Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án đường Lào Cai - Sa Pa tại huyện Bát Xát

Luận văn thạc sĩ phân tích hay đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng thực hiện dự án đường lào cai sa pa đoạn qua, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Cao Văn Long
• Người hướng dẫn: PGS. Phan Đình Binh
• Trường học: Trường Đại học Nông Lâm
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Đánh Giá Công Tác Bồi Thường, Giải Phóng Mặt Bằng Thực Hiện Dự Án Đường Lào Cai - Sa Pa Đoạn Qua Huyện Bát Xát, Tỉnh Lào Cai
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu của đề tài
• 1.3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 2. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở lý luận và các căn cứ pháp lý về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư
• 2.1.1. Khái niệm về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và chính sách bồi thường
• 3. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thu thập và kế thừa số liệu, tài liệu
• 4. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Bát Xát
• 4.2. Thực trạng công tác quản lý đất đai trên địa bàn huyện Bát Xát đến năm 2017
• 4.3. Đánh giá công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng dự án đầu tư xây dựng công trình: Tuyến đường Lào Cai - Sa Pa đoạn qua huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai
• 4.4. Đánh giá chung và đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả trong công tác GPMB tại huyện Bát Xát
• 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Công Tác Bồi Thường Giải Phóng Mặt Bằng Dự Án Đường Lào Cai Sa Pa

Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng (GPMB) là một phần quan trọng trong quá trình thực hiện dự án đường Lào Cai - Sa Pa. Dự án này không chỉ có ý nghĩa về mặt kinh tế mà còn ảnh hưởng đến đời sống của người dân địa phương. Việc đánh giá công tác bồi thường GPMB giúp xác định những thuận lợi và khó khăn trong quá trình thực hiện, từ đó đưa ra các giải pháp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả công tác này.

1.1. Khái Niệm Về Bồi Thường Giải Phóng Mặt Bằng

Bồi thường GPMB là việc Nhà nước thực hiện các chính sách hỗ trợ cho những người bị ảnh hưởng bởi việc thu hồi đất. Điều này bao gồm việc bồi thường về đất đai, tài sản gắn liền với đất và hỗ trợ tái định cư cho các hộ dân bị ảnh hưởng.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Công Tác Bồi Thường

Công tác bồi thường GPMB không chỉ đảm bảo quyền lợi cho người dân mà còn góp phần thúc đẩy tiến độ thực hiện dự án. Nếu công tác này không được thực hiện tốt, sẽ dẫn đến nhiều khiếu nại và ảnh hưởng đến trật tự xã hội.

II. Những Thách Thức Trong Công Tác Bồi Thường Giải Phóng Mặt Bằng

Công tác bồi thường GPMB dự án đường Lào Cai - Sa Pa gặp nhiều thách thức. Những khó khăn này không chỉ đến từ quy trình thực hiện mà còn từ sự thiếu đồng thuận của người dân. Việc đánh giá các thách thức này là cần thiết để tìm ra giải pháp khắc phục.

2.1. Vấn Đề Về Giá Bồi Thường

Giá bồi thường không hợp lý là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến sự không hài lòng của người dân. Việc xác định giá đất bồi thường cần phải dựa trên các tiêu chí rõ ràng và công bằng.

2.2. Khó Khăn Trong Tái Định Cư

Tái định cư cho các hộ dân bị thu hồi đất là một thách thức lớn. Nhiều hộ dân không muốn chuyển đến nơi ở mới do thiếu hạ tầng và dịch vụ cần thiết.

III. Phương Pháp Đánh Giá Công Tác Bồi Thường Giải Phóng Mặt Bằng

Để đánh giá hiệu quả công tác bồi thường GPMB, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học. Việc thu thập dữ liệu từ các hộ dân và các cơ quan chức năng là rất quan trọng để có cái nhìn tổng quan về tình hình thực tế.

3.1. Phương Pháp Khảo Sát

Khảo sát ý kiến của người dân là một phương pháp hiệu quả để thu thập thông tin về sự hài lòng của họ đối với công tác bồi thường GPMB.

3.2. Phân Tích Dữ Liệu

Phân tích dữ liệu thu thập được từ khảo sát giúp xác định các vấn đề chính trong công tác bồi thường và đưa ra các giải pháp cụ thể.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Công Tác Bồi Thường Giải Phóng Mặt Bằng

Công tác bồi thường GPMB có ảnh hưởng lớn đến đời sống của người dân và sự phát triển kinh tế của địa phương. Việc thực hiện tốt công tác này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các dự án phát triển hạ tầng.

4.1. Tác Động Đến Đời Sống Người Dân

Công tác bồi thường GPMB ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập và đời sống của người dân. Việc bồi thường hợp lý sẽ giúp họ ổn định cuộc sống sau khi bị thu hồi đất.

4.2. Đóng Góp Vào Phát Triển Kinh Tế

Các dự án hạ tầng được thực hiện sau khi GPMB thành công sẽ góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương, tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân.

V. Kết Luận Về Công Tác Bồi Thường Giải Phóng Mặt Bằng

Công tác bồi thường GPMB dự án đường Lào Cai - Sa Pa cần được cải thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế xã hội. Việc đánh giá và tìm ra giải pháp cho các vấn đề hiện tại là rất cần thiết.

5.1. Đề Xuất Giải Pháp Cải Thiện

Cần có các chính sách bồi thường hợp lý và minh bạch để đảm bảo quyền lợi cho người dân. Đồng thời, cần tăng cường công tác tuyên truyền để người dân hiểu rõ về quyền lợi của mình.

5.2. Tương Lai Của Công Tác Bồi Thường

Công tác bồi thường GPMB sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong các dự án phát triển hạ tầng. Việc cải cách và hoàn thiện quy trình bồi thường là cần thiết để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Công tác bồi thường, hỗ trợ và giải phóng mặt bằng luôn là mắt xích then chốt, quyết định tiến độ thi công cũng như hiệu quả kinh tế - xã hội của các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm. Dự án xây dựng tuyến đường nối cao tốc Nội Bài - Lào Cai đến thị trấn Sa Pa theo hình thức Hợp đồng Xây dựng - Kinh doanh - Chuyển giao (BOT) được Ủy ban nhân dân tỉnh Lào Cai phê duyệt tại Quyết định số 2193/QĐ-UBND ngày 15/7/2015. Đây là công trình huyết mạch nhằm xóa bỏ các điểm đen tai nạn trên Quốc lộ 4D, rút ngắn thời gian di chuyển giữa thành phố Lào Cai và khu du lịch quốc gia Sa Pa, đồng thời tạo động lực bứt phá kinh tế cho toàn vùng Tây Bắc. Đoạn tuyến đi qua địa bàn hai xã Cốc San và Tòng Sành thuộc huyện Bát Xát đòi hỏi diện tích thu hồi đất lớn, tác động trực tiếp đến sinh kế của hàng trăm hộ đồng bào dân tộc thiểu số.

Mặc dù hệ thống chính sách pháp luật đất đai ngày càng hoàn thiện, thực tiễn thu hồi đất giai đoạn 2015 - 2018 tại huyện Bát Xát vẫn phát sinh nhiều điểm nghẽn phức tạp. Tranh chấp về đơn giá bồi thường, sự chậm trễ trong bố trí tái định cư và bất cập trong chuyển đổi nghề nghiệp đã tạo nên áp lực lớn cho chính quyền địa phương, nơi các vụ việc khiếu nại liên quan đến đất đai thường chiếm từ 60% đến 70% tổng số đơn thư phát sinh. Nghiên cứu của tác giả Cao Văn Long tại Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên tập trung đánh giá toàn diện hiện trạng bồi thường, giải phóng mặt bằng tuyến đường Lào Cai - Sa Pa qua huyện Bát Xát. Mục tiêu cốt lõi là lượng hóa biến động sinh kế của người dân, làm rõ nguyên nhân gây chậm tiến độ và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước về đất đai tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng lý thuyết địa tô kinh tế của David Ricardo và Karl Marx, kết hợp với khung lý thuyết sinh kế bền vững (Sustainable Livelihoods Framework). Khung lý thuyết này khẳng định đất đai không chỉ là tư liệu sản xuất đặc biệt mà còn là tài sản tích lũy quyết định năng lực an sinh và ổn định xã hội của hộ gia đình nông thôn. Khi Nhà nước thực hiện quyền đại diện chủ sở hữu toàn dân để thu hồi đất, mối quan hệ lợi ích giữa ba chủ thể gồm Nhà nước, nhà đầu tư dự án BOT và người bị thu hồi đất phải được cân bằng thông qua cơ chế giá thị trường và chính sách bồi hoàn thỏa đáng.

Hệ thống nghiên cứu chuẩn hóa 4 khái niệm pháp lý - kinh tế nền tảng dựa trên Luật Đất đai năm 2013:

• Thu hồi đất: Việc Nhà nước quyết định thu lại quyền sử dụng đất của người được trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất vi phạm pháp luật theo Điều 61, 62, 64 và 65.
• Bồi thường khi thu hồi đất: Việc Nhà nước hoàn trả giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi, tài sản gắn liền với đất và chi phí đầu tư vào đất còn lại cho người sử dụng đất đủ điều kiện.
• Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất: Chính sách trợ giúp người có đất bị thu hồi ổn định đời sống, sản xuất, đào tạo chuyển đổi nghề nghiệp và tạo việc làm theo khoản 2 Điều 83.
• Tái định cư: Quá trình tạo lập chỗ ở mới đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội, đảm bảo người dân di dời có điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp thực địa được thu thập từ năm 2015 đến năm 2018. Dữ liệu thứ cấp bao gồm hệ thống văn bản pháp quy như Nghị định 43/2014/NĐ-CP, Nghị định 47/2014/NĐ-CP, Thông tư 37/2014/TT-BTNMT, Quyết định 91/2014/QĐ-UBND về bảng giá đất 5 năm tỉnh Lào Cai, cùng các báo cáo thống kê địa chính của Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Bát Xát.

Cỡ mẫu điều tra sơ cấp gồm 120 hộ gia đình có đất bị thu hồi phục vụ dự án tại xã Cốc San (70 hộ) và xã Tòng Sành (50 hộ), kết hợp phỏng vấn sâu 20 cán bộ chuyên môn trực tiếp làm công tác giải phóng mặt bằng cấp huyện và xã. Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng để phân loại các nhóm đối tượng: hộ thu hồi đất nông nghiệp thuần túy, hộ thu hồi đất ở kết hợp kinh doanh và hộ phải di dời tái định cư.

Phương pháp phân tích số liệu chủ đạo là thống kê mô tả, phân tích so sánh đối chiếu đa chiều và tổng hợp định lượng. Lý do lựa chọn phương pháp này nhằm lượng hóa chính xác tỷ lệ biến động thu nhập, mức độ hài lòng của cộng đồng dân cư và kiểm chứng thực nghiệm khoảng cách chênh lệch giữa giá đất bồi thường do Nhà nước quy định với giá trị giao dịch thực tế trên thị trường tự do.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình điều tra thực tế tại dự án đường Lào Cai - Sa Pa đoạn qua huyện Bát Xát phản ánh 4 kết quả nổi bật:

Thứ nhất, kết quả thu hồi và bàn giao mặt bằng: Dự án hoàn thành thu hồi và giải phóng mặt bằng trên 85% tổng diện tích quy hoạch. Tuy nhiên, tiến độ chi trả kinh phí bồi thường bị chậm trễ so với mốc thời gian 30 ngày theo quy định tại Điều 93 Luật Đất đai năm 2013 ở khoảng 28% tổng số hồ sơ, chủ yếu do việc chậm bố trí nguồn vốn đối ứng từ chủ đầu tư BOT và vướng mắc xác minh nguồn gốc đất.

Thứ hai, độ vênh giá bồi thường: Đơn giá bồi thường đất ở và đất sản xuất nông nghiệp được phê duyệt theo bảng giá đất tỉnh Lào Cai kết hợp hệ số điều chỉnh tại Quyết định số 4437/QĐ-UBND chỉ đạt từ 60% đến 70% mức giá chuyển nhượng thực tế trên thị trường cùng thời điểm. Sự chênh lệch này khiến 42,5% hộ dân lúc đầu chưa đồng thuận ký biên bản bàn giao mặt bằng.

Thứ ba, dịch chuyển cơ cấu lao động và thu nhập: Sau khi bị thu hồi đất sản xuất, tỷ lệ lao động làm nông nghiệp thuần túy tại hai xã Cốc San và Tòng Sành giảm từ 74,2% xuống còn 48,5%. Tỷ lệ lao động tham gia lĩnh vực phi nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ vận tải, du lịch tăng lên mức 31,5%. Dù vậy, vẫn có 20% lao động chưa tìm được việc làm mới do rào cản về trình độ học vấn và tay nghề.

Thứ tư, thực trạng an cư tại khu tái định cư: Khoảng 65% hộ dân đồng thuận với hạ tầng giao thông tại nơi ở mới. Tuy nhiên, 35% số hộ phản ánh cơ sở hạ tầng thiết yếu như hệ thống thoát nước, điện sinh hoạt và quỹ đất dành cho chuồng trại chăn nuôi chưa được hoàn thiện đồng bộ trước thời điểm bàn giao thực địa.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của các bất cập trên bắt nguồn từ sự thiếu đồng bộ của hồ sơ địa chính cơ sở. Nhiều diện tích đất nông nghiệp đã qua chuyển nhượng ngầm hoặc khai hoang chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, dẫn đến việc thẩm tra nguồn gốc đất mất nhiều thời gian. Đội ngũ cán bộ địa chính xã mỏng, phải kiêm nhiệm nhiều đầu việc nên công tác kiểm đếm hiện trạng ban đầu dễ xảy ra sai sót.

Kết quả nghiên cứu này tương đồng với các công bố khoa học của tác giả Mai Chiến Thắng (2017) tại tỉnh Phú Thọ khi chỉ ra 18,18% hộ gia đình cải thiện được thu nhập nhờ dịch chuyển sang ngành phi nông nghiệp, và kết luận của tác giả Lê Minh (2012) tại tỉnh Quảng Trị về việc giá đất đền bù quy định thường thấp hơn giá thị trường từ 2 đến 3 lần. Dữ liệu thực nghiệm của luận văn có thể được biểu diễn trực quan qua bảng thống kê cơ cấu nguồn thu nhập hộ gia đình trước và sau thu hồi đất, kết hợp cùng biểu đồ cột thể hiện tương quan khoảng cách giá đất bồi thường nhà nước so với giá giao dịch thị trường theo từng vị trí cung đường. Điều này chứng minh rằng chính sách hỗ trợ sinh kế và định giá đất là hai đòn bẩy then chốt quyết định sự thành công của công tác giải phóng mặt bằng.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên thực tiễn nghiên cứu tại huyện Bát Xát, luận văn đưa ra 5 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm tháo gỡ điểm nghẽn trong công tác giải phóng mặt bằng:

• Hoàn thiện cơ chế định giá đất cụ thể: Ủy ban nhân dân tỉnh Lào Cai và Sở Tài nguyên và Môi trường cần thuê các tổ chức tư vấn thẩm định giá độc lập để xây dựng hệ số điều chỉnh giá đất sát với giá thị trường, mục tiêu đảm bảo đơn giá bồi thường đạt tối thiểu 85% đến 90% giá giao dịch thực tế, giảm 50% số lượng đơn thư khiếu kiện về giá trong giai đoạn 2019 - 2020.
• Chuẩn hóa và số hóa hồ sơ địa chính: Ủy ban nhân dân huyện Bát Xát phối hợp cùng Ủy ban nhân dân hai xã Cốc San, Tòng Sành thực hiện đo đạc, chỉnh lý và số hóa 100% trích lục bản đồ địa chính đối với các thửa đất nằm trong hành lang giải tỏa trước khi ban hành thông báo thu hồi đất tối thiểu 90 ngày.
• Đổi mới mô hình đào tạo nghề và phục hồi sinh kế: Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội huyện Bát Xát chủ trì, phối hợp với chủ đầu tư dự án BOT thiết kế các khóa đào tạo nghề phi nông nghiệp, du lịch cộng đồng và lái xe thương mại, cam kết đạt tỷ lệ 80% lao động bị thu hồi đất có việc làm ổn định trong vòng 12 tháng sau khi nhận tiền hỗ trợ.
• Xây dựng hoàn thiện hạ tầng tái định cư trước khi di dời: Ban Quản lý Dự án Đầu tư Xây dựng huyện Bát Xát chỉ đạo nghiệm thu 100% các hạng mục đường giao thông nội bộ, hệ thống cấp điện, cấp nước sạch và mặt bằng xây dựng tại khu tái định cư trước ngày bàn giao đất ở mới cho người dân ít nhất 45 ngày.
• Tăng cường công khai, minh bạch và đối thoại cơ sở: Hội đồng Bồi thường giải phóng mặt bằng huyện duy trì lịch tiếp công dân định kỳ hàng tuần, niêm yết công khai phương án chi tiết bồi thường tại trụ sở Ủy ban nhân dân xã và nhà văn hóa thôn, hướng tới tỷ lệ đồng thuận tự nguyện bàn giao mặt bằng đạt trên 95% mà không phải áp dụng biện pháp cưỡng chế hành chính.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cơ quan quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường cấp huyện, tỉnh: Cung cấp khung đánh giá thực tiễn và bài học kinh nghiệm xử lý tranh chấp bồi thường, giúp Ủy ban nhân dân cấp huyện tại các tỉnh miền núi xây dựng phương án bồi thường, giải phóng mặt bằng chuẩn xác cho các dự án hạ tầng giao thông quy mô lớn.
• Chủ đầu tư và các doanh nghiệp phát triển hạ tầng giao thông BOT: Giúp các nhà đầu tư nhận diện sớm rủi ro chậm tiến độ liên quan đến mặt bằng, từ đó chủ động lập dự toán ngân sách đền bù và phối hợp cùng chính quyền địa phương chuẩn bị phương án tái định cư kịp thời.
• Giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh ngành Quản lý đất đai: Là nguồn tài liệu tham khảo học thuật giá trị về phương pháp chọn mẫu phân tầng, quy trình thiết kế bảng hỏi và khung lý thuyết đánh giá tác động sinh kế của các công trình công cộng tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
• Các đơn vị tư vấn thẩm định giá đất và cộng đồng dân cư vùng dự án: Đóng vai trò là cẩm nang hướng dẫn phương pháp xác định hệ số điều chỉnh giá đất, đồng thời cung cấp kiến thức pháp lý giúp người dân nắm vững quyền lợi, nghĩa vụ bồi thường và tái định cư theo Luật Đất đai năm 2013.

Câu hỏi thường gặp

Căn cứ pháp lý cốt lõi nào được áp dụng trong công tác bồi thường dự án đường Lào Cai - Sa Pa? Dự án vận hành trên nền tảng Luật Đất đai năm 2013 cùng các văn bản hướng dẫn gồm Nghị định 43/2014/NĐ-CP, Nghị định 47/2014/NĐ-CP và hệ thống văn bản địa phương như Quyết định 91/2014/QĐ-UBND của tỉnh Lào Cai quy định bảng giá đất, Quyết định số 13/2015/QĐ-UBND và Quyết định số 4437/QĐ-UBND quy định hệ số điều chỉnh giá đất bồi thường.

Nguyên nhân chính dẫn đến chênh lệch giữa giá đất bồi thường và giá thị trường tại huyện Bát Xát là gì? Bảng giá đất do tỉnh Lào Cai ban hành 5 năm một lần thường có độ trễ lớn so với biến động giao dịch bất động sản tăng nhanh theo hạ tầng du lịch Sa Pa. Khảo sát thực tế cho thấy mức giá bồi thường được phê duyệt chỉ đạt từ 60% đến 70% giá chuyển nhượng tự do tại cùng khu vực.

Dự án đã triển khai những chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp nào cho các hộ dân mất đất nông nghiệp? Theo quy định tại khoản 2 Điều 83 Luật Đất đai năm 2013, các hộ sản xuất nông nghiệp được hưởng tiền hỗ trợ đào tạo chuyển đổi nghề nghiệp và tìm kiếm việc làm bằng tiền mặt từ 1,5 đến 2 lần giá đất nông nghiệp thu hồi, kết hợp hỗ trợ ổn định đời sống từ 6 đến 12 tháng.

Thời hạn chi trả tiền bồi thường và xử lý chậm chi trả được thực hiện như thế nào theo quy định? Điều 93 Luật Đất đai năm 2013 quy định cơ quan bồi thường phải chi trả tiền trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày quyết định thu hồi đất có hiệu lực. Nếu chậm chi trả, người dân được nhận thêm khoản tiền tương ứng với mức tiền chậm nộp tính theo quy định của Luật Quản lý thuế trên số tiền và thời gian chậm trả.

Giải pháp nào giúp hạn chế tối đa việc cưỡng chế thu hồi đất trong các dự án hạ tầng giao thông vùng cao? Giải pháp hữu hiệu nhất là công khai minh bạch toàn bộ phương án bồi thường tại nhà văn hóa thôn, tăng cường đối thoại trực tiếp để giải quyết thắc mắc về kiểm đếm, kết hợp hỗ trợ an sinh xã hội thỏa đáng, giúp tỷ lệ đồng thuận tự nguyện bàn giao mặt bằng đạt trên 95%.

Kết luận

• Công tác giải phóng mặt bằng dự án đường Lào Cai - Sa Pa qua huyện Bát Xát đạt trên 85% khối lượng kế hoạch, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu kết nối giao thông và thúc đẩy du lịch trọng điểm tỉnh Lào Cai.
• Khoảng cách chênh lệch đơn giá đất đền bù đạt 60% đến 70% giá thị trường và sự chậm trễ trong hoàn thiện hạ tầng tái định cư là hai nguyên nhân then chốt dẫn đến khiếu nại kéo dài.
• Luận văn đóng góp mô hình đánh giá sinh kế thực chứng và quy trình phối hợp liên ngành, cung cấp luận cứ khoa học vững chắc cho công tác quản lý nhà nước về đất đai tại các địa bàn miền núi.
• Lộ trình giai đoạn 2019 - 2025 đòi hỏi các cơ quan chức năng tỉnh Lào Cai ưu tiên hoàn thành số hóa hồ sơ địa chính và xây dựng bảng giá đất tiệm cận thị trường trước khi cấp phép đầu tư dự án mới.
• Các cấp chính quyền địa phương cần đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số ngành tài nguyên môi trường và lấy sự ổn định đời sống của người dân làm thước đo cao nhất cho mọi phương án giải phóng mặt bằng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở lý luận và các căn cứ pháp lý về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư 1. Khái niệm về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và chính sách bồi thường 1. Thu hồi đất: Theo khoản 11 Điều 3, Luật đất đai năm 2013 thì “Thu hồi đất là việc Nhà nước quyết định thu lại quyền sử dụng đất của người được Nhà nước trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất của người sử dụng đất vi phạm pháp luật về đất đai”.

Nhà nước thu hồi đất trong các trường hợp quy định tại các Điều 61, 62, 64, 65 Luật đất đai 2013 [19]. * Thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh Điều 61 [19]; - Làm nơi đóng quân, trụ sở làm việc; - Xây dựng căn cứ quân sự; - Xây dựng công trình phòng thủ quốc gia, trận địa và công trình đặc biệt về quốc phòng, an ninh; - Xây dựng ga, cảng quân sự; - Xây dựng công trình công nghiệp, khoa học và công nghệ, văn hóa, thể thao phục vụ trực tiếp cho quốc phòng, an ninh; - Xây dựng kho tàng của lực lượng vũ trang nhân dân; - Làm trường bắn, thao trường, bãi thử vũ khí, bãi hủy vũ khí; - Xây dựng cơ sở đào tạo, trung tâm huấn luyện, bệnh viện, nhà an dưỡng của lực lượng vũ trang nhân dân; - Xây dựng nhà công vụ của lực lượng vũ trang nhân dân; - Xây dựng cơ sở giam giữ, cơ sở giáo dục do Bộ Quốc phòng, Bộ Công an quản lý. * Thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng trong các trường hợp sau đây Điều 62 [19] (1) Thực hiện các dự án quan trọng quốc gia do Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư mà phải thu hồi đất; LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 (2) Thực hiện các dự án do Thủ tướng Chính phủ chấp thuận, quyết định đầu tư mà phải thu hồi đất, bao gồm: a) Dự án xây dựng khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu kinh tế; khu đô thị mới, dự án đầu tư bằng nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA); b) Dự án xây dựng trụ sở cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương; trụ sở của tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao; công trình di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh được xếp hạng, công viên, quảng trường, tượng đài, bia tưởng niệm, công trình sự nghiệp công cấp quốc gia; c) Dự án xây dựng kết cấu hạ tầng kỹ thuật cấp quốc gia gồm giao thông, thủy lợi, cấp nước, thoát nước, điện lực, thông tin liên lạc; hệ thống dẫn, chứa xăng dầu, khí đốt; khodự trữ quốc gia; công trình thugom, xử lý chất thải; (3) Thực hiện các dự án do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh chấp thuận mà phải thu hồi đất bao gồm: a) Dự án xây dựng trụ sở cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội; công trình di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh được xếp hạng, công viên, quảng trường, tượng đài, bia tưởng niệm, công trình sự nghiệp công cấp địa phương; b) Dự án xây dựng kết cấu hạ tầng kỹ thuật của địa phương gồm giao thông, thủy lợi, cấp nước, thoát nước, điện lực, thông tin liên lạc, chiếu sáng đô thị; công trình thu gom, xử lý chất thải; c) Dự án xâydựng công trình phục vụ sinh hoạt chung củacộng đồng dân cư; dự án tái định cư, nhà ở cho sinh viên, nhà ở xã hội, nhà ở công vụ; xây dựng công trình của cơ sở tôn giáo; khu văn hóa, thể thao, vui chơi giải trí phục vụ công cộng; chợ; nghĩa trang, nghĩa địa, nhà tang lễ, nhà hỏa táng; d) Dự án xâydựng khuđô thị mới, khudân cư nông thôn mới; chỉnh trang đô thị, khu dân cư nông thôn; cụm công nghiệp; khu sản xuất, chế biến nông sản, lâm sản, thủy sản, hải sản tập trung; dự án phát triển rừng phòng hộ, rừng đặc dụng; đ) Dự án khai thác khoáng sản được cơ quan có thẩm quyền cấp phép, trừ trường hợp khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường, than bùn, LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 khoáng sản tại các khu vực có khoáng sản phân tán, nhỏ lẻ và khai thác tận thu khoáng sản. * Thu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất đai Điều 64 [19] a) Các trường hợp thu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất đai bao gồm: - Sử dụng đất không đúng mục đích đã được Nhà nước giao, cho thuê, công nhận quyền sử dụng đất và đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi sử dụng đất không đúng mục đích mà tiếp tục vi phạm; - Người sử dụng đất cố ý hủy hoại đất; - Đất được giao, cho thuê không đúng đối tượng hoặc không đúng thẩm quyền; - Đất không được chuyển nhượng, tặng cho theo quy định của Luật Đất đai 2013 mà nhận chuyển nhượng, nhận tặng cho; - Đất được Nhà nước giao để quản lý mà để bị lấn, chiếm; - Đất không được chuyển quyền sử dụng đất theo quy định của Luật Đất đai 2013 mà người sử dụng đất do thiếu trách nhiệm để bị lấn, chiếm; - Người sử dụng đất không thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nước và đã bị xử phạt vi phạm hành chính mà không chấp hành; - Đất trồng cây hàng năm không được sử dụng trong thời hạn 12 tháng liên tục; đất trồng cây lâu năm không được sử dụng trong thời hạn 18 tháng liên tục; đất trồng rừng không được sử dụng trong thời hạn 24 tháng liên tục; - Đất được Nhà nước giao, cho thuê để thực hiện dự án đầu tư mà không được sử dụng trong thời hạn 12 tháng liên tục hoặc tiến độ sử dụng đất chậm 24 tháng so với tiến độ ghi trong dự án đầu tư kể từ khi nhận bàn giao đất trên thực địa phải đưa đất vào sử dụng; trường hợp không đưa đất vào sử dụng thì chủ đầu tư được gia hạn sử dụng 24 tháng và phải nộp cho Nhà nước khoản tiền tương ứng với mức tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với thời gian chậm tiến độ thực hiện dự án trong thời gian này; hết thời hạn được gia hạn mà chủ đầu tư vẫn chưa đưa đất vào sử dụng thì Nhà nước thu hồi đất mà không bồi thường về đất và tài sản gắn liền với đất, trừ trường hợp do bất khả kháng.

b) Việc thu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất đai phải căn cứ vào văn bản, quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác định hành vi vi phạm pháp luật về đất đai. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 * Thu hồi đất do chấm dứt việc sử dụng đất theo pháp luật, tự nguyện trả lại đất, có nguy cơ đe dọa tính mạng con người Điều 65 [19] Các trường hợp thu hồi đất do chấm dứt việc sử dụng đất theo pháp luật, tự nguyện trả lại đất, có nguy cơ đe dọa tính mạng con người bao gồm: - Tổ chức được Nhà nước giao đất không thu tiền sử dụng đất, được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất mà tiền sử dụng đất có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước bị giải thể, phá sản, chuyển đi nơi khác, giảm hoặc không còn nhu cầu sử dụng đất; người sử dụng đất thuê của Nhà nước trả tiền thuê đất hàng năm bị giải thể, phá sản, chuyển đi nơi khác, giảm hoặc không còn nhu cầu sử dụng đất; - Cá nhân sử dụng đất chết mà không có người thừa kế; - Người sử dụng đất tự nguyện trả lại đất; - Đất được Nhà nước giao, cho thuê có thời hạn nhưng không được gia hạn; - Đất ở trong khu vực bị ô nhiễm môi trường có nguy cơ đe dọa tính mạng con người; - Đất ở có nguy cơ sạt lở, sụt lún, bị ảnh hưởng bởi hiện tượng thiên tai khác đe dọa tính mạng con người. Bồi thường, hỗ trợ: - Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất: là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất thu hồi cho người sử dụng đất. + Bồi thường đối với toàn bộ diện tích đất Nhà nước thu hồi (đối với trường hợp đủ điều kiện được bồi thường về đất).

+ Bồi thường tài sản gắn liền với đất và các chi phí đầu tư vào đất còn lại khi bị Nhà nước thu hồi đất. + Bồi thường chi phí di chuyển khi Nhà nước thu hồi đất. - Hỗ trợ gồm: Người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất ngoài việc được bồi thường theo quy định của Luật còn được Nhà nước xem xét hỗ trợ; Việc hỗ trợ phải bảo đảm khách quan, công bằng, kịp thời, công khai và đúng quy định của pháp luật. - Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí để di dời đến địa điểm mới, ổn định đời sống, sản xuất và một số khoản hỗ trợ khác.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 - Các khoản hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất khoản 2 Điều 83 [19] bao gồm: + Hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất; + Hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm đối với trường hợp thu hồi đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp; thu hồi đất ở kết hợp kinh doanh dịch vụ của hộ gia đình, cá nhân mà phải di chuyển chỗ ở; + Hỗ trợ tái định cư đối với trường hợp thu hồi đất ở của hộ gia đình, cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài mà phải di chuyển chỗ ở; Hỗ trợ khác. * Tái định cư: - Tái định cư được hiểu là: quá trình bồi thường, hỗ trợ về đất, tài sản, các khoản hỗ trợ để người bị thu hồi đất di chuyển đến một nơi ở mới để sinh sống và làm ăn và bàn giao lại đất cho dự án. Khu tái định cư phải được xây dựng cơ sở hạ tầng đồng bộ đảm bảo đủ điều kiện hạ tầng và môi trường an sinh cho người sử dụng tốt hơn hoặc bằng nơi ở cũ.