Đánh Giá Biến Động Sử Dụng Đất và Lớp Phủ Mặt Đất Dưới Tác Động Của Thủy Điện Sơn La

Luận văn thạc sĩ đánh giá biến động sử dụng đất và lớp phủ mặt đất do công trình thủy điện Sơn La bằng công nghệ viễn thám và GIS.

• Tác giả: Trần Đăng Ninh
• Người hướng dẫn: PGS. Đinh Thị Bảo Hoa
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Tự Nhiên
• Chuyên ngành: Bản đồ viễn thám và hệ thông tin địa lý
• Đề tài: Đánh Giá Biến Động Sử Dụng Đất Và Lớp Phủ Mặt Đất Dưới Tác Động Của Công Trình Thủy Điện Sơn La Bằng Công Nghệ Viễn Thám Và Gis
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC XÂY DỰNG BẢN ĐỒ BIẾN ĐỘNG SỬ DỤNG ĐẤT VÀ LỚP PHỦ MẶT ĐẤT BẰNG CÔNG NGHỆ VIỄN THÁM VÀ HỆ THÔNG TIN ĐỊA LÝ
• 1.1. Phương pháp luận đánh giá biến động sử dụng đất và lớp phủ mặt đất bằng công nghệ viễn thám và hệ thông tin địa lý
• 1.2. Các khái niệm, định nghĩa
• 1.3. Phương pháp ứng dụng công nghệ viễn thám và GIS trong xây dựng bản đồ hiện trạng sử dụng đất
• 1.4. Phương pháp ứng dụng công nghệ viễn thám và GIS trong xây dựng bản đồ biến động sử dụng đất và lớp phủ mặt đất
• 1.5. Cơ sở tư liệu phục vụ xây dựng bản đồ biến động sử dụng đất khu vực nghiên cứu
• 1.6. Tư liệu sử dụng
• 1.7. Phương pháp xây dựng bản đồ biến động sử dụng đất và lớp phủ mặt đất cho khu vực nghiên cứu
• 1.8. Quy trình công nghệ thành lập bản đồ biến động sử dụng đất và lớp phủ mặt đất
• 2. CHƯƠNG 2: CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN BIẾN ĐỘNG SỬ DỤNG ĐẤT VÀ LỚP PHỦ MẶT ĐẤT KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế xã hội khu vực nghiên cứu
• 2.2. Đặc điểm tự nhiên
• 2.3. Đặc điểm, thực trạng phát triển kinh tế, xã hội
• 2.4. Thủy điện Sơn La
• 3. CHƯƠNG 3: ĐÁNH GIÁ BIẾN ĐỘNG SỬ DỤNG ĐẤT VÀ LỚP PHỦ MẶT ĐẤT DƯỚI TÁC ĐỘNG CỦA THỦY ĐIỆN SƠN LA BẰNG CÔNG NGHỆ VIỄN THÁM VÀ GIS
• 3.1. Tích hợp thông tin, xây dựng CSDL biến động sử dụng đất
• 3.2. Xử lý ảnh viễn thám. Xử lý tư liệu bản đồ và thông tin địa lý
• 3.3. Tích hợp thông tin, hình thành CSDL phục vụ đánh giá biến động
• 3.4. Đánh giá biến động sử dụng đất và lớp phủ mặt đất
• 3.5. Hiện trạng tài nguyên đất tỉnh Sơn La khu vực lưu vực sông Đà năm 2003
• 3.6. Hiện trạng tài nguyên đất tỉnh Sơn La khu vực lưu vực sông Đà năm 2009
• 3.7. Hiện trạng tài nguyên đất tỉnh Sơn La khu vực lưu vực sông Đà năm 2014
• 3.8. So sánh cơ cấu sử dụng đất giữa khu vực trên đập và dưới đập
• 3.9. Biến động tài nguyên đất tỉnh Sơn La khu vực lưu vực sông Đà qua các năm
• 3.10. Đề xuất một số giải pháp sử dụng hợp lý tài nguyên đất khu vực nghiên cứu
• 3.11. Sử dụng đất bán ngập vùng lòng hồ thủy điện Sơn La
• 3.12. Đề xuất một số giải pháp canh tác trên đất dốc nhằm đảm bảo phát triển bền vững
• 3.13. Đánh giá tác động của việc xây dựng thủy điện tới sinh kế của người dân khu vực lưu vực sông
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Biến Động Sử Dụng Đất Tại Thủy Điện Sơn La

Thủy điện Sơn La là một trong những công trình thủy điện lớn nhất tại Việt Nam, có tác động sâu rộng đến môi trường và sử dụng đất trong khu vực. Việc đánh giá biến động sử dụng đất và lớp phủ mặt đất là cần thiết để hiểu rõ hơn về những thay đổi này. Nghiên cứu này sẽ sử dụng công nghệ viễn thám và GIS để phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến biến động sử dụng đất.

1.1. Khái Niệm Về Biến Động Sử Dụng Đất

Biến động sử dụng đất đề cập đến sự thay đổi trong cách thức sử dụng đất theo thời gian. Điều này có thể bao gồm việc chuyển đổi từ đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp, hoặc sự thay đổi trong lớp phủ mặt đất. Việc hiểu rõ khái niệm này là rất quan trọng trong việc đánh giá tác động của thủy điện.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Đánh Giá Môi Trường

Đánh giá tác động môi trường là một phần không thể thiếu trong quá trình phát triển dự án thủy điện. Nó giúp xác định các tác động tiêu cực có thể xảy ra và đề xuất các biện pháp giảm thiểu. Việc này không chỉ bảo vệ môi trường mà còn đảm bảo sự phát triển bền vững cho cộng đồng.

II. Vấn Đề Biến Động Sử Dụng Đất Tại Khu Vực Thủy Điện Sơn La

Khu vực xung quanh thủy điện Sơn La đã trải qua nhiều biến động trong việc sử dụng đất. Sự chuyển đổi này không chỉ ảnh hưởng đến môi trường mà còn tác động đến sinh kế của người dân địa phương. Việc phân tích các vấn đề này là cần thiết để đưa ra các giải pháp hợp lý.

2.1. Tác Động Của Thủy Điện Đến Sử Dụng Đất

Thủy điện Sơn La đã dẫn đến việc chuyển đổi lớn trong sử dụng đất, từ đất nông nghiệp sang đất xây dựng và mặt nước. Điều này đã làm thay đổi cấu trúc sử dụng đất trong khu vực, ảnh hưởng đến sinh kế của người dân.

2.2. Thách Thức Trong Quản Lý Đất Đai

Quản lý đất đai trong bối cảnh biến động sử dụng đất là một thách thức lớn. Cần có các chính sách và biện pháp quản lý hiệu quả để đảm bảo sử dụng hợp lý tài nguyên đất, đồng thời bảo vệ môi trường.

III. Phương Pháp Đánh Giá Biến Động Sử Dụng Đất Bằng Công Nghệ Viễn Thám

Công nghệ viễn thám và GIS đã trở thành công cụ hữu hiệu trong việc đánh giá biến động sử dụng đất. Các phương pháp này cho phép thu thập và phân tích dữ liệu một cách nhanh chóng và chính xác, giúp đưa ra những kết luận đáng tin cậy.

3.1. Ứng Dụng Công Nghệ Viễn Thám

Công nghệ viễn thám cho phép thu thập dữ liệu từ xa, giúp theo dõi biến động sử dụng đất một cách hiệu quả. Việc sử dụng ảnh vệ tinh Landsat là một ví dụ điển hình trong nghiên cứu này.

3.2. Tích Hợp GIS Trong Phân Tích Dữ Liệu

Hệ thống thông tin địa lý (GIS) giúp tích hợp và phân tích dữ liệu không gian, từ đó đưa ra những đánh giá chính xác về biến động sử dụng đất. Việc chồng xếp các lớp thông tin khác nhau giúp hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa các yếu tố.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Biến Động Sử Dụng Đất Tại Sơn La

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng biến động sử dụng đất tại khu vực Sơn La có sự thay đổi rõ rệt qua các năm. Các kết quả này không chỉ cung cấp thông tin quan trọng cho việc quản lý đất đai mà còn giúp định hướng cho các chính sách phát triển bền vững.

4.1. Phân Tích Biến Động Qua Các Năm

Dữ liệu từ các năm 2003, 2009 và 2014 cho thấy sự chuyển đổi rõ rệt trong cấu trúc sử dụng đất. Việc phân tích này giúp xác định các xu hướng và dự báo tương lai cho khu vực.

4.2. Đề Xuất Giải Pháp Sử Dụng Đất Hợp Lý

Dựa trên kết quả nghiên cứu, một số giải pháp sử dụng đất hợp lý đã được đề xuất. Những giải pháp này nhằm đảm bảo phát triển bền vững và bảo vệ môi trường trong khu vực.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Biến Động Sử Dụng Đất Tại Thủy Điện Sơn La

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy rằng việc đánh giá biến động sử dụng đất là rất quan trọng trong bối cảnh phát triển thủy điện. Tương lai của khu vực này phụ thuộc vào việc áp dụng các giải pháp quản lý đất đai hiệu quả.

5.1. Tương Lai Của Quản Lý Đất Đai

Quản lý đất đai trong bối cảnh biến động sử dụng đất cần được cải thiện. Cần có các chính sách linh hoạt và hiệu quả để đáp ứng nhu cầu phát triển.

5.2. Định Hướng Phát Triển Bền Vững

Định hướng phát triển bền vững là cần thiết để bảo vệ môi trường và đảm bảo sinh kế cho người dân. Việc áp dụng công nghệ hiện đại trong quản lý đất đai sẽ là một yếu tố quan trọng trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN --------------------- Trần Đăng Ninh ĐÁNH GIÁ BIẾN ĐỘNG SỬ DỤNG ĐẤT VÀ LỚP PHỦ MẶT ĐẤT DƯỚI TÁC ĐỘNG CỦA CÔNG TRÌNH THỦY ĐIỆN SƠN LA BẰNG CÔNG NGHỆ VIỄN THÁM VÀ GIS LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC Hà Nội, 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN --------------------- Trần Đăng Ninh ĐÁNH GIÁ BIẾN ĐỘNG SỬ DỤNG ĐẤT VÀ LỚP PHỦ MẶT ĐẤT DƯỚI TÁC ĐỘNG CỦA CÔNG TRÌNH THỦY ĐIỆN SƠN LA BẰNG CÔNG NGHỆ VIỄN THÁM VÀ GIS Chuyên ngành: Bản đồ viễn thám và hệ thông tin địa lý Mã số: 60440214 LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. ĐINH THỊ BẢO HOA XÁC NHẬN HỌC VIÊN ĐÃ CHỈNH SỬA THEO GÓP Ý CỦA HỘI ĐỒNG Giáo viên hướng dẫn Chủ tịch hội đồng chấm luận văn thạc sĩ khoa học PGS. Đinh Thị Bảo Hoa PGS. Nguyễn Ngọc Thạch Hà Nội, 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là hoàn toàn trung thực. Mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đã được chỉ rõ nguồn gốc rõ ràng và được phép công bố. Hà Nội, ngày tháng năm 2018 TÁC GIẢ LUẬN VĂN Trần Đăng Ninh LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận văn này, tác giả xin được gửi lời cảm ơn chân thành tới các thầy, cô giáo trong Khoa Địa lý, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, các thầy cô trong Cục Bản đồ, Bộ Tổng Tham mưu, Quân đội nhân dân Việt Nam và các thầy, cô giáo trong Viện Địa lý, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã tạo điều kiện và giúp đỡ tác giả trong quá trình thực hiện và hoàn thiện luận văn. Tác giả xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc nhất tới PGS.TS Đinh Thị Bảo Hoa, người đã tận tình chỉ bảo và giúp đỡ tác giả trong suốt thời gian học tập, công tác và thực hiện luận văn này. Do thời gian và trình độ còn hạn chế nên luận văn chắc chắn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót, rất mong nhận được sự đóng góp của quý thầy cô và các bạn đồng nghiệp để luận văn được hoàn thiện hơn. Xin chân thành cảm ơn! TÁC GIẢ LUẬN VĂN Trần Đăng Ninh LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT . 4 DANH MỤC HÌNH ẢNH . 5 DANH MỤC BẢNG BIỂU . Tính cấp thiết . Mục tiêu nghiên cứu . Nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu . Phương pháp nghiên cứu . Cơ sở tài liệu. Kết quả đạt được . Ý nghĩa của luận văn . Bố cục của luận văn . 17 CHƢƠNG I: CƠ SỞ KHOA HỌC XÂY DỰNG BẢN ĐỒ BIẾN ĐỘNG SỬ DỤNG ĐẤT VÀ LỚP PHỦ MẶT ĐẤT BẰNG CÔNG NGHỆ VIỄN THÁM VÀ HỆ THÔNG TIN ĐỊA LÝ . Phương pháp luận đánh giá biến động sử dụng đất và lớp phủ mặt đất bằng công nghệ viễn thám và hệ thông tin địa lý . Các khái niệm, định nghĩa . Phương pháp ứng dụng công nghệ viễn thám và GIS trong xây dựng bản đồ hiện trạng sử dụng đất . Phương pháp ứng dụng công nghệ viễn thám và GIS trong xây dựng bản đồ biến động sử dụng đất và lớp phủ mặt đất . 28 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Cơ sở tư liệu phục vụ xây dựng bản đồ biến động sử dụng đất khu vực nghiên cứu. Tư liệu sử dụng . Phương pháp xây dựng bản đồ biến động sử dụng đất và lớp phủ mặt đất cho khu vực nghiên cứu . Quy trình công nghệ thành lập bản đồ biến động sử dụng đất và lớp phủ mặt đất . 34 CHƢƠNG II: CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN BIẾN ĐỘNG SỬ DỤNG ĐẤT VÀ LỚP PHỦ MẶT ĐẤT KHU VỰC NGHIÊN CỨU . Đặc điểm tự nhiên, kinh tế xã hội khu vực nghiên cứu . Đặc điểm tự nhiên . Đặc điểm, thực trạng phát triển kinh tế, xã hội . Thủy điện Sơn La . 42 CHƢƠNG III: ĐÁNH GIÁ BIẾN ĐỘNG SỬ DỤNG ĐẤT VÀ LỚP PHỦ MẶT ĐẤT DƢỚI TÁC ĐỘNG CỦA THUỶ ĐIỆN SƠN LA BẰNG CÔNG NGHỆ VIỄN THÁM VÀ GIS . Tích hợp thông tin, xây dựng CSDL biến động sử dụng đất . Xử lý ảnh viễn thám. Xử lý tư liệu bản đồ và thông tin địa lý . Tích hợp thông tin, hình thành CSDL phục vụ đánh giá biến động . Đánh giá biến động sử dụng đất và lớp phủ mặt đất . Hiện trạng tài nguyên đất tỉnh Sơn La khu vực lưu vực sông Đà năm 2003 . Hiện trạng tài nguyên đất tỉnh Sơn La khu vực lưu vực sông Đà năm 2009 . 73 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Hiện trạng tài nguyên đất tỉnh Sơn La khu vực lưu vực sông Đà năm 2014 . So sánh cơ cấu sử dụng đất giữa khu vực trên đập và dưới đập. Biến động tài nguyên đất tỉnh Sơn La khu vực lưu vực sông Đà qua các năm. Đề xuất một số giải pháp sử dụng hợp lý tài nguyên đất khu vực nghiên cứu . Sử dụng đất bán ngập vùng lòng hồ thủy điện Sơn La . Đề xuất một số giải pháp canh tác trên đất dốc nhằm đảm bảo phát triển bền vững . Đánh giá tác động của việc xây dựng thủy điện tới sinh kế của người dân khu vực lưu vực sông . 123 TÀI LIỆU THAM KHẢO . 124 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT CSDL Cơ sở dữ liệu DEM Digital Elevation Model - Mô hình số địa hình DSM Digital Surface Model - Mô hình số bề mặt DTM Đánh giá tác động môi trường GIS Geographic Information System - hệ thông tin địa lý HTSDĐ Hiện trạng sử dụng đất NDVI Normalized difference vegetation index - Chỉ số khác biệt thực vật PC Personal computer - Máy tính cá nhân RS Remote sensing - viễn thám UTM Universal Transverse Mercator 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH ẢNH Hình 1. Đập thủy điện Sơn La . Khu vực tái định cư . Phạm vi khu vực nghiên cứu . Quy trình thành lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất từ ảnh viễn thám bằng phương pháp giải đoán ảnh tự động . Quy trình thành lập bản đồ biến động sử dụng đất theo phương pháp bản đồ - bản đồ . Mô hình số độ cao tỉnh Sơn La . Phạm vi khu vực nghiên cứu . Sơ đồ các cảnh ảnh vệ tinh Landsat phủ trùm khu vực nghiên cứu . Một mảnh bản đồ địa hình tỷ lệ 1:50.000 trong khu vực nghiên cứu . Cơ sở dữ liệu nền địa lý tỷ lệ 1:50.000 khu vực nhà máy thủy điện Sơn La . Bản đồ hiện trạng sử dụng đất năm 2014 khu vực thị trấn Ít Ong - huyện Mường La . Chuyển đổi giá trị số về bức xạ . Hiệu chỉnh hình học . Kết quả hồi quy chuẩn hóa khác biệt thời gian kênh Xanh lá giữa hai ảnh Landsat năm 2003 và năm 2009 . Bình đồ ảnh Landsat khu vực nghiên cứu năm 2003 . Bình đồ ảnh Landsat khu vực nghiên cứu năm 2009 . Bình đồ ảnh Landsat khu vực nghiên cứu năm 2014 . Chú giải bản đồ hiện trạng sử dụng đất . Chú giải bản đồ biến động sử dụng đất . Lựa chọn mẫu giải đoán ảnh (ROI) . Phân loại ảnh có kiểm định Maximum Likelihood . Đánh giá độ chính xác phân loại ảnh . Bản đồ hiện trạng sử dụng đất khu vực trên đập năm 2003 . 68 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Bản đồ hiện trạng sử dụng đất khu vực dưới đập năm 2003 . Bản đồ hiện trạng sử dụng đất khu vực trên đập năm 2009 . Bản đồ hiện trạng sử dụng đất khu vực dưới đập năm 2009 . Bản đồ hiện trạng sử dụng đất khu vực trên đập năm 2014 . Bản đồ hiện trạng sử dụng đất khu vực dưới đập năm 2014 . Bản đồ biến động sử dụng đất khu vực trên đập giai đoạn 2003 - 2009. Bản đồ biến động sử dụng đất khu vực trên đập giai đoạn 2009 - 2014. Bản đồ biến động sử dụng đất khu vực dưới đập giai đoạn 2003 - 2009 . Bản đồ biến động sử dụng đất khu vực dưới đập giai đoạn 2009 - 2014 . Bản đồ độ dốc khu vực trên đập năm 2014 . Bản đồ độ dốc khu vực dưới đập năm 2014 . Mô hình SALT . Các xã thuộc tỉnh Sơn La nằm trong lưu vực sông Đà . 115 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 1. Hệ thống phân loại lớp phủ mặt đất để sử dụng với dữ liệu viễn thám (Nguyễn Ngọc Thạch 2005) . Các kênh phổ để tính NDVI trong các tư liệu viễn thám thông dụng . Diện tích ba loại rừng tỉnh Sơn La năm 2013 . Dân số trung bình phân theo huyện/thành phố thuộc tỉnh. Các ảnh Landsat chính được sử dụng trong lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất khu vực nghiên cứu . Giá trị ESUNλ cho các kênh của vệ tinh Landsat 7 ETM+ . Mẫu chìa khóa giải đoán . Số liệu thống kê sử dụng đất khu vực trên đập năm 2003 . Số liệu thống kê sử dụng đất khu vực dưới đập năm 2003 . Số liệu thống kê sử dụng đất khu vực trên đập năm 2009 . Số liệu thống kê sử dụng đất khu vực dưới đập năm 2009 . Số liệu thống kê sử dụng đất khu vực trên đập năm 2014 . Số liệu thống kê sử dụng đất khu vực dưới đập năm 2014 . Ma trận biến động sử dụng đất khu vực trên đập giai đoạn 2003-2009 . Thống kê biến động sử dụng đất khu vực trên đập giai đoạn 2003 - 2009 . Ma trận biến động sử dụng đất khu vực trên đập giai đoạn 2009-2014 . Thống kê biến động sử dụng đất khu vực trên đập giai đoạn 2009 - 2014 . Số liệu thống kê sử dụng đất khu vực trên đập các năm 2003, 2009, 2014. Ma trận biến động sử dụng đất khu vực dưới đập giai đoạn 2003 - 2009 . Thống kê biến động sử dụng đất khu vực dưới đập giai đoạn 2003 - 2009 . 97 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Ma trận biến động sử dụng đất khu vực dưới đập giai đoạn 2009 - 2014 . Thống kê biến động sử dụng đất khu vực dưới đập giai đoạn 2009 - 2014 . Số liệu thống kê sử dụng đất tỉnh Sơn La khu vực lưu vực sông Đà . Thống kê diện tích theo độ dốc địa hình khu vực trên đập năm 2014 .