Khóa luận đánh giá công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng dự án QL32 huyện Tân Uyên, Lai Châu

Dự án xây dựng tuyến đường Quốc lộ 32 đi bệnh viện đa khoa huyện Tân Uyên và đường nhánh nối đi khu Văn hóa thể thao… 72 trang · Đại học Thái Nguyên · 2015.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hoài Phương
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Thị Thanh Thủy
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Đánh Giá Công Tác Bồi Thường và Giải Phóng Mặt Bằng Dự Án Xây Dựng Tuyến Đường Quốc Lộ 32
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. KHÁI QUÁT VỀ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG VÀ GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG
• 2.1.1. Các khái niệm liên quan đến công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng
• 2.1.2. Đặc điểm của quá trình BT&GPMB
• 2.1.3. Những yếu tố tác động đến công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng
• 2.2. Cơ sở khoa học của công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng
• 2.3. Cơ sở pháp lý của đề tài
• 2.3.1. Những văn bản của Chính phủ và cơ quan Trung Ương
• 2.3.2. Những văn bản của địa phương
• 2.4. Cơ sở lý luận của đề tài
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Thu thập số liệu thứ cấp
• 3.4.2. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của huyện Tân Uyên
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Điều kiện kinh tế xã hội của huyện Tân Uyên
• 4.1.3. Thuận lợi, khó khăn
• 4.2. Phân tích hiện trạng sử dụng các loại đất
• 4.3. Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng
• 4.3.1. Giới thiệu chung về dự án
• 4.3.2. Kết quả thống kê về đất, tài sản cây cối, hoa màu đã được bồi thường trong dự án tuyến đường quốc lộ 32 đi bệnh viện đa khoa huyện Tân Uyên
• 4.3.3. Kết quả bồi thường về cây cối hoa màu
• 4.3.4. Kết quả bồi thường tài sản, vật liệu kiến trúc
• 4.3.5. Đánh giá các chính sách hỗ trợ
• 4.3.6. Đánh giá quá trình thực hiện GPMB của dự án qua ý kiến của người dân
• 4.3.7. Những thuận lợi, khó khăn và đề xuất giải pháp của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của dự án
• 4.3.7.1. Nguyên nhân chủ quan, khách quan
• 4.3.7.2. Một số kinh nghiệm chỉ đạo
• 4.3.8. Ảnh hưởng của công tác bồi thường GPMB đến kinh tế, xã hội và môi trường
• 4.3.9. Đề xuất một số giải pháp của công tác bồi thường GPMB dự án
• PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Dự Án và Công Tác Bồi Thường GPMB QL32

Dự án xây dựng tuyến đường Quốc lộ 32 đi bệnh viện đa khoa huyện Tân Uyên và đường nhánh nối đi khu Văn hóa thể thao huyện Tân Uyên, tỉnh Lai Châu là một dự án quan trọng. Mục tiêu là cải thiện giao thông, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Công tác bồi thường GPMB đóng vai trò then chốt, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ và hiệu quả của dự án. Việc đánh giá công tác này một cách khách quan, toàn diện là vô cùng cần thiết để rút ra bài học kinh nghiệm và đề xuất giải pháp phù hợp. Theo tài liệu gốc, dự án này xuất phát từ nhu cầu đi lại của người dân, thể hiện sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đến vùng khó khăn. Công tác GPMB không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn là vấn đề xã hội, liên quan đến quyền lợi của người dân và sự đồng thuận của cộng đồng. Cần đảm bảo tính minh bạch, công bằng và tuân thủ pháp luật trong quá trình thực hiện.

1.1. Mục tiêu và Ý nghĩa của Đánh giá Bồi thường GPMB

Mục tiêu chính của việc đánh giá công tác bồi thường GPMB là xác định những thuận lợi, khó khăn, từ đó đề xuất giải pháp khả thi. Đánh giá này có ý nghĩa quan trọng trong cả học tập, nghiên cứu và thực tiễn. Về mặt học tập, nó bổ sung kiến thức, kinh nghiệm thực tế về quản lý nhà nước về đất đai. Về mặt thực tiễn, nó giúp tìm ra giải pháp khắc phục khó khăn, đẩy nhanh tiến độ GPMB. Theo nghiên cứu, việc đánh giá giúp đảm bảo quyền lợi của người dân và sự phát triển bền vững của địa phương.

1.2. Phạm vi và Đối tượng Nghiên cứu Đánh giá Bồi thường

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào công tác bồi thường GPMB của dự án xây dựng tuyến đường Quốc lộ 32 đi bệnh viện đa khoa huyện Tân Uyên và đường nhánh nối. Đối tượng nghiên cứu bao gồm các hộ dân bị ảnh hưởng bởi dự án, các cơ quan quản lý nhà nước, chủ đầu tư và các bên liên quan. Việc xác định rõ phạm vi và đối tượng nghiên cứu giúp đảm bảo tính chính xác và khách quan của kết quả đánh giá. Nghiên cứu này sử dụng cả số liệu thứ cấp và số liệu sơ cấp thu thập từ thực địa.

II. Vấn Đề và Thách Thức Trong Bồi Thường GPMB QL32

Công tác bồi thường GPMB luôn đối mặt với nhiều vấn đề và thách thức, đặc biệt trong bối cảnh giá đất biến động và nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội ngày càng cao. Một trong những thách thức lớn nhất là sự đồng thuận của người dân khi bị thu hồi đất. Sự khác biệt về quan điểm, giá trị bồi thường chưa thỏa đáng, hoặc thiếu thông tin minh bạch có thể dẫn đến khiếu kiện, khiếu nại kéo dài, ảnh hưởng đến tiến độ dự án. Ngoài ra, việc xác định giá đất bồi thường phù hợp với giá thị trường cũng là một bài toán khó, đòi hỏi sự công khai, minh bạch và tuân thủ pháp luật. Theo tài liệu, tình trạng khiếu kiện liên quan đến đất đai đang có chiều hướng gia tăng, chủ yếu liên quan đến chính sách thu hồi đất và giá bồi thường.

2.1. Nguyên nhân Khiếu nại và Khiếu kiện trong Bồi thường GPMB

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến khiếu nại và khiếu kiện trong công tác bồi thường GPMB. Một trong những nguyên nhân chính là do người dân chưa hiểu rõ về chính sách, quy định của pháp luật. Bên cạnh đó, việc áp dụng chính sách chưa đồng bộ, thiếu công khai, minh bạch cũng gây ra sự bất bình trong dư luận. Ngoài ra, sự chênh lệch giữa giá đất bồi thường và giá thị trường cũng là một yếu tố quan trọng. Cần tăng cường công tác tuyên truyền, vận động, giải thích rõ ràng chính sách cho người dân.

2.2. Tác động của GPMB Chậm trễ đến Tiến độ Dự án QL32

Việc GPMB chậm trễ gây ra nhiều tác động tiêu cực đến tiến độ dự án. Nó làm tăng chi phí đầu tư, kéo dài thời gian thi công, ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế - xã hội của dự án. Ngoài ra, nó còn gây ra sự bức xúc trong dư luận, làm giảm uy tín của chính quyền địa phương. Cần có giải pháp đồng bộ để đẩy nhanh tiến độ GPMB, đảm bảo dự án được triển khai đúng kế hoạch. Theo tài liệu, nhiều dự án phải "treo" nhiều năm vì không giải phóng được mặt bằng.

2.3. Khó khăn trong Xác định Giá Đất Bồi thường Hợp lý

Việc xác định giá đất bồi thường hợp lý là một trong những khó khăn lớn nhất trong công tác GPMB. Giá đất phải đảm bảo phù hợp với giá thị trường, đồng thời phải tuân thủ quy định của pháp luật. Tuy nhiên, việc xác định giá thị trường không phải lúc nào cũng dễ dàng, đặc biệt trong bối cảnh thị trường bất động sản biến động. Cần có sự tham gia của các chuyên gia định giá độc lập để đảm bảo tính khách quan, công bằng. Cần có cơ chế điều chỉnh giá đất linh hoạt để phù hợp với tình hình thực tế.

III. Đánh Giá Quy Trình và Chính Sách Bồi Thường GPMB QL32

Đánh giá quy trình và chính sách bồi thường GPMB là bước quan trọng để xác định những điểm mạnh, điểm yếu và đề xuất giải pháp cải thiện. Quy trình bồi thường cần đảm bảo tính minh bạch, công khai, dân chủ và tuân thủ pháp luật. Chính sách bồi thường cần đảm bảo quyền lợi của người dân bị thu hồi đất, đồng thời phải phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của địa phương. Cần đánh giá hiệu quả của các chính sách hỗ trợ tái định cư, đào tạo nghề, tạo việc làm cho người dân bị ảnh hưởng bởi dự án. Theo tài liệu, công tác bồi thường GPMB cần đảm bảo hài hòa giữa lợi ích của Nhà nước, doanh nghiệp, cộng đồng và người dân.

3.1. Tính Minh bạch và Công khai trong Quy trình Bồi thường

Tính minh bạch và công khai là yếu tố then chốt để tạo sự đồng thuận trong công tác bồi thường GPMB. Thông tin về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, chính sách bồi thường, giá đất phải được công khai, minh bạch để người dân dễ dàng tiếp cận và giám sát. Cần có cơ chế để người dân tham gia ý kiến vào quá trình xây dựng chính sách, quy trình bồi thường. Cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát để ngăn chặn tình trạng tham nhũng, tiêu cực.

3.2. Đánh giá Hiệu quả Chính sách Hỗ trợ Tái định cư QL32

Chính sách hỗ trợ tái định cư đóng vai trò quan trọng trong việc ổn định đời sống của người dân bị thu hồi đất. Cần đánh giá hiệu quả của các chính sách hỗ trợ về nhà ở, đất ở, đào tạo nghề, tạo việc làm, hỗ trợ vốn sản xuất. Cần đảm bảo người dân có cuộc sống tốt hơn hoặc ít nhất là bằng trước khi bị thu hồi đất. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng để triển khai hiệu quả các chính sách hỗ trợ.

3.3. So sánh Giá Đất Bồi thường với Giá Thị trường Thực tế

Việc so sánh giá đất bồi thường với giá thị trường thực tế là cần thiết để đảm bảo quyền lợi của người dân. Giá đất bồi thường phải đảm bảo phù hợp với giá thị trường tại thời điểm thu hồi đất. Cần có sự tham gia của các tổ chức định giá độc lập để đảm bảo tính khách quan, công bằng. Cần có cơ chế điều chỉnh giá đất linh hoạt để phù hợp với tình hình thực tế.

IV. Kinh Nghiệm và Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Bồi Thường GPMB

Để nâng cao hiệu quả công tác bồi thường GPMB, cần rút ra kinh nghiệm từ thực tiễn và đề xuất giải pháp phù hợp. Kinh nghiệm cho thấy, sự đồng thuận của người dân là yếu tố quan trọng nhất. Cần tăng cường công tác tuyên truyền, vận động, giải thích rõ ràng chính sách cho người dân. Cần có sự tham gia của các tổ chức xã hội, đoàn thể vào quá trình GPMB. Cần có cơ chế giải quyết khiếu nại, khiếu kiện nhanh chóng, kịp thời. Theo tài liệu, cần áp dụng kịp thời những chính sách của Nhà nước để đảm bảo quyền và lợi ích của các bên tham gia theo đúng quy định của pháp luật.

4.1. Tăng cường Tuyên truyền và Vận động Người dân Đồng thuận

Tuyên truyền và vận động là biện pháp quan trọng để tạo sự đồng thuận trong công tác bồi thường GPMB. Cần sử dụng nhiều hình thức tuyên truyền khác nhau, phù hợp với từng đối tượng. Cần giải thích rõ ràng chính sách, quy định của pháp luật cho người dân. Cần lắng nghe ý kiến của người dân, giải đáp thắc mắc kịp thời. Cần tạo điều kiện để người dân tham gia ý kiến vào quá trình xây dựng chính sách, quy trình bồi thường.

4.2. Hoàn thiện Cơ chế Giải quyết Khiếu nại và Khiếu kiện

Cơ chế giải quyết khiếu nại và khiếu kiện cần đảm bảo tính nhanh chóng, kịp thời, công khai, minh bạch. Cần có quy trình rõ ràng, cụ thể để người dân dễ dàng thực hiện quyền khiếu nại, khiếu kiện. Cần có sự tham gia của các cơ quan chức năng, tổ chức xã hội vào quá trình giải quyết khiếu nại, khiếu kiện. Cần đảm bảo quyền lợi của người dân được bảo vệ theo quy định của pháp luật.

4.3. Ứng dụng Công nghệ Thông tin trong Quản lý Bồi thường GPMB

Ứng dụng công nghệ thông tin giúp nâng cao hiệu quả quản lý công tác bồi thường GPMB. Cần xây dựng cơ sở dữ liệu về đất đai, tài sản trên đất, thông tin về người dân bị ảnh hưởng. Cần sử dụng phần mềm quản lý để theo dõi tiến độ GPMB, giải quyết khiếu nại, khiếu kiện. Cần công khai thông tin về bồi thường GPMB trên mạng internet để người dân dễ dàng tiếp cận.

V. Ảnh Hưởng của Bồi Thường GPMB Đến Kinh Tế và Xã Hội

Công tác bồi thường GPMB có ảnh hưởng sâu rộng đến kinh tế và xã hội của địa phương. Nếu thực hiện tốt, nó sẽ góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế, nâng cao đời sống của người dân. Tuy nhiên, nếu thực hiện không tốt, nó có thể gây ra bất ổn xã hội, làm chậm tiến độ phát triển. Cần đánh giá tác động của GPMB đến thu nhập, việc làm, nhà ở, giáo dục, y tế của người dân bị ảnh hưởng. Cần có giải pháp để giảm thiểu tác động tiêu cực, đảm bảo người dân có cuộc sống ổn định sau khi bị thu hồi đất. Theo tài liệu, quá trình thực hiện bồi thường GPMB phải đảm bảo hài hòa giữa các lợi ích.

5.1. Tác động Đến Thu nhập và Việc làm của Người dân

Việc thu hồi đất có thể ảnh hưởng đến thu nhập và việc làm của người dân, đặc biệt là những người làm nông nghiệp. Cần có chính sách hỗ trợ đào tạo nghề, tạo việc làm mới cho người dân bị mất đất. Cần tạo điều kiện để người dân tham gia vào các hoạt động kinh tế mới, phù hợp với trình độ và khả năng của họ. Cần đảm bảo người dân có thu nhập ổn định sau khi bị thu hồi đất.

5.2. Ảnh hưởng Đến Nhà ở và Điều kiện Sống của Cộng đồng

Việc thu hồi đất có thể ảnh hưởng đến nhà ở và điều kiện sống của cộng đồng. Cần có chính sách hỗ trợ nhà ở cho người dân bị mất nhà. Cần xây dựng khu tái định cư với đầy đủ cơ sở hạ tầng, dịch vụ công cộng. Cần đảm bảo người dân có điều kiện sống tốt hơn hoặc ít nhất là bằng trước khi bị thu hồi đất.

5.3. Đánh giá Tác động Môi trường của Quá trình GPMB

Quá trình GPMB có thể gây ra tác động tiêu cực đến môi trường. Cần đánh giá tác động của GPMB đến đất đai, nguồn nước, không khí, đa dạng sinh học. Cần có biện pháp để giảm thiểu tác động tiêu cực, bảo vệ môi trường. Cần đảm bảo quá trình GPMB được thực hiện theo đúng quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường.

VI. Kết Luận và Kiến Nghị Về Bồi Thường GPMB QL32

Công tác bồi thường GPMB là một quá trình phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, sự đồng thuận của người dân và sự tuân thủ pháp luật. Việc đánh giá công tác bồi thường GPMB giúp rút ra bài học kinh nghiệm và đề xuất giải pháp cải thiện. Cần tiếp tục hoàn thiện chính sách, quy trình bồi thường GPMB, đảm bảo quyền lợi của người dân và sự phát triển bền vững của địa phương. Cần tăng cường công tác tuyên truyền, vận động, giải quyết khiếu nại, khiếu kiện kịp thời. Cần ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý bồi thường GPMB.

6.1. Tóm tắt Kết quả Đánh giá và Bài học Kinh nghiệm

Kết quả đánh giá cho thấy, công tác bồi thường GPMB đã đạt được những thành công nhất định, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế. Bài học kinh nghiệm cho thấy, sự đồng thuận của người dân là yếu tố quan trọng nhất. Cần tăng cường công tác tuyên truyền, vận động, giải thích rõ ràng chính sách cho người dân. Cần có sự tham gia của các tổ chức xã hội, đoàn thể vào quá trình GPMB.

6.2. Đề xuất Giải pháp Cụ thể để Cải thiện Công tác Bồi thường

Để cải thiện công tác bồi thường GPMB, cần đề xuất giải pháp cụ thể. Cần hoàn thiện chính sách, quy trình bồi thường GPMB, đảm bảo quyền lợi của người dân. Cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát để ngăn chặn tình trạng tham nhũng, tiêu cực. Cần ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý bồi thường GPMB.

6.3. Hướng Nghiên cứu Tiếp theo về Bồi thường GPMB QL32

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào đánh giá tác động của GPMB đến đời sống của người dân sau tái định cư. Cần nghiên cứu các mô hình tái định cư hiệu quả, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của địa phương. Cần nghiên cứu các giải pháp để giảm thiểu tác động tiêu cực của GPMB đến môi trường.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Đất đai là nguồn tài nguyên đặc biệt, là tư liệu sản xuất chủ yếu của các ngành nông - lâm - ngư nghiệp, đồng thời là nền tảng không gian để phân bổ các ngành kinh tế quốc dân. Trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật, Nhà nước thực hiện việc thu hồi quyền sử dụng đất của các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân theo quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất đã được phê duyệt. Hoạt động bồi thường, hỗ trợ, giải phóng mặt bằng và tái định cư đóng vai trò then chốt nhưng cũng là lĩnh vực phức tạp, tác động sâu sắc đến quyền lợi kinh tế, đời sống xã hội của cộng đồng dân cư. Trên bình diện cả nước, các tranh chấp và khiếu kiện liên quan đến đất đai có xu hướng gia tăng, nguyên nhân chủ yếu bắt nguồn từ bất cập trong chính sách bồi thường, giá đất bồi thường chưa sát với thực tế, cũng như công tác bố trí tái định cư chậm tiến độ dẫn đến tình trạng nhiều dự án bị đình trệ kéo dài.

Huyện Tân Uyên, tỉnh Lai Châu được thành lập theo Nghị định số 04/NĐ-CP ngày 30/10/2008 của Chính phủ trên cơ sở điều chỉnh địa giới hành chính của huyện Than Uyên cũ. Là huyện miền núi mới thành lập, hệ thống kết cấu hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội còn nhiều thiếu thốn. Nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc đi lại, chăm sóc sức khỏe của nhân dân và hoàn thiện mạng lưới giao thông nội thị, Ủy ban nhân dân huyện Tân Uyên đã triển khai Dự án xây dựng tuyến đường quốc lộ 32 đi Bệnh viện đa khoa huyện Tân Uyên và đường nhánh nối đường bệnh viện đi khu Văn hóa thể thao huyện Tân Uyên. Việc thu hồi đất và giải phóng mặt bằng phục vụ dự án này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc đánh giá đúng thực trạng triển khai, xác định các điểm vướng mắc để bảo đảm tiến độ thi công và ổn định an sinh xã hội tại địa phương.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể như sau:

1. Mục tiêu tổng quát: Đánh giá công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng Dự án xây dựng tuyến đường quốc lộ 32 đi bệnh viện đa khoa huyện Tân Uyên và đường nhánh nối đường bệnh viện đi khu Văn hóa thể thao huyện Tân Uyên - tỉnh Lai Châu; qua đó làm rõ những thuận lợi, khó khăn và đề xuất các giải pháp có tính khả thi nhằm nâng cao hiệu quả công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng tại địa phương trong giai đoạn tiếp theo.
2. Mục tiêu cụ thể:

• Tìm ra những thuận lợi, khó khăn trong công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng của dự án.
• Đề xuất các giải pháp có tính khả thi cho công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng của địa phương trong thời gian tới.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động bồi thường, giải phóng mặt bằng; kết quả thực hiện công tác kiểm kê, áp giá bồi thường đất đai, tài sản, cây cối hoa màu và các chính sách hỗ trợ, tái định cư trong phạm vi dự án.
• Phạm vi không gian: Dự án xây dựng tuyến đường quốc lộ 32 đi bệnh viện đa khoa huyện Tân Uyên và đường nhánh nối đường bệnh viện đi khu Văn hóa thể thao, thực hiện trên địa bàn huyện Tân Uyên, tỉnh Lai Châu. Địa điểm thu thập tư liệu và hồ sơ quản lý tại Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Tân Uyên.
• Phạm vi thời gian: Đề tài được tiến hành nghiên cứu từ ngày 05/01/2015 đến ngày 05/04/2015; số liệu hiện trạng sử dụng đất được phân tích mốc năm 2014 và các hồ sơ bồi thường giải phóng mặt bằng thu thập theo tiến trình thực hiện dự án từ năm 2011 đến năm 2014.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập hệ thống cơ sở lý luận dựa trên các định nghĩa pháp lý của Luật Đất đai năm 2003:

• Thu hồi đất: Việc Nhà nước ra quyết định hành chính để thu lại quyền sử dụng đất đã giao cho tổ chức, hộ gia đình, cá nhân, Ủy ban nhân dân cấp xã quản lý theo quy định tại Khoản 5 Điều 4 Luật Đất đai năm 2003.
• Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất: Việc Nhà nước hoàn trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất theo quy định tại Khoản 6 Điều 4 Luật Đất đai năm 2003.
• Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất: Việc Nhà nước trợ giúp người bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí di dời đến địa điểm mới theo quy định tại Khoản 7 Điều 4 Luật Đất đai năm 2003.
• Tái định cư: Quá trình bồi thường thiệt hại về đất và tài sản, tổ chức di dời đến nơi ở mới và triển khai các hoạt động hỗ trợ nhằm phục hồi điều kiện sinh hoạt, thu nhập và đời sống văn hóa tinh thần cho người dân bị di dời.
• Đặc điểm của công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng: Tác giả phân tích hai thuộc tính cơ bản là tính đa dạng (xuất phát từ đặc thù địa lý, phong tục canh tác, trình độ dân trí của từng vùng miền) và tính phức tạp (do đất đai có giá trị kinh tế cao, gắn liền với sinh kế nông nghiệp truyền thống, đa dạng về chủng loại vật kiến trúc và cây cối trên đất).

Cơ sở pháp lý của đề tài bao gồm hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Trung ương và địa phương:

• Văn bản Trung ương: Hiến pháp năm 1992; Luật Đất đai năm 1993, năm 2001 và năm 2003; Bộ luật Dân sự năm 2005; Nghị định số 22/1998/NĐ-CP; Nghị định số 181/2004/NĐ-CP; Nghị định số 188/2004/NĐ-CP; Nghị định số 197/2004/NĐ-CP; Thông tư số 116/2004/TT-BTC; Nghị định số 17/2006/NĐ-CP; Nghị định số 69/2009/NĐ-CP.
• Văn bản địa phương: Quyết định số 16/2010/QĐ-UBND ngày 09/08/2010 của UBND tỉnh Lai Châu ban hành quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; Quyết định số 14/2010/QĐ-UBND ngày 09/08/2010 của UBND tỉnh Lai Châu quy định đơn giá bồi thường nhà, công trình, cây trồng; Quyết định số 182/QĐ-UBND ngày 22/02/2013 phê duyệt báo cáo kinh tế kỹ thuật xây dựng công trình; Công văn số 384/UBND-VX ngày 18/04/2013 của UBND tỉnh Lai Châu về ủy quyền thông báo thu hồi đất; Quyết định số 31/QĐ-UBND tháng 6/2013 về thành lập tổ công tác giải phóng mặt bằng; Tờ trình số 27/TTr-HĐGPMB ngày 09/11/2013 và Quyết định số 2158/QĐ-UBND ngày 09/11/2013 của UBND huyện Tân Uyên về việc phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của dự án.

Phương pháp nghiên cứu được áp dụng gồm:

• Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp: Tiếp cận và thu thập các báo cáo thống kê đất đai năm 2014, số liệu điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Tân Uyên; các văn bản pháp quy, hồ sơ kỹ thuật, quyết định phê duyệt và biên bản kiểm kê bồi thường giải phóng mặt bằng lưu trữ tại Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Tân Uyên.
• Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp: Khảo sát thực tế bằng phiếu điều tra xã hội học đối với 30 hộ dân chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi dự án, nhằm ghi nhận phản ánh của người dân về các khâu kiểm kê, áp giá bồi thường, chi trả kinh phí và bố trí tái định cư.
• Phương pháp xử lý số liệu: Tổng hợp, mã hóa thông tin từ phiếu điều tra và cơ sở dữ liệu địa chính, sử dụng phần mềm thống kê bảng tính Microsoft Excel để lập bảng tổng hợp tỷ lệ phần trăm và đối chiếu số liệu.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Phần mở đầu tập trung luận giải tính tất yếu của việc quản lý và điều tiết quỹ đất đai phục vụ lợi ích công cộng và phát triển kết cấu hạ tầng. Tác giả chỉ rõ thực trạng vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng tại các địa phương dẫn đến tình trạng nhiều dự án bị kéo dài, gây tổn thất ngân sách và phát sinh khiếu kiện. Trong bối cảnh huyện Tân Uyên mới thành lập từ năm 2008, việc mở rộng trục đường giao thông liên kết Quốc lộ 32 tới Bệnh viện đa khoa huyện và khu liên hợp Văn hóa - Thể thao có ý nghĩa trực tiếp đến sinh hoạt và dịch vụ công ích. Phần này xác định 02 mục tiêu cụ thể, chỉ rõ ý nghĩa lý luận trong việc củng cố phương pháp quản lý nhà nước về địa chính và ý nghĩa thực tiễn trong việc rút ra bài học kinh nghiệm đẩy nhanh tiến độ thu hồi đất trên địa bàn.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Chương này tổng kết có hệ thống cơ sở lý luận, cơ sở pháp lý và kinh nghiệm giải phóng mặt bằng quốc tế cũng như trong nước. Về bình diện quốc tế, tác giả phân tích chính sách an toàn của Ngân hàng Thế giới (WB) và Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) với trọng tâm coi con người là trung tâm, yêu cầu người bị thu hồi đất phải phục hồi hoặc nâng cao mức sống so với trước dự án, đồng thời việc bồi thường phải hoàn tất trước khi khởi công xây lắp. Tác giả nghiên cứu cơ chế thu hồi đất theo giá thị trường tự thỏa thuận tại Australia và chính sách ba khoản tiền bồi thường (tiền đất, tiền trợ cấp tái định cư, tiền hoa màu) tại Trung Quốc. Trong nước, tác giả dẫn chứng thực tiễn bồi thường tại Khu công nghiệp Yên Bình (tỉnh Thái Nguyên) với kết quả giải phóng 120 ha trong 57 ngày đêm, và các bài học về xử lý chênh lệch giá đất theo Nghị định 69/2009/NĐ-CP tại thành phố Việt Trì (tỉnh Phú Thọ). Tiếp đó, văn bản đi sâu phân tích hệ thống chính sách áp dụng tại Tân Uyên về bồi thường đất nông nghiệp, đất ở, nguyên tắc trừ nợ nghĩa vụ tài chính, cơ chế bù trừ biến động giá đất theo thời điểm chi trả, chính sách hỗ trợ di chuyển (2.000 đồng/hộ dưới 10 km), tiền thuê nhà tạm cư (1.000 đồng/tháng), mức trợ cấp ổn định đời sống khi mất trên 30% đất nông nghiệp (30 kg gạo/khẩu/tháng trong 6 tháng) và quy chuẩn giao đất tái định cư.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Nội dung chương 3 chuẩn hóa quy trình triển khai đề tài trong khung thời gian 3 tháng (từ tháng 1 đến tháng 4 năm 2015). Tác giả xác định 5 nội dung nghiên cứu chính: điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội khu vực thu hồi đất; hiện trạng sử dụng đất cấp huyện; thực trạng công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng của dự án; đánh giá ý kiến của người dân thông qua khảo sát thực địa; tổng hợp thuận lợi, khó khăn và đề xuất giải pháp. Nguồn dữ liệu kết hợp chặt chẽ giữa tài liệu văn bản quản lý nhà nước cấp tỉnh, huyện và mẫu điều tra ngẫu nhiên 30 hộ dân trong dự án được xử lý thống kê bằng công cụ bảng tính.

Phần 4: Kết quả và thảo luận

Chương 4 là phần nội dung trọng tâm của khóa luận, bao gồm các dữ liệu khảo sát và phân tích thực tế:

• Điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội: Huyện Tân Uyên có diện tích tự nhiên 89.732,88 ha, nằm ở độ cao biến thiên lớn, trên 60% diện tích có độ cao trên 800 m và hơn 90% địa hình dốc trên 20 - 25 độ, lượng mưa tập trung 80% vào các tháng hè (tháng 6, 7, 8). Dân số năm 2014 là 48.000 người với 11.039 hộ, gồm 10 dân tộc cùng sinh sống (dân tộc Thái chiếm đa số 49,3%, H'Mông 17,7%, Kinh 14,9%, Khơ Mú 7,5%, Dao 4,7%, Lào 4,5%, Dáy 1,1%). Toàn huyện có 420 km đường giao thông, 101 công trình cấp nước tự chảy và 93 công trình thủy lợi.
• Hiện trạng sử dụng đất năm 2014:

STT	Loại đất	Diện tích (ha)	Cơ cấu (%)
1	Đất nông nghiệp	29.466,41	32,84
2	Đất phi nông nghiệp	2.600,51	2,90
3	Đất chưa sử dụng	57.665,96	64,26
Tổng	Tổng diện tích tự nhiên	89.732,88	100,00

Trong cơ cấu đất nông nghiệp, đất rừng phòng hộ chiếm 11.980,24 ha; rừng đặc dụng 7.500,00 ha; đất trồng lúa là 2.534,62 ha. Phân bổ diện tích theo đơn vị hành chính ghi nhận xã Nậm Sỏ lớn nhất (15.879,60 ha - 18%), tiếp đến là Nậm Cần (13.416,57 ha - 15%), thị trấn Tân Uyên chiếm 7.020,16 ha (8%) và nhỏ nhất là xã Thân Thuộc (2.873,81 ha - 3%).

• Đánh giá công tác thu hồi, bồi thường tại dự án: Dự án triển khai thu hồi đất theo Quyết định số 2158/QĐ-UBND ngày 09/11/2013 của UBND huyện Tân Uyên. Kết quả xét điều kiện bồi thường đối với các đối tượng liên quan được thống kê tại Bảng 4.3 của văn bản:

STT	Điều kiện bồi thường	Đối tượng: Số hộ	Đối tượng: Tổ chức	Diện tích bồi thường (m²)
1	Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất	69	0	7.971,38
2	Sử dụng đất tạm thời, hoặc thuê	0	0	0
3	Đất công cộng, đất của UBND xã	0	2	0
4	Không có giấy tờ hợp pháp, đang tranh chấp	0	0	0
Tổng		69	2	7.971,38

Toàn bộ 69 hộ gia đình bị thu hồi đều có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hợp pháp với diện tích 7.971,38 m² (ngoài ra có 2 tổ chức là đất công cộng do UBND xã quản lý). Tổng thể dự án có 70 hộ dân liên quan đến thu hồi đất, trong đó 69 hộ được xét bồi thường đất nông nghiệp và 61 hộ thuộc diện bồi thường cả đất ở và đất nông nghiệp, đòi hỏi phải di dời các công trình kiến trúc và sắp xếp lại không gian sinh hoạt.

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Chương tổng kết các bài học kinh nghiệm trong công tác điều hành giải phóng mặt bằng của huyện Tân Uyên. Khóa luận tổng kết những kết quả đã làm được trong việc tuân thủ trình tự pháp lý, đồng thời đưa ra các kiến nghị hoàn thiện phương án định giá đất, cơ chế công khai quy hoạch và các biện pháp hỗ trợ việc làm, chuyển đổi ngành nghề cho người dân bị thu hồi đất nông nghiệp tại các huyện miền núi.

Kết quả và đóng góp

• Kết quả dữ liệu thực tế: Khóa luận đã hệ thống hóa các chỉ số hiện trạng quản lý đất đai của huyện Tân Uyên năm 2014 và bóc tách dữ liệu bồi thường của Dự án xây dựng tuyến đường quốc lộ 32 đi Bệnh viện đa khoa huyện Tân Uyên. Dữ liệu thực tế cho thấy diện tích đất thu hồi hợp pháp có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là 7.971,38 m² của 69 hộ gia đình cá nhân (trên tổng số 70 hộ thuộc phạm vi dự án phải di dời, xử lý công trình); có 61 hộ vừa bị ảnh hưởng đất ở vừa bị ảnh hưởng đất nông nghiệp.
• Đề xuất giải pháp của tác giả: Dựa trên phân tích các văn bản điều hành của địa phương (Quyết định số 16/2010/QĐ-UBND, Quyết định số 14/2010/QĐ-UBND) và kết quả điều tra, tác giả đề xuất các nhóm giải pháp chính:
  • Nâng cao tính chính xác và kịp thời trong khâu đo đạc, kiểm kê tài sản, vật kiến trúc và hoa màu trên đất nhằm hạn chế sai sót phát sinh tranh chấp.
  • Tổ chức đối thoại, công khai minh bạch phương án áp giá bồi thường và chính sách tái định cư ngay từ khi ban hành thông báo thu hồi đất để tạo sự đồng thuận của nhân dân.
  • Đẩy mạnh chính sách hỗ trợ đào tạo nghề, chuyển dịch việc làm đối với các hộ nông dân bị mất trên 30% đất sản xuất nông nghiệp, bảo đảm việc phân bổ gạo hỗ trợ ổn định đời sống đúng đối tượng và định kỳ.
  • Xây dựng quy chế tái định cư tại chỗ hoặc chuẩn bị mặt bằng các khu tái định cư đồng bộ hạ tầng kỹ thuật trước khi buộc người dân bàn giao đất ở.
• Đóng góp khoa học của đề tài: Đây là công trình nghiên cứu chuyên ngành Quản lý đất đai phản ánh thực trạng bồi thường giải phóng mặt bằng tại địa bàn đặc thù của một huyện miền núi biên giới (Tân Uyên - Lai Châu) trong giai đoạn chuyển đổi chính sách giữa Luật Đất đai năm 2003 và Luật Đất đai năm 2013. Công trình đóng góp bộ số liệu điều tra vi mô về 30 hộ dân chịu tác động trực tiếp từ dự án hạ tầng giao thông kết nối bệnh viện tuyến huyện.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của đề tài:
  • Phạm vi không gian nghiên cứu khu biệt tại một dự án giao thông đặc thù (chiều dài ngắn, phục vụ tuyến nhánh vào bệnh viện và khu thể thao), chưa mở rộng so sánh liên dự án trên địa bàn toàn huyện Tân Uyên.
  • Dung lượng mẫu điều tra xã hội học trực tiếp dừng lại ở 30 hộ gia đình, do thời gian nghiên cứu tại thực địa bị giới hạn trong 3 tháng (từ tháng 1 đến tháng 4 năm 2015).
  • Toàn bộ cơ sở pháp lý và phương án áp giá bồi thường của dự án được xây dựng trên nền tảng Luật Đất đai năm 2003 và các văn bản dưới luật giai đoạn 2004 - 2010, chưa cập nhật sâu việc áp dụng Luật Đất đai năm 2013 (vừa có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2014) vào khâu thanh quyết toán dự án.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng đánh giá tác động sau giải phóng mặt bằng (hậu kiểm) về mức độ ổn định sinh kế, việc làm và thu nhập của các hộ dân phải di chuyển chỗ ở sau khi dự án hoàn thành đưa vào sử dụng.
  • Nghiên cứu ứng dụng các quy định mới của Luật Đất đai năm 2013 và các Nghị định hướng dẫn (Nghị định số 43/2014/NĐ-CP, Nghị định số 47/2014/NĐ-CP) trong việc xác định giá đất cụ thể bằng phương pháp hệ số điều chỉnh giá đất đối với các dự án hạ tầng tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Lai Châu.

Giá trị tham khảo

• Đối tượng tham khảo: Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên, học viên chuyên ngành Quản lý đất đai, Quản lý tài nguyên môi trường, Địa chính công trình; đồng thời cung cấp tư liệu nghiệp vụ cho cán bộ công tác tại Trung tâm Phát triển quỹ đất, Phòng Tài nguyên và Môi trường cấp huyện, các Ban quản lý dự án xây dựng hạ tầng tại các địa phương miền núi Tây Bắc.
• Nội dung tham khảo trọng tâm:
  • Trình tự thủ tục ban hành văn bản hành chính từ khâu thỏa thuận địa điểm, ủy quyền thông báo thu hồi đất, thành lập tổ công tác đến lập tờ trình và ban hành quyết định phê duyệt phương án bồi thường chi tiết.
  • Bộ chỉ tiêu phân loại và biểu mẫu xét điều kiện bồi thường đất đai (Bảng 4.3), phương pháp tổng hợp số liệu diện tích đất ở, đất nông nghiệp, tài sản vật kiến trúc và cây cối hoa màu bị ảnh hưởng.
  • Cách tiếp cận điều tra xã hội học qua mẫu phiếu khảo sát hộ dân nhằm lượng hóa mức độ đồng thuận của cộng đồng đối với các quyết định hành chính về thu hồi đất.

Câu hỏi thường gặp

1. Dự án thu hồi đất của bao nhiêu đối tượng và tổng diện tích đất đủ điều kiện bồi thường là bao nhiêu?
Theo số liệu tại Bảng 4.3 của khóa luận, dự án tiến hành thu hồi đất liên quan đến 70 hộ dân; trong đó có 69 hộ gia đình, cá nhân có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hợp pháp đủ điều kiện bồi thường với tổng diện tích 7.971,38 m², và 2 tổ chức quản lý đất công cộng thuộc Ủy ban nhân dân xã. Không có trường hợp đất thuê tạm thời hoặc đất lấn chiếm, tranh chấp không đủ điều kiện bồi thường.

2. Dự án bồi thường những loại đất nào cho các hộ gia đình bị ảnh hưởng?
Dự án có 69 hộ được bồi thường về đất nông nghiệp và có 61 hộ được bồi thường kết hợp cả đất ở và đất nông nghiệp do phạm vi thi công tuyến đường chạy qua khu dân cư, buộc các hộ phải tháo dỡ công trình và bố trí lại chỗ ở.

3. Cơ cấu sử dụng đất năm 2014 của huyện Tân Uyên có đặc điểm gì nổi bật?
Theo bảng thống kê hiện trạng năm 2014 của huyện, tổng diện tích tự nhiên là 89.732,88 ha. Trong đó, đất chưa sử dụng chiếm tỷ trọng lớn nhất với 57.665,96 ha (chiếm 64,26%); đất nông nghiệp có 29.466,41 ha (chiếm 32,84%, phần lớn là đất lâm nghiệp với 22.442,70 ha); đất phi nông nghiệp chỉ chiếm diện tích nhỏ là 2.600,51 ha (tương ứng 2,90%).

4. Khóa luận sử dụng các quyết định pháp lý then chốt nào của tỉnh Lai Châu và huyện Tân Uyên để đánh giá phương án bồi thường của dự án?
Đề tài căn cứ vào Quyết định số 16/2010/QĐ-UBND ngày 09/08/2010 của UBND tỉnh Lai Châu (chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư); Quyết định số 14/2010/QĐ-UBND ngày 09/08/2010 của UBND tỉnh Lai Châu (đơn giá bồi thường nhà cửa, công trình, cây trồng); Quyết định số 182/QĐ-UBND ngày 22/02/2013 (phê duyệt báo cáo kinh tế kỹ thuật); và Quyết định số 2158/QĐ-UBND ngày 09/11/2013 của UBND huyện Tân Uyên phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư chính thức của dự án.

5. Cơ chế hỗ trợ ổn định đời sống đối với các hộ mất đất nông nghiệp tại địa phương được quy định như thế nào?
Theo chính sách áp dụng tại dự án được tổng kết trong khóa luận, các hộ gia đình trực tiếp sản xuất nông nghiệp khi bị thu hồi trên 30% diện tích đất nông nghiệp (trừ đất lâm nghiệp và đất không đủ điều kiện) được Nhà nước hỗ trợ ổn định đời sống trong thời gian 6 tháng, định mức mỗi tháng là 30 kg gạo/nhân khẩu tính theo đơn giá gạo bình quân tại địa phương ở thời điểm chi trả.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Hoài Phương đã hoàn thành việc đánh giá công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng tại Dự án đường Quốc lộ 32 đi Bệnh viện đa khoa huyện Tân Uyên và nhánh nối khu Văn hóa - Thể thao. Bằng phương pháp thống kê kết hợp khảo sát thực địa 30 hộ dân, công trình làm rõ kết quả thu hồi 7.971,38 m² đất của các hộ có chứng nhận quyền sử dụng đất hợp pháp, đồng thời xác định các khó khăn phát sinh trong việc di dời tài sản của 61 hộ dân bị mất cả đất ở và đất nông nghiệp. Hệ thống giải pháp được đề xuất tập trung vào tính công khai minh bạch của giá đất, hỗ trợ đào tạo nghề và hoàn thiện đồng bộ hạ tầng tái định cư, đóng góp tài liệu thực tiễn cho công tác quản lý địa chính tại huyện miền núi Tân Uyên, tỉnh Lai Châu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Tài nguyên đất vô cùng quý giá. Bất kỳ nƣớc nào, đất đều là tƣ liệu sản xuất nông – lâm – ngƣ nghiệp chủ yếu, cơ sở lãnh thổ để phân bố các ngành kinh tế quốc dân. Có thể nói đất đai có giá trị trên tất cả các lĩnh vực của đời sống. Vì vậy sử dụng tài nguyên đất có hiệu quả là một xu thế tất yếu đối với tất cả nƣớc trên thế giới hiện nay.

Nhà nƣớc thực hiện giao quyền sử dụng đất cho các tổ chức, các đơn vị và hộ gia đình, cá nhân sử dụng để sản xuất kinh doanh dịch vụ, sử dụng để ở, sinh hoạt và giao đất cho các cơ quan, tổ chức để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, phát triển kinh tế theo chiến lƣợc, kế hoạch và mục tiêu quản lý phát triển đất nƣớc; nên hầu hết diện tích đất của quốc gia đã đƣợc đƣa vào sử dụng để phục vụ cho sự nghiệp sự phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ quốc phòng an ninh tổ quốc. Trong quá trình xây dựng quốc phòng, an ninh bảo vệ tổ quốc, củng cố phát triển nền kinh tế - xã hội của đất nƣớc và thực hiện chức năng quản lý đất đai, Nhà nƣớc thực hiện điều chỉnh lại việc sử dụng đất của các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân theo quy hoạch sử dụng đất, theo nhu cầu sử dụng đất để phục vụ cho mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và phát triển kinh tế - xã hội của đất nƣớc thông qua phƣơng thức thu hồi đất và đƣợc thể chế vào Luật Đất đai và các văn bản hƣớng dẫn dƣới luật. Trong những năm qua, công tác bồi thƣờng GPMB, hỗ trợ và tái định cƣ trên cả nƣớc đã đạt những hiệu quả nhất định, góp phần vào việc phát triển kinh tế - xã hội của các vùng, miền, khu vực. Tuy nhiên, do công tác bồi thƣờng GPMB, hỗ trợ và tái định cƣ là vấn đề hết sức nhạy cảm và phức tạp tác động tới mọi mặt đời sống kinh tế, xã hội tới mỗi ngƣời dân và cộng đồng dân cƣ,.

Giải quyết không tốt, không thỏa đáng quyền của ngƣời bị thu hồi đất sẽ gây ra những mâu thuẫn, khiếu kiện, biểu tình tập thể làm mất ổn định xã hội. Đặc biệt là tình trạng khiếu kiện đối với lĩnh vực đất đai đang có chiều hƣớng gia tăng, trong đó nội dung khiếu nại chủ yếu là chính sách thu hồi 2 đất, giá bồi thƣờng, hỗ trợ và tái định cƣ. Điều đó đã ảnh hƣởng đến tiến độ thi công các công trình xây dựng và các dự án phát triển kinh tế - xã hội của địa phƣơng. Nhiều dự án phải “ treo “ nhiều năm thậm chí hàng chục năm vì không giải phóng đƣợc măt bằng.

Cũng từ các tiêu cực xã hội nảy sinh, chất lƣợng công trình giảm sút, giá đất tăng cao, các khoản tiền bồi thƣờng của ngƣời dân không còn nguyên vẹn. Huyện Tân Uyên - Tỉnh Lai Châu đƣợc thành lập với nghị định số 4/NĐ-CP của Chính Phủ ngày 30/10/2008 trên cơ sở điều chỉnh 90.75 ha diện tích tự nhiên, sau khi tách huyện, nhờ sự quan tâm, đầu tƣ của đảng và nhà nƣớc bộ mặt của huyện đã có nhiều thay đổi nhiều dự án đầu tƣ phát triển kết cấu hạ tầng, đã và đang đƣợc triển khai thực hiện trong đó có dự án xây dựng tuyến đƣờng quốc lộ 32 đi bệnh viện đa khoa huyện Tân Uyên tỉnh Lai Châu để sự đi lại của ngƣời dân cho dễ dàng. Xuất phát từ vấn đề đó, đƣợc sự nhất trí của Trƣờng Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, Ban chủ nhiệm Khoa Tài Nguyên Môi Trƣờng, em tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng Dự án xây dựng tuyến đường quốc lộ 32 đi bệnh viện đa khoa huyện Tân Uyên và đường nhánh nối đường bệnh viện đi khu Văn hóa thể thao huyện Tân Uyên- tỉnh Lai Châu”. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI 1.

Mục tiêu tổng quát Đánh giá công tác bồi thƣờng, giải phóng mặt bằng Dự án xây dựng tuyến đƣờng quốc lộ 32 đi bệnh viện đa khoa huyện Tân Uyên và đƣờng nhánh nối đƣờng bệnh viện đi khu Văn hóa thể thao huyện Tân Uyên- tỉnh Lai Châu , từ đó tìm ra những thuận lợi, khó khăn của công tác BT&GPMB của dự án và đề xuất các giải pháp có tính khả thi cho công tác BT&GPMB của địa phƣơng trong thời gian tới. Mục tiêu cụ thể - Tìm ra những thuận lợi, khó khăn của công tác BT&GPMB của dự án. - Đề xuất các giải pháp có tính khả thi cho công tác BT&GPMB của địa phƣơng trong thời gian tới. Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI - Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu: Bổ sung những kiến thức đã học trên lớp, học hỏi, tiếp nhận những kiến thức, kinh nghiệm thực tế và hiểu rõ hơn về công tác quản lý Nhà nƣớc về đất đai, cụ thể là công tác BT&GPMB, hỗ trợ tái định cƣ.

- Ý nghĩa trong thực tiễn: Từ quá trình nghiên cứu đề tài giúp tìm ra đƣợc những thuận lợi, khó khăn của công tác BT&GPMB để từ đó rút ra những giải pháp khắc phục, góp phần đẩy nhanh tiến độ BT&GPMB. 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. KHÁI QUÁT VỀ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG VÀ GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG 2. Các khái niệm liên quan đến công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng - Công tác BT&GPMB là việc bồi thƣờng, hỗ trợ, tái định cƣ khi Nhà nƣớc thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích công cộng, mục đích phát triển kinh tế; - Thu hồi đất là việc Nhà nƣớc ra quyết định hành chính để thu lại quyền sử dụng đất đã đƣợc giao cho tổ chức, UBND xã, phƣờng, thị trấn quản lý theo quy định của Luật Đất đai 2003 (Quy định tại Khoản 5 Điều 4 Luật Đất đai 2003 [8] ) ; - Bồi thƣờng khi Nhà nƣớc thu hồi đất là việc Nhà nƣớc trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho ngƣời bị thu hồi đất (Quy định tại Khoản 6 Điều 4 Luật Đất đai 2003 [8] ); - Hỗ trợ khi Nhà nƣớc thu hồi đất là việc Nhà nƣớc giúp đỡ ngƣời bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí di dời đến địa điểm mới (Quy định tại Khoản 7 Điều 4 Luật Đất đai 2003 [8] ); * Bồi thường Bồi thƣờng là đền bù những tổn hại đã gây ra.

Đền bù là trả lại tƣơng xứng với giá trị hoặc công lao [5]. Nhƣ vậy, bồi thƣờng là trả lại tƣơng xứng với giá trị hoặc công lao cho một chủ thể nào đó bị thiệt hại vì hành vi của chủ thể khác mang lại. Bồi thƣờng khi Nhà nƣớc thu hồi đất là việc Nhà nƣớc trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho ngƣời bị thu hồi đất. Trong đó, giá trị quyền sử dụng đất là giá trị bằng tiền của quyền sử dụng đất đối với một diện tích đất xác định trong thời hạn sử dụng đất xác định.

* Giải phóng mặt bằng Giải phóng mặt bằng là quá trình tổ chức thực hiện các công việc liên quan đến di dời nhà cửa, cây cối và các công trình xây dựng trên phần đất nhất định đƣợc quy định cho việc cải tạo, mở rộng hoặc xây dựng một công trình mới trên đó. 5 Công tác bồi thƣờng giải phóng mặt bằng từ khi thành lập Hội đồng giải phóng mặt bằng cho tới khi bàn giao mặt bằng cho chủ đầu tƣ. * Hỗ trợ Hỗ trợ là giúp đỡ nhau, giúp thêm vào. Hỗ trợ khi Nhà nƣớc thu hồi đất là việc Nhà nƣớc giúp đỡ ngƣời bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí để di dời đến địa điểm mới [5].

* Tái định cư Tái định cƣ là việc di chuyển đến một nơi khác với nơi ở trƣớc đây để sinh sống và làm ăn. Tái định cƣ bắt buộc đó là sự di chuyển không thể tránh khỏi khi Nhà nƣớc thu hồi hoặc trƣng thu đất đai để thực hiện các dự án phát triển. Tái định cƣ (TĐC) đƣợc hiểu là một quá trình từ bồi thƣờng thiệt hại về đất, tài sản; di chuyển đến nơi ở mới và các hoạt động hỗ trợ để xây dựng lại cuộc sống, thu nhập, cơ sở vật chất tinh thần tại đó. Nhƣ vậy, TĐC là hoạt động nhằm giảm nhẹ các tác động xấu về kinh tế- xã hội đối với một bộ phận dân cƣ đã gánh chịu vì sự phát triển chung.

Tái định cƣ là một bộ phận không thể tách rời và giữ vị trí rất quan trọng trong chính sách bồi thƣờng giải phóng mặt bằng. Hiện nay ở nƣớc ta, khi Nhà nƣớc thu hồi đất mà phải di chuyển chỗ ở thì ngƣời sử dụng dấtđƣợc bố trí TĐC bằng một trong các hình thức sau: Bồi thƣờng nhà ở; Bồi thƣờng bằng giao đất ở mới; Bồi thƣờng bằng tiền để ngƣời dân tự lo chỗ ở. Bồi thƣờng giải phóng mặt bằng là giải pháp quan trọng mang tính đột phá nhằm chủ động quỹ đất, tạo điều kiện thuận lợi để thu hút các nguồn lực cho đầu tƣ phát triển và triển khai thực hiện các dự án đầu tƣ xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội. Quá trình thực hiện bồi thƣờng GPMB phải đảm bảo hài hòa giữa các lợi ích: lợi ích của Nhà nƣớc, lợi ích của doanh nghiệp, của cộng đồng dân cƣ và đặc biệt là lợi ích của ngƣời dân.

Đặc điểm của quá trình BT&GPMB Nhƣ chúng ta đã biết, để thực hiện đƣợc dự án theo đúng tiến độ thì trƣớc hết các chủ đầu tƣ cần phải giải phóng đƣợc mặt bằng. Công việc này mang tính chất phức tạp, tốn kém nhiều thời gian, công sức và tiền của. Ngày nay, công việc này ngày càng trở nên khó khăn hơn do đất đai ngày càng có giá trị và khan hiếm. Bên cạnh đó công tác BT&GPMB liên quan đến lợi ích của nhiều cá nhân, tập thể và của toàn xã hội.

Ở các địa phƣơng khác nhau thì công tác BT&GPMB cũng có nhiều đặc điểm khác nhau. Chính vì vậy, công tác BT&GPMB mang tính đa dạng và phức tạp: - Tính đa dạng: Mỗi dự án đƣợc tiến hành trên một vùng đất khác nhau với điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và trình độ dân trí nhất định.