Đánh giá chất lượng nước mặt và khả năng chịu tải của sông Vàm Cỏ Đông

Đồ án đánh giá chất lượng nước mặt và khả năng chịu tải sông Vàm Cỏ Đông - ĐH Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM

• Tác giả: Tiền Lê Bảo Ngọc
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Tịnh Ấu
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Công nghệ Kỹ thuật Môi trường
• Đề tài: Đánh giá chất lượng nước mặt và khả năng chịu tải của sông Vàm Cỏ Đông
• Loại tài liệu: Đồ án tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng quan về chất lượng nước mặt và sức chịu tải sông Vàm Cỏ Đông

Sông Vàm Cỏ Đông giữ vai trò huyết mạch trong mạng lưới thủy văn khu vực Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ. Dòng sông cung cấp nguồn nước quan trọng cho sản xuất nông nghiệp, công nghiệp và sinh hoạt đô thị. Tốc độ đô thị hóa nhanh gây áp lực lớn lên hệ thống sinh thái thủy vực. Hoạt động xả thải không kiểm soát làm suy giảm nghiêm trọng độ sạch của nguồn nước mặt. Việc xác định sức chịu tải của dòng sông là nhiệm vụ cấp thiết. Công tác này giúp thiết lập giới hạn tiếp nhận các nguồn thải ô nhiễm. Nghiên cứu thực hiện thu thập dữ liệu đa kỳ tại tám trạm quan trắc cố định. Giai đoạn theo dõi kéo dài liên tục từ năm 2019 đến năm 2023. Kết quả đánh giá phản ánh chân thực hiện trạng biến động môi trường nước. Đây là căn cứ khoa học vững chắc phục vụ quy hoạch không gian phát triển kinh tế. Quản lý bền vững tài nguyên nước mặt sông Vàm Cỏ Đông đòi hỏi sự phối hợp liên vùng. Việc bảo vệ lưu vực sông tạo tiền đề duy trì an ninh nguồn nước lâu dài cho toàn vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

1.1. Đặc điểm tự nhiên và lưu vực sông Vàm Cỏ Đông

Lưu vực sông Vàm Cỏ Đông bắt nguồn từ Campuchia rồi chảy qua địa bàn tỉnh Tây Ninh và Long An. Hệ thống sông tiếp nhận lượng nước mưa lớn cùng chế độ bán nhật triều không đều từ Biển Đông. Đặc trưng thủy văn này làm chậm quá trình tự làm sạch tự nhiên của dòng nước vào mùa kiệt. Các nhánh phụ lưu dày đặc kết nối mạng lưới kênh rạch nội đồng phục vụ tưới tiêu. Chế độ dòng chảy thay đổi sâu sắc theo hai mùa mưa và mùa khô rõ rệt. Địa hình bằng phẳng khiến dòng chảy tầng mặt di chuyển chậm vào các tháng triều cường. Đặc điểm hình thái sông ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng phân tán chất ô nhiễm. Việc nghiên cứu thủy văn giúp thiết lập mô hình tính toán tải lượng nước mặt chuẩn xác.

1.2. Mục tiêu đánh giá sức chịu tải sông Vàm Cỏ Đông

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là xác định khả năng tiếp nhận nước thải của thủy vực. Công tác đánh giá làm rõ ngưỡng giới hạn tải lượng chất ô nhiễm mà sông dung nạp được. Việc tính toán giúp cơ quan môi trường kiểm soát các nguồn xả thải công nghiệp và đô thị. Số liệu quan trắc hỗ trợ nhận diện các điểm nóng ô nhiễm hữu cơ và dinh dưỡng. Nghiên cứu cung cấp bức tranh chi tiết về hiện trạng chất lượng môi trường nước mặt. Đây là cơ sở khoa học để cấp phép xả nước thải vào nguồn nước theo quy định. Đánh giá sức chịu tải định hướng chiến lược phân bổ nguồn nước hợp lý giữa các ngành. Kết quả nghiên cứu bảo đảm cân bằng sinh thái và thúc đẩy kinh tế phát triển bền vững.

II. Thực trạng chất lượng nước mặt và sức chịu tải sông Vàm Cỏ Đông

Kết quả quan trắc giai đoạn 2019 - 2023 ghi nhận sự suy giảm chất lượng nước mặt cục bộ trên sông Vàm Cỏ Đông. Chỉ số WQI biến động mạnh qua các mùa trong năm và giữa các vị trí lấy mẫu. Mùa khô là giai đoạn chất lượng nước mặt suy giảm rõ rệt nhất. Nồng độ oxy hòa tan DO giảm thấp trong khi hàm lượng BOD5 và COD tăng cao. Tình trạng ô nhiễm hữu cơ và phú dưỡng hóa diễn ra thường xuyên tại các đoạn hạ lưu. Nguồn thải công nghiệp từ các khu chế xuất chưa qua xử lý triệt để gây áp lực lớn. Hoạt động canh tác nông nghiệp sử dụng phân bón hóa học cũng làm gia tăng lượng nitơ và photpho. Nước thải sinh hoạt từ các khu dân cư tập trung xả trực tiếp vào hệ thống kênh rạch. Khả năng tự làm sạch của sông bị suy giảm nghiêm trọng do dòng chảy chậm mùa kiệt. Nhiều phân đoạn sông rơi vào tình trạng vượt quá sức chịu tải tiếp nhận chất thải. Nguy cơ ô nhiễm diện rộng đe dọa trực tiếp đến hệ sinh thái thủy sinh vật và nguồn cấp nước.

2.1. Diễn biến chỉ số WQI tại các trạm quan trắc

Chỉ số chất lượng nước WQI tại tám trạm quan trắc phản ánh sự chênh lệch rõ rệt giữa các vùng. Khu vực thượng nguồn duy trì chỉ số WQI ở mức trung bình đến tốt. Tuy nhiên các đoạn sông chảy qua khu đô thị và cụm công nghiệp ghi nhận WQI xuống mức kém. Vào mùa kiệt, chỉ số WQI tại các trạm hạ lưu giảm mạnh do lưu lượng nước bổ cập thấp. Thông số amoni và vi sinh Coliform vượt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia nhiều lần. Ô nhiễm hữu cơ biểu hiện rõ nét qua nồng độ COD và BOD5 vượt ngưỡng cho phép. Diễn biến này chứng minh nguồn tiếp nhận đang chịu áp lực vượt mức tự làm sạch sinh học. Việc theo dõi chuỗi số liệu 2019 - 2023 hỗ trợ kịp thời công tác cảnh báo ô nhiễm môi trường.

2.2. Nguy cơ vượt ngưỡng sức chịu tải tiếp nhận nước thải

Sức chịu tải sông Vàm Cỏ Đông chạm ngưỡng báo động tại nhiều phân đoạn trọng yếu. Lưu vực phải tiếp nhận đồng thời nước thải công nghiệp, sinh hoạt và rửa trôi nông nghiệp. Một số đoạn sông không còn khả năng dung nạp thêm chất ô nhiễm hữu cơ và dinh dưỡng. Khi tải lượng chất thải vượt quá khả năng đồng hóa, dòng sông suy thoái chất lượng nhanh chóng. Hệ sinh thái thủy vực đối mặt nguy cơ cạn kiệt oxy hòa tan, gây hiện tượng cá chết hàng loạt. Các ngành khai thác nước hạ du chịu thiệt hại lớn về kinh tế và chi phí xử lý. Phân tích hiện trạng cho thấy sự cấp bách trong kiểm soát tổng lượng xả thải toàn lưu vực. Việc thiết lập hạn ngạch phát thải là giải pháp bảo vệ môi trường nước bền vững.

III. Phương pháp tính toán sức chịu tải sông Vàm Cỏ Đông và giải pháp

Đánh giá sức chịu tải sông Vàm Cỏ Đông áp dụng nghiêm ngặt các căn cứ pháp lý hiện hành. Nghiên cứu sử dụng Thông tư 76/2017/TT-BTNMT kết hợp Quyết định 1460/QĐ-TCMT để phân tích số liệu. Quy trình tính toán dựa trên phương trình cân bằng vật chất và lưu lượng dòng chảy mùa kiệt. Các thông số đặc trưng bao gồm BOD5, COD, amoni, nitrat và photphat tổng. Việc xác định tải lượng tiếp nhận tối đa giúp định lượng chính xác khả năng tự làm sạch của sông. Song song với tính toán, việc thực thi đồng bộ các giải pháp công nghệ và quản lý là điều bắt buộc. Toàn bộ cơ sở công nghiệp trong lưu vực phải hoàn thiện hệ thống xử lý nước thải đạt chuẩn trước khi xả thải. Các trạm quan trắc tự động liên tục cần được lắp đặt tại các cửa xả lớn. Việc ứng dụng công nghệ lọc sinh học và hồ điều hòa giúp giảm thiểu ô nhiễm từ dòng chảy tràn nông nghiệp. Chính quyền địa phương cần thắt chặt quy trình thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường. Sự phối hợp đồng bộ giữa giải pháp kỹ thuật và chế tài pháp lý tạo nền tảng bảo vệ bền vững nguồn nước.

3.1. Phương pháp tính toán theo Thông tư 76 và WQI

Phương pháp đánh giá sức chịu tải tuân thủ quy chuẩn của Thông tư 76/2017/TT-BTNMT. Mô hình dựa trên tương quan giữa lưu lượng dòng chảy và nồng độ giới hạn chất gây ô nhiễm. Công thức xác định khả năng tiếp nhận tính toán mức chênh lệch giữa tải lượng tối đa và tải lượng hiện có. Chỉ số WQI được xác định căn cứ theo Quyết định 1460/QĐ-TCMT với năm nhóm thông số. Các thông số được chia nhóm và gán trọng số thích hợp để phản ánh chuẩn xác nguy cơ ô nhiễm hữu cơ. Dữ liệu quan trắc tám trạm đo giai đoạn 2019 - 2023 cung cấp cơ sở đầu vào thực tế. Kết quả tính toán cung cấp bức tranh định lượng chi tiết cho từng đoạn sông riêng biệt.

3.2. Giải pháp kỹ thuật và quản lý bảo vệ lưu vực

Bảo vệ chất lượng nước sông Vàm Cỏ Đông đòi hỏi chiến lược can thiệp kỹ thuật toàn diện. Việc nâng cấp hệ thống xử lý nước thải tập trung tại các khu công nghiệp là ưu tiên hàng đầu. Nước thải sau xử lý bắt buộc đạt cột A theo quy chuẩn xả thải môi trường quốc gia. Địa phương cần xây dựng mạng lưới quan trắc tự động nhằm kiểm soát xả thải theo thời gian thực. Đối với nông nghiệp, cần khuyến khích canh tác hữu cơ và hạn chế lạm dụng phân bón hóa học. Các vùng đệm sinh thái ven sông cần được phục hồi để thanh lọc tự nhiên dòng chảy tràn. Bên cạnh đó, chính quyền địa phương cần thống nhất cơ chế phối hợp kiểm soát liên tỉnh. Giải pháp này giúp phục hồi sức chịu tải của sông nhanh chóng.

IV. Kết luận và ứng dụng quản lý sức chịu tải sông Vàm Cỏ Đông

Nghiên cứu đánh giá chất lượng nước mặt và sức chịu tải sông Vàm Cỏ Đông mang lại giá trị thực tiễn to lớn. Kết quả phân tích giai đoạn 2019 - 2023 phản ánh chính xác quy luật biến động môi trường thủy vực. Mô hình tính toán sức chịu tải cung cấp công cụ định lượng hỗ trợ nhà quản lý ra quyết định. Dữ liệu khoa học này là cơ sở quan trọng để phân vùng môi trường tiếp nhận chất thải. Cơ quan quản lý có thể sử dụng kết quả để cấp hạn ngạch xả thải cho từng doanh nghiệp cụ thể. Công tác quy hoạch phát triển các khu công nghiệp mới cần gắn liền với sức tải thực tế của từng phân đoạn sông. Việc ứng dụng nghiên cứu giúp hạn chế tối đa nguy cơ xung đột lợi ích sử dụng nước giữa các ngành kinh tế. Đây cũng là tài liệu tham khảo giá trị phục vụ xây dựng kế hoạch hành động ứng phó biến đổi khí hậu. Quản lý bền vững sức chịu tải tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển thịnh vượng của toàn vùng hạ lưu.

4.1. Ứng dụng trong cấp phép xả nước thải và phân vùng môi trường

Kết quả đánh giá sức chịu tải là căn cứ pháp lý để cấp phép xả nước thải vào sông Vàm Cỏ Đông. Cơ quan thẩm quyền xác định chính xác lưu lượng xả thải tối đa cho phép đối với từng nhà máy. Những phân đoạn sông đã quá tải sẽ dừng cấp phép tiếp nhận nguồn ô nhiễm hữu cơ mới. Phương pháp này bảo đảm chất lượng nước không bị suy giảm vượt quá khả năng đồng hóa tự nhiên. Phân vùng môi trường giúp định hướng quy hoạch các khu công nghiệp vào các khu vực còn khả năng chịu tải. Nhờ đó hoạt động sản xuất kinh doanh được kiểm soát chặt chẽ theo sức chứa sinh thái của dòng sông. Đây là giải pháp quản lý tiên tiến thay thế cho phương thức kiểm soát thụ động trước đây.

4.2. Định hướng phát triển kinh tế bền vững lưu vực sông

Bảo tồn sức chịu tải sông Vàm Cỏ Đông là chìa khóa bảo đảm an ninh tài nguyên nước. Sự thịnh vượng kinh tế của vùng Đông Nam Bộ phụ thuộc mật thiết vào độ sạch của dòng sông. Các địa phương cần chuyển dịch cơ cấu sản xuất sang các ngành công nghiệp xanh ít phát thải. Nông nghiệp tuần hoàn và ứng dụng công nghệ tưới tiết kiệm cần được nhân rộng trên diện rộng. Đồng thời mạng lưới trạm xử lý nước thải sinh hoạt đô thị phải được đầu tư đồng bộ. Quản trị môi trường nước dựa trên sức tải sinh thái sẽ hài hòa giữa mục tiêu tăng trưởng và bảo tồn tự nhiên. Nhờ đó lưu vực sông Vàm Cỏ Đông tiếp tục duy trì dòng chảy xanh phục vụ các thế hệ mai sau.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Sông Vàm Cỏ Đông là tuyến thủy văn giữ vai trò chiến lược đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của vùng Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ, trực tiếp đi qua địa bàn hai tỉnh Tây Ninh và Long An. Hệ thống sông vừa đảm nhận nhiệm vụ cung cấp nguồn nước cho sinh hoạt, tưới tiêu nông nghiệp, hoạt động sản xuất công nghiệp và giao thông thủy, vừa là nơi tiếp nhận lượng lớn nước thải từ các hoạt động nhân sinh trên lưu vực. Sự gia tăng dân số, tốc độ đô thị hóa nhanh chóng cùng với việc mở rộng các khu, cụm công nghiệp đã gây áp lực nghiêm trọng lên môi trường nước. Thực tế khảo sát của Sở Tài nguyên và Môi trường từ ngày 11/4 đến 21/5/2024 cho thấy tình trạng nước sông đổi màu đen và bốc mùi cục bộ vào cuối mùa khô (tháng 4 và tháng 5) tại nhiều khu vực như rạch Trưởng Chừa, rạch Bình Tranh, cảng Bến Kéo, cầu Gò Chai, cầu Bến Đình và khu vực xã Phước Chỉ. Nguyên nhân chính được xác định là do tiếp nhận gần 50.000 m³/ngày đêm nước thải sinh hoạt chưa qua xử lý từ thị xã Hòa Thành, thị trấn Gò Dầu, thị xã Trảng Bàng, thị trấn Châu Thành, cùng nước thải từ 2.977 cơ sở dịch vụ xả trực tiếp ra dòng tiếp nhận, kết hợp với sự bùng phát dày đặc của lục bình làm suy giảm nồng độ oxy hòa tan và thúc đẩy quá trình phân hủy kỵ khí.

Trước thực trạng đó, việc tính toán khả năng chịu tải và đánh giá chất lượng nước của dòng sông là cơ sở khoa học quan trọng cho công tác quản lý tài nguyên nước. Đề tài xác định các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể như sau:

• Mục tiêu nghiên cứu:

  1. Mục tiêu tổng quát: Đánh giá diễn biến chất lượng nước mặt và khả năng chịu tải của sông Vàm Cỏ Đông.
  2. Mục tiêu cụ thể:
     • Đánh giá diễn biến chất lượng nước mặt sông Vàm Cỏ Đông giai đoạn 2019 – 2023.
     • Đánh giá khả năng tiếp nhận nước thải và sức chịu tải của sông Vàm Cỏ Đông.

• Nhiệm vụ nghiên cứu:

  1. Tổng quan tài liệu, tìm hiểu các thông tin nền tảng về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và hiện trạng ô nhiễm sông Vàm Cỏ Đông.
  2. Tính toán chỉ số chất lượng nước Việt Nam (VN_WQI), phân tích diễn biến chất lượng nước mặt giai đoạn 2019 – 2023 theo chu kỳ mùa khô và mùa mưa.
  3. Đánh giá khả năng tiếp nhận nước thải và sức chịu tải của sông theo các quy định hiện hành.
  4. Tính toán, ước lượng tổng tải lượng ô nhiễm phát sinh từ các nguồn thải công nghiệp, sinh hoạt và chăn nuôi trên lưu vực.
  5. Đề xuất các giải pháp quản lý và công nghệ - kỹ thuật nhằm bảo vệ chất lượng nước sông.

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là hiện trạng chất lượng nước mặt và khả năng chịu tải của sông Vàm Cỏ Đông. Phạm vi nghiên cứu về không gian bao gồm 8 vị trí quan trắc cố định trên dòng chính sông Vàm Cỏ Đông, trải dài từ khu vực giáp ranh Long An – Tây Ninh đến hạ lưu huyện Tân Trụ. Phạm vi thời gian tập trung vào chuỗi dữ liệu quan trắc 5 năm liên tục, từ năm 2019 đến năm 2023, với các đợt thu mẫu được phân chia theo mùa khô (tháng 11 và tháng 3) và mùa mưa (tháng 6 và tháng 9).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận được xây dựng dựa trên hệ thống cơ sở pháp lý và hướng dẫn kỹ thuật chuyên ngành môi trường tại Việt Nam:

• Quyết định số 1460/QĐ-TCMT ngày 12/11/2019 của Tổng cục Môi trường về việc ban hành Hướng dẫn kỹ thuật tính toán và công bố chỉ số chất lượng nước Việt Nam (VN_WQI).
• Thông tư số 76/2017/TT-BTNMT và Thông tư số 02/2022/TT-BTNMT của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, trong đó Điều 82 quy định về phương pháp đánh giá khả năng tiếp nhận nước thải, sức chịu tải của nguồn nước sông, hồ dựa trên các thông số tải lượng chủ yếu gồm COD, BOD₅, Amoni, tổng Nitơ và tổng Phốt-pho.
• Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt QCVN 08-MT:2023/BTNMT (thay thế cho QCVN 08-MT:2015/BTNMT) làm căn cứ đối chiếu giới hạn nồng độ các chất ô nhiễm.

Các phương pháp nghiên cứu thực tế được tác giả triển khai bao gồm:

• Phương pháp thu thập và tổng hợp tài liệu: Thu thập thông tin từ các báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM), niên giám thống kê giai đoạn 2019 – 2023, quy hoạch tài nguyên nước của tỉnh Long An và Tây Ninh.
• Phương pháp kế thừa và xử lý số liệu: Tiếp nhận có chọn lọc dữ liệu từ các chương trình quan trắc môi trường định kỳ của Chi cục Bảo vệ Môi trường tỉnh Long An, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Tây Ninh và Trung tâm Quan trắc Tài nguyên và Môi trường miền Nam. Sử dụng toán thống kê để phân loại, tổng hợp số liệu theo mùa khô và mùa mưa, so sánh giá trị quan trắc thực tế với quy chuẩn kỹ thuật.
• Phương pháp tính toán chỉ số VN_WQI: Xử lý 11 thông số quan trắc được chia thành các nhóm: Nhóm I (pH), Nhóm III (kim loại nặng gồm Pb, Cd, Cr), Nhóm IV (thông số hữu cơ và dinh dưỡng gồm DO, BOD₅, COD, N-NH₄⁺, P-PO₄³⁻, N-NO₃⁻, N-NO₂⁻). Thuật toán tính toán bao gồm việc tính giá trị DO % bão hòa dựa trên nhiệt độ môi trường nước, xác định các mức giá trị phụ $q_i$, $BP_i$, và áp dụng công thức tính WQI tổng hợp có xét trọng số đối với thủy vực chịu ô nhiễm hữu cơ. Thang đánh giá chất lượng nước phân thành 6 khoảng giá trị: 91–100 (Rất tốt), 76–90 (Tốt), 51–75 (Trung bình), 26–50 (Xấu), 10–25 (Kém), và dưới 10 (Ô nhiễm rất nặng).
• Phương pháp đánh giá sức chịu tải và tải lượng ô nhiễm: Xác định tải lượng tối đa của thông số chất lượng nước mặt ($L_{td}$), tải lượng thông số hiện có trong nguồn nước ($L_{nn}$), và tải lượng từ nguồn thải xả vào sông ($L_{t}$) theo các công thức quy định tại Thông tư 76/2017/TT-BTNMT và Thông tư 02/2022/TT-BTNMT; kết hợp tính toán tải lượng ô nhiễm phát sinh từ nước thải sinh hoạt, chăn nuôi và công nghiệp.

Nguồn dữ liệu của đề tài bắt nguồn từ kết quả đo đạc thực nghiệm 11 thông số chất lượng nước tại 8 trạm quan trắc trên sông Vàm Cỏ Đông với tần suất 2 đến 4 đợt/năm trong giai đoạn 2019 – 2023.

Nội dung chính theo từng chương

Phần Mở đầu

Tác giả trình bày tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh các nguồn nước mặt Nam Bộ đang chịu tác động lớn từ biến đổi khí hậu và quá trình phát triển kinh tế nhanh. Nêu rõ 2 mục tiêu cụ thể, xác định đối tượng là chất lượng nước và sức chịu tải của tuyến sông Vàm Cỏ Đông qua 8 trạm quan trắc giai đoạn 2019 – 2023. Khẳng định ý nghĩa khoa học trong việc hoàn thiện phương pháp luận đánh giá sức chịu tải nguồn nước mặt và ý nghĩa thực tiễn cung cấp luận cứ cho công tác kiểm soát nguồn thải tại Long An và Tây Ninh.

Chương 1: Tổng quan nghiên cứu

Chương này khái quát các đặc điểm tự nhiên và thủy văn của sông Vàm Cỏ Đông: bắt nguồn từ tỉnh Svay Rieng (Campuchia) với tên gọi Prek Kampong Spean, khi vào Việt Nam có tên gọi bản địa là sông Cái Cay, chảy qua các huyện Gò Dầu, Hòa Thành, Bến Cầu (Tây Ninh) rồi tiếp tục qua Đức Hòa, Bến Lức, Tân Trụ (Long An), hợp lưu với sông Vàm Cỏ Tây tạo thành sông Vàm Cỏ đổ ra sông Soài Rạp và Biển Đông. Tác giả phân tích hiện trạng suy giảm chất lượng nước, tình trạng cá chết bất thường và tác động cản trở dòng chảy, làm suy giảm DO của thảm thực vật lục bình vào mùa khô năm 2024.

Về mặt học thuật, tác giả tổng hợp các công trình quốc tế về khả năng chịu tải và chất lượng nước (như nghiên cứu sông Ngrowo của N Lusiana năm 2020; sông Elands của Sandile Dlamini năm 2019; sông Batang Kuranji của I Dewata năm 2018; sông Nile của Amaal M. Abdel - Satar năm 2019; sông Semenyih của Fawaz Al-Badaii năm 2013; sông Ogun của Oketola; sông Gomti của Singh) và các nghiên cứu tại Việt Nam (Lê Ngọc Tuấn tại Bình Dương năm 2018; Nguyễn Ngọc Trinh tại sông Hàm Luông năm 2023; Nguyễn Lan Hương tại sông Tô Lịch năm 2023; Nguyễn Thị Thanh Hải tại Thái Bình năm 2023; Trần Sỹ Hải tại Bắc Ninh năm 2022; Trần Trung Giang tại Sóc Trăng năm 2020; Nguyễn Văn Hồng tại sông Sài Gòn - Đồng Nai năm 2023; Nguyễn Thành Tâm tại Cần Thơ năm 2021; Đặng Văn Tý tại Búng Bình Thiên năm 2016). Từ đó rút ra kết luận về sự cần thiết của việc kết hợp chỉ số WQI và mô hình tính toán tải lượng để kiểm soát ô nhiễm nước sông.

Chương 2: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Trình bày sơ đồ quy trình nghiên cứu gồm 5 bước logic: thu thập tài liệu, chọn lọc dữ liệu quan trắc, tính toán WQI và tải lượng ô nhiễm, đánh giá hiện trạng cùng khả năng chịu tải, và đề xuất biện pháp xử lý. Tác giả thiết lập thông tin mạng lưới 8 trạm quan trắc cố định trên dòng sông:

Ký hiệu	Vị trí quan trắc	Mục đích và nguồn tác động tiềm ẩn
VCĐ-01	Vàm Bà Mảng (giáp ranh Long An – Tây Ninh)	Điểm biên trên sông Vàm Cỏ Đông thuộc Long An; theo dõi lan truyền ô nhiễm từ thượng nguồn Tây Ninh và rạch Bà Mảng.
VCĐ-02	Hạ lưu cầu Đức Huệ 300 m (ngã ba sông)	Đánh giá ảnh hưởng nước thải sinh hoạt từ thị trấn Hiệp Hòa và thị trấn Đông Thành; theo dõi lan truyền ô nhiễm theo triều.
VCĐ-03	Chợ Trà Cú, xã Hòa Khánh Tây	Đánh giá tác động tích hợp từ khu dân cư, chợ Trà Cú và nước thải thị trấn Hậu Nghĩa.
VCĐ-04	Hợp lưu kênh Xáng Lớn – sông Vàm Cỏ Đông	Theo dõi lan truyền ô nhiễm từ kênh Xáng Lớn, nước thải công ty Trương Hiệp Thạnh và Cụm công nghiệp Quốc Quang.
VCĐ-05	Kênh Nước Mục – Vàm Cỏ Đông	Theo dõi ảnh hưởng nước thải từ các nhà máy ven sông đoạn từ kênh Nước Mục đến sông Bến Lức (khoảng 3,5 km).
VCĐ-06	Hạ lưu cảng Bourbon 500 m (hợp lưu rạch Chanh)	Đánh giá tác động tích hợp từ dân cư thị trấn Bến Lức, các khu công nghiệp, cơ sở phân tán và giao thông thủy.
VCĐ-07	Hợp lưu sông Đôi Ma – Vàm Cỏ Đông	Theo dõi nước thải từ Cụm công nghiệp Kiến Thành (Cần Đước), các cơ sở sản xuất bột gần rạch Đôi Ma và giao thông thủy.
VCĐ-08	Phà Tân Phước Tây – Tân Trụ	Vị trí hạ lưu; theo dõi sự lan truyền và phân tán ô nhiễm dọc tuyến sông chính chịu ảnh hưởng của chế độ thủy triều.

Chương này trình bày chi tiết thuật toán tính toán VN_WQI theo Quyết định 1460/QĐ-TCMT, công thức tính toán tải lượng tối đa, tải lượng hiện có và tải lượng tiếp nhận của sông đối với từng thông số ô nhiễm theo Thông tư 76/2017/TT-BTNMT và Thông tư 02/2022/TT-BTNMT, kèm theo phương pháp ước tính tải lượng phát sinh từ nước thải sinh hoạt, chăn nuôi và công nghiệp.

Chương 3: Kết quả nghiên cứu và đề xuất giải pháp

Nội dung chương tập trung vào các kết quả phân tích số liệu:

• Diễn biến 11 thông số quan trắc (pH, DO, BOD₅, COD, N-NH₄⁺, P-PO₄³⁻, N-NO₃⁻, N-NO₂⁻, Pb, Cd, Cr) giai đoạn 2019 – 2023: Nồng độ các chất ô nhiễm hữu cơ và dinh dưỡng tăng cao rõ rệt vào mùa khô, hàm lượng oxy hòa tan (DO) xuống thấp; chất lượng nước cải thiện đáng kể vào mùa mưa nhờ lưu lượng dòng chảy tăng và sự pha loãng tự nhiên.
• Tính toán chỉ số VN_WQI: Thể hiện chất lượng nước phân hóa theo không gian và thời gian từ năm 2019 đến năm 2023. Các điểm VCĐ-04, VCĐ-05, VCĐ-06 ghi nhận chất lượng nước suy giảm ở mức trung bình đến xấu do tiếp nhận nước thải công nghiệp và đô thị tập trung.
• Sức chịu tải của sông Vàm Cỏ Đông: Trình bày chi tiết các bảng tải lượng tối đa theo QCVN 08-MT:2023/BTNMT, tải lượng hiện có tại 8 trạm và tải lượng tiếp nhận nước thải qua 4 đợt khảo sát năm 2023. Khả năng tiếp nhận của sông đối với các chất hữu cơ (COD, BOD₅) và dinh dưỡng (Amoni, Nitơ, Phốt-pho) tại một số đoạn sông đã ở mức cảnh báo hoặc không còn khả năng tiếp nhận thêm nước thải chưa qua xử lý.
• Phân tích nguồn phát sinh ô nhiễm năm 2023: Đánh giá cơ cấu tải lượng đưa vào sông từ 3 nguồn chính: nước thải sinh hoạt đô thị/nông thôn, nước thải chăn nuôi gia súc/gia cầm và nước thải công nghiệp.
• Hệ thống giải pháp đề xuất: Đưa ra 2 nhóm biện pháp chính gồm:
  • Biện pháp cơ chế - chính sách quản lý: Hoàn thiện quy chế phối hợp kiểm soát ô nhiễm liên tỉnh Long An - Tây Ninh; tăng cường giám sát việc xả thải của các khu/cụm công nghiệp; kiểm soát thu gom nước thải sinh hoạt đô thị.
  • Biện pháp công nghệ - kỹ thuật: Áp dụng hệ thống hầm cầu tự hoại 3 ngăn đúng quy chuẩn; nhân rộng mô hình hầm biogas xử lý chất thải hữu cơ quy mô hộ gia đình; xây dựng sơ đồ công nghệ xử lý nước thải chăn nuôi chuyên biệt trước khi thải ra nguồn tiếp nhận.

Phần Kết luận và kiến nghị

Tổng kết lại các phát hiện chính về mức độ ô nhiễm, giá trị WQI và khả năng chịu tải của sông Vàm Cỏ Đông. Kiến nghị các cơ quan thẩm quyền bổ sung hệ thống trạm quan trắc tự động liên tục và chuẩn hóa việc quan trắc lưu lượng dòng chảy để nâng cao độ chính xác của các mô hình dự báo tải lượng tiếp nhận.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã ghi nhận và lượng hóa các kết quả nghiên cứu cụ thể:

• Phân tích toàn diện chuỗi dữ liệu 5 năm (2019 – 2023) của 11 thông số chất lượng nước tại 8 vị trí quan trắc. Kết quả cho thấy rõ quy luật biến thiên theo mùa: vào mùa khô (tháng 11 và tháng 3), các thông số ô nhiễm hữu cơ (BOD₅, COD) và dinh dưỡng (Amoni, Phốt-pho) tăng cao, trong khi giá trị DO suy giảm; vào mùa mưa (tháng 6 và tháng 9), các chỉ tiêu được cải thiện nhờ lượng nước mưa pha loãng.
• Kết quả tính toán VN_WQI giai đoạn 2019 – 2023 chỉ ra rằng chất lượng nước sông Vàm Cỏ Đông biến động từ mức trung bình đến xấu ở các đoạn sông tiếp nhận nguồn thải lớn như khu vực hợp lưu kênh Xáng Lớn (VCĐ-04), kênh Nước Mục (VCĐ-05) và hạ lưu cảng Bourbon (VCĐ-06). Đoạn sông thượng nguồn tại Vàm Bà Mảng (VCĐ-01) và đoạn hạ lưu tại Tân Trụ (VCĐ-08) có mức độ ô nhiễm thấp hơn nhưng vẫn chịu ảnh hưởng lan truyền theo triều.
• Tính toán chi tiết tải lượng chất ô nhiễm theo quy định của QCVN 08-MT:2023/BTNMT, Thông tư 76/2017/TT-BTNMT và Thông tư 02/2022/TT-BTNMT, xác định rõ sông Vàm Cỏ Đông bị quá tải cục bộ đối với COD, BOD₅ và các hợp chất chứa Nitơ, Phốt-pho tại các khu vực tập trung đông dân cư và cơ sở sản xuất.
• Đóng góp khoa học và thực tiễn của đề tài:
  • Cung cấp bức tranh toàn cảnh và hệ thống dữ liệu quan trắc thực nghiệm cập nhật về chất lượng nước mặt sông Vàm Cỏ Đông trong chu kỳ 2019 – 2023.
  • Áp dụng khung pháp lý mới về bảo vệ môi trường, kết hợp đánh giá chỉ số VN_WQI theo Quyết định 1460/QĐ-TCMT với quy định đánh giá sức chịu tải nguồn nước mặt theo Thông tư 02/2022/TT-BTNMT và QCVN 08-MT:2023/BTNMT.
  • Đề xuất các giải pháp kỹ thuật cụ thể (hầm tự hoại 3 ngăn, hầm biogas hộ gia đình, sơ đồ xử lý nước thải chăn nuôi) gắn liền với đặc thù kinh tế - xã hội của vùng nông thôn và đô thị ven sông.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận còn tồn tại một số điểm hạn chế do giới hạn về nguồn lực và phạm vi nghiên cứu:

• Dữ liệu nghiên cứu chủ yếu kế thừa từ các chương trình quan trắc định kỳ với tần suất 2 đến 4 đợt/năm tại 8 trạm cố định, chưa có chuỗi số liệu quan trắc tự động liên tục để đánh giá các dao động đột biến về nồng độ chất ô nhiễm theo từng thời điểm trong ngày hoặc theo từng đỉnh triều.
• Việc xác định lưu lượng sông tại các mặt cắt quan trắc để tính tải lượng tiếp nhận còn dựa nhiều vào số liệu thủy văn kế thừa và tính toán ước lượng, chưa thực hiện đo đạc thủy lực đồng thời tại thời điểm lấy mẫu nước mặt.
• Nghiên cứu tập trung tính toán tải lượng từ 3 nguồn thải chính (sinh hoạt, chăn nuôi, công nghiệp), chưa định lượng chi tiết tải lượng ô nhiễm phân tán từ hoạt động canh tác nông nghiệp trồng lúa, sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật trên toàn lưu vực.

Hướng nghiên cứu tiếp theo được đề xuất:

• Ứng dụng các mô hình toán thủy lực và chất lượng nước (như QUAL2Kw hoặc MIKE 11) kết hợp với số liệu đo đạc lưu lượng thực tế để mô phỏng sự lan truyền chất ô nhiễm theo không gian hai chiều dưới tác động của thủy triều.
• Tăng cường mạng lưới quan trắc tự động, quan trắc bổ sung nguồn thải nông nghiệp và nước chảy tràn bề mặt để nâng cao độ tin cậy trong đánh giá sức chịu tải của toàn lưu vực sông.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên cao học và cán bộ nghiên cứu chuyên ngành Công nghệ Kỹ thuật Môi trường, Quản lý Môi trường, Kỹ thuật Tài nguyên nước có thể tham khảo phương pháp tính toán chỉ số VN_WQI từng bước theo Quyết định 1460/QĐ-TCMT và quy trình tính tải lượng tiếp nhận nguồn nước mặt theo Thông tư 02/2022/TT-BTNMT.
• Các cơ quan quản lý nhà nước như Chi cục Bảo vệ Môi trường, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Long An và Tây Ninh sử dụng các kết quả đánh giá sức chịu tải và phân bổ nguồn ô nhiễm để phục vụ công tác cấp phép xả thải, quy hoạch lưu vực và kiểm soát ô nhiễm môi trường nước liên tỉnh.
• Phần đáng tham khảo nhất là Chương 2 và Chương 3, nơi trình bày chi tiết công thức toán học, bảng hệ số tính WQI cho từng nhóm chất và các bảng số liệu tải lượng tối đa, tải lượng hiện có của 8 trạm quan trắc trên sông Vàm Cỏ Đông.

Câu hỏi thường gặp

1. Tuyến sông Vàm Cỏ Đông trong nghiên cứu bắt nguồn từ đâu và chảy qua các địa phương nào?
Sông Vàm Cỏ Đông bắt nguồn từ phía Bắc tỉnh Svay Rieng (Campuchia) với tên gọi Prek Kampong Spean. Khi chảy vào Việt Nam qua biên giới, sông có tên bản địa là sông Cái Cay, lần lượt chảy qua các huyện Gò Dầu, Hòa Thành, Bến Cầu thuộc tỉnh Tây Ninh, sau đó qua các huyện Đức Hòa, Bến Lức, Tân Trụ thuộc tỉnh Long An, rồi hợp lưu với sông Vàm Cỏ Tây tạo thành sông Vàm Cỏ đổ ra sông Soài Rạp và Biển Đông.

2. Khóa luận bố trí bao nhiêu điểm quan trắc chất lượng nước và tần suất lấy mẫu như thế nào?
Nghiên cứu khảo sát 8 điểm quan trắc cố định dọc tuyến sông (ký hiệu từ VCĐ-01 đến VCĐ-08), từ vị trí Vàm Bà Mảng (giáp ranh Long An – Tây Ninh) đến bến phà Tân Phước Tây – Tân Trụ. Tần suất quan trắc từ năm 2019 đến 2023 được thực hiện từ 2 đến 4 đợt/năm, chia đều theo hai mùa: mùa khô (tháng 11 và tháng 3) và mùa mưa (tháng 6 và tháng 9).

3. Khóa luận sử dụng các văn bản quy chuẩn và hướng dẫn kỹ thuật nào để đánh giá chất lượng nước và sức chịu tải?
Nghiên cứu sử dụng Quyết định số 1460/QĐ-TCMT ngày 12/11/2019 của Tổng cục Môi trường để tính toán chỉ số chất lượng nước VN_WQI; áp dụng Thông tư 76/2017/TT-BTNMT kết hợp sửa đổi, bổ sung tại Điều 82 Thông tư 02/2022/TT-BTNMT của Bộ Tài nguyên và Môi trường để đánh giá tải lượng và sức chịu tải của sông; đồng thời dùng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 08-MT:2023/BTNMT để làm ngưỡng giới hạn so sánh.

4. Hiện tượng nước sông đổi màu đen và bốc mùi cục bộ vào cuối mùa khô năm 2024 xuất phát từ những nguyên nhân nào?
Theo kết quả khảo sát của cơ quan chức năng được trích dẫn trong đồ án, hiện tượng này xảy ra do sông tiếp nhận gần 50.000 m³/ngày đêm nước thải sinh hoạt chưa qua xử lý từ thị xã Hòa Thành, thị trấn Gò Dầu, thị xã Trảng Bàng, thị trấn Châu Thành, cùng nước thải của khoảng 2.977 cơ sở dịch vụ xả trực tiếp ra môi trường. Đồng thời, sự phát triển bùng phát của lục bình phủ kín mặt sông làm giảm nồng độ oxy hòa tan (DO), gia tăng COD, BOD và thúc đẩy quá trình phân hủy kỵ khí.

5. Tác giả đề xuất những giải pháp công nghệ - kỹ thuật cụ thể nào để giảm thiểu ô nhiễm nguồn nước sông?
Các giải pháp công nghệ - kỹ thuật được đề xuất bao gồm: lắp đặt và vận hành đúng kỹ thuật mô hình hầm tự hoại 3 ngăn đối với nước thải sinh hoạt; xây dựng hầm biogas quy mô hộ gia đình để xử lý chất thải hữu cơ; và triển khai sơ đồ công nghệ xử lý nước thải chăn nuôi tập trung trước khi xả thải ra lưu vực sông.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Tiền Lê Bảo Ngọc đã hoàn thành việc đánh giá diễn biến chất lượng nước mặt và sức chịu tải của sông Vàm Cỏ Đông giai đoạn 2019 – 2023 dựa trên chuỗi số liệu thực nghiệm tại 8 trạm quan trắc. Kết quả nghiên cứu chỉ ra tình trạng ô nhiễm hữu cơ và dinh dưỡng tăng cao vào mùa khô tại các khu vực hợp lưu kênh rạch tiếp nhận nước thải công nghiệp và sinh hoạt đô thị. Bằng việc áp dụng các quy định cập nhật tại Quyết định 1460/QĐ-TCMT, Thông tư 02/2022/TT-BTNMT và QCVN 08-MT:2023/BTNMT, công trình đã cung cấp cơ sở khoa học và đề xuất các giải pháp kỹ thuật, quản lý thiết thực cho công tác bảo vệ môi trường nước lưu vực sông Vàm Cỏ Đông.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 Tổng quan nghiên cứu. 5 1 Tổng quan về sông Vàm Cỏ Đông .1 Sơ lược về Vàm Cỏ Đông .2 Tình trạng ô nhiễm sông Vàm Cỏ Đông .5 iv 2 Tổng quan các nghiên cứu .1 Tổng quan nghiên cứu về đánh giá khả năng chịu tải trên thế giới .2 Tổng quan các nghiên cứu về đánh giá khả năng chịu tải ở Việt Nam .3 Tổng quan nghiên cứu về đánh giá chất lượng nước mặt trên thế giới .4 Tổng quan nghiên cứu về đánh giá chất lượng nước mặt ở Việt Nam .5 Tầm quan trọng của việc đánh giá khả năng chịu tải của môi trường. 11 Chương 2 Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu .1 Tiến trình thực hiện đề tài .2 Phương pháp nghiên cứu .1 Phương pháp thu thập thông tin, tổng hợp tài liệu .2 Phương pháp kế thừa số liệu .3 Phương pháp xử lý, so sánh số liệu .2: Bản đồ vị trí các điểm quan trắc .4 Phương pháp đánh giá chất lượng nước thông qua chỉ số WQI .5 Phương pháp đánh giá khả năng chịu tải của sông .6 Xác định tải lượng tối đa của thông số chất lượng nước mặt .7 Xác định tải lượng của thông số chất lượng nước hiện có trong nguồn nước .8 Xác định tải lượng thông số ô nhiễm có trong nguồn nước thải .3 Phương pháp tính toán tải lượng ô nhiễm. Tính tải lượng các chất ô nhiễm từ nước thải công nghiệp.

Tính tải lượng các chất ô nhiễm từ nước thải sinh hoạt. 27 Chương 3: Kết quả nghiên cứu và đề xuất giải pháp .1 Phân tích, đánh giá diễn biến chất lượng nước mặt sông Vàm Cỏ Đông giai đoạn 2019-2023.1 Kết quả quan trắc giá trị pH .2 Kết quả quan trắc giá trị DO .3 Kết quả quan trắc giá trị BOD5 .4 Kết quả quan trắc giá trị COD .5 Kết quả quan trắc giá trị Amoni .6 Kết quả quan trắc giá trị Nitrate .7 Kết quả quan trắc giá trị Nitrit .8 Kết quả quan trắc giá trị PO4 .9 Kết quả quan trắc giá trị Pb .10 Kết quả quan trắc giá trị Cd .11 Kết quả quan trắc giá trị Cr .2 Tính toán chỉ số chất lượng nước mặt lưu vực sông Vàm Cỏ Đông giai đoạn 2019-2023.3 Đánh giá khả năng tiếp nhận nước thải sức chịu tải sông Vàm Cỏ Đông .2 Đánh giá sơ bộ khả năng tiếp nhận nước thải của lưu vực sông Vàm Cỏ Đông .4 Các nguyên nhân ảnh hưởng đến chất lượng nước mặt sông Vàm Cỏ Đông 72 3.1 Nguồn nước thải sinh hoạt .2 Nguồn thải từ hoạt dộng chăn nuôi .3 Nguồn nước thải công nghiệp. Tổng tải lượng ô nhiễm phát sinh trong khu vực .5 Đề xuất giải pháp để bảo vệ chất lượng nước sông Vàm Cỏ Đông .1 Biện pháp về cơ chế và chính sách quản lý .2 Các biện pháp về công nghệ - Kỹ thuật. 79 Kết luận và kiến nghị.

84 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 86 vii Danh mục bảng Bảng 2.1: Các vị trí quan trắc trên sông Vàm Cỏ Đông .2 :Đánh giá chỉ số chất lượng nước .3: Quy định các giá trị qi, BPi cho các thông số nhóm IV và V .4: Quy định các giá trị qi, BPi cho các thông số kim loại nặng (nhóm III) .5: Quy định các giá trị qi, BPi đối với DO% bão hòa .6: Quy định các giá trị qi, BPi đối với pH .7: Quy định trọng số của các nhóm thông số .1: Kết quả chỉ số chất lượng nước các thông số ô nhiễm tại vị trí VCĐ-01 .2: Kết quả chỉ số chất lượng nước các thông số ô nhiễm tại vị trí VCĐ-02 .3: Kết quả chỉ số chất lượng nước các thông số ô nhiễm tại vị trí VCĐ-03 .4: Kết quả chỉ số chất lượng nước các thông số ô nhiễm tại vị trí VCĐ-04 .5: Kết quả chỉ số chất lượng nước các thông số ô nhiễm tại vị trí VCĐ-05 .6: Kết quả chỉ số chất lượng nước các thông số ô nhiễm tại vị trí VCĐ-06 .7: Kết quả chỉ số chất lượng nước các thông số ô nhiễm tại vị trí VCĐ-07 .8: Kết quả chỉ số chất lượng nước các thông số ô nhiễm tại vị trí VCĐ-08 .9: Tải lượng tối đa các thông số chất lượng nước sông Vàm Cỏ Đông theo QCVN 08-MT:2023/BTNMT (cột B) .10: Tải lượng của thông số chất lượng nước hiện có trong nguồn nước sông Vàm Cỏ Đông tại vị trí VCĐ-01 giai đoạn 2019-2023 .11: Tải lượng của thông số chất lượng nước hiện có trong nguồn nước sông Vàm Cỏ Đông tại vị trí VCĐ-02 giai đoạn 2019-2023 .12: Tải lượng của thông số chất lượng nước hiện có trong nguồn nước sông Vàm Cỏ Đông tại vị trí VCĐ-03 giai đoạn 2019-2023 .13: Tải lượng của thông số chất lượng nước hiện có trong nguồn nước sông Vàm Cỏ Đông tại vị trí VCĐ-04 giai đoạn 2019-2023 .14: Tải lượng của thông số chất lượng nước hiện có trong nguồn nước sông Vàm Cỏ Đông tại vị trí VCĐ-05 giai đoạn 2019-2023 .15: Tải lượng của thông số chất lượng nước hiện có trong nguồn nước .64 sông Vàm Cỏ Đông tại vị trí VCĐ-06 giai đoạn 2019-2023 .16: Tải lượng của thông số chất lượng nước hiện có trong nguồn nước sông Vàm Cỏ Đông tại vị trí VCĐ-07 giai đoạn 2019-2023 .17: Tải lượng của thông số chất lượng nước hiện có trong nguồn nước sông Vàm Cỏ Đông tại vị trí VCĐ-08 giai đoạn 2019-2023 .18: Tải lượng tiếp nhận nước thải từ các thông số ô nhiễm tại các vị trí lấy mẫu đợt 1 năm 2023 theo phương pháp trực tiếp .19: Tải lượng tiếp nhận nước thải từ các thông số ô nhiễm tại các vị trí lấy mẫu đợt 2 năm 2023 theo phương pháp trực tiếp .20: Tải lượng tiếp nhận nước thải từ các thông số ô nhiễm tại các vị trí lấy mẫu đợt 3 năm 2023 theo phương pháp trực tiếp .21: Tải lượng tiếp nhận nước thải từ các thông số ô nhiễm tại các vị trí lấy mẫu đợt 4 năm 2023 theo phương pháp trực tiếp .22: Tải lượng các chất ô nhiễm từ nước thải chăn nuôi trên địa bàn lưu vực sông Vàm Cỏ Đông, năm 2023 .23: Tải lượng các chất ô nhiễm từ nước thải công nghiệp năm 2023 .24: Ước lượng tổng tải lượng các thông số ô nhiễm đưa vào sông Vàm Cỏ Đông. 76 ix Danh mục hình Hình 2.1: Quy trình thực hiện đề tài .2: Bản đồ vị trí các điểm quan trắc .1: Biểu đồ thể hiện sự thay đổi pH vào mùa khô trên sông Vàm Cỏ Đông giai đoạn 2019 – 2023 .2: Biểu đồ thể hiện sự thay đổi pH vào mùa mưa trên sông Vàm Cỏ Đông giai đoạn 2019 – 2023 .3: Biểu đồ thể hiện sự thay đổi DO vào mùa khô trên sông Vàm Cỏ Đông giai đoạn 2019 – 2023 .4: Biểu đồ thể hiện sự thay đổi DO vào mùa mưa trên sông Vàm Cỏ Đông giai đoạn 2019 – 2023 .5: Biểu đồ thể hiện sự thay đổi BOD5 vào mùa khô trên sông Vàm Cỏ Đông giai đoạn 2019 – 2023 .6: Biểu đồ thể hiện sự thay đổi BOD5 vào mùa mưa trên sông Vàm Cỏ Đông giai đoạn 2019 – 2023 .7: Biểu đồ thể hiện sự thay đổi COD vào mùa khô trên sông Vàm Cỏ Đông giai đoạn 2019 – 2023 .8: Biểu đồ thể hiện sự thay đổi COD vào mùa mưa trên sông Vàm Cỏ Đông giai đoạn 2019 – 2023 .9: Biểu đồ thể hiện sự thay đổi amoni vào mùa khô trên sông Vàm Cỏ Đông giai đoạn 2019 – 2023 .10: Biểu đồ thể hiện sự thay đổi amoni vào mùa mưa trên sông Vàm Cỏ Đông giai đoạn 2019 – 2023 .11: Biểu đồ thể hiện sự thay đổi nitrat mùa khô trên dọc sông Vàm Cỏ Đông giai đoạn 2019 – 2023 .12: Biểu đồ thể hiện sự thay đổi nitrat mùa mưa trên dọc sông Vàm Cỏ Đông giai đoạn 2019 – 2023 .13: Biểu đồ thể hiện sự thay đổi nitrit vào mùa khô trên sông Vàm Cỏ Đông giai đoạn 2019 – 2023 .14: Biểu đồ thể hiện sự thay đổi nitrit vào mùa mưa trên sông Vàm Cỏ Đông giai đoạn 2019 – 2023 .15: Biểu đồ thể hiện sự thay đổi photphat vào mùa khô trên sông Vàm Cỏ Đông giai đoạn 2019 – 2023 .16: Biểu đồ thể hiện sự thay đổi photphat vào mùa mưa trên sông Vàm Cỏ Đông giai đoạn 2019 – 2023 .17: Biểu đồ thể hiện sự thay đổi Pb vào mùa khô trên dọc sông Vàm Cỏ Đông giai đoạn 2019 – 2023 .18: Biểu đồ thể hiện sự thay đổi Pb vào mùa mưa trên dọc sông Vàm Cỏ Đông giai đoạn 2019 – 2023 .19: Biểu đồ thể hiện sự thay đổi Cd vào mùa khô trên dọc sông Vàm Cỏ Đông giai đoạn 2019 – 2023 .20: Biểu đồ thể hiện sự thay đổi Cd vào mùa mưa trên dọc sông Vàm Cỏ Đông giai đoạn 2019 – 2023 .21: Biểu đồ thể hiện sự thay đổi Cr vào mùa khô trên dọc sông Vàm Cỏ Đông giai đoạn 2019 – 2023 .22: Biểu đồ thể hiện sự thay đổi Cr mùa mưa trên dọc sông Vàm Cỏ Đông giai đoạn 2019 – 2023 .23: Chỉ số chất lượng nước mặt sông Vàm Cỏ Đông năm 2019 .24: Chỉ số chất lượng nước mặt sông Vàm Cỏ Đông năm 2020 .25: Chỉ số chất lượng nước mặt sông Vàm Cỏ Đông năm 2021 .26: Chỉ số chất lượng nước mặt sông Vàm Cỏ Đông năm 2022 .27: Chỉ số chất lượng nước mặt sông Vàm Cỏ Đông năm 2023 .28: Sơ đồ tỷ lệ tải lượng từ các nguồn thải của từng thông số ô nhiễm thải ra sông Vàm Cỏ Đông năm 2023 .29: Hầm cầu tự hoại 3 ngăn .30: Mô hình hầm biogas quy mô hộ gia đình .31: Sơ đồ công nghệ xử lý nước thải chăn nuôi .82 xii MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết đề tài Sông ngòi có vai trò vô cùng quan trọng đối với đời sống con người giúp hỗ trợ cho việc cung cấp nước sinh hoạt, phục vụ cho các hoạt động sản xuất nông nghiệp, công nghiệp và giao thông.

Sông là nguồn cấp nước chính cho con người, được sử dụng cho các hoạt động ăn uống, tắm giặt và sản xuất nước sạch. Trong nông nghiệp, nước được dùng cho hoạt động tưới tiêu cây trồng, đảm bảo năng suất mùa màng. Ngoài ra, sông còn hỗ trợ cho các ngành công nghiệp như dệt nhuộm, sản xuất giấy,… đồng thời đóng vai trò quan trọng trong phát triển giao thông đường thủy, giúp vận chuyển hàng hóa với chi phí thấp hơn so với đường bộ. Không chỉ vậy, sông cũng là nơi mang lại nguồn thủy hải sản to lớn để nuôi trồng và đánh bắt, tạo thu nhập cho nhiều hộ gia đình.

Bên cạnh những lợi ích kinh tế, sông còn giúp điều hòa khí hậu, giảm thiểu ngập úng vào mùa mưa, góp phần bảo vệ môi trường và duy trì đa dạng sinh học.