phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung chính của luận văn đƣợc kết cấu gồ m 3 chƣơng: Chƣơng 1: Nhƣ̃ng vấ n đề cơ bản về chính sách b ồi thƣờng, hỗ trơ ̣ , giải phóng mặt bằng khi Nhà nƣớc thu hồi đất. Chƣơng 2: Thực trạng công tác bồi thƣờng giải phóng mặt bằng dự án đầu tƣ xây dựng công trình đƣờng dây 220kv cầu Bông - Hóc Môn - rẽ Bình Tân, phƣờng Tân Thới Hiệp và phƣờng Tân Chánh Hiệp, quận 12. Chƣơng 3: Đánh giá công tác bồi thƣờng giải phóng mặt bằng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác bồi thƣờng giải phóng mặt bằng của dự án đầu tƣ xây dựng công trình đƣờng dây 220kv cầu Bông - Hóc Môn - rẽ Bình Tân, phƣờng Tân Thới Hiệp và phƣờng Tân Chánh Hiệp, quận 12. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1: NHƢ̃ NG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CHÍNH SÁCH BỒI THƢỜNG, HỖ TRỢ GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG KHI NHÀ NƢỚC THU HỒI ĐẤT 1.
Tổ ng quan về bồi thƣờng, giải phóng mặt bằng 1. Các khái niệm về bồi thường, giải phóng mặt bằng Thu hồi đất là việc Nhà nƣớc quyết định thu lại quyền sử dụng đất của ngƣời đƣợc Nhà nƣớc trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất của ngƣời sử dụng đất vi phạm pháp luật về đất đai (Khoản 11, Điều 3 của Luâ ̣t Đấ t đai năm 2013). Nhà nƣớc thu hồi đất trong các trƣờng hợp sau: - Nhà nƣớc sử dụng đất vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, phát triển kinh tế. - Tổ chức đƣợc Nhà nƣớc giao đất không thu tiền sử dụng đất, đƣợc Nhà nƣớc giao đất có thu tiền sử dụng đất mà tiền sử dụng đất có nguồn gốc từ ngân sách nhà nƣớc hoặc cho thuê đất thu tiền thuê đất hàng năm bị giải thể, phá sản, chuyển đi nơi khác, giảm hoặc không còn nhu cầu sử dụng đất.
- Sử dụng đất không đúng mục đích, sử dụng đất không có hiệu quả. - Ngƣời sử dụng đất cố ý hủy hoại đất. - Đất đƣợc giao không đúng đối tƣợng hoặc không đúng thẩm quyền; - Đất bị lấn, chiếm trong các trƣờng hợp sau đây: + Đất chƣa sử dụng bị lấn, chiếm. + Đất không đƣợc chuyển quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật mà ngƣời sử dụng đất do thiếu trách nhiệm để bị lấn, chiếm.
- Cá nhân sử dụng đất chết mà không có ngƣời thừa kế. - Ngƣời sử dụng đất tự nguyện trả lại đất. - Ngƣời sử dụng đất cố ý không thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nƣớc. - Đất đƣợc Nhà nƣớc giao, cho thuê có thời hạn mà không đƣợc gia hạn khi hết thời hạn.
- Đất trồng cây hàng năm không đƣợc sử dụng trong thời hạn mƣời hai tháng liền, đất trồng cây lâu năm không đƣợc sử dụng trong thời hạn mƣời tám tháng liền, đất trồng rừng không đƣợc sử dụng trong thời hạn hai mƣơi bốn tháng liền. - Đất đƣợc Nhà nƣớc giao, cho thuê để thực hiện dự án đầu tƣ mà không đƣợc sử dụng trong thời hạn mƣời hai tháng liền hoặc tiến độ sử dụng đất chậm hơn hai mƣơi bốn tháng so với tiến độ ghi trong dự án đầu tƣ, kể từ khi nhận bàn giao 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đất trên thực địa mà không đƣợc cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền quyết định giao đất, cho thuê đất đó cho phép. Theo quy định của pháp luật hiện hành, trong trƣờng hợp cần thiết, Nhà nƣớc thu hồi đất sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích công cộng và phát triển kinh tế thì ngƣời bị thu hồi đất đƣợc bồi thƣờng, hỗ trợ và tái định cƣ. Giải phóng mặt bằng là quá trình thực hiện các công viê ̣c liên quan đế n di dời các công trình kiến trúc, cây trồng, vật nuôi, hoa màu và một bộ phận dân cƣ nhất định trên một phần đất đƣợc quy hoạch sử dụng cho việc mở rộng, cải tạo hoặc xây dựng một công trình mới.
Bồi thƣờng về đất là việc nhà nƣớc trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất thu hồi cho ngƣời sử dụng đất (Khoản 12, Điều 3 của Luâ ̣t Đấ t đai năm 2013). Hỗ trợ khi nhà nƣớc thu hồi đất là việc Nhà nƣớc trợ giúp cho ngƣời có đất bị thu hồi để ổn định đời sống, sản xuất và phát triển (Khoản 14, Điều 3 của Luâ ̣t Đất đai năm 2013). Tái định cƣ là việc bố trí chỗ ở mới, ổn định cho ngƣời bị thu hồi đất mà phải di chuyển chỗ ở đƣơ ̣c quy đ ịnh ta ̣i Nghị đinh ̣ số: 47/2014/NĐ-CP ngày 15 tháng 05 năm 2014 của Chính phủ. Viê ̣c tái đinh ̣ cƣ là nh ằm giảm nhẹ các tác động xấu về kinh tế - xã hội đối với một bộ phận dân cƣ đã gánh chịu vì sự phát triển chung.
Hiện nay khi Nhà nƣớc thu hồi đất mà phải di chuyển chỗ ở thì ngƣời sử dụng đất đƣợc bố trí tái đinh ̣ cƣ bằng một trong các hình thức sau: + Bồi thƣờng bằng nhà ở + Bồi thƣờng bằng giao đất ở mới + Bồi thƣờng bằng tiền để ngƣời dân tự lo chỗ ở Nhƣ vâ ̣y , tƣ̀ các quan điể m trên c ó thể thấy công tác bồi thƣờng, hỗ trợ GPMB hiện nay không chỉ đơn thuần là bồi thƣờng trả lại về giá trị vật chất mà còn đảm bảo lợi ích chính đáng cho ngƣời dân bị Nhà nƣớc thu hồi đấ t phục vụ cho mục đić h an ninh , quốc phòng, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng. Đó là việc Nhà nƣớc đảm bảo cho họ có một cuộc sống mới ổn định, một điề u ki ện sống tốt hơn, hỗ trợ 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ổn định đời sống, sản xuất, hỗ trợ chuyển đổ i ngh ề nghiệp và tạo việc làm…để h ọ yên tâm sản xuất, làm việc và cống hiến cho xã hội góp phần vào việc phát triển trong công cuô ̣c đổ i mới đấ t nƣớc. Đặc điểm quá trình bồi thường giải phóng mặt bằng Đặc điểm của quá trình b ồi thƣờng GPMB khi Nhà nƣớc thu hồi đất để xây dựng các công trình, mang tính đa dạng và phức tạp; 1. Tính đa dạng Mỗi dự án đƣợc tiến hành trên một vùng đất khác nhau với điều kiện tự nhiên kinh tế, xã hội dân cƣ khác nhau.
Khu vực nội thành, mật độ dân cƣ cao, ngành nghề đa dạng, giá trị đất và tài sản trên đất lớn; khu vực ven đô, mức độ tập trung dân cƣ khá cao, ngành nghề dân cƣ phức tạp, hoạt động sản xuất đa dạng: công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thƣơng mại, buôn bán nhỏ; khu vực ngoại thành, hoạt động sản xuất chủ yếu của dân cƣ là sản xuất nông nghiệp. Do đó mỗi khu vực bồi thƣờng GPMB có những đặc trƣng riêng và đƣợc tiến hành với những giải pháp riêng phù hợp với những đặc điểm riêng của mỗi khu vực và từng dự án cụ thể. Tính phức tạp Đất đai là tài sản có giá trị cao, có vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế - xã hội đối với mọi ngƣời dân. Đối với khu vực nông thôn, dân cƣ chủ yếu sống nhờ vào hoạt động sản xuất nông nghiệp mà đất đai lại là tƣ liệu sản xuất quan trọng trong khi trình độ sản xuất của nông dân thấp, khả năng chuyển đổi nghề nghiệp khó khăn do đó tâm lý dân cƣ vùng này là giữ đƣợc đất để sản xuất, thậm chí họ cho thuê đất còn đƣợc lợi nhuận cao hơn là sản xuất nhƣng họ vẫn không cho thuê.
Mặt khác, cây trồng, vật nuôi trên vùng đó cũng đa dạng dẫn đến công tác tuyên truyền, vận động dân cƣ tham gia di chuyển, định giá bồi thƣờng rất khó khăn và việc hỗ trợ chuyển nghề nghiệp là điều cần thiết để đảm bảo đời sống dân cƣ sau này. Tính phức tạp về đất ở Mô ̣t số nhƣ̃ng nguyên nhân về sƣ̣ phƣ́c ta ̣p của đất ở nhƣ sau: + Đất ở là tài sản có giá trị lớn, gắn bó trực tiếp với đời sống và sinh hoạt của ngƣời dân mà tâm lý, tập quán là ngại di chuyển chỗ ở. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com + Nguồn gốc sử dụng đất khác nhau qua nhiều thời kỳ với chế độ quản lý khác nhau, cơ chế chính sách không đồng bộ dẫn đến tình trạng lấn chiếm đất đai xây nhà trái phép diễn ra thƣờng xuyên. + Thiếu quỹ đất do xây dựng khu tái định cƣ cũng nhƣ chất lƣợng khu tái định cƣ thấp chƣa đảm bảo đƣợc yêu cầu.
+ Dân cƣ một số vùng sống chủ yếu bằng nghề buôn bán nhỏ và sống bám vào các trục đƣờng giao thông của khu dân cƣ làm kế sinh nhai nay chuyển đến ở khu vực mới thì điều kiện kiếm sống bị thay đổi nên họ không muốn di chuyển. Hầu hết các dự án thu hồi đất đều nằm ở các trục đƣờng giao thông do vậy ảnh hƣởng rất nhiều đến lợi ích của ngƣời bị thu hồi đất. Tóm lại, tƣ̀ các quan điểm phân tích ở trên tựu chung lại đặc điểm của quá trình bồi thƣờng GPMB mang tính đa d ạng và tính phƣ́c ta ̣p thể hiện sƣ̣ khác nhau của mỗi một dự án, liên quan trực tiếp đến lợi ích của các bên tham gia và lợi ích của toàn xã hội. Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác giải phóng mặt bằng 1.
Các yếu tố chủ quan và khách quan Bồi thƣờng, hỗ trơ ̣ GPMB khi Nhà nƣớc thu hồ i đấ t là quá trình phƣ́c ta ̣p chịu ảnh hƣởng bởi rất nhiều yếu tố trong đó có các y ếu tố cơ bản sau: Bảng 1.1: Tổ ng hơ ̣p các yếu tố ảnh hƣởng đến công GPMB Các yếu tố chủ quan Các yếu tố khách quan - Mức giá đền bù - Công tác quản lý nhà nƣớc về đấ t đai; - Năng lực tài chính của chủ đầu tƣ; - Các chính sách bồi thƣờng GPMB; - Phƣơng thƣ́c quản lý lƣu trƣ̃ hồ sơ; - Hỗ trơ ̣ tái đinh ̣ cƣ khi Nhà nƣớc thu - Khả năng thực hiện công tác bồ i hồ i đấ t nhƣ viê ̣c xác đinh ̣ nguồ n gố c thƣờng, GPMB; đấ t, giá đất, giá tài sản và cách xác định - Trình độ hiểu biết pháp luật và sự hợp giá đất để tính bồi thƣờng , hỗ trơ ̣ khi tác của ngƣời dân; Nhà nƣớc thu hồ i đấ t.
