Nghiên Cứu Đánh Giá Chất Lượng Nước Tại Khu Vực Vịnh Cửa Lục

Chuyên khảo phân tích Nghiên cứu đánh giá chất lượng nước khu vực vịnh cửa lục, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Tác giả: Trần Thanh Tùng
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Thị Mai Linh
• Trường học: Trường Đại học Dân Lập Hải Phòng
• Chuyên ngành: Quản lý Tài nguyên và Môi trường
• Đề tài: Nghiên Cứu Đánh Giá Chất Lượng Nước Khu Vực Vịnh Cửa Lục
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hải Phòng

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN VÀ KINH TẾ - XÃ HỘI KHU KHU VỰC VỊNH CỬA LỤC
• 1.1. Điều kiện tự nhiên khu vực nghiên cứu
• 1.2. Vị trí địa lý
• 1.3. Thổ nhưỡng
• 1.4. Quá trình xói mòn đất và biến đổi khí hậu
• 1.5. Điều kiện dân cư và các hoạt động kinh tế
• 1.5.1. Dân cư và nguồn thải sinh hoạt
• 1.5.2. Các hoạt động kinh tế
• 1.5.3. Hoạt động phát triển công nghiệp
• 1.5.4. Các hoạt động sản xuất nông – lâm – ngư nghiệp
• 1.5.5. Các hoạt động lấn biển xây dựng cơ sở hạ tầng
• 2. CHƯƠNG II: ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG MÔI TRƯỜNG NƯỚC KHU VỰC VỊNH CỬA LỤC
• 2.1. Mạng lưới quan trắc
• 2.2. Đánh giá chất lượng nước khu vực Vịnh Cửa Lục
• 3. CHƯƠNG III: CÁC NGUYÊN NHÂN GÂY Ô NHIỄM VÀ CÁC BIỆN PHÁP BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG NƯỚC
• 3.1. Các nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường nước tại vịnh Cửa Lục
• 3.1.1. Do các hoạt động khai thác, vận chuyển than
• 3.1.2. Nguồn thải từ quá trình sản xuất nông – lâm – ngư nghiệp
• 3.1.3. Nguồn thải từ các hoạt động giao thông vận tải, cảng biển và các hoạt động khác
• 3.2. Hoạt động lấn biển xây dựng cơ sở hạ tầng
• 3.3. Đề xuất giải pháp bảo vệ môi trường khu vực Vịnh Cửa Lục
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Chất Lượng Nước Vịnh Cửa Lục

Vịnh Cửa Lục, một khu vực quan trọng tại tỉnh Quảng Ninh, đang đối mặt với nhiều thách thức về chất lượng nước. Việc đánh giá chất lượng nước tại đây không chỉ giúp hiểu rõ hơn về tình trạng môi trường mà còn hỗ trợ trong việc bảo vệ nguồn tài nguyên nước. Nghiên cứu này sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng nước và các phương pháp đánh giá hiện có.

1.1. Đặc Điểm Tự Nhiên Ảnh Hưởng Đến Chất Lượng Nước

Khu vực Vịnh Cửa Lục có địa hình phức tạp với nhiều yếu tố tự nhiên như dòng chảy sông, chế độ triều và khí hậu. Những yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng nước trong vịnh. Đặc biệt, lượng mưa lớn trong mùa mưa có thể làm giảm ô nhiễm, trong khi mùa khô lại làm tăng nồng độ chất ô nhiễm.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Việc Đánh Giá Chất Lượng Nước

Đánh giá chất lượng nước là cần thiết để phát hiện sớm các vấn đề ô nhiễm. Việc này không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn đảm bảo sức khỏe cộng đồng. Các tiêu chuẩn về chất lượng nước cần được áp dụng để kiểm soát và quản lý hiệu quả.

II. Các Vấn Đề Ô Nhiễm Nước Tại Vịnh Cửa Lục

Ô nhiễm nước tại Vịnh Cửa Lục đang gia tăng do nhiều nguyên nhân khác nhau. Các hoạt động kinh tế như khai thác than, nuôi trồng thủy sản và phát triển đô thị đã tạo ra áp lực lớn lên chất lượng nước. Việc xác định các nguồn ô nhiễm là rất quan trọng để có biện pháp khắc phục kịp thời.

2.1. Nguyên Nhân Chính Gây Ô Nhiễm Nước

Các hoạt động khai thác than và sản xuất nông nghiệp là những nguyên nhân chính gây ô nhiễm nước tại Vịnh Cửa Lục. Nước thải từ các hoạt động này chứa nhiều chất độc hại, ảnh hưởng đến chất lượng nước và sinh thái khu vực.

2.2. Tác Động Của Ô Nhiễm Đến Môi Trường

Ô nhiễm nước không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng nước mà còn tác động đến hệ sinh thái và sức khỏe con người. Các chất ô nhiễm có thể làm giảm đa dạng sinh học và gây ra các bệnh liên quan đến nước.

III. Phương Pháp Đánh Giá Chất Lượng Nước Tại Vịnh Cửa Lục

Để đánh giá chất lượng nước, nhiều phương pháp đã được áp dụng tại Vịnh Cửa Lục. Các phương pháp này bao gồm quan trắc định kỳ, phân tích mẫu nước và mô phỏng chất ô nhiễm. Việc sử dụng các công nghệ hiện đại giúp nâng cao độ chính xác trong đánh giá.

3.1. Quan Trắc Định Kỳ Chất Lượng Nước

Quan trắc định kỳ là phương pháp cơ bản để theo dõi chất lượng nước. Các chỉ tiêu như pH, BOD, COD và hàm lượng chất rắn lơ lửng được đo lường để đánh giá tình trạng ô nhiễm.

3.2. Phân Tích Mẫu Nước Và Mô Phỏng Ô Nhiễm

Phân tích mẫu nước giúp xác định nồng độ các chất ô nhiễm. Mô phỏng quá trình lan truyền ô nhiễm cũng được thực hiện để dự đoán tác động của các nguồn ô nhiễm đến chất lượng nước trong tương lai.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Chất Lượng Nước Tại Vịnh Cửa Lục

Kết quả nghiên cứu cho thấy chất lượng nước tại Vịnh Cửa Lục đang ở mức báo động. Nồng độ các chất ô nhiễm như BOD và COD thường xuyên vượt tiêu chuẩn cho phép. Điều này đòi hỏi các biện pháp khẩn cấp để cải thiện tình trạng này.

4.1. Đánh Giá Hiện Trạng Chất Lượng Nước

Các kết quả quan trắc cho thấy nồng độ BOD và COD tại nhiều điểm trong vịnh vượt quá tiêu chuẩn cho phép. Điều này cho thấy sự ô nhiễm nghiêm trọng và cần có biện pháp khắc phục ngay lập tức.

4.2. Đề Xuất Giải Pháp Cải Thiện Chất Lượng Nước

Để cải thiện chất lượng nước, cần thực hiện các biện pháp như xử lý nước thải, kiểm soát nguồn ô nhiễm và nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường.

V. Kết Luận Về Đánh Giá Chất Lượng Nước Vịnh Cửa Lục

Đánh giá chất lượng nước tại Vịnh Cửa Lục là một nhiệm vụ cấp bách. Các kết quả nghiên cứu cho thấy tình trạng ô nhiễm đang gia tăng, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và hệ sinh thái. Cần có sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng để bảo vệ nguồn nước.

5.1. Tương Lai Của Chất Lượng Nước Tại Vịnh Cửa Lục

Nếu không có biện pháp khắc phục kịp thời, chất lượng nước tại Vịnh Cửa Lục sẽ tiếp tục xấu đi. Cần có các chính sách bảo vệ môi trường nghiêm ngặt hơn để đảm bảo sự phát triển bền vững.

5.2. Vai Trò Của Cộng Đồng Trong Bảo Vệ Nguồn Nước

Cộng đồng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ chất lượng nước. Nâng cao nhận thức và trách nhiệm của người dân sẽ góp phần giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ môi trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I. TỔNG QUAN VỀ ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN VÀ KINH TẾ - XÃ HỘI KHU KHU VỰC VỊNH CỬA LỤC 1. Điều kiện tự nhiên khu vực nghiên cứu. Vị trí địa lý.

Vịnh Cửa Lục là một vịnh biển nhỏ ở thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh, với diện tích khoảng 18 km², điểm sâu nhất chỉ 17 m. Phía bờ Bắc tiếp giáp với Hoành Bồ có nhiều vũng nhỏ hẹp ăn sâu vào đất liền. Lưu vực vịnh Cửa Lục bao gồm phần lưu vực và phần vịnh. Trên lưu vực có nhiều lưu vực sông, suối nhỏ; Mỗi lưu vực nhỏ được coi như một hệ thống tự nhiên - lãnh thổ có những đặc điểm riêng biệt.

Vịnh Cửa Lục vừa có chức năng tiếp nhận các dòng chảy nhỏ trên lưu vực, vừa hoạt động như một cửa sông hình phễu điển hình, nơi đây tiếp nhận hầu hết nước thải, chất thải rắn từ các hoạt động khai thác của các tiểu khu công nghiệp, từ hoạt động khai thác cát, sét, hoạt động nước thải sinh hoạt từ các khu dân cư xung quanh vịnh. Một số sông nhỏ trút nước vào vịnh này như sông Diễn Vọng, sông Trới,. Cửa vịnh (còn gọi là eo Cửa Lục hoặc sông Cửa Lục) thông ra vịnh Hạ Long chỉ rộng chừng 1 km. Lưu vực vịnh Cửa Lục bao gồm phần lớn địa phận huyện Hoành Bồ ở phía bắc (xã Việt Hưng, Sơn Dương, Dân Chủ, Vũ Oai, Trới, Hòa Bình, Đồng Lâm, Lê Lợi, Thống Nhất và thị trấn Trới) và một số phường thuộc thành phố Hạ Long ở phía nam (Cao Xanh, Hà Khẩu, Cao Thắng, Giếng Đáy, Bãi Cháy, Trần Hưng Đạo, Hà Lâm, Yết Kiêu).1 Khu vực Vịnh Cửa Lục - Quảng Ninh Sinh Viên: Trần Thanh Tùng 2 Lớp: MT1801Q Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Dân Lập Hải Phòng 1.

Nằm trên đới bờ thuộc dải ven biển tỉnh Quảng Ninh, lưu vực vịnh Cửa Lục có dạng hình phễu với cạnh đáy lớn nằm kéo dài theo phương á vĩ tuyến. Địa hình có dạng hướng tâm về phía đáy là vịnh Cửa Lục. Độ dốc từ Bắc xuống Nam lớn hơn nhiều lần so với độ dốc từ phía Đông và phía Tây. [2] Ở phía Đông và Tây của vịnh Cửa Lục có những dải đồi cao, núi thấp có hướng không phù hợp với hướng cấu trúc chung của địa hình.

Phía Tây vịnh là dãy núi Chùa Lôi với độ cao từ 500 - 600m nằm kéo dài theo phương Tây Bắc - Đông Nam. Ở phía Đông là dãy núi Giáp Khẩu (nơi tập trung những mỏ than có giá trị công nghiệp) với độ cao tới 200 – 300 m, lại có phương kéo dài theo hướng Đông Bắc – Tây Nam. Phương kéo dài của các dãy núi này phù hợp với phương của cấu trúc địa chất trên các đá trầm tích của hệ tầng Hồng Gai và tạo nên hình thái đặc thù của vịnh Cửa Lục. Địa hình có tính phân tầng độ cao theo hướng giảm dần từ Bắc xuống Nam.

Đường phân thuỷ của lưu vực nằm trên các khối núi có độ cao 800 - 1000m (đỉnh cao nhất là Am Váp với độ cao 1090m), chuyển xuống bậc cao từ 400 - 600m, đến 200 - 300m rồi đến dải đồi núi thấp với độ cao dưới 200m vòng quanh vịnh Cửa Lục. Các dãy núi phía Bắc lưu vực chính là những bức tường chắn mây, tạo nên những cơn mưa dữ dội kéo dài ở đầu nguồn, mang lũ lớn cuốn theo nhiều vật chất từ các khu vực khai thác khoáng sản và các sườn đổ lở trôi về hạ lưu. Trên lưu vực có bốn mức bề mặt san bằng tồn tại ở những độ cao khác nhau: 800 - 1000m, 400 - 600m, 200 - 300m và 80 - 100m. Ba bề mặt cao tồn tại dạng sót với diện tích nhỏ hẹp trên đỉnh của các dãy núi phía Bắc.

Bề mặt 80 - 100m có diện phân bố rộng hơn, hiện đang chịu tác động của xâm thực rửa trôi để tạo nên những sườn dốc 5 - 120.  Các kiểu địa hình chính vịnh Cửa Lục bao gồm: Địa hình núi có độ cao từ 600 - 1000m phân bố chủ yếu ở phía Bắc lưu vực (chiếm 10% diện tích tự nhiên). Địa hình núi thấp với độ cao từ 200 - 500m. Địa hình đồi bóc mòn có độ cao khoảng 30 - 200m (nhưng phổ biến ở độ cao 100 - 150m) với diện tích khoảng 45km2.

Địa hình thung lũng chiếm 8% tổng diện tích Sinh Viên: Trần Thanh Tùng 3 Lớp: MT1801Q Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Dân Lập Hải Phòng khu vực. Địa hình đồng bằng phù sa ven vũng vịnh phân bố chủ yếu xung quanh vịnh Cửa Lục. Địa hình bãi triều phân bố xung quanh vịnh Cửa Lục, ngập nước theo chế độ lên xuống của thuỷ triều, thích hợp cho các loại rừng ngập mặn phát triển. Bãi triều là thành tạo hiện đại phổ biến ở ven bờ vịnh Cửa Lục.

Nguồn cung cấp bồi tích phần lớn là các sản phẩm phong hoá được rửa trôi từ các vùng đồi núi xung quanh vịnh đưa xuống. Ở bờ phía Bắc, các bãi triều rộng và kéo dài hơn. Cấu tạo bãi triều là các trầm tích bột, cát bột và bùn sét màu xám đến xám đen. Dòng triều là động lực chính phân bố lại vật chất tạo ra các bãi triều.

Do tính chất ít ổn định, các bãi triều dễ bị các dòng triều mạnh làm thay đổi hình thái, nhất là vào mùa mưa lũ. Vào thời kỳ này, quá trình xâm thực thường xảy ra mạnh ở đuôi các bãi triều, vật chất bào xói được mang theo dòng triều, làm xuất hiện các bãi mới tại những nơi có điều kiện ở hạ lưu. Địa hình khu vực vịnh Cửa Lục để dựa vào hình thái, cao độ của các bãi triều có thể phân ra bãi triều thấp và bãi triều cao.[3] + Bãi triều cao: giới hạn trong khoảng độ cao từ mực nước biển trung bình đến mực nước biển cao nhất (2,06 - 4,7 m/0mHĐ), phân bố rộng khắp trong vịnh Cửa Lục; đặc trưng bởi thời gian phơi cạn 12 - 14giờ/ngày. Trên bề mặt phát triển nhiều thực vật ngập mặn.

+ Bãi triều thấp: giới hạn trong khoảng độ cao từ mực nước biển thấp nhất đến mực nước biển trung bình (2,06 m/0mHĐ); hàng ngày được phơi cạn 10 - 12 giờ nhưng không phải là toàn bộ bãi. Trên bề mặt hoàn toàn vắng mặt thực vật ngập mặn. + Lạch xâm thực triều: Biên độ triều lớn (4 - 4,7 m) và dao động mực nước lên xuống theo chu kỳ là động lực chính tạo ra dòng triều trong vịnh, tạo nên các lạch xâm thực triều. Dựa vào độ sâu hoạt động xâm thực của dòng triều mà lạch xâm thực triều được chia làm 02 nhóm: Nhóm lạch xâm thực triều mặt: hoạt động trong khoảng độ cao của bãi triều (từ 4,7 m đến 0 mHĐ), phát triển trong đới triều cao và chia cắt chúng thành nhiều mảnh riêng biệt.

Sinh Viên: Trần Thanh Tùng 4 Lớp: MT1801Q Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Dân Lập Hải Phòng Nhóm lạch xâm thực triều ngầm kế thừa: phân bố ở đáy vịnh và những nơi đáy biển hẹp lại bởi hai đảo (Khu vực Hòn Gạc). Tại Cửa Lục, nơi hẹp nhất cũng là nơi dòng triều xâm thực mạnh nhất, đạt độ sâu cực đại trên 20m. Nhóm lạch này có nguồn gốc kế thừa từ các thung lũng kiến tạo và các thung lũng xâm thực trước thời kỳ biển tiến. Nhóm gồm 5 cấp, tương ứng với các mức độ sâu xâm thực cơ sở là: 1,5 - 2 m, 3 - 5 m, 11 - 12 m và 18 - 20 m.

Do sự tích tụ đáy biển mà nhiều nơi thuộc nhóm này đã bị bồi lấp gián đoạn độ sâu như ở cửa sông Man và một số cửa sông nhỏ bị chặn lại. Do nằm trong vành đai nhiệt đới gió mùa Châu Á, sát biển Đông nên khí hậu của khu vực vịnh Cửa Lục chịu ảnh hưởng của chế độ khí hậu nhiệt đới. Đặc điểm chế độ khí hậu nóng ẩm và phân thành 2 mùa chính và 2 mùa chuyển tiếp. Nhiệt độ không khí trung bình năm của khu vực vịnh Cửa Lục từ 22 – 25oC, với 1600 - 1800 giờ nắng/năm.

Nhiệt độ trung bình các tháng lạnh nhất (tháng 1 và tháng 2) khoảng 17 – 18oC. Nhiệt độ thấp nhất tuyệt đối tại Bãi Cháy là 5,3 oC, trên vùng núi phía bắc nhiệt độ còn có thể thấp hơn. Mùa hè, nhiệt độ không khí các tháng nóng nhất (tháng 5 - 6) dao động từ 27 – 29oC. Nhiệt độ tối cao dao động từ 36,2 - 38,8oC.

Biên độ giao động nhiệt trong năm tương đối ổn định, chênh lệch giữa tháng lạnh nhất và tháng nóng nhất từ 12 – 13oC tạo cho khu vực có hai mùa rõ rệt. Khu vực nghiên cứu có số ngày mưa trung bình năm là 110 - 120 ngày, với lượng mưa tương đối lớn, từ 1800 - 2400mm/năm. Lượng mưa được phân bố theo hai mùa rõ rệt, mùa mưa kéo dài từ tháng 5 đến tháng 10, chiếm 75 - 85% tổng lượng nước mưa cả năm. Mùa khô từ tháng 11 - 4 có lượng mưa chiếm 15 - 25% tổng lượng mưa cả năm.

Tháng có lượng mưa lớn nhất là tháng 7, tháng 8, tháng có lượng mưa ít nhất là tháng 12 và tháng 1. Mưa phùn thường xuất hiện vào các tháng 1, 2, 3 với thời gian kéo dài nhưng lượng mưa ít. Sinh Viên: Trần Thanh Tùng 5 Lớp: MT1801Q Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Dân Lập Hải Phòng Lượng mưa rơi là yếu tố rất quan trọng liên quan chặt chẽ đến các quá trình làm thay đổi lượng ô nhiễm trên vịnh Cửa Lục. Vào mùa mưa, vịnh Cửa Lục luôn nhận được nước từ các sông suối đổ xuống làm giảm lượng ô nhiễm của khu vực ven bờ.

Nhưng vào mùa khô lượng nước biển từ vịnh Hạ Long qua Cửa Lục sẽ lấn sâu vào đất liền làm cho lượng lan tỏa ô nhiễm sát vào gần bờ hơn. Chính vì thế tùy thuộc vào mùa mưa và mùa khô mà mức độ ô nhiễm trên vịnh Cửa Lục có sự thay đổi. Trên lưu vực có nhiều sông suối với đặc điểm chung là nhỏ, ngắn và dốc, khả năng giữ nước kém. Các thung lũng sông thường sâu và hẹp, cửa sông ngắn, bị nhiễm mặn tuỳ theo chế độ thuỷ triều trong vịnh Cửa Lục.

Đặc trưng của thuỷ văn sông là tốc độ dòng chảy và lưu lượng biến đổi mạnh theo mùa, phụ thuộc vào sự biến động của các yếu tố khí hậu và thời tiết, trong đó chủ yếu là lượng nước mưa trên lưu vực sông. Vào mùa mưa, nước mưa từ thượng lưu dồn vào các sông và đổ vào vịnh Cửa Lục, thoát ra vịnh Hạ Long. Lưu lượng và tốc độ dòng chảy tăng lên hàng chục lần làm khối nước trong cả hai vịnh nhạt đi.