Luận văn thạc sĩ đánh giá việc áp dụng đề cương môn học của giảng viên trong đào tạo theo học chế tín chỉ tại đại học quốc gia hà nội

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đánh giá việc áp dụng đề cương môn học của giảng viên trong đào tạo theo học chế tín chỉ tại đại, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Hương
• Người hướng dẫn: PGS.TS Đinh Thị Kim Thoa
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Đo lường và Đánh giá trong giáo dục
• Đề tài: Đánh giá việc áp dụng đề cương môn học của giảng viên trong đào tạo theo học chế tín chỉ tại Đại học Quốc gia Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Mục đích nghiên cứu
• 0.3. Giới hạn nghiên cứu
• 0.4. Ý nghĩa nghiên cứu của luận văn
• 0.5. Phương pháp nghiên cứu
• 0.6. Câu hỏi nghiên cứu
• 0.7. Giả thuyết nghiên cứu
• 0.8. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
• 0.9. Phương pháp thu thập thông tin
• 0.10. Phương pháp xử lý thông tin
• 0.11. Phạm vi, thời gian nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VÀ CƠ SỞ LÍ LUẬN
• 1.1. Các công trình nghiên cứu về việc áp dụng đề cương môn học trong học chế tín chỉ
• 1.2. Các nghiên cứu trên thế giới
• 1.3. Các công trình nghiên cứu trong nước
• 1.4. Một số vấn đề lí luận cơ bản
• 1.5. Vai trò của người giáo viên trong quá trình sư phạm
• 1.6. Nhiệm vụ của người giảng viên
• 1.7. Vài nét về học chế tín chỉ
• 1.8. Một số nét khác nhau giữa đào tạo theo niên chế & đào tạo theo tín chỉ
• 1.9. Tình hình áp dụng học chế tín chỉ ở Việt Nam
• 1.10. Phương pháp dạy - học trong học chế tín chỉ
• 1.11. Phương pháp kiểm tra đánh giá trong học chế tín chỉ
• 1.12. Đề cương môn học trong học chế tín chỉ
• 1.12.1. Khái niệm, vai trò của đề cương môn học
• 1.12.2. Yêu cầu về nội dung đề cương môn học trong học chế tín chỉ
• 1.13. Kết luận chương I
• 2. CHƯƠNG 2: TỔ CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Tổ chức nghiên cứu
• 2.2. Địa bàn và khách thể nghiên cứu
• 2.3. Một số thông tin về trường Đại học KHXH & NV
• 2.4. Mẫu nghiên cứu
• 2.5. Quy trình nghiên cứu
• 2.6. Phương pháp nghiên cứu
• 2.6.1. Phương pháp nghiên cứu tài liệu
• 2.6.2. Phương pháp phỏng vấn bán cấu trúc
• 2.6.3. Phương pháp điều tra bằng phiếu khảo sát
• 2.7. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG VIỆC ÁP DỤNG ĐCMH CỦA GIẢNG VIÊN
• 3.1. Nhận thức của giảng viên về vai trò của đề cương môn học
• 3.2. Mức độ sử dụng đề cương môn học của giảng viên
• 3.3. Mức độ cần thiết của các nội dung trong cấu trúc đề cương môn học
• 3.4. Kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI VIỆC ÁP DỤNG ĐCMH CỦA GIẢNG VIÊN
• 4.1. Ảnh hưởng của các yếu tố liên quan đến cá nhân
• 4.2. Ảnh hưởng của các yếu tố liên quan đến môi trường
• 4.3. Ảnh hưởng của cả 2 nhóm yếu tố liên quan đến cá nhân và môi trường
• 4.4. Dò tìm sự vi phạm các giả định cần thiết trong hồi quy tuyến tính
• 4.5. Kết luận chương 4
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về việc áp dụng đề cương môn học tại ĐHQGHN

Việc áp dụng đề cương môn học tại Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) là một trong những yếu tố quan trọng trong quá trình đào tạo theo học chế tín chỉ. Đề cương môn học không chỉ là tài liệu hướng dẫn cho giảng viên mà còn là công cụ giúp sinh viên nắm bắt được nội dung và yêu cầu của môn học. Theo nghiên cứu của Nguyễn Thị Thu Hương (2013), việc xây dựng và áp dụng đề cương môn học có ảnh hưởng lớn đến chất lượng giảng dạy và học tập.

1.1. Khái niệm và vai trò của đề cương môn học

Đề cương môn học được hiểu là tài liệu mô tả chi tiết nội dung, mục tiêu, phương pháp giảng dạy và đánh giá trong một môn học cụ thể. Nó đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng cho cả giảng viên và sinh viên trong quá trình học tập. Theo Altman và Cashin (1992), đề cương môn học giúp sinh viên hiểu rõ hơn về yêu cầu và kỳ vọng của giảng viên.

1.2. Lịch sử áp dụng đề cương môn học tại ĐHQGHN

ĐHQGHN đã bắt đầu áp dụng hệ thống đào tạo theo tín chỉ từ năm 2006, với mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục. Việc xây dựng đề cương môn học được quy định rõ ràng trong các văn bản hướng dẫn của trường, nhằm đảm bảo tính đồng bộ và hiệu quả trong giảng dạy.

II. Thách thức trong việc áp dụng đề cương môn học tại ĐHQGHN

Mặc dù việc áp dụng đề cương môn học tại ĐHQGHN đã đạt được nhiều kết quả tích cực, nhưng vẫn còn tồn tại một số thách thức. Những thách thức này có thể ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy và học tập. Theo nghiên cứu của Hương (2013), một trong những vấn đề lớn nhất là sự không đồng đều trong nhận thức và mức độ áp dụng đề cương giữa các giảng viên.

2.1. Nhận thức của giảng viên về vai trò của đề cương môn học

Nghiên cứu cho thấy rằng không phải tất cả giảng viên đều nhận thức đầy đủ về vai trò của đề cương môn học. Một số giảng viên vẫn coi nhẹ việc xây dựng và áp dụng đề cương, dẫn đến việc sinh viên không nhận được thông tin cần thiết.

2.2. Mức độ áp dụng đề cương môn học của giảng viên

Mức độ áp dụng đề cương môn học giữa các giảng viên tại ĐHQGHN không đồng đều. Một số giảng viên áp dụng rất nghiêm túc, trong khi một số khác lại không thực hiện đúng yêu cầu. Điều này gây ra sự khác biệt trong chất lượng giảng dạy và học tập.

III. Phương pháp cải thiện việc áp dụng đề cương môn học tại ĐHQGHN

Để nâng cao hiệu quả của việc áp dụng đề cương môn học, cần có những phương pháp cải thiện cụ thể. Các giải pháp này không chỉ giúp giảng viên nâng cao nhận thức mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho sinh viên trong quá trình học tập.

3.1. Đào tạo và bồi dưỡng giảng viên

Cần tổ chức các khóa đào tạo và bồi dưỡng cho giảng viên về cách xây dựng và áp dụng đề cương môn học. Việc này sẽ giúp giảng viên hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của đề cương và cách thức áp dụng hiệu quả.

3.2. Tăng cường giám sát và đánh giá

Cần có cơ chế giám sát và đánh giá việc áp dụng đề cương môn học của giảng viên. Việc này không chỉ giúp phát hiện những vấn đề tồn tại mà còn tạo động lực cho giảng viên cải thiện chất lượng giảng dạy.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại ĐHQGHN

Việc áp dụng đề cương môn học tại ĐHQGHN đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Nghiên cứu của Hương (2013) cho thấy rằng sinh viên có sự hài lòng cao hơn với chất lượng giảng dạy khi giảng viên áp dụng đề cương một cách hiệu quả.

4.1. Đánh giá từ sinh viên về đề cương môn học

Sinh viên đánh giá cao vai trò của đề cương môn học trong việc định hướng học tập. Họ cho rằng đề cương giúp họ nắm bắt được nội dung và yêu cầu của môn học một cách rõ ràng hơn.

4.2. Kết quả cải thiện chất lượng giảng dạy

Khi giảng viên áp dụng đề cương môn học một cách nghiêm túc, chất lượng giảng dạy và học tập được cải thiện rõ rệt. Điều này thể hiện qua kết quả học tập của sinh viên và sự hài lòng của họ đối với chương trình đào tạo.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai của đề cương môn học tại ĐHQGHN

Việc áp dụng đề cương môn học tại ĐHQGHN cần được tiếp tục cải thiện và phát triển. Các giải pháp đã đề xuất sẽ giúp nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập, đồng thời tạo ra một môi trường học tập tích cực cho sinh viên.

5.1. Tầm quan trọng của việc duy trì và cải tiến đề cương môn học

Duy trì và cải tiến đề cương môn học là cần thiết để đảm bảo chất lượng giáo dục. Việc này không chỉ giúp giảng viên có định hướng rõ ràng mà còn giúp sinh viên có được trải nghiệm học tập tốt hơn.

5.2. Hướng phát triển trong tương lai

Trong tương lai, ĐHQGHN cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các phương pháp mới trong việc xây dựng và áp dụng đề cương môn học. Điều này sẽ giúp nâng cao chất lượng giáo dục và đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường lao động.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việc áp dụng học chế tín chỉ trong đào tạo đại học tại Việt Nam đã trở thành một xu hướng tất yếu nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và tăng tính linh hoạt cho người học. Tại Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN), từ năm 2006, việc chuyển đổi sang đào tạo theo học chế tín chỉ được triển khai với bốn yếu tố cơ bản: chuyển đổi chương trình đào tạo, xây dựng đề cương môn học (ĐCMH), đổi mới phương pháp dạy học và đánh giá kết quả học tập. Đề cương môn học đóng vai trò then chốt trong việc định hướng quá trình dạy và học, giúp giảng viên và sinh viên có kế hoạch rõ ràng, đồng thời là công cụ quản lý hiệu quả cho nhà trường. Tuy nhiên, thực trạng áp dụng ĐCMH của giảng viên tại các trường thành viên của ĐHQGHN, đặc biệt là Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐH KHXH&NV), vẫn còn nhiều vấn đề cần được đánh giá và phân tích.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng việc áp dụng ĐCMH của giảng viên trong đào tạo theo học chế tín chỉ tại ĐH KHXH&NV, phân tích các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng. Nghiên cứu được thực hiện trong phạm vi 15 khoa và 1 bộ môn trực thuộc trường, với thời gian khảo sát từ tháng 4/2012 đến tháng 3/2013. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ quản lý đào tạo, nâng cao chất lượng giảng dạy và thúc đẩy quá trình đổi mới giáo dục đại học theo hướng hiện đại, lấy người học làm trung tâm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về vai trò của đề cương môn học trong đào tạo theo học chế tín chỉ, cùng với các khái niệm về phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá và quản lý giáo dục đại học. Hai lý thuyết trọng tâm được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết về vai trò của đề cương môn học (ĐCMH): ĐCMH được xem là hợp đồng bất thành văn giữa giảng viên và sinh viên, cung cấp thông tin về mục tiêu, nội dung, phương pháp dạy học và đánh giá kết quả học tập. ĐCMH giúp định hướng quá trình học tập, tạo sự thống nhất trong giảng dạy và là công cụ quản lý hiệu quả cho nhà trường.

2. Lý thuyết về phương pháp dạy học theo học chế tín chỉ: Phương pháp dạy học lấy người học làm trung tâm, khuyến khích tự học, tự nghiên cứu và phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề. Việc đổi mới phương pháp dạy học nhằm nâng cao tính chủ động, sáng tạo và năng lực tự học của sinh viên.

Các khái niệm chính bao gồm: đề cương môn học, học chế tín chỉ, phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá, vai trò giảng viên, và các yếu tố ảnh hưởng đến việc áp dụng ĐCMH.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định lượng và định tính nhằm đánh giá thực trạng và phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến việc áp dụng ĐCMH của giảng viên tại ĐH KHXH&NV.

• Nguồn dữ liệu:

  • Dữ liệu định lượng thu thập từ 178 giảng viên được chọn ngẫu nhiên đơn giản trong tổng số 330 giảng viên của trường.
  • Dữ liệu định tính thu thập qua 10 cuộc phỏng vấn bán cấu trúc với giảng viên được chọn ngẫu nhiên.

• Phương pháp phân tích:

  • Sử dụng phần mềm SPSS 16.0 và QUEST để xử lý, phân tích dữ liệu định lượng, bao gồm thống kê mô tả, phân tích ANOVA, hồi quy tuyến tính đa biến nhằm xác định các yếu tố ảnh hưởng.
  • Phân tích nội dung phỏng vấn để bổ sung, làm rõ các kết quả định lượng.

• Timeline nghiên cứu:

  • Thu thập dữ liệu từ tháng 4/2012 đến tháng 3/2013.
  • Xử lý và phân tích dữ liệu trong các tháng tiếp theo.
  • Hoàn thiện báo cáo và đề xuất giải pháp vào cuối năm 2013.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nhận thức của giảng viên về vai trò của ĐCMH:

   • Khoảng 85% giảng viên có nhận thức đúng và đầy đủ về vai trò quan trọng của ĐCMH trong đào tạo theo học chế tín chỉ.
   • Có sự khác biệt nhận thức đáng kể giữa giảng viên có học vị cao và thấp, cũng như giữa giảng viên có thâm niên công tác nhiều và ít (p < 0.05).

2. Mức độ áp dụng ĐCMH trong giảng dạy:

   • Trung bình mức độ áp dụng ĐCMH của giảng viên đạt khoảng 70%.
   • Tuy nhiên, có sự phân hóa rõ rệt: 40% giảng viên áp dụng thường xuyên, 30% áp dụng ở mức trung bình và 30% còn lại áp dụng hạn chế hoặc không áp dụng.
   • Mức độ áp dụng cũng khác biệt theo giới tính và kinh nghiệm giảng dạy.

3. Mức độ cần thiết của các nội dung trong cấu trúc ĐCMH:

   • Các nội dung như mục tiêu môn học, phương pháp dạy học, hình thức kiểm tra đánh giá được giảng viên đánh giá là rất cần thiết với tỷ lệ trên 90%.
   • Một số nội dung như thông tin liên hệ giảng viên, chính sách môn học được đánh giá cần thiết ở mức thấp hơn, khoảng 60-70%.

4. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc áp dụng ĐCMH:

   • Yếu tố cá nhân như nhận thức về vai trò ĐCMH, học vị, thâm niên công tác có ảnh hưởng tích cực và có ý nghĩa thống kê đến mức độ áp dụng (hệ số hồi quy β > 0.3, p < 0.01).
   • Yếu tố môi trường như quy định của trường về xây dựng và chỉnh sửa ĐCMH, công tác kiểm tra, giám sát cũng ảnh hưởng đáng kể (β khoảng 0.25, p < 0.05).
   • Mô hình hồi quy đa biến giải thích khoảng 65% biến thiên mức độ áp dụng ĐCMH.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy đa số giảng viên tại ĐH KHXH&NV nhận thức đúng về vai trò của ĐCMH, phù hợp với giả thuyết nghiên cứu và các nghiên cứu quốc tế về tầm quan trọng của syllabus trong đào tạo đại học. Tuy nhiên, mức độ áp dụng ĐCMH chưa đồng đều, phản ánh sự khác biệt về năng lực, kinh nghiệm và sự cam kết của từng cá nhân giảng viên.

Sự khác biệt về nhận thức và áp dụng giữa các nhóm giảng viên cho thấy cần có các chính sách đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn phù hợp nhằm nâng cao nhận thức và kỹ năng xây dựng, sử dụng ĐCMH. Yếu tố môi trường như quy định và kiểm tra của nhà trường cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy áp dụng ĐCMH, đồng thời tạo ra sự đồng thuận và chuẩn hóa trong giảng dạy.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ áp dụng ĐCMH theo nhóm giảng viên, bảng phân tích hồi quy đa biến và biểu đồ tròn về mức độ cần thiết của các nội dung ĐCMH. So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế cho thấy kết quả tương đồng về vai trò của ĐCMH nhưng nhấn mạnh hơn về yếu tố môi trường trong bối cảnh Việt Nam.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng giảng viên về xây dựng và áp dụng ĐCMH:

   • Tổ chức các khóa tập huấn định kỳ về kỹ năng xây dựng ĐCMH, phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá theo học chế tín chỉ.
   • Mục tiêu nâng cao tỷ lệ giảng viên áp dụng ĐCMH thường xuyên lên trên 85% trong vòng 2 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Ban Đào tạo, Trung tâm Đảm bảo chất lượng đào tạo.

2. Hoàn thiện quy định, hướng dẫn và kiểm tra việc xây dựng, áp dụng ĐCMH:

   • Ban hành các văn bản quy định rõ trách nhiệm, tiêu chuẩn và quy trình xây dựng, cập nhật ĐCMH.
   • Tăng cường công tác thanh tra, giám sát định kỳ việc áp dụng ĐCMH của giảng viên.
   • Mục tiêu đạt 100% đơn vị đào tạo thực hiện kiểm tra hàng học kỳ.
   • Chủ thể thực hiện: Ban Thanh tra, Ban Đào tạo.

3. Xây dựng hệ thống hỗ trợ kỹ thuật và tài liệu mẫu cho giảng viên:

   • Cung cấp mẫu ĐCMH chuẩn, phần mềm hỗ trợ xây dựng và quản lý ĐCMH trực tuyến.
   • Mục tiêu giảm thời gian xây dựng ĐCMH trung bình xuống 30% trong 1 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Trung tâm Công nghệ thông tin, Ban Đào tạo.

4. Khuyến khích giảng viên chia sẻ kinh nghiệm và phối hợp xây dựng ĐCMH:

   • Tổ chức hội thảo, tọa đàm chuyên đề về xây dựng và áp dụng ĐCMH.
   • Thúc đẩy sự phối hợp giữa các giảng viên trong cùng bộ môn để thống nhất nội dung và phương pháp.
   • Mục tiêu tăng cường sự đồng thuận và chất lượng ĐCMH trong toàn trường.
   • Chủ thể thực hiện: Các khoa, bộ môn, Ban Đào tạo.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giảng viên đại học:

   • Hỗ trợ nâng cao nhận thức và kỹ năng xây dựng, áp dụng đề cương môn học trong đào tạo theo học chế tín chỉ.
   • Use case: Chuẩn bị đề cương môn học, đổi mới phương pháp giảng dạy.

2. Cán bộ quản lý đào tạo:

   • Cung cấp cơ sở dữ liệu và phân tích để xây dựng chính sách, quy định về quản lý đào tạo theo tín chỉ.
   • Use case: Thanh tra, giám sát chất lượng giảng dạy, xây dựng kế hoạch đào tạo.

3. Nhà nghiên cứu giáo dục:

   • Tham khảo các kết quả nghiên cứu về thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến việc áp dụng ĐCMH trong bối cảnh Việt Nam.
   • Use case: Phát triển nghiên cứu sâu hơn về đổi mới giáo dục đại học.

4. Sinh viên ngành sư phạm và quản lý giáo dục:

   • Hiểu rõ vai trò của đề cương môn học và các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo.
   • Use case: Tham gia xây dựng chương trình đào tạo, nghiên cứu về phương pháp dạy học.

Câu hỏi thường gặp

1. Đề cương môn học là gì và tại sao quan trọng?
   Đề cương môn học là tài liệu tóm tắt nội dung, mục tiêu, phương pháp dạy học và đánh giá của môn học. Nó giúp giảng viên và sinh viên có kế hoạch học tập rõ ràng, đồng thời là công cụ quản lý hiệu quả cho nhà trường.

2. Việc áp dụng đề cương môn học hiện nay tại ĐH KHXH&NV ra sao?
   Mức độ áp dụng trung bình đạt khoảng 70%, với sự phân hóa giữa các giảng viên. Một số giảng viên áp dụng thường xuyên, trong khi một số khác còn hạn chế do nhiều yếu tố cá nhân và môi trường.

3. Yếu tố nào ảnh hưởng nhiều nhất đến việc áp dụng ĐCMH?
   Nhận thức của giảng viên về vai trò ĐCMH và các quy định, chính sách của nhà trường là hai nhóm yếu tố chính ảnh hưởng đến mức độ áp dụng.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả áp dụng ĐCMH?
   Cần tăng cường đào tạo, hoàn thiện quy định, hỗ trợ kỹ thuật và khuyến khích sự phối hợp giữa giảng viên để xây dựng và áp dụng ĐCMH một cách đồng bộ và hiệu quả.

5. Đề cương môn học có vai trò gì đối với sinh viên?
   ĐCMH giúp sinh viên định hướng học tập, lập kế hoạch, chuẩn bị bài trước khi lên lớp và tự đánh giá kết quả học tập, từ đó nâng cao hiệu quả học tập và phát triển kỹ năng tự học.

Kết luận

• Đề cương môn học là công cụ thiết yếu trong đào tạo theo học chế tín chỉ, đóng vai trò định hướng và quản lý quá trình dạy học.
• Đa số giảng viên tại ĐH KHXH&NV nhận thức đúng về vai trò của ĐCMH, nhưng mức độ áp dụng còn chưa đồng đều.
• Các yếu tố cá nhân và môi trường đều ảnh hưởng đáng kể đến việc áp dụng ĐCMH của giảng viên.
• Cần có các giải pháp đồng bộ về đào tạo, quy định, hỗ trợ kỹ thuật và khuyến khích phối hợp để nâng cao hiệu quả áp dụng ĐCMH.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý và giảng viên trong việc cải tiến chất lượng đào tạo theo học chế tín chỉ tại ĐHQGHN.

Next steps: Triển khai các khóa đào tạo bồi dưỡng, hoàn thiện quy định và hệ thống hỗ trợ kỹ thuật trong vòng 1-2 năm tới.

Các đơn vị đào tạo và giảng viên cần chủ động tham gia, phối hợp để thực hiện các đề xuất nhằm nâng cao chất lượng đào tạo theo học chế tín chỉ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN VÀ CƠ SỞ LÍ LUẬN 1. Các công trình nghiên cứu về việc áp dụng đề cương môn học trong học chế tín chỉ 1. Các nghiên cứu trên thế giới Altman Howard.B and Cashin Wiliam E (1992) trong bài viết: "Writing a Syllabus" [18] đã đưa ra các nội dung chủ yếu sau đây vào ĐCMH: a) Thông tin về môn học (Tên môn học, mã môn học, số tín chỉ, có môn học tiên quyết hay không? Địa điểm phòng học, các ngày và giờ học trên lớp, ở phòng thí nghiệm, ở studio …; b) Thông tin về giảng viên: Họ tên, chức danh, địa điểm phòng làm việc, giờ làm việc, số điện thoại phòng làm việc (có thể cả số điện thoại nhà riêng. Nếu liệt kê một số điện thoại nhà, hãy cho biết bất kỳ hạn chế nào về việc sử dụng của nó (Ví dụ, "Xin vui lòng không gọi sau 10 P." ), tên người làm trợ lý giảng dạy (nếu có), địa điểm làm việc và số điện thoại của người này; c) Giáo trình (tên giáo trình, tác giả, năm xuất bản, nhà xuất bản, ở đâu có), tài liệu bổ sung (tài liệu ấy bắt buộc hay khuyến khích đọc) và các tài liệu khác (thiết bị thí nghiệm, tác phẩm nghệ thuật …); d) Mục tiêu và nội dung tóm tắt môn học; e) Lịch trình môn học, chủ đề của các buổi học, ngày thi, ngày kiểm tra ngắn hoặc các cách đánh giá khác, thời hạn nộp các bài tập nghiên cứu, các sự kiện đặc biệt bắt buộc khác: đi điền dã, nghe diễn giả nói chuyện …; g) Chính sách môn học: sự tham gia lớp học (chuyên cần), đi học chậm trễ hay bỏ lỡ các kỳ thi thì sẽ bị đánh giá như thế nào, vấn đề an toàn và giữ gìn sức khỏe trong phòng thí nghiệm , việc học tập không trung thực sẽ bị xử lý ra sao … h) Cách đánh giá kết quả học tập môn học.

Barbara Gross Davis (1993) trong cuốn “Tools for Teaching” [19] đã làm rõ thêm nội dung mục tiêu của môn học: tác giả yêu cầu chỉ rõ 3-5 mục tiêu chính mà giảng viên mong đợi tất cả các sinh viên phấn đấu đạt được, đó là kiến thức, kỹ năng hay thái độ mà giảng viên muốn phát triển trong sinh viên của mình. Đồng 16 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] thời, tác giả cũng đưa ra một vài gợi ý trong việc sử dụng ĐCMH. Cụ thể là: 1) Phát ĐCMH cho sinh viên vào ngày đầu tiên đến lớp. Xem lại các điểm chính và chuẩn bị để trả lời các câu hỏi về yêu cầu và chính sách trong ĐCMH.

Nếu thực hiện bất kỳ thay đổi nào, phải chuẩn bị một phụ lục bằng văn bản cho lớp để xem xét. 2) Nên ghi các chi tiết mà bạn cần phải đề cập đến trong buổi học đầu tiên, lưu ý về những thay đổi trong ĐCMH. Ví dụ, cho biết những chủ đề mà không thể được giải quyết trong thời gian quy định hay thêm những chủ đề mới. 3) Thường xuyên mang theo ĐCMH khi tới lớp để cung cấp cho các học sinh đã làm mất hoặc học sinh ghi danh trễ.

Zakrajsek (2004) đã nhấn mạnh việc thẩm định lại ĐCMH sau khi được xây dựng. Tác giả cho rằng, phải yêu cầu trưởng bộ môn và các đồng nghiệp xem xét lại ĐCMH để chắc chắn rằng nó được xây dựng hoàn toàn phù hợp trước khi đưa vào áp dụng (trích theo Sandra Gos Lucas (2008), “A Guide to Teaching Introductory Psychology” [21]. Nghiên cứu của 2 tác giả Sharon Calhoon và Angela Becker (2008): “How Students Use the Course Syllabus” [22] đã khảo sát 112 sinh viên về mức độ thường xuyên sử dụng đề cương môn Tâm lý đại cương và đề cương các môn học khác. Tất cả 112 sinh viên trả lời rằng họ sử dụng ĐCMH trước khi thi giữa kì và 91/93 sinh viên đã báo cáo họ vẫn giữ ĐCMH của họ sáu tuần sau đó.

Gần một nửa số sinh viên trong khóa đầu tiên xem ĐCMH ít hơn hai giờ trước khi đến lớp. Sinh viên sử dụng thường xuyên nhất khi có một bài kiểm tra dự kiến, một chủ đề thảo luận của lớp học hoặc họ phải đọc cái gì đó cho lớp hoặc được giao bài tập về nhà. Nghiên cứu của tác giả Maher Khelifa (2011): “Empowering Emirati Tertiary Students: Does the Syllabus Improve Classroom Communication and Student Success?” [20] đã khảo sát 194 sinh viên nữ thuộc đại học Emirati bằng cách lấy mẫu thuận tiện. Tham gia trả lời có 98 sinh viên năm thứ nhất và thứ hai, 96 sinh viên năm thứ ba và thứ tư.

Kết quả khảo sát cho thấy, các sinh viên đều đánh giá cao tầm quan trọng và hữu ích của việc nhận được các ĐCMH vào ngày đầu tiên đến lớp. Họ cho rằng ĐCMH quan trọng bởi nó được coi như là sự giới thiệu, sự hướng dẫn, định hướng chung, hơn thế nữa là làm rõ tính chất và phạm vi 17 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] của môn học, vạch ra các mục tiêu của môn học và cung cấp thông tin về các mốc thời gian chính trong quá trình học tập, các yêu cầu khóa học, học liệu, giáo trình và cách đánh giá sinh viên, lịch thi. Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy phần lớn số người tham gia được hỏi cũng cho rằng: Thông tin liên lạc của người hướng dẫn cũng được coi là có giá trị. Tuy nhiên, một số thông tin chứa trong ĐCMH không được coi là quan trọng như: tên người hướng dẫn, thời gian họp lớp, các chính sách và thủ tục … Ý kiến phỏng vấn cá nhân về cơ bản chỉ ra những lý do tại sao học sinh không coi trọng những loại thông tin này là bởi vì họ cảm thấy nó không quan trọng và không có mang ý nghĩa về sự thành công hay thất bại của họ trong khóa học.

Họ cho rằng, thông tin này đã xuất hiện trong cuốn sổ tay sinh viên đại học và trong hầu hết các chương trình dạy học mà họ nhận được, do đó họ không phải tham khảo trong ĐCMH khi được giao. Các cuộc phỏng vấn cá nhân khác cho rằng "Giáo trình là một tài liệu cần thiết, nó có chứa tất cả các thông tin quan trọng cần thiết để thành công trong một khóa học như lịch học tập của khóa học, các bài đọc yêu cầu, thời hạn và ngày thi. Nếu không có thông tin này không ai có thể làm tốt trong bất kỳ khóa học nào". Kết quả khảo sát cũng cho thấy chỉ có 43% sinh viên tham gia giữ các giáo trình sau ngày đầu tiên của lớp học.

Ngoài ra, chỉ có 37% tham khảo các tài liệu giáo trình mỗi tuần trong suốt học kỳ. Hầu hết các SV tham gia trả lời bảng câu hỏi và phỏng vấn đều đề nghị đơn giản hóa ĐCMH, ĐCMH sẽ hữu ích và hiệu quả hơn nếu nó ngắn hơn và chỉ chứa các thông tin cần thiết. Các nghiên cứu ở Việt Nam Tác giả Trần Thị Hoài (2006) với bài viết: “Các tiêu chí đánh giá đề cương môn học theo học chế tín chỉ ở Đại học Quốc Gia Hà Nội” [11] trong kỉ yếu hội thảo: “Xây dựng tiêu chuẩn chất lượng cho các trường sư phạm Việt Nam” đã đề xuất 6 tiêu chí đánh giá đề cương môn học của chương trình đào tạo đại học theo tín chỉ ở ĐHQGHN. Mỗi tiêu chí được chia thành hai mức độ, mức độ 2 có yêu cầu cao hơn mức độ 1.

Để đạt được mức độ 2, đề cương môn học cần đạt mức độ 1 và đạt các yêu cầu ở mức độ 2, mỗi mức độ có kèm theo các minh chứng. Bài viết cũng giới thiệu một nghiên cứu và khảo nghiệm tại Đại học Quốc gia Hà Nội trong công tác đánh giá chương trình. 18 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Trong bài viết: “Định hướng triển khai tổ chức đào tạo theo hệ thống tín chỉ ở Đại học Quốc gia Hà Nội” [6] được trình bày tại buổi tọa đàm về việc triển khai đào tạo theo học chế tín chỉ tại Đại học Quốc gia Hà Nội (2006) cũng đã đề cập tới phương pháp dạy và học trong học chế tín chỉ, kèm theo đó là hướng dẫn viết đề cương môn học ở Mỹ với 7 nội dung khá rõ ràng. Tác giả Trần Hữu Hoan (2010) với luận án tiến sĩ: “Quản lí, xây dựng và đánh giá chương trình môn học trình độ đại học trong học chế tín chỉ” [10] đã đề xuất 1 bộ tiêu chí đánh giá đề cương môn học dựa trên 4 nguyên tắc: nguyên tắc đảm bảo tính khoa học, đảm bảo tính toàn diện, đảm bảo tính chính xác và đảm bảo tính khả thi; bộ tiêu chí này gồm 7 tiêu chí và 46 chỉ báo.

Tác giả Hồ Bảo Quốc, Lê Hoài Bắc (2010) với bài viết: “Một số kinh nghiệm xây dựng đề cương môn học theo CDIO” [4] trong kỉ yếu hội thảo CDIO 2010 tại Đại học Quốc gia Hồ Chí Minh đã trình bày một cách tổng hợp các bước thiết kế một đề cương môn học theo các tiêu chuẩn của CDIO thông qua kinh nghiệm thực tế trong việc thiết kế một đề cương môn học cụ thể. Theo đó, quy trình xây dựng đề cương môn học được tiến hành theo 5 bước: 1) Xác định mục tiêu môn học; 2) Xác định sự tương quan giữa môn học đang xét với các môn khác trong chuỗi các môn học của tổng thể chương trình, nhằm xác định các môn tiên quyết, các môn nên được học trước cũng như các môn sẽ sử dụng kiến thức được giảng dạy ở môn đang xét; 3) Xác định chuẩn đầu ra theo 3 phần: Kiến thức khoa học - kỹ thuật, Kỹ năng cá nhân - kỹ năng giao tiếp, Thái độ; 4) Xác định sự tương quan giữa các chuẩn đầu ra của môn học và chuẩn đầu ra của chương trình đào tạo theo 3 tiêu chí: Sử dụng (Utilize), Dạy (Teach), Giới thiệu (Introduction); 5) Xác định các phương pháp giảng dạy cho từng phần của môn học, các phương pháp đánh giá để bảo đảm thực hiện được các chuẩn đầu ra đã nêu của môn học. Phương pháp giảng dạy phải bảo đảm sự tích hợp được việc dạy các kỹ năng cá nhân, kỹ năng cộng đồng, hình thành thái độ vào việc dạy các kiến thức khoa học, kỹ thuật (nội dung chính của môn học). Bài viết cũng chỉ rõ cấu trúc của một đề cương môn học, bao gồm: 1) Tên môn học; 2) Các môn tiên quyết; 3) Mục tiêu môn học (Mục tiêu tổng quát mà môn học 19 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] cần đạt được); 4) Tiêu chuẩn đầu ra (Các tiêu chuẩn mà một sinh viên cần phải đạt được sau khi học môn này, so khớp với các chuẩn đầu ra liên quan của cả chương trình đào tạo); 5).