Luận văn đánh giá thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại huyện Gia Lâm

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnua đánh giá việc thực hiện chính sách bồi thường hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Văn Dũng
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Ngọc Thụy
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Đánh giá việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất phục vụ một số dự án xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật trên địa bàn huyện Gia Lâm – Thành phố Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Phạm vi nghiên cứu
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở lý luận về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất
• 2.1.1. Khái quát về thu hồi đất và bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
• 2.1.2. Một số yếu tố ảnh hưởng tới công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
• 2.1.3. Vai trò của bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
• 2.2. Cơ sở pháp lý về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất
• 2.2.1. Trước khi có Luật Đất đai năm 1993
• 2.2.2. Thời kỳ từ năm 2003-2013
• 2.2.3. Thời kỳ từ khi có Luật Đất đai 2013 đến nay
• 2.3. Quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất của một số nước trên thế giới và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
• 2.4. Những kinh nghiệm rút ra đối với Việt Nam
• 3. THỰC TIỄN TRIỂN KHAI THỰC HIỆN BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ TẠI THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 3.1. Một số văn bản hướng dẫn thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại thành phố Hà Nội từ khi Luật Đất đai 2013 ra đời
• 3.2. Tình hình triển khai chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 3.3. Kết quả thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên địa bàn thành phố Hà Nội một số năm gần đây
• 3.4. Đánh giá việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 4. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4.1. Địa điểm nghiên cứu
• 4.2. Thời gian nghiên cứu
• 4.3. Đối tượng nghiên cứu
• 4.4. Nội dung nghiên cứu
• 4.5. Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Gia Lâm - thành phố Hà Nội
• 5. TÌNH HÌNH QUẢN LÝ VÀ SỬ DỤNG ĐẤT CỦA HUYỆN GIA LÂM - THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 5.1. Tình hình thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên địa bàn huyện Gia Lâm
• 5.2. Đánh giá việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất tại 02 dự án
• 6. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 6.1. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu
• 6.2. Phương pháp điều tra thu thập số liệu thứ cấp
• 6.3. Phương pháp điều tra thu thập số liệu sơ cấp
• 6.4. Phương thống kê và xử lý số liệu
• 6.5. Phương pháp phân tích, so sánh
• 7. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 7.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội
• 7.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 7.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 7.1.3. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Gia Lâm
• 7.2. Tình hình quản lý và sử dụng đất của huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội
• 7.2.1. Thực trạng quản lý Nhà nước về đất đai trên địa bàn huyện Gia Lâm
• 7.2.2. Hiện trạng sử dụng đất trên địa bàn huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội
• 7.3. Tình hình thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên địa bàn huyện Gia Lâm
• 7.3.1. Công tác tổ chức, trình tự thực hiện
• 7.3.2. Sự phối hợp của các cấp, các ngành
• 7.3.3. Kết quả công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại huyện Gia Lâm
• 7.3.4. Đánh giá việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất tại 02 dự án nghiên cứu
• 8. CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ VÀ TÁI ĐỊNH CƯ
• 8.1. Chính sách bồi thường
• 8.2. Chính sách hỗ trợ
• 8.3. Chính sách tái định cư
• 8.4. Đánh giá chung chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư 02 dự án
• 9. ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ
• 10. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Chính Sách Bồi Thường Tái Định Cư Tại Huyện Gia Lâm

Chính sách bồi thường và tái định cư là một phần quan trọng trong quản lý đất đai tại huyện Gia Lâm, Hà Nội. Chính sách này không chỉ đảm bảo quyền lợi cho người dân bị thu hồi đất mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của địa phương. Huyện Gia Lâm, với vị trí chiến lược, đang triển khai nhiều dự án phát triển hạ tầng, dẫn đến nhu cầu thu hồi đất ngày càng tăng. Việc đánh giá chính sách bồi thường và tái định cư là cần thiết để đảm bảo tính công bằng và minh bạch trong quá trình thực hiện.

1.1. Khái Quát Về Chính Sách Bồi Thường Tái Định Cư

Chính sách bồi thường và tái định cư tại huyện Gia Lâm được quy định rõ ràng trong các văn bản pháp luật. Các quy định này nhằm đảm bảo quyền lợi cho người dân bị thu hồi đất, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho các dự án phát triển. Việc thực hiện chính sách này cần phải được giám sát chặt chẽ để tránh những bất cập trong quá trình triển khai.

1.2. Vai Trò Của Chính Sách Trong Phát Triển Kinh Tế

Chính sách bồi thường và tái định cư không chỉ ảnh hưởng đến đời sống của người dân mà còn tác động đến sự phát triển kinh tế của huyện Gia Lâm. Khi người dân được bồi thường hợp lý, họ có thể tái đầu tư vào các hoạt động kinh tế khác, từ đó thúc đẩy sự phát triển chung của địa phương.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Chính Sách Bồi Thường Tái Định Cư

Mặc dù chính sách bồi thường và tái định cư đã được xây dựng, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề và thách thức trong quá trình thực hiện. Những bất cập trong việc xác định giá đất bồi thường, cũng như sự chậm trễ trong việc tái định cư đã gây ra nhiều khó khăn cho người dân. Việc giải quyết những vấn đề này là rất cần thiết để đảm bảo quyền lợi cho người dân và sự phát triển bền vững của huyện.

2.1. Những Bất Cập Trong Quy Định Bồi Thường

Một trong những vấn đề lớn nhất trong chính sách bồi thường là việc xác định giá đất không sát với giá thị trường. Điều này dẫn đến sự không hài lòng của người dân và có thể gây ra khiếu kiện. Cần có những điều chỉnh hợp lý để đảm bảo quyền lợi cho người dân.

2.2. Thách Thức Trong Quá Trình Tái Định Cư

Quá trình tái định cư thường gặp khó khăn do cơ sở hạ tầng chưa hoàn thiện. Nhiều khu tái định cư không đáp ứng được nhu cầu sống của người dân, dẫn đến tình trạng bất ổn và không hài lòng. Cần có những giải pháp cụ thể để cải thiện tình hình này.

III. Phương Pháp Đánh Giá Chính Sách Bồi Thường Tái Định Cư

Để đánh giá hiệu quả của chính sách bồi thường và tái định cư, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học. Việc thu thập dữ liệu từ các hộ dân bị thu hồi đất, cũng như phân tích các văn bản pháp luật liên quan là rất quan trọng. Các phương pháp này sẽ giúp xác định rõ ràng những điểm mạnh và điểm yếu của chính sách hiện tại.

3.1. Phương Pháp Thu Thập Dữ Liệu

Việc thu thập dữ liệu từ các hộ dân bị thu hồi đất là rất quan trọng. Các cuộc khảo sát, phỏng vấn sẽ giúp hiểu rõ hơn về tâm tư, nguyện vọng của người dân, từ đó có những điều chỉnh phù hợp trong chính sách.

3.2. Phân Tích Các Văn Bản Pháp Luật

Phân tích các văn bản pháp luật liên quan đến chính sách bồi thường và tái định cư sẽ giúp xác định những điểm chưa hợp lý trong quy định. Từ đó, có thể đề xuất các giải pháp cải thiện chính sách, đảm bảo quyền lợi cho người dân.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu

Kết quả nghiên cứu về chính sách bồi thường và tái định cư tại huyện Gia Lâm cho thấy nhiều điểm tích cực nhưng cũng không ít vấn đề cần khắc phục. Việc áp dụng các giải pháp cải thiện chính sách sẽ giúp nâng cao hiệu quả trong công tác bồi thường và tái định cư, từ đó đảm bảo quyền lợi cho người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Từ Các Dự Án

Nghiên cứu cho thấy rằng việc thực hiện chính sách bồi thường tại một số dự án đã đạt được những kết quả nhất định. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết để đảm bảo quyền lợi cho người dân.

4.2. Ứng Dụng Các Giải Pháp Cải Thiện

Các giải pháp cải thiện chính sách bồi thường và tái định cư cần được áp dụng một cách đồng bộ. Việc tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về quyền lợi của họ là rất quan trọng.

V. Kết Luận Và Đề Xuất Giải Pháp Tương Lai

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy rằng chính sách bồi thường và tái định cư tại huyện Gia Lâm cần được cải thiện để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân. Các giải pháp đề xuất bao gồm việc điều chỉnh giá bồi thường, cải thiện cơ sở hạ tầng khu tái định cư và tăng cường công tác quản lý nhà nước về đất đai.

5.1. Đề Xuất Cải Thiện Chính Sách

Cần có những điều chỉnh hợp lý trong chính sách bồi thường để đảm bảo quyền lợi cho người dân. Việc xác định giá bồi thường cần phải sát với giá thị trường để tránh tình trạng khiếu kiện.

5.2. Tương Lai Của Chính Sách Bồi Thường

Chính sách bồi thường và tái định cư cần được tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện. Việc áp dụng các giải pháp cải thiện sẽ giúp nâng cao hiệu quả trong công tác bồi thường và tái định cư, từ đó đảm bảo quyền lợi cho người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa tại thành phố Hà Nội đang tạo ra nhu cầu rất lớn về quỹ đất nhằm phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng kỹ thuật và giao thông đô thị. Theo thống kê của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, trong năm 2016 toàn thành phố đã triển khai thu hồi đất tại hơn 869 dự án với tổng diện tích lên đến 2.748 ha, phục vụ các mục tiêu an ninh, quốc phòng và phát triển kinh tế xã hội. Riêng tại huyện Gia Lâm – cửa ngõ giao thương phía Đông Bắc của Thủ đô, công tác giải phóng mặt bằng trong năm 2016 đã hoàn thành tại 35 dự án với quy mô thu hồi đạt 140,02 ha đất.

Tuy nhiên, thu hồi đất và giải phóng mặt bằng luôn là lĩnh vực nhạy cảm, phức tạp và dễ phát sinh tranh chấp do tác động trực tiếp tới quyền lợi sinh kế của người dân. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm được đặt ra là sự chênh lệch giữa giá đất bồi thường do Nhà nước quy định và giá giao dịch thực tế trên thị trường, cùng với những bất cập trong thủ tục bố trí tái định cư khiến tiến độ nhiều dự án bị kéo dài. Luận văn hướng tới mục tiêu cụ thể: đánh giá toàn diện việc thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo Luật Đất đai năm 2013 trên địa bàn huyện Gia Lâm, đồng thời khảo sát chuyên sâu tại 02 dự án hạ tầng trọng điểm gồm Khu tái định cư Kiêu Kỵ và Tuyến đường giao thông xã Lệ Chi. Phạm vi không gian nghiên cứu tập trung tại 22 đơn vị hành chính của huyện Gia Lâm với chuỗi dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2010 – 2016 và dữ liệu điều tra thực địa năm 2017. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn quan trọng, đóng góp các luận cứ khoa học nhằm rút ngắn từ 20% đến 30% thời gian giải phóng mặt bằng và nâng cao mức độ đồng thuận của người dân tại các vùng đô thị hóa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự kết hợp giữa lý thuyết quản lý nhà nước về đất đai và mô hình cân bằng lợi ích ba bên gồm Nhà nước, Nhà đầu tư và Người có đất bị thu hồi. Bên cạnh đó, đề tài tiếp cận khung phân tích chính sách an sinh xã hội nhằm đánh giá mức độ khôi phục sinh kế của các hộ dân sau khi bị thu hồi tư liệu sản xuất. Hệ thống cơ sở lý thuyết vận dụng 5 khái niệm cốt lõi được quy định tại Luật Đất đai năm 2013 và Nghị định số 47/2014/NĐ-CP:

• Thu hồi đất: Việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền ra quyết định hành chính để thu lại quyền sử dụng đất đã giao cho các chủ thể.
• Bồi thường về đất: Hành vi Nhà nước hoàn trả giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất thu hồi cho người sử dụng đất hợp pháp.
• Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất: Chính sách trợ giúp người dân ổn định đời sống, chuyển đổi nghề nghiệp và tạo việc làm mới.
• Tái định cư: Quá trình bồi hoàn nhà ở, giao đất ở mới hoặc chi trả tiền mặt nhằm tạo lập lại chỗ ở ổn định cho người dân phải di dời.
• Giá đất cụ thể: Giá trị quyền sử dụng đất được xác định trên cơ sở điều tra thị trường để áp dụng tính bồi thường tại thời điểm thu hồi.

Khung pháp lý được hệ thống hóa xuyên suốt từ Luật Đất đai năm 1993, năm 2003 đến năm 2013, kết hợp với các văn bản hướng dẫn chuyên ngành của thành phố Hà Nội như Quyết định số 23/2014/QĐ-UBND và Quyết định số 96/2014/QĐ-UBND quy định bảng giá các loại đất giai đoạn 2015 – 2019.

       +-------------------------------------------------------------------------+
       |                           KHUNG PHÁP LÝ                                 |
       |  - Luật Đất đai 2013 & Nghị định 47/2014/NĐ-CP                          |
       |  - Quyết định 23/2014/QĐ-UBND & Quyết định 96/2014/QĐ-UBND của Hà Nội   |
       +-------------------------------------------------------------------------+
       +-------------------------------------------------------------------------+
       |               MÔ HÌNH CÂN BẰNG LỢI ÍCH VÀ ĐÁNH GIÁ THỰC THI             |
       |   1. Xác định đối tượng & diện tích đất bồi thường                      |
       |   2. Định giá đất cụ thể & tài sản gắn liền với đất                     |
       |   3. Cơ chế chính sách hỗ trợ sinh kế & đào tạo nghề                    |
       |   4. Đầu tư hạ tầng kỹ thuật và bố trí tái định cư                      |
       +-------------------------------------------------------------------------+
       +-------------------------------------------------------------------------+
       |                          MỤC TIÊU ĐẦU RA                                |
       |  - Đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người dân bị thu hồi đất               |
       |  - Rút ngắn tiến độ giải phóng mặt bằng từ 20% đến 30%                  |
       |  - Giảm thiểu tranh chấp, khiếu kiện đất đai tại địa phương             |
       +-------------------------------------------------------------------------+

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp nhằm bảo đảm tính chính xác và khách quan. Dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ báo cáo thống kê đất đai giai đoạn 2012 – 2016 của Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Gia Lâm, Trung tâm Phát triển quỹ đất và Ban Bồi thường giải phóng mặt bằng huyện.

Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua điều tra bảng hỏi trực tiếp vào tháng 4 năm 2017. Quy mô mẫu khảo sát được xác định bằng công thức chọn mẫu xác suất của Yamane với độ tin cậy 90% và sai số cho phép e = 10%:

$$n = \frac{N}{1 + N \cdot e^2}$$

Tại Dự án 1 (Xây dựng hạ tầng kỹ thuật khu tái định cư Kiêu Kỵ phục vụ đường cao tốc Hà Nội – Hải Phòng), tổng số hộ bị thu hồi là N = 119 hộ, cỡ mẫu tính toán là n = 54 hộ dân. Tại Dự án 2 (Cải tạo, nâng cấp tuyến đường giao thông từ đường 181 đi thôn Chi Đông và Cống Doanh, xã Lệ Chi), tổng số hộ bị ảnh hưởng là N = 80 hộ, cỡ mẫu tính toán là n = 44 hộ dân. Tổng quy mô khảo sát sơ cấp đạt 98 hộ gia đình và 15 cán bộ chuyên trách.

Phương pháp thống kê mô tả và phân tích so sánh được lựa chọn làm công cụ xử lý dữ liệu chính trên phần mềm chuyên dụng. Việc lựa chọn phương pháp này giúp định lượng hóa mức độ chênh lệch giữa giá bồi thường của Nhà nước và giá giao dịch tự do, đồng thời phân loại chi tiết mức độ hài lòng của cộng đồng đối với 4 nhóm chính sách bồi hoàn hiện hành.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu hiện trạng quản lý đất đai và kết quả thực hiện tại 02 dự án trên địa bàn huyện Gia Lâm đã chỉ ra 4 phát hiện quan trọng:

• Cơ cấu sử dụng đất và áp lực chuyển dịch hạ tầng: Năm 2016, huyện Gia Lâm quản lý tổng diện tích tự nhiên 11.671 ha; trong đó đất nông nghiệp chiếm 6.495,61 ha, đất phi nông nghiệp đạt 5.106 ha và đất chưa sử dụng là 69,63 ha. Nền kinh tế huyện tăng trưởng nhanh với tốc độ 10,05%, trong đó thương mại – dịch vụ tăng 15,28% và công nghiệp – xây dựng tăng 9,81%. Áp lực phát triển hạ tầng khiến huyện phải hoàn thành thu hồi 140,02 ha đất tại 35 dự án trong năm 2016.
• Độ chuẩn xác cao trong xác định đối tượng bồi thường: Tại cả 02 dự án nghiên cứu, tỷ lệ xác định đúng đối tượng và điều kiện bồi thường đạt trên 95%. Toàn bộ 54 hộ khảo sát tại Kiêu Kỵ và 44 hộ tại Lệ Chi đều được kiểm đếm minh bạch, đúng nguồn gốc sử dụng đất theo hồ sơ địa chính.
• Bất cập về khoảng cách giá đất bồi thường: Giá đất ở tính bồi thường chưa sát với thực tế giao dịch. Đơn giá bồi thường đất ở tại dự án đường Lệ Chi và khu Kiêu Kỵ chỉ bằng khoảng 50% đến 65% so với giá chuyển nhượng phổ biến trên thị trường tại cùng thời điểm thu hồi đất năm 2016.
• Vai trò bù đắp vượt trội của các gói hỗ trợ sinh kế: Chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và tạo việc làm cho đất nông nghiệp (hỗ trợ gấp từ 1,5 đến 3 lần giá đất nông nghiệp theo quy định của Hà Nội) đã nâng tỷ lệ đồng thuận bàn giao mặt bằng của người dân lên trên 85%.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến sự không đồng thuận về đơn giá bồi thường xuất phát từ cơ chế xây dựng bảng giá đất định kỳ 5 năm và hệ số điều chỉnh giá đất K của địa phương chưa phản ánh kịp thời sự tăng trưởng nóng của thị trường bất động sản vùng ven. Dữ liệu khi được mô phỏng qua bảng phân tích tương quan và biểu đồ so sánh cơ cấu chi trả bồi thường cho thấy: các khoản hỗ trợ tài chính bổ sung chiếm từ 40% đến 60% tổng kinh phí mà hộ gia đình thực nhận, đóng vai trò quyết định trong việc giảm bớt gánh nặng kinh tế khi mất đất sản xuất.

So sánh với kinh nghiệm quốc tế, Trung Quốc áp dụng quy tắc định giá nhà đất bồi thường theo thị trường kết hợp phân cấp diện tích tăng thêm từ 70% đến 100% tại khu vực ngoại vi; Australia thực hiện nguyên tắc giá trị chủ sở hữu nhằm bảo đảm mức bồi thường luôn cao hơn giá bán tự nguyện. Tại Thái Lan, các dự án của ngành điện lực đạt hiệu quả cao nhờ cam kết hạ tầng tái định cư phải tốt hơn nơi ở cũ. Tại huyện Gia Lâm, thực tế triển khai dự án khu tái định cư Kiêu Kỵ cho thấy việc thi công hạ tầng kỹ thuật (hệ thống điện, đường, thoát nước) còn chậm tiến độ, chưa đồng bộ trước khi đón người dân vào sinh sống, dẫn đến kéo dài thời gian ổn định cuộc sống của khoảng 15% số hộ di dời.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng trên địa bàn huyện Gia Lâm, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp hành động cụ thể:

• Hoàn thiện cơ chế định giá đất bồi thường tiệm cận thị trường: Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội và Sở Tài nguyên và Môi trường cần thuê các đơn vị thẩm định giá độc lập để xác định giá đất cụ thể ngay tại thời điểm ban hành thông báo thu hồi đất, đảm bảo mức giá bồi hoàn đạt tối thiểu 85% đến 90% giá thị trường tự do. Mục tiêu giảm 25% thời gian khiếu nại về giá đất trong giai đoạn 2018 – 2020.
• Thực hiện nghiêm ngặt nguyên tắc tái định cư đi trước một bước: Ủy ban nhân dân huyện Gia Lâm và Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng phải hoàn thiện 100% các hạng mục hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội tại khu tái định cư trước khi thực hiện cưỡng chế hoặc di dời dân cư ít nhất 3 tháng. Chỉ tiêu đặt ra là 95% hộ dân nhận đất tái định cư có thể tiến hành xây dựng nhà ở ngay.
• Đổi mới chương trình đào tạo nghề và phục hồi sinh kế bền vững: Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội huyện Gia Lâm phối hợp cùng Ủy ban nhân dân các xã Kiêu Kỵ, Lệ Chi thiết lập quỹ hỗ trợ việc làm, liên kết với các doanh nghiệp trên địa bàn để đào tạo chuyển đổi nghề cho 100% lao động bị thu hồi từ 30% diện tích đất nông nghiệp trở lên, hướng tới mục tiêu tăng thu nhập bình quân của hộ dân thêm 15% sau 2 năm.
• Công khai minh bạch và chuyển đổi số quy trình giải phóng mặt bằng: Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, công khai 100% bản đồ quy hoạch, phương án dự thảo bồi thường tại cổng thông tin điện tử và nhà văn hóa thôn, phấn đấu giảm 80% lượng đơn thư khiếu nại vượt cấp phát sinh.

       +-------------------------------------------------------------------------+
       |                     LỘ TRÌNH TRIỂN KHAI GIẢI PHÁP                       |
       +-------------------------------------------------------------------------+
|         ĐỊNH GIÁ & MINH BẠCH            |               |          TÁI ĐỊNH CƯ & SINH KẾ          |
|  - Định giá đạt 85% - 90% thị trường    |               |  - Hoàn thành 100% hạ tầng tái định cư  |
|  - Công khai 100% dữ liệu quy hoạch     |               |  - Đào tạo nghề cho 100% lao động mất đất|
|  - Rút ngắn 25% thời gian phê duyệt     |               |  - Tăng thu nhập hộ dân thêm 15%        |
       +-------------------------------------------------------------------------+
       |    KẾT QUẢ: TỶ LỆ ĐỒNG THUẬN > 95% - GIẢM 80% ĐƠN THƯ KHIẾU NẠI VƯỢT CẤP  |
       +-------------------------------------------------------------------------+

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng sau:

• Cán bộ quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường cấp quận, huyện: Tài liệu cung cấp quy trình 5 bước chuẩn hóa trong việc kiểm kê đất đai, xác định nguồn gốc sử dụng đất và xây dựng phương án bồi thường, giúp hạn chế các sai sót nghiệp vụ dẫn tới khiếu kiện kéo dài.
• Ban quản lý dự án và các chủ đầu tư hạ tầng kỹ thuật: Cung cấp bài học thực tiễn trong quản trị tiến độ giải phóng mặt bằng, giúp chủ đầu tư dự báo chính xác kinh phí đền bù và rút ngắn từ 3 đến 6 tháng thời gian chờ bàn giao mặt bằng sạch.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Quản lý đất đai: Là tài liệu tham khảo học thuật chất lượng với hệ thống phương pháp chọn mẫu khoa học từ 98 hộ dân thực tế, cung cấp khung phân tích chính sách đất đai so sánh giữa Luật Đất đai năm 2003 và năm 2013.
• Các đơn vị tư vấn thẩm định giá và xây dựng chính sách công: Cung cấp số liệu thực nghiệm về độ lệch giá giữa bảng giá đất nhà nước và thị trường tự do, hỗ trợ hoàn thiện các mô hình tính toán hệ số điều chỉnh giá đất K sát với biến động thực tế.

Câu hỏi thường gặp

Sự khác biệt căn bản giữa bồi thường và hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là gì?

Bồi thường là nghĩa vụ pháp lý bắt buộc của Nhà nước nhằm hoàn trả đúng giá trị quyền sử dụng đất và tài sản bị thiệt hại theo Điều 74 Luật Đất đai năm 2013. Trong khi đó, hỗ trợ mang tính chính sách an sinh xã hội, giúp người dân ổn định đời sống và chuyển đổi việc làm với mức chi trả tại Hà Nội có thể gấp từ 1,5 đến 3 lần giá đất nông nghiệp quy định.

Công thức chọn mẫu khảo sát trong nghiên cứu được áp dụng ra sao?

Nghiên cứu áp dụng công thức chọn mẫu ngẫu nhiên xác suất của Yamane trên tổng thể 199 hộ dân bị ảnh hưởng tại 02 dự án với sai số e = 10%. Kết quả đã lựa chọn được 54 hộ dân tại xã Kiêu Kỵ và 44 hộ dân tại xã Lệ Chi, đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy khoa học đạt mức 90%.

Nguyên nhân chính khiến giá đất bồi thường thường thấp hơn giá thị trường?

Nguyên nhân chủ yếu do bảng giá đất của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh được xây dựng định kỳ 5 năm một lần nên không theo kịp biến động tăng nhanh của thị trường bất động sản. Khảo sát thực tế tại huyện Gia Lâm năm 2016 cho thấy mức chênh lệch giữa giá bồi thường và giá giao dịch tự do dao động từ 35% đến 50%.

Quy định tái định cư đi trước một bước có vai trò thực tiễn như thế nào?

Quy định này bắt buộc chủ đầu tư phải hoàn thành toàn bộ hạ tầng kỹ thuật thiết yếu gồm điện chiếu sáng, đường giao thông và cấp thoát nước trước khi di dời người dân. Thực tế tại dự án Kiêu Kỵ cho thấy việc thi công hạ tầng chưa đồng bộ đã làm chậm tiến độ bàn giao mặt bằng của khoảng 15% số hộ dân.

Luật Đất đai năm 2013 có điểm mới nào giúp nâng cao tính dân chủ khi thu hồi đất?

Luật Đất đai năm 2013 quy định bắt buộc phải thông báo trước 90 ngày đối với đất nông nghiệp và 180 ngày đối với đất phi nông nghiệp theo Điều 67. Quy định này tạo điều kiện để người dân trực tiếp tham gia kiểm đếm, nâng tỷ lệ đồng thuận tại các dự án huyện Gia Lâm lên trên 85% ngay từ giai đoạn đầu.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện việc thực hiện công tác bồi thường giải phóng mặt bằng tại 35 dự án với quy mô 140,02 ha trên địa bàn huyện Gia Lâm trong năm 2016.
• Đánh giá sâu sắc sự chuyển biến tích cực của khung chính sách theo Luật Đất đai năm 2013 thông qua mẫu khảo sát thực chứng gồm 98 hộ gia đình tại xã Kiêu Kỵ và Lệ Chi.
• Chỉ rõ nút thắt lớn nhất nằm ở khoảng cách giá đất ở bồi thường thấp hơn giá thị trường từ 35% đến 50% và hạ tầng khu tái định cư triển khai chưa đồng bộ.
• Khẳng định vai trò của các gói hỗ trợ sinh kế và đào tạo nghề trong việc tạo lập tỷ lệ đồng thuận của người dân đạt trên 85%.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá gắn với mục tiêu giảm 25% thời gian giải phóng mặt bằng và 80% đơn thư khiếu nại trong giai đoạn 2018 – 2020.

Đóng góp chính của công trình là cung cấp bức tranh thực nghiệm hoàn chỉnh về công tác giải phóng mặt bằng tại vùng ven đô Hà Nội, làm tiền đề khoa học cho việc hoàn thiện cơ chế xác định giá đất cụ thể và quy hoạch tái định cư đồng bộ. Kế hoạch tiếp theo cần tập trung chuẩn hóa cơ sở dữ liệu địa chính số và xây dựng mô hình sinh kế hậu thu hồi đất cho giai đoạn phát triển đô thị mới. Các cơ quan quản lý và các nhà nghiên cứu hãy tham khảo chi tiết công trình này để áp dụng vào thực tiễn quản lý đất đai tại địa phương một cách minh bạch, hiệu quả và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN VĂN DŨNG ĐÁNH GIÁ VIỆC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ VÀ TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT PHỤC VỤ MỘT SỐ DỰ ÁN XÂY DỰNG CƠ SỞ HẠ TẦNG KỸ THUẬT TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN GIA LÂM – THÀNH PHỐ HÀ NỘI Ngành: Quản lý đất đai Mã số: 60.03 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Phạm Ngọc Thụy NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ luận văn nào khác. Tôi xin cam đoan rằng các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Nguyễn Văn Dũng i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong quá trình điều tra, nghiên cứu để hoàn thành luận văn, ngoài sự nỗ lực của bản thân, tôi đã nhận được sự hướng dẫn nhiệt tình, chu đáo của các thầy cô giáo và sự giúp đỡ nhiệt tình, chu đáo. Tôi xin bày tỏ sự cảm ơn trân trọng nhất tới giảng viên hướng dẫn khoa học PGS.TS Phạm Ngọc Thụy đã tận tình hướng dẫn giúp đỡ tôi trong suốt quá trình hoàn thành luận văn. Tôi xin cảm ơn sự góp ý chân thành của các thầy, cô giáo Khoa Quản lý đất đai - Học Viện Nông nghiệp Việt Nam, cán bộ Phòng Tài Nguyên và Môi trường huyện Gia Lâm; Trung tâm Phát triển quỹ đất Hà Nội – Chi nhánh Gia Lâm; Ban Bồi thường - giải phóng mặt bằng huyện Gia Lâm cán bộ các phòng ban và nhân dân xã Lệ Chi và xã Kiêu Kỵ đã nhiệt tình giúp đỡ tôi trong quá trình hoàn thành luận văn này. Tôi xin chân thành cảm ơn tới gia đình, những người thân, bạn bè đã tạo điều kiện về mọi mặt cho tôi trong quá trình thực hiện đề tài này.

Tôi xin trân trọng cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Nguyễn Văn Dũng ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng.

vii Danh mục hình. ix Trích yếu luận văn. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Cơ sở lý luận về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất.

Khái quát về thu hồi đất và bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Một số yếu tố ảnh hưởng tới công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. Vai trò của bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. Cơ sở pháp lý về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất.

Trước khi có Luật Đất đai năm 1993. Thời kỳ từ năm 2003-2013. Thời kỳ từ khi có Luật Đất đai 2013 đến nay. Quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất của một số nước trên thế giới và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam.

Những kinh nghiệm rút ra đối với Việt Nam. 22 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Thực tiễn triển khai thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại thành phố Hà Nội. Một số văn bản hướng dẫn thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại thành phố Hà Nội từ khí Luật Đất đai 2013 ra đời.

Tình hình triển khai chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên địa bản thành phố Hà Nội. Kết quả thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên địa bàn thành phố Hà Nội một số năm gần đây. Đánh giá việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố Hà Nội. Nội dung và phương pháp nghiên cứu.

Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.

Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Gia Lâm - thành phố Hà Nội. Tình hình quản lý và sử dụng đất của huyện Gia Lâm - thành phố Hà Nội. Tình hình thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên địa bàn huyện Gia Lâm. Đánh giá việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất tại 02 dự án.

Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu. Phương pháp điều tra thu thập số liệu thứ cấp. Phương pháp điều tra thu thập số liệu sơ cấp.

Phương thống kê và xử lý số liệu. Phương pháp phân tích, so sánh. Kết quả và thảo luận. Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội.

Điều kiện tự nhiên. 32 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Điều kiện kinh tế - xã hội. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Gia Lâm.

Tình hình quản lý và sử dụng đất của huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội. Thực trạng quản lý Nhà nước về đất đai trên địa bàn huyện Gia Lâm. Hiện trạng sử dụng đất trên địa bàn huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội. Tình hình thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên địa bàn huyện Gia Lâm.

Công tác tổ chức, trình tự thực hiện. Sự phối hợp của các cấp, các ngành. Kết quả công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại huyện Gia Lâm. Đánh giá việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất tại 02 dự án nghiên cứu.

Khái quát về 02 dự án nghiên cứu. Chính sách bồi thường. Chính sách hỗ trợ. Chính sách tái định cư.

Đánh giá chung chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư 02 Dự án. đề xuất giải pháp hoàn thiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Kết luận và kiến nghị. 77 Tài liệu tham khảo.

81 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt CNH - HĐH Công nghiệp hóa – hiện đại hóa CP Chính phủ GCNQSDĐ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất HĐND Hội đồng nhân dân KT-XH Kinh tế - xã hội MTTQ Mặt trận tổ quốc NĐ Nghị định QĐ-UBND Quyết định ủy ban nhân dân TNMT Tài nguyên môi trường UBND Ủy ban nhân dân vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 4. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp huyện Gia Lâm năm 2016. Diện tích đất phi nông nghiệp năm 2016 huyện Gia Lâm. Tổng hợp các đối tượng được bồi thường, hỗ trợ khi thực hiện dự án xây dựng khu tái định cư Kiêu Kỵ.

Quy mô đầu tư xây dựng tuyến đường giao thông xã Lệ Chi. Tổng hợp diện tích và số hộ đủ điều kiện bồi thường về đất tại dự án xây dựng khu tái định cư Kiêu Kỵ. Tổng hợp diện tích và số hộ đủ điều kiện bồi thường về đất tại dự án xây dựng đường giao thông xã Lệ Chi. Ý kiến của người bị thu hồi đất về xác định đối tượng được bồi thường và không được bồi thường.

Đơn giá bồi thường, hỗ trợ tại dự án xây dựng khu tái định cư Kiêu Kỵ. Tổng diện tích và tiền bồi thường về đất tại dự án xây dựng khu tái định cư Kiêu Kỵ. Đơn giá bồi thường, hỗ trợ dự án nâng cấp tuyến đường Lệ Chi. So sánh mức độ chênh lệch giữa giá bồi thường của 2 dự án và giá thị trường tại thời điểm thu hồi đất.

Ý kiến của người bị thu hồi đất về giá đất tính bồi thường. Đơn giá bồi thường về một số hạng mục công trình, tài sản trên đất tại dự án Xây dựng khu tái định cư Kiêu Kỵ. Đơn giá bồi thường về một số cây cối hoa màu tại dự án Xây dựng khu tái định cư Kiêu Kỵ. Kết quả thực hiện phương án bồi thường, hỗ trợ cho 17 hộ dân được bồi thường, hỗ trợ cây cối, hoa màu và công trình của dự án 01.

Tổng hợp một số đơn giá bồi thường tài sản tại dự án nâng cấp đường giao thông xã Lệ Chi. Ý kiến của người bị thu hồi đất trong việc bồi thường về tài sản gắn liền với đất tại 02 dự án nghiên cứu. 64 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tổng hợp số hộ gia đình, cá nhân đã được hưởng chính sách hỗ trợ khi bị thu hồi đất của 02 dự án bị thu hồi đất.

Các khoản hỗ trợ tại 02 dự án nghiên cứu. Danh sách 09 trường hợp hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất ở được hưởng các khoản hỗ trợ Dự án nâng cấp đường giao thông xã Lệ Chi. Ý kiến của người có đất bị thu hồi trong việc thực hiện các chính sách hỗ trợ tại 02 dự án. 69 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH Hình 4.

Cơ cấu sử dụng dất của huyện Gia Lâm năm 2016. 42 ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Nguyễn Văn Dũng Tên Luận văn: “Đánh giá việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất phục vụ một số dự án xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật trên địa bàn huyện Gia Lâm- thành phố Hà Nội”. Ngành: Quản lý đất đai Mã số: 60.03 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Mục đích nghiên cứu - Đánh giá việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất của một số dự án trên địa bàn huyện Gia Lâm, Hà Nội.

- Đề xuất các giải pháp góp phần thực hiện tốt chính sách bồi thường, hỗ trợ cư khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn huyện Gia Lâm – thành phố Hà Nội. Nội dung nghiên cứu - Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Gia Lâm. - Tình hình quản lý và sử dụng đất trên địa bàn huyện Gia Lâm.