đề tái định cư và hỗ trợ đời sống cho người dân

Tái định cư và hỗ trợ đời sống cho người dân bị thu hồi đất là một yếu tố quan trọng để đảm bảo tính bền vững của công tác GPMB. Tuy nhiên, việc tìm kiếm địa điểm tái định cư phù hợp, đảm bảo điều kiện sống tốt hơn hoặc ít nhất là tương đương nơi ở cũ là một thách thức lớn. Bên cạnh đó, việc hỗ trợ người dân chuyển đổi nghề nghiệp, ổn định thu nhập cũng cần được quan tâm đặc biệt. Theo Điều 42 Luật Đất đai 2003, khu tái định cư phải có điều kiện phát triển bằng hoặc hơn nơi ở cũ.

2.3. Thủ tục hành chính và năng lực cán bộ trong GPMB

Thủ tục hành chính rườm rà, phức tạp và năng lực cán bộ còn hạn chế cũng là những yếu tố cản trở tiến độ GPMB. Việc phối hợp giữa các ban ngành, địa phương đôi khi chưa nhịp nhàng, gây mất thời gian và phát sinh chi phí. Để nâng cao hiệu quả công tác GPMB, cần đơn giản hóa thủ tục hành chính, tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ.

III. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Bồi Thường GPMB Lộc Bình

Để nâng cao hiệu quả công tác bồi thường GPMB tại Lộc Bình, cần có những giải pháp đồng bộ và toàn diện. Tăng cường tuyên truyền, vận động để nâng cao nhận thức của người dân về lợi ích của dự án và chính sách bồi thường của Nhà nước. Rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật liên quan đến GPMB để đảm bảo tính minh bạch, công bằng và phù hợp với thực tế. Nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ làm công tác GPMB, đảm bảo họ có đủ kiến thức, kỹ năng và phẩm chất đạo đức để hoàn thành nhiệm vụ.

3.1. Tăng cường tuyên truyền vận động người dân về GPMB

Tuyên truyền, vận động là một trong những giải pháp quan trọng để tạo sự đồng thuận trong công tác GPMB. Cần sử dụng nhiều hình thức tuyên truyền khác nhau, phù hợp với từng đối tượng, địa bàn. Nội dung tuyên truyền cần tập trung vào lợi ích của dự án đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, chính sách bồi thường của Nhà nước và quyền lợi của người dân bị thu hồi đất.

3.2. Hoàn thiện chính sách pháp luật về bồi thường GPMB

Chính sách, pháp luật về bồi thường GPMB cần được rà soát, sửa đổi, bổ sung để đảm bảo tính minh bạch, công bằng và phù hợp với thực tế. Cần quy định rõ ràng về giá đất bồi thường, các khoản hỗ trợ tái định cư, chuyển đổi nghề nghiệp và giải quyết khiếu nại, tố cáo. Đồng thời, cần tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật để ngăn chặn tình trạng tham nhũng, tiêu cực.

3.3. Nâng cao năng lực cán bộ làm công tác GPMB

Đội ngũ cán bộ làm công tác GPMB đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo thành công của dự án. Cần tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực cho đội ngũ này, trang bị cho họ những kiến thức, kỹ năng cần thiết về pháp luật đất đai, chính sách bồi thường, kỹ năng giao tiếp, vận động quần chúng và giải quyết khiếu nại, tố cáo.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Đánh Giá Dự Án GPMB Tại Lộc Bình

Việc đánh giá các dự án GPMB đã thực hiện tại Lộc Bình là một bước quan trọng để rút ra kinh nghiệm và bài học cho các dự án tương lai. Cần đánh giá một cách khách quan, toàn diện về hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường của dự án, cũng như những tác động của dự án đến đời sống của người dân bị thu hồi đất. Kết quả đánh giá sẽ là cơ sở để điều chỉnh chính sách, pháp luật và quy trình GPMB, đảm bảo tính bền vững và công bằng.

4.1. Phân tích kết quả thực hiện dự án GPMB cụ thể

Cần lựa chọn một số dự án GPMB tiêu biểu tại Lộc Bình để phân tích kết quả thực hiện. Phân tích cần tập trung vào các chỉ tiêu như tiến độ GPMB, chi phí bồi thường, số lượng khiếu nại, tố cáo, mức độ hài lòng của người dân và tác động của dự án đến phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

4.2. Đánh giá tác động của GPMB đến đời sống người dân

Việc đánh giá tác động của GPMB đến đời sống người dân là rất quan trọng để đảm bảo tính nhân văn của dự án. Cần đánh giá tác động đến thu nhập, việc làm, nhà ở, điều kiện sinh hoạt, sức khỏe và các vấn đề xã hội khác của người dân bị thu hồi đất. Kết quả đánh giá sẽ là cơ sở để có những biện pháp hỗ trợ phù hợp, giúp người dân ổn định cuộc sống và hòa nhập vào cộng đồng.

4.3. Rút ra bài học kinh nghiệm từ các dự án GPMB

Từ kết quả phân tích và đánh giá, cần rút ra những bài học kinh nghiệm về quy trình GPMB, chính sách bồi thường, công tác tuyên truyền, vận động và giải quyết khiếu nại, tố cáo. Những bài học này sẽ là cơ sở để cải thiện công tác GPMB trong tương lai, đảm bảo tính hiệu quả, công bằng và bền vững.

V. Kết Luận Hoàn Thiện Công Tác Bồi Thường GPMB Lộc Bình

Công tác bồi thường GPMB tại Lộc Bình đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Để nâng cao hiệu quả công tác này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, ban ngành, đoàn thể và người dân. Đồng thời, cần hoàn thiện chính sách, pháp luật, nâng cao năng lực cán bộ và tăng cường kiểm tra, giám sát. Chỉ khi đó, công tác bồi thường GPMB mới thực sự đảm bảo quyền lợi của người dân và góp phần vào sự phát triển bền vững của Lộc Bình.

5.1. Tầm quan trọng của sự phối hợp liên ngành trong GPMB

Sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, ban ngành, đoàn thể là yếu tố then chốt để đảm bảo thành công của công tác GPMB. Cần có cơ chế phối hợp hiệu quả, đảm bảo sự thống nhất trong chỉ đạo, điều hành và thực hiện. Đồng thời, cần tăng cường trao đổi thông tin, chia sẻ kinh nghiệm và giải quyết kịp thời những vướng mắc phát sinh.

5.2. Đề xuất các giải pháp cụ thể để cải thiện GPMB

Dựa trên kết quả nghiên cứu và đánh giá, cần đề xuất các giải pháp cụ thể để cải thiện công tác GPMB tại Lộc Bình. Các giải pháp này cần tập trung vào việc hoàn thiện chính sách, pháp luật, nâng cao năng lực cán bộ, tăng cường tuyên truyền, vận động và giải quyết khiếu nại, tố cáo. Đồng thời, cần có cơ chế giám sát hiệu quả để đảm bảo tính minh bạch, công bằng và bền vững của công tác GPMB.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong quá trình thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, nhu cầu chuyển đổi mục đích sử dụng đất để xây dựng hạ tầng kỹ thuật, khu công nghiệp, khu đô thị và các công trình phúc lợi công cộng ngày càng gia tăng. Đất đai là tư liệu sản xuất đặc biệt, gắn liền với quyền lợi kinh tế và đời sống của người dân, do đó công tác thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư luôn là một nhiệm vụ phức tạp, tiềm ẩn nhiều vướng mắc trong quản lý nhà nước.

Tại huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn – một huyện miền núi biên giới, việc thực hiện chính sách ưu tiên phát triển cơ sở hạ tầng giao thông và thủy lợi phục vụ quốc phòng và dân sinh được chính quyền địa phương đặc biệt chú trọng. Các công trình như tuyến đường giao thông nông thôn Bản Cảng – Nà Giàng (xã Tú Đoạn, thuộc khu Kinh tế Quốc phòng Mẫu Sơn/QK1) và dự án nâng cấp hệ thống thủy lợi Tà Keo đóng vai trò thúc đẩy lưu thông hàng hóa, xóa đói giảm nghèo và cải thiện sinh kế. Tuy nhiên, thực tế triển khai công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng (GPMB) tại địa phương vẫn gặp những khó khăn, trở ngại nhất định, ảnh hưởng đến tiến độ bàn giao mặt bằng và ổn định đời sống của người dân bị thu hồi đất.

Từ thực tiễn trên, tác giả Hoàng Thị Như thực hiện khóa luận tốt nghiệp ngành Quản lý đất đai (Khoa Quản lý Tài nguyên, Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên, năm 2015) dưới sự hướng dẫn của PGS.TS. Nguyễn Ngọc Nông với đề tài: "Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng tại một số dự án trên địa bàn huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn".

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu:

1. Đánh giá kết quả công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của một số dự án trên địa bàn huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn.
2. Đánh giá ảnh hưởng của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng đến đời sống của người dân trong khu vực giải phóng mặt bằng.
3. Đánh giá những thuận lợi, khó khăn còn tồn tại trong công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của dự án.
4. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn huyện Lộc Bình.

Yêu cầu của đề tài:

• Nắm vững hệ thống chính sách, pháp luật đất đai, đặc biệt là các quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.
• Thu thập nguồn số liệu có độ tin cậy, chính xác, khách quan, phản ánh đúng thực tế quá trình triển khai dự án tại địa bàn.
• Đưa ra các giải pháp hợp lý, khả thi nhằm hoàn thiện việc thực hiện chính sách bồi thường và hỗ trợ ổn định đời sống người dân.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Kết quả thực hiện công tác bồi thường GPMB và thực trạng đời sống của nhân dân sau khi bị thu hồi đất tại các dự án.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu tập trung vào 02 dự án cụ thể trên địa bàn huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn:
  • Dự án 1: Công trình đường giao thông nông thôn Bản Cảng – Nà Giàng, xã Tú Đoạn khu Kinh tế Quốc phòng Mẫu Sơn/QK1.
  • Dự án 2: Tiểu dự án Nâng cấp hệ thống thủy lợi Tà Keo (thuộc dự án Phát triển cơ sở hạ tầng nông thôn bền vững các tỉnh miền núi phía Bắc).
• Phạm vi khảo sát xã hội: 50 hộ gia đình tại các thôn: thôn Nà Già (xã Tú Đoạn), thôn Bản Cảng (xã Khuất Xá) và thôn Khòn Sè (xã Sàn Viên).
• Thời gian và địa điểm thực hiện: Từ ngày 05/01/2015 đến ngày 05/04/2015 tại Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên các khái niệm pháp lý cốt lõi về quản lý đất đai và khung chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư:

Khung khái niệm và quy định pháp luật

• Giải phóng mặt bằng: Là quá trình Nhà nước thu hồi đất của các đối tượng sử dụng đất chuyển giao cho chủ dự án; tổ chức di dời nhà ở, cây cối, hoa màu, công trình xây dựng và một bộ phận dân cư trả lại mặt bằng để thi công công trình trên cơ sở bồi thường thiệt hại và ổn định cuộc sống.
• Thu hồi đất, Bồi thường, Hỗ trợ và Tái định cư: Được luận giải theo các quy định tại Điều 4 và Điều 42 Luật Đất đai năm 2003, xác định nguyên tắc bồi thường bằng đất có cùng mục đích sử dụng hoặc bồi thường bằng giá trị quyền sử dụng đất tại thời điểm có quyết định thu hồi; đảm bảo đời sống người dân tái định cư ít nhất phải bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.
• Trình tự thủ tục: Khóa luận hệ thống hóa quy trình 11 bước trong bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo quy định tại Điều 130 Nghị định 181/2004/NĐ-CP và Nghị định 84/2007/NĐ-CP.

Hệ thống văn bản pháp quy sử dụng

1. Văn bản cấp Trung ương: Luật Đất đai năm 2003; Nghị định 181/2004/NĐ-CP; Nghị định 197/2004/NĐ-CP; Nghị định 188/2004/NĐ-CP; Nghị định 84/2007/NĐ-CP; Thông tư 114/2004/TT-BTC; Thông tư 69/2006/TT-BTC; Thông tư 06/2007/TT-BTNMT; Thông tư 141/2007/TT-BTC; Chỉ thị 1315/CT-TTg.
2. Văn bản cấp tỉnh (Lạng Sơn):
   • Quyết định số 09/2012/QĐ-UBND ngày 20/4/2012 về cơ chế, chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn.
   • Quyết định số 28/2012/QĐ-UBND ngày 20/12/2012 quy định bảng giá các loại đất năm 2013 trên địa bàn tỉnh.
   • Quyết định số 04/2012/QĐ-UBND ngày 24/02/2012 và Quyết định số 03/2013/QĐ-UBND ngày 05/3/2013 ban hành và bổ sung đơn giá cây trồng, vật nuôi áp dụng bồi thường, hỗ trợ.
   • Quyết định số 12/2011/QĐ-UBND ngày 26/8/2011 ban hành đơn giá xây dựng mới nhà, công trình và vật kiến trúc.

Phương pháp nghiên cứu

• Phương pháp thu thập tài liệu thứ cấp: Thu thập số liệu thống kê đất đai, báo cáo kinh tế - xã hội, phương án bồi thường, dự toán kinh phí và các quyết định phê duyệt tại Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Lộc Bình.
• Phương pháp điều tra số liệu sơ cấp: Thiết kế và phát 50 phiếu điều tra bảng hỏi đối với các hộ gia đình bị thu hồi đất tại các xã Tú Đoạn, Khuất Xá và Sàn Viên nhằm ghi nhận ý kiến về đơn giá, trình tự thủ tục, việc sử dụng tiền bồi thường và mức độ thay đổi thu nhập.
• Phương pháp thống kê, tổng hợp và so sánh: Tổng hợp số liệu diện tích, cơ cấu loại đất, đơn giá bồi thường trên phần mềm Microsoft Word và Excel; so sánh đối chiếu giữa đơn giá bồi thường theo quy định của Nhà nước với giá giao dịch thực tế trên thị trường.

---

Nội dung chính theo từng chương

Cấu trúc khóa luận được trình bày thành 5 phần theo quy chuẩn học thuật của Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên:

Phần 1: Mở đầu

Trình bày tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và nâng cấp hạ tầng giao thông - thủy lợi miền núi; xác định mục tiêu chung, mục tiêu cụ thể, yêu cầu khoa học cùng ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài đối với công tác quản lý nhà nước về đất đai tại địa phương.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

• Hệ thống hóa các khái niệm, đặc điểm đa dạng và phức tạp của công tác bồi thường GPMB; các tiêu chuẩn quốc tế và quy định của pháp luật Việt Nam về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
• Trình bày chi tiết cơ sở pháp lý bao gồm các văn bản luật, nghị định, thông tư của trung ương và các quyết định cụ thể của UBND tỉnh Lạng Sơn.
• Đánh giá thực trạng GPMB tại một số nước trên thế giới (cơ chế thị trường tự do tại các nước tư bản, chính sách tái định cư và quy hoạch tại Trung Quốc) và thực tế triển khai tại các đô thị lớn ở Việt Nam (Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh) cùng tình hình GPMB trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn giai đoạn 2010–2013.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

• Xác định đối tượng nghiên cứu là kết quả công tác GPMB và đời sống nhân dân sau thu hồi đất; phạm vi nghiên cứu tập trung vào 02 dự án cụ thể tại huyện Lộc Bình trong thời gian thực tập từ 05/01/2015 đến 05/04/2015.
• Xác định hệ thống nội dung cần phân tích: điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội huyện Lộc Bình; hiện trạng sử dụng đất năm 2013; quy mô thu hồi đất, số hộ ảnh hưởng, kinh phí bồi thường về đất, tài sản, cây cối hoa màu; đánh giá tác động đến việc làm và thu nhập qua khảo sát 50 hộ dân; phân tích thuận lợi, khó khăn.
• Trình bày cụ thể các phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp, thứ cấp và phương pháp xử lý, so sánh số liệu.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu

Nội dung chương 4 tập trung phân tích các mảng dữ liệu thực tế:

1. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội và hiện trạng sử dụng đất:

   • Lộc Bình có tổng diện tích tự nhiên 100.094,98 ha (chiếm 12,03% diện tích tỉnh Lạng Sơn), dân số năm 2013 là 79.670 người (18.852 hộ). Tốc độ tăng trưởng kinh tế đạt 11%/năm, GDP bình quân 14,5 triệu đồng/người/năm.
   • Cơ cấu kinh tế: Nông, lâm, ngư nghiệp chiếm 41%; Công nghiệp - TTCN chiếm 35%; Thương mại - Dịch vụ chiếm 24%.
   • Hiện trạng đất năm 2013: Đất nông nghiệp chiếm ưu thế tuyệt đối với 85.880,15 ha (85,80%); Đất phi nông nghiệp 6.817,73 ha (6,81%); Đất chưa sử dụng 7.397,10 ha (7,39%).

2. Đánh giá công tác bồi thường GPMB tại 02 dự án:

   • Dự án Đường Bản Cảng – Nà Giàng (xã Tú Đoạn): Chiều dài 9 km; tổng diện tích thu hồi 4.139,4 m2; ảnh hưởng 71 hộ gia đình; có 02 hộ phải di chuyển chỗ ở (hộ ông Nông Văn Hoan - thôn Nà Già và hộ ông Dương Văn Lịch - thôn Phiêng Bưa). Dự án triển khai 2 giai đoạn (Giai đoạn 1: 3.397,7 m2; Giai đoạn 2: 741,7 m2) và hoàn thành vào ngày 10/4/2014. Cơ cấu đất thu hồi gồm 3.766,4 m2 đất nông nghiệp (90,99%) và 373 m2 đất phi nông nghiệp (9,01%).
   • Dự án Nâng cấp hệ thống thủy lợi Tà Keo: Phục vụ tưới tiêu cho 800 ha đất canh tác, mang lại lợi ích cho 20.821 người dân thuộc 4 xã (Sàn Viên, Tú Đoạn, Khuất Xá, Quan Bản). Dự án nâng cấp 23,129 km kênh mương (kênh chính 8,483 km, kênh nhánh 14,646 km) với kết cấu bê tông M200 và bê tông cốt thép M200.
   • Thống kê chi tiết cơ cấu kinh phí bồi thường về đất, cây cối hoa màu (tổng giá trị 42.xxx.xxx đồng, trong đó cây lương thực chiếm 72,64%, cây lấy gỗ 22,04%, cây ăn quả chiếm tỷ lệ nhỏ) và vật kiến trúc theo các khung giá quy định.

3. Đánh giá đời sống người dân và phân tích thuận lợi, khó khăn:

   • Phân tích kết quả điều tra 50 hộ dân về mức độ đồng thuận chính sách, tình hình sử dụng tiền đền bù và biến động thu nhập sau khi bàn giao đất nông nghiệp.
   • Nhận diện những khó khăn cốt lõi: giá đất bồi thường còn thấp hơn giá thị trường dẫn đến khiếu nại; công tác xác minh nguồn gốc đất và lập hồ sơ địa chính còn kéo dài.

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tổng kết toàn bộ kết quả nghiên cứu, khẳng định sự cần thiết của việc hoàn thiện chính sách bồi thường sát giá thị trường, đẩy mạnh tuyên truyền vận động và nâng cao năng lực cán bộ làm công tác GPMB tại cấp huyện và cấp xã.

---

Kết quả và đóng góp

Số liệu thực nghiệm và kết quả chính

Khóa luận đã tổng hợp hệ thống số liệu cụ thể về hiện trạng tài nguyên đất đai và kết quả triển khai bồi thường GPMB tại huyện Lộc Bình:

Bảng 1: Cơ cấu hiện trạng sử dụng đất huyện Lộc Bình năm 2013

STT	Chỉ tiêu loại đất	Mã loại đất	Diện tích (ha)	Cơ cấu (%)
I	Tổng diện tích tự nhiên		100.094,98	100,00
1	Đất nông nghiệp	NNP	85.880,15	85,80
1.1	Đất sản xuất nông nghiệp	SXN	13.740,56	13,73
1.2	Đất lâm nghiệp	LNP	71.841,91	71,77
1.3	Đất nuôi trồng thủy sản	NTS	297,68	0,30
2	Đất phi nông nghiệp	PNN	6.817,73	6,81
2.1	Đất ở tại nông thôn	ONT	743,36	0,74
2.2	Đất ở tại đô thị	ODT	125,80	0,13
2.3	Đất giao thông	DGT	1.655,80	1,65
3	Đất chưa sử dụng	DCS	7.397,10	7,39

(Nguồn: Số liệu thống kê đất đai năm 2013, Phòng TN&MT huyện Lộc Bình)

Bảng 2: Kết quả thu hồi đất dự án đường Bản Cảng – Nà Giàng

STT	Loại đất thu hồi	Diện tích thu hồi ($m^2$)	Tỷ lệ (%)
1	Đất nông nghiệp	3.766,4	90,99
2	Đất phi nông nghiệp	373,0	9,01
Tổng	Tổng diện tích thu hồi	4.139,4	100,00

(Nguồn: Phòng TN&MT huyện Lộc Bình)

Bảng 3: Cơ cấu bồi thường cây cối, hoa màu dự án đường Bản Cảng – Nà Giàng

STT	Hạng mục bồi thường	Cơ cấu giá trị (%)	Đặc điểm chủng loại chính
1	Cây lương thực, thực phẩm	72,64%	Hàng rào tre gai (534,4 m), nghệ khóm
2	Cây lấy gỗ	22,04%	Bạch đàn (89 cây), dã hương (24 cây), gỗ tạp, mạy tảng, mạy khảo
3	Cây ăn quả	Tỷ lệ nhỏ	Chuối hột (66 cây), dâu ăn quả

(Nguồn: Phòng TN&MT huyện Lộc Bình)

Đóng góp và giải pháp đề xuất từ nghiên cứu

Khóa luận đã đưa ra các nhóm giải pháp xuất phát từ thực tiễn địa phương nhằm nâng cao hiệu quả công tác GPMB:

• Hoàn thiện chính sách và cơ chế áp giá: Xây dựng bảng giá đất bồi thường bám sát giá chuyển nhượng thực tế trên thị trường tại thời điểm thu hồi, giảm thiểu chênh lệch gây khiếu kiện.
• Tăng cường công tác lập hồ sơ và đo đạc địa chính: Đẩy nhanh tiến độ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, chuẩn hóa cơ sở dữ liệu địa chính cấp xã để rút ngắn thời gian xác minh nguồn gốc đất và chủ sở hữu.
• Đổi mới công tác tuyên truyền, đối thoại: Tổ chức họp dân công khai quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và chính sách bồi thường theo phương châm dân chủ, minh bạch; phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể địa phương.
• Chính sách hỗ trợ sinh kế và đào tạo nghề: Đặc biệt chú trọng các hộ bị thu hồi trên 30% diện tích đất nông nghiệp, tổ chức hướng dẫn kỹ thuật chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi hoặc hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp phi nông nghiệp.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:

  • Quy mô mẫu khảo sát sơ cấp dừng lại ở 50 hộ gia đình tại 3 thôn (Nà Già, Bản Cảng, Khòn Sè) trên địa bàn 2 dự án, chưa bao quát được toàn bộ các loại hình dự án phát triển kinh tế khác (như công nghiệp khai khoáng mỏ than Na Dương, du lịch Mẫu Sơn hay các công trình thương mại biên giới cửa khẩu Chi Ma).
  • Thời gian nghiên cứu thực địa diễn ra trong 3 tháng (từ tháng 1/2015 đến tháng 4/2015), chưa có điều kiện theo dõi, đánh giá biến động thu nhập và mức độ ổn định sinh kế của người dân tái định cư trong trung và dài hạn (sau 3–5 năm).
  • Khung chính sách đánh giá trong văn bản dựa chủ yếu trên Luật Đất đai năm 2003 và các văn bản hướng dẫn thi hành trước thời điểm Luật Đất đai năm 2013 đi vào áp dụng sâu rộng trên thực tế.

• Hướng nghiên cứu tiếp:

  • Mở rộng phạm vi đánh giá công tác bồi thường GPMB tại các dự án có quy mô thu hồi đất lớn hơn (hạ tầng khu du lịch, công nghiệp, cửa khẩu) trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn.
  • Nghiên cứu so sánh hiệu quả thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo khung pháp lý của Luật Đất đai 2013 so với Luật Đất đai 2003.
  • Ứng dụng mô hình đánh giá sinh kế bền vững (SLA) để lượng hóa sự biến động các nguồn vốn sinh kế (tài chính, tự nhiên, con người, xã hội, vật chất) của các hộ dân sau thu hồi đất nông nghiệp.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tư liệu thực chứng hữu ích cho các nhóm đối tượng và mục đích nghiên cứu sau:

• Sinh viên, học viên ngành Quản lý đất đai, Quản lý tài nguyên và môi trường, Địa chính: Tham khảo cấu trúc một bài khóa luận tốt nghiệp chuẩn mực về đánh giá bồi thường GPMB; phương pháp xây dựng bảng hỏi điều tra hộ dân và phương pháp xử lý số liệu địa chính kết hợp kinh tế - xã hội.
• Cán bộ quản lý địa chính cấp cơ sở, Trung tâm Phát triển quỹ đất, Phòng Tài nguyên và Môi trường cấp huyện: Tham khảo các bảng biểu chi tiết về thống kê diện tích thu hồi, cách tính toán áp giá bồi thường cây cối, hoa màu, vật kiến trúc theo các quyết định cụ thể của UBND tỉnh Lạng Sơn.
• Các nhà nghiên cứu chính sách đất đai khu vực miền núi, biên giới: Sử dụng dữ liệu hiện trạng sử dụng đất và bài học kinh nghiệm từ các dự án hạ tầng nông thôn (đường liên thôn Bản Cảng – Nà Giàng, thủy lợi Tà Keo) để phân tích các yếu tố đặc thù trong công tác vận động đồng bào dân tộc thiểu số bàn giao mặt bằng.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận nghiên cứu sâu về những dự án cụ thể nào trên địa bàn huyện Lộc Bình?
Khóa luận tập trung nghiên cứu 02 dự án: (1) Công trình đường giao thông nông thôn Bản Cảng – Nà Giàng (xã Tú Đoạn và xã Khuất Xá, thuộc khu Kinh tế Quốc phòng Mẫu Sơn/QK1) và (2) Tiểu dự án Nâng cấp hệ thống thủy lợi Tà Keo (phục vụ 4 xã: Sàn Viên, Tú Đoạn, Khuất Xá, Quan Bản).

2. Tổng diện tích đất bị thu hồi và số hộ gia đình bị ảnh hưởng tại dự án đường Bản Cảng – Nà Giàng là bao nhiêu?
Tổng diện tích đất thu hồi là 4.139,4 $m^2$, ảnh hưởng đến 71 hộ gia đình. Trong đó, đất nông nghiệp chiếm 3.766,4 $m^2$ (90,99%), đất phi nông nghiệp chiếm 373 $m^2$ (9,01%); có 02 hộ gia đình phải di chuyển nhà ở (hộ ông Nông Văn Hoan và hộ ông Dương Văn Lịch).

3. Cơ cấu sử dụng đất của huyện Lộc Bình năm 2013 có đặc điểm gì nổi bật?
Năm 2013, tổng diện tích tự nhiên của huyện là 100.094,98 ha. Trong đó, nhóm đất nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn nhất với 85.880,15 ha (85,80%), nhóm đất chưa sử dụng là 7.397,10 ha (7,39%) và nhóm đất phi nông nghiệp chỉ chiếm 6.817,73 ha (6,81%), phản ánh nền kinh tế địa phương chủ yếu dựa vào nông - lâm nghiệp.

4. Khung pháp lý địa phương nào của tỉnh Lạng Sơn được tác giả sử dụng làm căn cứ áp giá bồi thường?
Tác giả căn cứ vào: Quyết định số 09/2012/QĐ-UBND (chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư); Quyết định số 28/2012/QĐ-UBND (bảng giá đất năm 2013); Quyết định số 04/2012/QĐ-UBND và Quyết định số 03/2013/QĐ-UBND (đơn giá bồi thường cây trồng, vật nuôi); Quyết định số 12/2011/QĐ-UBND (đơn giá xây dựng mới nhà ở, công trình, vật kiến trúc).

5. Khảo sát sơ cấp của đề tài được tiến hành tại những địa bàn nào với dung lượng mẫu bao nhiêu?
Khảo sát sơ cấp được thực hiện thông qua 50 phiếu điều tra hộ gia đình bị thu hồi đất tại 3 địa bàn thôn: thôn Nà Già (xã Tú Đoạn), thôn Bản Cảng (xã Khuất Xá) và thôn Khòn Sè (xã Sàn Viên).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Hoàng Thị Như đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận, quy trình pháp lý và thực tiễn triển khai công tác bồi thường giải phóng mặt bằng tại huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn. Thông qua việc phân tích dữ liệu thực tế tại dự án đường giao thông Bản Cảng – Nà Giàng và hệ thống thủy lợi Tà Keo, công trình đã phản ánh chân thực các mặt đạt được cùng những tồn tại trong việc xác định đơn giá bồi thường và hỗ trợ chuyển đổi nghề cho người dân. Những đề xuất và kiến nghị trong khóa luận mang tính thực tế, cung cấp tài liệu tham khảo có giá trị cho công tác quản lý đất đai và thực thi chính sách an sinh tại các địa bàn miền núi.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Đặt vấn đề Đất đai là sản phẩm tự nhiên , là tài ngu yên thiên nhiên vô cùng quý giá của mỗi Quố c gia, có vị trí đặc biệt quan trọng đối với đời sống của từng hộ gia đình , cá nhân. Đất đai là tƣ liệu sản xuất đặc biệt , là điều kiện tối thiểu đảm bảo cho quá trình sản xuất giúp xã hô ̣i không ngƣ̀ng phát triể n. Nƣớc ta đang trong thời ký thƣ̣c hiê ̣n công nghiê ̣p hoá , hiê ̣n đa ̣i hoá đấ t nƣớc, nhiề u dƣ̣ án nhƣ các khu công nghiê ̣p , nhà máy, các khu đô thị mới , khu dân cƣ đang đƣơ ̣c triể n khai mô ̣t cách mạnh mẽ.

Vâ ̣y, để thực hiện các dự án phát triển kinh tế – xã hội Nhà nƣớc phải thu hồi một phần đất ngƣời dân đang sử dụng. Công tác bồi thƣờng giải phóng mặt bằng là một việc hết sức khó khăn , phƣ́c ta ̣p và đƣơ ̣c xã hô ̣i đă ̣c biê ̣t quan tâm. Bởi công tác bồ i thƣờng giải phóng mă ̣t bằ ng liên quan đến một loại tài sản có giá trị rất lớn , ảnh hƣởng trực tiếp đến quyền lợi của các tổ chƣ́c, hô ̣ gia đình và cá nhân. Thƣ̣c tế , qua nhiề u dƣ̣ á n đã cho thấ y công tác giải phóng mặt bằng vẫn còn nhiều bất cập.

Cùng với sự phát triển của cả nƣớc nói chung và huyện Lộc Bình nói riêng trong nhƣ̃ng năm gầ n đây đã có nhiề u công trình , dƣ̣ án đƣơ ̣c triể n khai nhằ m mu ̣ c đić h đẩ y ma ̣nh nề n kinh tế của tin ̉ h , nâng cao chấ t lƣơ ̣ng cuô ̣c số ng của ngƣời dân và góp phần không nhỏ vào sự nghiệp phát triển chung của cả nƣớc. Để đảm bảo tiế n đô ̣ thƣ̣c hiê ̣n các dƣ̣ án trên điạ bàn huyê ̣n thì công tá c thu hồ i , bồ i thƣờng và giải phóng mặt bằng phải đƣợc thực hiện một cách nhanh chóng và hiệu quả. Tuy nhiên, trên thƣ̣c tế thì công tác bồ i thƣờng giải phóng mă ̣t bằ ng còn gă ̣p nhƣ̃ng trở ngại, khó khăn dẫn đến việc bàn giao mă ̣t bằ ng cho đơn vi ̣thi công còn chƣa kip̣ thời, làm ảnh hƣởng đến tiến độ thi công của các dƣ̣ án trên điạ bàn huyê ̣n. Thƣ̣c hiê ̣n chiń h sách ƣu tiên phát triể n kinh tế ha ̣ tầ ng giao thông – vâ ̣n tải miề n núi của Đảng và N hà nƣớc, trong nhƣ̃ng năm đổ i mới huyê ̣n Lô ̣c Bin ̀ h đã chú trọng đầu tƣ phát triển, xây dƣ̣ng hê ̣ thố ng giao thông hơ ̣p lý , đủ để phu ̣c vu ̣ kip̣ thời nhu cầ u kinh tế đang bƣớc vào giai đoa ̣n hô ̣i nhâ ̣p.

Dƣ̣ án xây dƣ̣ng đƣờng giao 2 thông nông thôn Bản Cảng – Nà Giàng (Nà Già ), xã Tú Đoạn khu Kinh tế Quốc phòng Mẫu Sơn , tỉnh Lạng Sơn /QK1 và dự án nâng cấp hệ thố ng thủy lơ ̣i Tà Keo phục vụ cho nhu cầu đi lại cũng nhƣ nhu cầu sản xuất của ngƣời dân , thuâ ̣n tiện cho viê ̣c giao lƣu kinh tế , văn hoá, xã hội giữa các ngành kinh tế , các thành phần kinh tế và nhân dân. Góp phần thúc đẩy nhanh quá trình công nghiệp hoá , hiê ̣n đa ̣i hoá vào sƣ̣ phát triể n kinh tế trong toàn huyê ̣n. Xuấ t phá t tƣ̀ nhƣ̃ng vấ n đề trên và nhâ ̣n thƣ́c đƣơ ̣c tầ m quan tro ̣ng của công tác bồi thƣờng giải phóng mặt bằng , đƣơ ̣c sƣ̣ đồ ng ý của Ban chủ nhi ệm khoa Quản lý Tài nguyên , Trƣờng Đ ại học Nông Lâm Thá i Nguyên , dƣới sƣ̣ hƣớng dẫn của thầ y giáo PGS .TS Nguyễn Ngo ̣c Nông em tiế n hành thƣ̣c hiê ̣n đề tài : “ Đánh giá công tác bồ i thường giải phóng mặt bằ ng ta ̣i một số dự án trên điạ bàn huyê ̣n Lộc Bình tỉnh La ̣ng Sơn ” 1. Mục tiêu đề tài - Đánh giá kế t quả công tác bồi thƣờng gi ải phóng mặt bằng của một số dƣ̣ án trên địa bàn huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn.

- Đánh giá đƣơ ̣c ảnh hƣởng của công tác bồ i thƣờng giải phóng mă ̣t bằ ng đế n đời số ng của ngƣời dân trong khu vƣ̣c giải phón g mă ̣t bằ ng. - Đánh giá đƣơ ̣c nhƣ̃ng thuâ ̣n lơ ̣i khó khăn còn tồ n ta ̣i trong công tác bồ i thƣờng giải phóng mă ̣t bằ ng của dƣ̣ án. - Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác GPMB trên địa bàn huyện. Yêu cầ u của đề tài - Nắ m vƣ̃ng chí nh sách , pháp luật đất đai , đă ̣c biê ̣t là các chin ́ h sách về bồ i thƣờng giải phóng mă ̣t bằ ng và các văn bản có liên quan.

- Nguồ n số liê ̣u, tài liệu điều tra thu thập có độ tin cậy , chính xác, trung thƣ̣c và khách quan , phản ánh đúng quá trình thực hiện các chính sách bồ i thƣờng giải phóng mặt bằng qua một số dự án đƣợc thực hiện trên đại bàn nghiên cứu. - Đƣa ra đƣơ ̣c các giải pháp hơ ̣p lý nhằ m góp phầ n hoàn thiê ̣n viê ̣c thƣ̣c hiê ̣n chính sách bồ i thƣờng giải phóng mă ̣t bằ ng và nâng cao đời số ng nhân dân có đấ t bi ̣ thu hồ i trên cơ sở các văn bản pháp quy , các kết quả nghiên cứu , nhƣ̃ng kinh nghiê ̣m đã làm. Ý nghĩa của đề tài 3 1.1 Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu Đề tài có ý nghiã rấ t quan tro ̣ng trong viê ̣c ho ̣c tâ ̣p và nghiên cƣ́u khoa ho ̣c , giúp củng cố những kiến thức đã học bằng việc áp dụng trực tiếp và gián tiếp vào điề u kiê ̣n thƣ̣c tiễn của điạ phƣơng , có kinh nghiệm th ực tế , hiể u rõ về công tác quản lý Nhà nƣớc về đất đai, cụ thể là bồi thƣờng giải phóng mặt bằng, nhƣ̃ng thuâ ̣n lơ ̣i khó khăn khi bồ i thƣờng dƣ̣ án.1 Ý nghĩa thực tiễn Đề tài góp phầ n đề xuấ t các giải pháp để thƣ̣c hi ện công tác bồi thƣờng thiệt hại khi Nhà nƣớc thu hồi đất ngày càng có hiệu quả. 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀ I LIỆU 2.1 Khái quát về công tác bồi thƣờng giải phóng mặt bằng 2.1 Khái niệm về giải phóng mặt bằng Từ thực tiễn công tác GPMB ở Việt Nam ta có thể nêu ra một khái niệm nhƣ sau: GPMB là quá trình nhà nƣớc thu hồi đất của các đối tƣợng sử dụng đất (tổ chức, cá nhân, hộ gia đình) chuyển giao cho chủ dự án tổ chức di dời các đối tƣợng nhƣ nhà ở, cây cối hoa màu, công trình xây dựng và một bộ phận dân cƣ trả lại mặt bằng để thi công công trình trên cơ sở bồi thƣờng thiệt hại, ổn định cuộc sống cho các đối tƣợng phải di dời.

Công tác GPMB là việc bồi thƣờng, hỗ trợ và tái định cƣ khi Nhà nƣớc thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và mục đích phát triển kinh tế ( Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam (2003): Luật Đất đai ngày 09 tháng 2 năm 2003) [12]. - Thu hồi đất là việc Nhà nƣớc ra quyết định hành chính để thu lại quyền sử dụng đất đã đƣợc giao cho tổ chức, UBND xã, phƣờng, thị trấn quản lý theo quy định của Luật Đất đai năm 2003 (theo Khoản 5, Điều 4, Luật Đất đai năm 2003) [12]. - Bồi thường khi Nhà nƣớc thu hồi đất là việc Nhà nƣớc trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho ngƣời bị thu hồi đất (theo Khoản 6, Điều 4, Luật Đất đai năm 2003) [12]. - Hỗ trợ khi Nhà nƣớc thu hồi đất là việc Nhà nƣớc giúp đỡ ngƣời bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí di dời đến địa điểm mới (theo Khoản 7, Điều 4, Luật Đất đai năm 2003) [12].

- Tái định cư khi Nhà nƣớc thu hồi đất là việc Nhà nƣớc bố trí chỗ ở mới cho các hộ gia đình, cá nhân bị Nhà nƣớc thu hồi đất đang ở để giao cho ngƣời khác sử dụng.2 Đặc điểm của công tác giải phóng mặt bằng Bồi thƣờng GPMB là quá trình đa dạng và phức tạp, nó thể hiện sự khác nhau giữa các dự án, nó liên quan trực tiếp đến lợi ích của các bên tham gia và lợi ích của toàn xã hội. Chính vì vậy, công tác bồi thƣờng GPMB có các đặc điểm sau: 5 - Tính đa dạng: Mỗi dự án đƣợc tiến hành trên một vùng đất khác nhau với điều kiện tự nhiên - kinh tế xã hội và trình độ dân trí nhất định. Đối với khu vực nội thành, nội thị, mức độ tập trung cao, ngành nghề của dân cƣ đa dạng, giá trị đất và tài sản trên đất lớn dẫn đến công tác GPMB có đặc trƣng nhất định. Đối với khu vực ven đô, mức độ tập trung dân cƣ khá cao, ngành nghề dân cƣ phức tạp, hoạt động sản xuất đa dạng: Công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thƣơng mại, dịch vụ… quá trình GPMB cũng có những đặc trƣng riêng của nó.

Đối với khu vực ngoại thành hoạt động sản xuất chủ yếu của dân cƣ là sản xuất nông nghiệp, do đó GPMB cũng đƣợc tiến hành với những đặc điểm riêng biệt. - Tính phức tạp: Đất đai là tài sản có giá trị cao, có vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế - xã hội đối với mọi ngƣời dân. Ở khu vực nông thôn thì dân cƣ chủ yếu sống vào hoạt động nông nghiệp mà đất đai lại là tƣ liệu sản xuất trong khi trình độ sản xuất lại thấp, khả năng chuyển đổi nghề nghiệp lại rất khó khăn, do đó tâm lí của ngƣời dân vùng này là giữ đất để sản xuất, thậm chí họ cho thuê đất còn thu đƣợc lợi nhuận cao hơn là sản xuất nhƣng họ vẫn không cho thuê. Mặt khác do tập quán canh tác và sinh hoạt nên đa phần ngƣời dân đều không muốn mất đi mảnh đất cha ông để lại.

Tình hình đó đã dẫn đến công tác tuyên truyền vận động dân cƣ tham gia di chuyển là rất khó khăn.