Nghiên Cứu Đánh Giá Chất Lượng Nước Sông Bạch và Sông Bồ Xuyên Tại Thái Bình

Luận văn thạc sĩ công nghệ môi trường nghiên cứu chất lượng nước sông Bạch, sông Bồ tại Thái Bình, đánh giá và tính toán chỉ số chất lượng nước.

• Tác giả: Nguyễn Phương Nhung
• Trường học: Đại Học Thái Bình
• Chuyên ngành: Công Nghệ Môi Trường
• Đề tài: Đánh Giá Chất Lượng Nước Sông Bạch và Sông Bồ Xuyên Tại Thái Bình
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thái Bình

Mục lục chi tiết

• 1. TÌNH HÌNH Ô NHIỄM NƯỚC SÔNG TRÊN THẾ GIỚI
• 2. TÌNH HÌNH Ô NHIỄM NƯỚC SÔNG TẠI VIỆT NAM
• 3. TÌNH HÌNH Ô NHIỄM TẠI SÔNG BẠCH VÀ SÔNG BÀ XUYÊN Ở TỈNH THÁI BÌNH
• 4. MỘT SỐ KHÁI NIỆM LIÊN QUAN ĐẾN TÍNH TOÁN KHẢ NĂNG CHỊU TẢI
• 5. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 6. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 6.1. Phương pháp kế thừa
• 6.2. Phương pháp đánh giá khả năng tiếp nhận nước thải, sức chịu tải của sông
• 6.3. Phương pháp tính toán chỉ số chất lượng nước VN_WQI
• 6.4. Phương pháp đánh giá tải lượng ô nhiễm
• 7. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 7.1. Đánh giá diễn biến chất lượng nước tại sông Bạch
• 7.1.1. Chất lượng nước sông Bạch vào mùa mưa
• 7.1.2. Chất lượng nước sông Bạch vào mùa khô
• 7.2. Diễn biến chất lượng nước tại sông Bồ Xuyên
• 7.2.1. Chất lượng nước sông Bồ Xuyên vào mùa mưa
• 7.2.2. Chất lượng nước sông Bồ Xuyên vào mùa khô
• 7.3. Nghiên cứu tính toán chỉ số chất lượng nước (VN_WQI)
• 7.4. Tính toán khả năng chịu tải của 2 con sông từ các số liệu quan trắc
• 7.5. Tải lượng tối đa cho phép đối với nguồn nước sông Bạch và sông Bồ Xuyên
• 7.6. Sức chịu tải hiện có của nguồn nước sông Bạch và sông Bồ Xuyên
• 8. ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP KIỂM SOÁT NGUỒN THẢI TRÊN SÔNG
• 8.1. Quản lý nguồn thải
• 8.2. Giải pháp kỹ thuật
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Chất Lượng Nước Sông ở Thái Bình

Thái Bình, với mạng lưới sông ngòi dày đặc, đóng vai trò quan trọng trong tưới tiêu, thoát nước và tạo cảnh quan đô thị. Tuy nhiên, thực trạng ô nhiễm sông Đoan Túc, sông Vĩnh Trà, sông Bạch, và sông Bồ Xuyên đang gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống của người dân địa phương. Nước thải sinh hoạt và công nghiệp chưa qua xử lý là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này. Mặc dù đã có hệ thống xử lý nước thải tập trung, nhưng hiệu quả vẫn chưa cao, đặc biệt là ở các khu dân cư phía nam thành phố. Nghiên cứu này tập trung vào đánh giá diễn biến chất lượng nước sông Bạch và sông Bồ Xuyên, đồng thời tính toán chỉ số chất lượng nước, nhằm đưa ra các giải pháp giảm thiểu ô nhiễm. Theo một báo cáo, tổng lượng nước thải đổ vào sông Bạch khoảng 18.727 m3/ngày đêm, trong đó nước thải công nghiệp chiếm phần lớn.

1.1. Thực Trạng Ô Nhiễm Nguồn Nước Sông Tại Thái Bình

Tình trạng ô nhiễm tại các con sông ở Thái Bình đang ở mức báo động, gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân và hệ sinh thái. Theo báo cáo của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Thái Bình năm 2019, lưu lượng nước thải đổ vào các sông như sông Bồ Xuyên và sông Bạch vẫn còn rất lớn. Mực nước sông Bạch rất cạn, nhiều chỗ trơ đáy làm lộ ra tầng bùn đất đen xì, nước thải có mùi hôi thối, kèm theo bọt trắng xóa.

1.2. Mục Tiêu Của Nghiên Cứu Chất Lượng Nước Sông Bồ Xuyên

Nghiên cứu này tập trung vào đánh giá diễn biến chất lượng nước trên sông Bạch, sông Bồ Xuyên và đánh giá khả năng chịu tải các chất ô nhiễm của hai con sông này. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cơ sở khoa học cho việc đề xuất các giải pháp quản lý và giảm thiểu ô nhiễm, góp phần cải thiện môi trường sống cho cộng đồng.

II. Vấn Đề Nhức Nhối Ô Nhiễm Nước Sông Bạch Bồ Xuyên

Sự suy thoái chất lượng nước sông tại Việt Nam, đặc biệt ở các khu vực đô thị và khu công nghiệp, là một vấn đề cấp bách. Ô nhiễm nguồn nước sông gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng, suy giảm đa dạng sinh học và gây thiệt hại kinh tế. Các nguồn gây ô nhiễm ngày càng đa dạng và khó kiểm soát. Hệ thống thoát nước kết hợp tại các đô thị cũng góp phần làm gia tăng tình trạng ô nhiễm. Theo đánh giá chung, hầu hết các dòng sông thuộc khu vực trung tâm nội đô đều đang bị ô nhiễm nặng do tải lượng lớn từ các chất hữu cơ, vô cơ, vi sinh vật…

2.1. Các Nguyên Nhân Chính Gây Ô Nhiễm Sông Bồ Xuyên Thái Bình

Nước thải sinh hoạt chưa qua xử lý, nước thải công nghiệp từ các cơ sở sản xuất, và hoạt động xả rác thải bừa bãi là những nguyên nhân chính gây ô nhiễm sông Bồ Xuyên. Bên cạnh đó, hệ thống thu gom nước thải còn nhiều hạn chế, dẫn đến tình trạng nước thải tràn ra sông, làm suy giảm chất lượng nước.

2.2. Tác Động Của Ô Nhiễm Nước Sông Bạch Đến Cộng Đồng

Ô nhiễm sông Bạch gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của người dân sống ven sông, đặc biệt là các bệnh về da, tiêu hóa và hô hấp. Ngoài ra, ô nhiễm còn làm suy giảm nguồn lợi thủy sản, ảnh hưởng đến sinh kế của người dân địa phương. Những ngày nắng nóng, nước sông bốc mùi nồng nặc khiến nhiều hộ gia đình thậm chí không dám mở cửa để tránh mùi hôi xộc vào nhà.

III. Phương Pháp Đánh Giá Chất Lượng Nước Sông Hiệu Quả Nhất

Nghiên cứu này sử dụng kết hợp nhiều phương pháp để đánh giá chất lượng nước, bao gồm phương pháp kế thừa, phương pháp đánh giá khả năng tiếp nhận nước thải và phương pháp tính toán chỉ số chất lượng nước VN_WQI. Chỉ số chất lượng nước WQI sông Bạch được tính toán dựa trên các thông số quan trọng như DO, BOD5, COD, NH4+, và các kim loại nặng. Phương pháp này cho phép đánh giá một cách toàn diện và khách quan về tình trạng ô nhiễm của sông Bạch và sông Bồ Xuyên.

3.1. Tính Toán Chỉ Số Chất Lượng Nước WQI Sông Bồ Xuyên

Việc tính toán chỉ số chất lượng nước WQI cho sông Bồ Xuyên dựa trên các quy chuẩn Việt Nam (QCVN) và tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) về chất lượng nước. Các thông số như pH, DO, BOD5, COD, TSS, Amoni, Nitrat, và Photphat được đo đạc và phân tích để đánh giá mức độ ô nhiễm của sông.

3.2. Quan Trắc Chất Lượng Nước Sông Định Kỳ Cách Thực Hiện

Quan trắc chất lượng nước sông định kỳ là một hoạt động quan trọng để theo dõi diễn biến ô nhiễm và đánh giá hiệu quả của các biện pháp xử lý. Việc quan trắc cần được thực hiện tại các vị trí khác nhau trên sông, bao gồm cả thượng lưu và hạ lưu, để có cái nhìn tổng quan về tình trạng ô nhiễm.

3.3. Phương pháp đánh giá khả năng tiếp nhận nước thải và sức chịu tải của sông

Phương pháp này được thực hiện theo hướng dẫn tại Thông tư số 76/2017/TT- BTNMT ngày 29/12/2017 của Bộ Tài nguyên và Môi trường, và được căn cứ trên điều kiện cụ thể của khu vực nghiên cứu. Theo thông tin thu thập được từ cơ quan chính quyền tại địa phương, kết hợp khảo sát thực tế, thì mục đích tưới tiêu, thủy lợi lấy từ nguồn nước trên sông Bạch và sông Bồ Xuyên, tức là chất lượng nước phải đảm bảo QCVN 08 -MT:15/BTNMT mức B1 (Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt).

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Chất Lượng Nước Sông Bạch Giải Pháp

Nghiên cứu cho thấy chất lượng nước sông Bạch và sông Bồ Xuyên có sự khác biệt đáng kể giữa mùa mưa và mùa khô. Vào mùa mưa, nồng độ các chất ô nhiễm thường cao hơn do nước mưa cuốn trôi các chất thải từ khu vực xung quanh. Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng khả năng chịu tải của hai con sông này đã bị vượt quá, gây ra tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng. Việc kiểm soát nguồn thải và áp dụng các giải pháp xử lý nước thải là cần thiết để cải thiện chất lượng nước sông.

4.1. Phân Tích Chất Lượng Nước Sông Bồ Xuyên Theo Mùa

Phân tích chất lượng nước sông Bồ Xuyên theo mùa cho thấy nồng độ các chất ô nhiễm như BOD5, COD, TSS, và Coliforms thường cao hơn vào mùa mưa do nước mưa cuốn trôi các chất thải từ khu vực xung quanh. Điều này cho thấy cần có các biện pháp kiểm soát ô nhiễm hiệu quả hơn, đặc biệt là trong mùa mưa.

4.2. Giải Pháp Cải Thiện Chất Lượng Nước Sông Bạch Thái Bình

Để cải thiện chất lượng nước sông Bạch, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp như xây dựng và nâng cấp hệ thống xử lý nước thải, kiểm soát nguồn thải từ các khu công nghiệp và khu dân cư, tăng cường công tác tuyên truyền nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho cộng đồng, và phục hồi hệ sinh thái ven sông. Quản lý nguồn thải và giải pháp kỹ thuật cũng cần được áp dụng.

V. Quản Lý và Kiểm Soát Nguồn Thải Cải Thiện Nước Sông

Quản lý và kiểm soát nguồn thải đóng vai trò then chốt trong việc cải thiện chất lượng nước sông trên địa bàn Thái Bình. Việc rà soát, đánh giá và kiểm soát chặt chẽ các nguồn thải từ khu công nghiệp, khu dân cư và các hoạt động sản xuất kinh doanh là vô cùng cần thiết. Bên cạnh đó, cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường.

5.1. Hướng Dẫn Quản Lý Nguồn Thải Công Nghiệp Hiệu Quả

Các doanh nghiệp trong khu công nghiệp cần phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về xử lý nước thải, đảm bảo nước thải đạt tiêu chuẩn trước khi thải ra môi trường. Cần khuyến khích các doanh nghiệp áp dụng công nghệ xử lý nước thải tiên tiến và thân thiện với môi trường, đồng thời tăng cường giám sát hoạt động xả thải của các doanh nghiệp.

5.2. Nâng Cao Ý Thức Cộng Đồng Về Bảo Vệ Nguồn Nước Sông

Nâng cao ý thức cộng đồng về bảo vệ nguồn nước sông là một yếu tố quan trọng để đảm bảo sự bền vững của môi trường. Cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục về bảo vệ môi trường, khuyến khích người dân tham gia vào các hoạt động bảo vệ sông ngòi và lên án các hành vi gây ô nhiễm.

VI. Tương Lai Của Chất Lượng Nước Sông Hướng Đi Nào

Để đảm bảo tương lai bền vững cho chất lượng nước sông ở Thái Bình, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, doanh nghiệp và cộng đồng. Việc áp dụng các giải pháp công nghệ tiên tiến, quản lý hiệu quả nguồn thải và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường là những yếu tố then chốt. Đồng thời, cần có chính sách khuyến khích và hỗ trợ các hoạt động bảo vệ nguồn nước sông, tạo điều kiện cho sự phát triển kinh tế - xã hội hài hòa với bảo vệ môi trường.

6.1. Dự Án Cải Tạo Sông Đem Lại Hiệu Quả Gì

Các dự án cải tạo sông, bao gồm nạo vét lòng sông, xây dựng hệ thống thu gom nước thải, và phục hồi hệ sinh thái ven sông, có thể mang lại hiệu quả đáng kể trong việc cải thiện chất lượng nước. Tuy nhiên, cần đảm bảo các dự án được thực hiện một cách khoa học và bền vững, tránh gây ra các tác động tiêu cực đến môi trường.

6.2. Phát Triển Bền Vững Kết Hợp Kinh Tế Và Bảo Vệ Môi Trường Nước

Phát triển bền vững là chìa khóa để đảm bảo sự hài hòa giữa phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường nước. Cần khuyến khích các hoạt động sản xuất kinh doanh thân thiện với môi trường, áp dụng các tiêu chuẩn môi trường cao, và tạo ra một xã hội có ý thức về bảo vệ môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ô nhiễm nguồn nước sông tại Việt Nam đang trở thành vấn đề nghiêm trọng, đặc biệt ở các khu vực đô thị và công nghiệp. Theo báo cáo của Bộ Tài nguyên và Môi trường, lượng nước thải sinh hoạt và công nghiệp đổ vào các dòng sông ngày càng tăng, làm suy giảm chất lượng nước mặt, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân và hệ sinh thái. Thành phố Thái Bình, với các con sông nội đô như sông Bạch và sông Bồ Xuyên, đang đối mặt với tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng do nước thải chưa được xử lý triệt để. Tổng lượng nước thải đổ vào sông Bạch khoảng 18.727 m³/ngày đêm, trong đó nước thải công nghiệp chiếm 17.970 m³/ngày đêm, còn sông Bồ Xuyên tiếp nhận khoảng 4.238 m³/ngày đêm, chủ yếu là nước thải sinh hoạt.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá diễn biến chất lượng nước, tính toán chỉ số chất lượng nước Việt Nam (VN_WQI) và xác định khả năng chịu tải ô nhiễm của hai con sông này trên địa bàn thành phố Thái Bình. Nghiên cứu được thực hiện trong hai mùa mưa và khô, với phạm vi khảo sát tại 4 điểm lấy mẫu trên mỗi sông, nhằm cung cấp dữ liệu khoa học phục vụ công tác quản lý và bảo vệ môi trường nước. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc đề xuất các giải pháp kiểm soát ô nhiễm, nâng cao chất lượng nước, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và phát triển bền vững khu vực.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình đánh giá chất lượng nước và khả năng chịu tải ô nhiễm của nguồn nước mặt. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

• Lý thuyết sức chịu tải môi trường nước: Định nghĩa sức chịu tải là giới hạn tối đa các chất ô nhiễm mà nguồn nước có thể tiếp nhận mà không làm vượt quá các tiêu chuẩn chất lượng nước quy định. Khung lý thuyết này giúp xác định ngưỡng ô nhiễm tối đa cho phép nhằm bảo vệ mục đích sử dụng nước như tưới tiêu, sinh hoạt, thủy lợi.

• Mô hình chỉ số chất lượng nước (WQI): Chỉ số WQI tổng hợp các thông số quan trắc thành một thang điểm đánh giá mức độ ô nhiễm và khả năng sử dụng nguồn nước. Nghiên cứu áp dụng phương pháp tính VN_WQI theo Quyết định số 1460/QĐ-TCMT năm 2019, bao gồm 5 nhóm thông số: pH, thuốc bảo vệ thực vật, kim loại nặng, chất hữu cơ và dinh dưỡng, vi sinh vật.

Các khái niệm chính trong nghiên cứu gồm: tải lượng ô nhiễm, khả năng tiếp nhận nước thải, hệ số an toàn, chỉ số chất lượng nước VN_WQI, và các thông số ô nhiễm chủ yếu như BOD5, COD, NH4+, NO2-, PO43-.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp kế thừa dữ liệu từ các báo cáo khoa học trước đây và khảo sát thực địa. Nguồn dữ liệu chính bao gồm:

• Dữ liệu quan trắc chất lượng nước mặt tại 8 điểm lấy mẫu (4 điểm trên sông Bạch, 4 điểm trên sông Bồ Xuyên) trong hai đợt: mùa mưa (20/10/2021 - 20/11/2021) và mùa khô (23/02/2022 - 18/03/2022).

• Tổng cộng 160 mẫu nước mặt được phân tích theo quy định của Thông tư 76/2017/TT-BTNMT về đánh giá tải lượng ô nhiễm và sức chịu tải nguồn nước.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Tính toán tải lượng ô nhiễm tối đa cho phép và khả năng chịu tải của các thông số ô nhiễm theo công thức trực tiếp và gián tiếp quy định trong Thông tư 76/2017/TT-BTNMT.

• Tính toán chỉ số VN_WQI dựa trên các nhóm thông số quan trắc, sử dụng các công thức và bảng quy chuẩn theo Quyết định 1460/QĐ-TCMT.

• Phân tích so sánh diễn biến chất lượng nước giữa hai mùa và giữa các vị trí lấy mẫu.

Timeline nghiên cứu kéo dài trong khoảng 6 tháng, bao gồm thu thập dữ liệu, phân tích mẫu, tính toán và đánh giá kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Diễn biến chất lượng nước sông Bạch:

   • Mùa mưa, chỉ số BOD5 và COD tại các vị trí cầu Báng, cầu Thắng Cựu và cầu Phúc Khánh vượt giới hạn cho phép từ 1,1 đến 4,2 lần.
   • Hàm lượng NH4+ vượt giới hạn từ 1,8 đến 19 lần, NO2- vượt từ 1,8 đến 5,8 lần, PO43- vượt từ 1,1 đến 4,4 lần.
   • Mùa khô, các chỉ số ô nhiễm tăng cao hơn mùa mưa, BOD5 vượt 1,1-2,9 lần, COD vượt 1,1-3,4 lần, NH4+ vượt 4-27,8 lần, NO2- vượt 1,4-35,6 lần, PO43- vượt 1,2-4,6 lần.

2. Diễn biến chất lượng nước sông Bồ Xuyên:

   • Mùa mưa, BOD5 và COD vượt giới hạn từ 1,1 đến 3,2 lần, NH4+ vượt từ 1,2 đến 16 lần, NO2- vượt 1,4-6,4 lần, PO43- vượt 1,8-7,9 lần.
   • Mùa khô, các chỉ số ô nhiễm tăng mạnh, NH4+ vượt 14-51,7 lần, NO2- vượt 1,2-55,6 lần, PO43- vượt 1,03-7,3 lần.

3. Chỉ số chất lượng nước VN_WQI:

   • Sông Bạch dao động từ 43 (ô nhiễm xấu) đến 91 (rất tốt) trong mùa mưa, giảm xuống 45-79 trong mùa khô.
   • Sông Bồ Xuyên có VN_WQI từ 50 đến 69 (ô nhiễm trung bình đến xấu) trong cả hai mùa, điểm thấp nhất là 48 (ô nhiễm nặng).

4. Khả năng chịu tải ô nhiễm:

   • Cả hai sông không còn khả năng chịu tải đối với các thông số COD, BOD5, NH4+, NO3-, PO43-.
   • Sông Bạch vượt ngưỡng chịu tải từ 3 đến 217 lần tùy thông số, sông Bồ Xuyên vượt từ 1 đến 46 lần.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của ô nhiễm là do lượng lớn nước thải sinh hoạt và công nghiệp chưa được xử lý hoặc xử lý chưa đạt chuẩn, đặc biệt tại các khu dân cư và cụm công nghiệp quanh sông. Mùa khô làm giảm lưu lượng nước, làm giảm khả năng pha loãng và tự làm sạch của sông, dẫn đến nồng độ ô nhiễm tăng cao hơn so với mùa mưa. Kết quả so sánh với các nghiên cứu tại các sông đô thị khác ở Việt Nam và quốc tế cho thấy tình trạng ô nhiễm tương tự, với các chỉ tiêu hữu cơ và dinh dưỡng vượt ngưỡng nghiêm trọng.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh hàm lượng BOD5, COD, NH4+, NO2-, PO43- giữa các vị trí và mùa, cũng như bảng tổng hợp chỉ số VN_WQI và khả năng chịu tải để minh họa mức độ ô nhiễm và nguy cơ môi trường.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý nguồn thải:

   • Thiết lập và thực thi kế hoạch quản lý chất lượng nước, phân bổ hạn ngạch xả thải phù hợp nhằm đảm bảo không vượt quá sức chịu tải của sông.
   • Chủ thể thực hiện: Sở Tài nguyên và Môi trường, chính quyền địa phương.
   • Thời gian: Triển khai ngay trong 1-2 năm tới.

2. Nâng cao công tác thanh tra, kiểm tra:

   • Tăng cường giám sát, phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi xả thải trái phép, đặc biệt tại các khu công nghiệp và dân cư ven sông.
   • Chủ thể thực hiện: Thanh tra môi trường, công an môi trường.
   • Thời gian: Liên tục, ưu tiên trong 6 tháng đầu.

3. Đẩy mạnh thu gom và xử lý nước thải tập trung:

   • Xây dựng và nâng cấp hệ thống thu gom nước thải sinh hoạt và công nghiệp, đảm bảo xử lý đạt chuẩn trước khi xả ra môi trường.
   • Chủ thể thực hiện: Ban quản lý các khu công nghiệp, chính quyền thành phố.
   • Thời gian: 2-3 năm.

4. Áp dụng các biện pháp kỹ thuật cải tạo môi trường:

   • Thực hiện nạo vét bùn, sục khí, bơm nước sạch để tăng khả năng tự làm sạch và cải thiện chất lượng nước sông.
   • Chủ thể thực hiện: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, đơn vị môi trường chuyên ngành.
   • Thời gian: 1-2 năm.

5. Nâng cao nhận thức cộng đồng:

   • Tuyên truyền, giáo dục người dân về bảo vệ môi trường nước, hạn chế xả thải trực tiếp ra sông.
   • Chủ thể thực hiện: UBND phường, các tổ chức xã hội.
   • Thời gian: Liên tục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý môi trường địa phương:

   • Hỗ trợ xây dựng chính sách, kế hoạch quản lý chất lượng nước và kiểm soát ô nhiễm phù hợp với thực tế địa phương.

2. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành môi trường:

   • Cung cấp dữ liệu thực nghiệm, phương pháp đánh giá chất lượng nước và sức chịu tải, làm cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo.

3. Doanh nghiệp trong các khu công nghiệp:

   • Hiểu rõ tác động của hoạt động sản xuất đến môi trường nước, từ đó cải tiến công nghệ xử lý nước thải.

4. Cộng đồng dân cư sống ven sông:

   • Nâng cao nhận thức về ô nhiễm nguồn nước, tham gia bảo vệ môi trường và giám sát hoạt động xả thải.

Câu hỏi thường gặp

1. Chỉ số VN_WQI là gì và có ý nghĩa như thế nào?
   VN_WQI là chỉ số tổng hợp đánh giá chất lượng nước dựa trên nhiều thông số quan trắc. Chỉ số này giúp xác định mức độ ô nhiễm và khả năng sử dụng nước cho các mục đích khác nhau như sinh hoạt, tưới tiêu. Ví dụ, VN_WQI từ 91-100 cho thấy nước rất tốt, trong khi dưới 50 là ô nhiễm nặng.

2. Tại sao mùa khô chất lượng nước lại kém hơn mùa mưa?
   Mùa khô lưu lượng nước sông giảm, làm giảm khả năng pha loãng các chất ô nhiễm. Đồng thời, nhiệt độ cao thúc đẩy quá trình phân hủy kỵ khí, làm tăng nồng độ các chất ô nhiễm hữu cơ và dinh dưỡng như NH4+, NO2-.

3. Khả năng chịu tải của sông là gì?
   Đây là giới hạn tối đa các chất ô nhiễm mà sông có thể tiếp nhận mà không làm vượt quá tiêu chuẩn chất lượng nước. Khi vượt ngưỡng này, sông không thể tự làm sạch, dẫn đến ô nhiễm nghiêm trọng.

4. Các biện pháp kỹ thuật nào có thể cải thiện chất lượng nước sông?
   Bao gồm nạo vét bùn, sục khí để tăng oxy hòa tan, bơm nước sạch để pha loãng ô nhiễm, và xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung. Các biện pháp này đã được áp dụng thành công tại nhiều quốc gia.

5. Làm thế nào để cộng đồng dân cư tham gia bảo vệ nguồn nước?
   Người dân có thể tham gia bằng cách không xả rác, nước thải trực tiếp ra sông, tham gia các chương trình tuyên truyền, giám sát và báo cáo các hành vi gây ô nhiễm cho cơ quan chức năng.

Kết luận

• Nghiên cứu đã đánh giá chi tiết diễn biến chất lượng nước và mức độ ô nhiễm của sông Bạch và sông Bồ Xuyên trên địa bàn thành phố Thái Bình trong hai mùa mưa và khô.
• Chỉ số VN_WQI dao động từ mức ô nhiễm xấu đến ô nhiễm trung bình, phản ánh thực trạng ô nhiễm nghiêm trọng do nước thải sinh hoạt và công nghiệp chưa được xử lý triệt để.
• Khả năng chịu tải ô nhiễm của hai con sông đã vượt ngưỡng cho phép đối với các chỉ tiêu COD, BOD5, NH4+, NO3-, PO43-, đòi hỏi phải có biện pháp kiểm soát hiệu quả.
• Đề xuất các giải pháp quản lý nguồn thải, nâng cao công tác giám sát, xử lý nước thải tập trung và áp dụng biện pháp kỹ thuật cải tạo môi trường nước.
• Nghiên cứu mở hướng cho các nghiên cứu tiếp theo về biến động ô nhiễm theo mùa và các biện pháp xử lý phù hợp nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng và phát triển bền vững khu vực.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ nguồn nước sông Bạch và sông Bồ Xuyên là cần thiết cho tương lai xanh, sạch của thành phố Thái Bình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BÞ GIÁO DĂC VÀ ĐÀO T¾O VIâN HÀN LÂM KHOA HèC VÀ CÔNG NGHâ VIâT NAM HèC VIâN KHOA HèC VÀ CÔNG NGHâ ----------------------------- Nguyán Ph°¢ng Nhung NGHIÊN CĀU ĐÁNH GIÁ DIàN BI¾N CHÂT L¯ĀNG N¯àC VÀ TÍNH TOÁN CHä SÞ CHÂT L¯ĀNG N¯àC SÔNG B¾CH, SÔNG Bà XUYÊN TRÊN ĐæA BÀN THÀNH PHÞ THÁI BÌNH LUÀN VN TH¾C SĨ CÔNG NGHâ MÔI TR¯âNG Hà Nßi - 2023 iii MĂC LĂC DANH MĂC TĂ VI¾T TÂT. vi DANH MĂC BÀNG .1 Tình hình ô nhiám n°ác sông trên th¿ giái .2 Tình hình ô nhiám n°ác sông t¿i Viãt Nam .3 Tình hình ô nhiám t¿i sông B¿ch và sông Bá Xuyên å tånh Thái Bình .4 Mßt sß khái niãm liên quan đ¿n tính toán khÁ nng chçu tÁi. ĐÞI T¯ĀNG VÀ PH¯¡NG PHÁP NGHIÊN CĀU 44 2.2 Ph°¢ng pháp nghiên cāu. Phương pháp đánh giá tải lượng ô nhiễm.

Tính toán chỉ số chất lượng nước Việt Nam (VN_WQI) .3 Nßi dung khÁo sát, đo đ¿c, quan trÃc. K¾T QUÀ VÀ THÀO LUÀN. Đánh giá dián bi¿n chÃt l°āng n°ác t¿i sông B¿ch, sông Bá Xuyên 54 3. Diễn biến chất lượng nước tại sông Bạch.

Chất lượng nước sông Bạch vào mùa mưa. Chất lượng nước sông Bạch vào mùa khô. Diễn biến chất lượng nước tại sông Bồ Xuyên. Chất lượng nước sông Bồ Xuyên vào mùa mưa.

Chất lượng nước sông Bồ Xuyên vào mùa khô. Nghiên cāu tính toán chå sß chÃt l°āng n°ác (VN_WQI). Tính toán khÁ nng chçu tÁi cÿa 2 con sông tă các sß liãu quan trÃc. Tải lượng tối đa cho phép đối với nguồn nước sông Bạch và sông Bồ Xuyên.

Sức chịu tải hiện có của nguồn nước sông Bạch và sông Bồ Xuyên…………………………………………………………………. Đề xuÃt giÁi pháp kißm soát nguán thÁi trên sông. Quản lý nguồn thải. Giải pháp kỹ thuật.

72 TÀI LIâU THAM KHÀO. 76 v DANH MĂC TĂ VI¾T TÂT Tă vi¿t tÃt Ti¿ng Anh Ti¿ng Viãt NTSH Nước th¿i sinh hoạt BTNMT Bộ Tài Nguyên Môi Trưßng NTSX Nước th¿i s¿n xuÁt HTTN Hệ thống thoát nước Institute of IET Viện Công nghệ môi Environmental trưßng Technology WQI Water Quality Index Chỉ số chÁt lượng nước QCVN Quy chuẩn Việt Nam TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam HTTN Hệ thống thoát nước vi DANH MĂC HÌNH Hình 1: Hiện tượng các chết hàng loạt nổi trên hồ Tây. 40 Hình 2: Nước th¿i x¿ ra hệ thống sông tại TP. 41 Hình 3: Phạm vi nghiên cứu tại sông Bạch, sông Bồ Xuyên.

Error! Bookmark not defined. Hình 4: Biểu đồ thể hiện giá trị WQI sông Bạch vào mùa mưa và mùa khô 68 Hình 5: Biểu đồ thể hiện giá trị WQI sông Bồ Xuyên vào mùa mưa và mùa khô. 70 vii DANH MĂC BÀNG B¿ng 1. Thang điểm tính chỉ số chÁt lượng nước.

Thông số ph. Quy định các giá trị qi, bpi cho các thông số nhóm iv và v. Quy định các giá trị qi, bpi cho các thông số kim loại nặng (nhóm iii). Quy định các giá trị bpi và qi đối với do% bão hòa.

Vị trí quan trắc và lÁy mẫu nước tại sông bạch. Vị trí các điểm quan trắc và lÁy mẫu nước tại sông bồ xuyên. Giá trị wqi sông bồ xuyên, sông bạch á 2 mùa. Tổng t¿i lượng tối đa cho phép đối với nguồn nước sông bạch và sông bồ xuyên (kg/ngày).

70 B¿ng phụ lục 1. Kết qu¿ phân tích chÁt lượng nước sông bạch tại một số vị trí vào mùa mưa. 76 B¿ng phụ lục 2. Kết qu¿ phân tích chÁt lượng nước sông bạch tại một số vị trí vào mùa khô.

81 B¿ng phụ lục 3. Kết qu¿ phân tích chÁt lượng nước sông bồ xuyên tại một số vị trí vào mùa mưa. 85 B¿ng phụ lục 4. Kết qu¿ phân tích chÁt lượng nước sông bồ xuyên tại một số vị trí vào mùa khô.

89 B¿ng phụ lục 5. Thông số dự liệu tính toán wqi sông bạch (mùa mưa). 93 B¿ng phụ lục 6. Thông số dự liệu tính toán wqi sông bạch (mùa khô).

97 B¿ng phụ lục 7. Thông số dự liệu tính toán wqi sông bồ xuyên (mùa khô): 100 B¿ng phụ lục 8. Thông số dự liệu tính toán wqi sông bồ xuyên (mùa mưa) 103 Mä ĐÄU Lý do chén đề tài: ChÁt lượng nước sông á Việt Nam đang bị suy thoái trầm trọng, đặc biệt là những con sông ch¿y qua các khu vực dân cư, các khu/cụm công nghiệp, làng nghề. Nguy cơ suy thoái môi trưßng sinh thái do chÁt th¿i đang là một vÁn đề nan gi¿i á hầu khắp các đô thị cùng nhiều miền quê trong c¿ nước.

Vài năm gần đây, tốc độ phát triển của kinh tế và các ngành s¿n xuÁt ngày càng gia tăng kéo theo lượng nước th¿i sinh hoạt (NTSH) và nước th¿i s¿n xuÁt (NTSX) th¿i ra môi trưßng càng lớn khiến chÁt lượng nước suy gi¿m nghiêm trọng, đặc biệt là nguồn nước mặt. Theo đánh giá chung, hầu hết các dòng sông thuộc khu vực trung tâm nội đô đều đang bị ô nhiễm nặng do t¿i lượng lớn từ các chÁt hữu cơ, vô cơ, vi sinh vật… Các nguồn gây ô nhiễm ngày càng xuÁt hiện nhiều, đa dạng và khó kiểm soát. Trong khi đó, hệ thống thoát nước (HTTN) th¿i của khu vực trung tâm các đô thị là hệ thống kết hợp, bao gồm c¿ HTTN mưa, NTSH và NTSX. Cũng giống các tỉnh lân cận, các sông ch¿y qua khu vực dân cư thuộc thành phố Thái Bình gồm: sông Đoan Túc, sông Bạch, sông Bồ Xuyên, Vĩnh Trà đang bị ô nhiễm do tiếp nhận nước th¿i sinh hoạt và nước th¿i công nghiệp, điều này gây ra nhiều khó khăn đối với dân cư sống trong khu vực.

Đßi sống sinh hoạt của ngưßi dân bị ¿nh hưáng do nhiều nguồn tác động như: <Nước thải sinh hoạt của người dân tại phường Tiền Phong và nước thải của một số cơ sở sản xuất trong Cụm công nghiệp Phong Phú vẫn chưa đấu nối vào hệ thống xử lý nước thải chung của Cụm công nghiệp khiến nước sông Đoan Túc bị ô nhiễm; Nước thải sinh hoạt của các hộ dân sinh sống hai bên bờ sông và một lượng lớn nước thải chưa đạt tiêu chuẩn qua xử lý của cơ sở, xí nghiệp được xả thải thẳng ra sông Bạch; Hay sông Vĩnh Trà lại tiếp nhận một phần lượng nước thải từ Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thái Bình cùng với nước thải sinh hoạt của người dân chảy vào gây ô nhiễm nguồn nước; Sông Bồ Xuyên cũng tiếp nhận lượng nước thải sinh hoạt của các hộ dân và các nhà hàng kinh doanh tại hai bên bờ sông khiến nước có màu đen kịt, có mùi hôi.” Mặc dù đã có 01 hệ thống xử lý nước th¿i tập trung cùng hệ thống đưßng ống gom nước th¿i sinh hoạt đặt tại các cửa cống dọc hai bên bß các con sông nằm trên địa bàn thành phố Thái Bình nhưng các con sông như sông Bạch, Bồ Xuyên, sông Đoan Túc, sông Vĩnh Trà vẫn bị ô nhiễm. Theo luật B¿o vệ môi 36 trưßng, hệ thống thu gom nước th¿i và nước mưa tập trung bắt buộc ph¿i có á các khu đô thị, khu dân cư; chÁt th¿i sinh hoạt từ các khu dân cư, chÁt th¿i từ các hộ kinh doanh, s¿n xuÁt ph¿i được thu gom và xử lý trước khi th¿i ra môi trưßng. Nhưng thực tế thì các hoạt động xử lý á các khu đô thị, khu dân cư lại chưa đạt hiệu qu¿ cao, còn tồn tại nhiều nhược điểm. Các sông, hồ giß đây đã trá thành nơi trữ nước th¿i, tỷ lệ lượng nước th¿i qua xử lý kho¿ng 10 đến 12%, phần còn lại thì th¿i trực tiếp đến môi trưßng mà chưa qua quá trình xử lý.

Đây là lý do đã trực tiếp dẫn đến những tác động xÁu đến môi trưßng nước sông, hồ đô thị. Từ những lý do trên, nhằm đánh giá diễn biến chÁt lượng nước sông và tính toán chỉ số chÁt lượng nước của sông trong khu vực nội đô, học viên đã lựa chọn thực hiện nghiên cứu đề tài: <Nghiên cứu đánh giá diễn biến chất lượng nước và tính toán chỉ số chất lượng nước sông Bạch, sông Bồ Xuyên trên địa bàn thành phố Thái Bình.= nhằm mục tiêu gi¿m thiểu được mức độ ô nhiễm á 2 con sông Bạch và sông Bồ Xuyên. Măc đích nghiên cāu: - Nghiên cứu đánh giá diễn biến chÁt lượng nước trên sông Bạch, sông Bồ Xuyên. - Nghiên cứu đánh giá kh¿ năng chịu t¿i các chÁt ô nhiễm của sông Bạch, sông Bồ Xuyên.

Nßi dung nghiên cāu: - Tổng quan về chÁt lượng nước trên sông Bạch, sông Bồ Xuyên. - Tính toán và công bố chỉ số chÁt lượng nước (WQI) của sông Bạch, sông Bồ Xuyên. - Thực hiện đánh giá kh¿ năng chịu t¿i các chÁt ô nhiễm của sông Bạch, sông Bồ Xuyên. - Đưa ra một số gi¿i pháp gi¿m thiểu ô nhiễm tại sông Bạch, sông Bồ Xuyên.1 Tình hình ô nhiám n°ác sông trên th¿ giái Quá trình đô thị hóa và gia tăng dân số đã không ngừng gây tác động xÁu đến môi trưßng nước, dẫn đến sự suy thoái nghiêm trọng của hệ sinh thái dưới nước khi lượng nước th¿i sinh hoạt và công nghiệp đổ vào các sông tương đối lớn.

Báo cáo của Chương trình môi trưßng Liên hợp quốc - United Nations Environment Programme (UNEP) chỉ ra rằng có tới 60% nguồn nước từ các dòng sông tại 3 châu lục Á, Phi, Âu bị ô nhiễm. Theo Unicef, các quốc gia như Indonesia, Thái Lan, Philippines, Trung Quốc. Bangladesh với 1,2 triệu dân nhưng lượng nước đạt chuẩn để sử dụng chỉ đạt 15%. à Ireland, các con sông có mức độ ô nhiễm kho¿ng 30% trong khi chúng có vai trò quan trọng trong đßi sống con ngưßi.

Một loạt các thành phần gây ô nhiễm cho môi trưßng nước như các chÁt hữu cơ, kim loại, chÁt độc hại được tìm thÁy với định lượng rÁt cao dẫn đến hiện tượng phú dưỡng (t¿o ná hoa) đang diễn ra ngày một nhiều hơn [1-3]. Các nghiên cứu về chÁt lượng nước sông Hằng cho thÁy hàm lượng kim loại nặng cao như Hg (nồng độ 65-520 ppm), Pb (10-800 ppm), Cr (10-200 ppm) và Ni (10-130 ppm). Công nghiệp hóa chÁt, rác th¿i công nghiệp, rác th¿i sinh hoạt chưa qua xử lý, ngoài ra còn có phong tục hỏa táng thi thể rồi th¿ trôi trên sông Hằng là những lý do làm ô nhiễm nguồn nước của con sông này [4] Ngoài ra còn có các chÁt gây ô nhiễm như các chÁt độc hại khó phân hủy, dư lượng thuốc kháng sinh, thuốc b¿o vệ thực vật cũng thưßng xuyên được công bố trong các báo cáo kh¿o sát chÁt lượng các sông và hồ [1, 2]. Điều đó dẫn đến kh¿ năng tự làm sạch của dòng sông bị suy gi¿m cùng hệ sinh thái đô thị và môi trưßng nước ngầm bị ô nhiễm.