Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đánh giá ảnh hưởng của quá trình đô thị hóa công nghiệp hóa tại thành phố vĩnh yên đến môi trường sông phan và đề xuất các giải pháp quản lý

Luận văn thạc sĩ môi trường phân tích nghiên cứu đánh giá ảnh hưởng của quá trình đô thị hóa công nghiệp hóa tại thành phố vĩnh yên đến, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Tác giả: Đào Duy Hưng
• Người hướng dẫn: PGS.TS Lưu Đức Hải
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Ảnh Hưởng Đô Thị Hóa Đến Môi Trường Sông Phan
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG I: TỔNG QUAN
• 1.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội thành phố Vĩnh Yên
• 1.1.1. Vị trí địa lý
• 1.1.2. Đặc điểm địa hình
• 1.1.3. Khí hậu, thủy văn
• 1.1.4. Các dạng tài nguyên thiên nhiên
• 1.2. Nguồn: Niên giám thống kê Tỉnh Vĩnh Phúc năm 2006, 2007, 2008, 2009
• 1.3. Thực trạng phát triển kinh tế-xã hội
• 1.4. Quy hoạch phát triển thành phố Vĩnh Yên đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030
• 1.4.1. Định hướng phát triển ngành và lĩnh vực
• 1.4.2. Định hướng phát triển kết cấu hạ tầng
• 1.4.3. Định hướng phát triển không gian
• 1.4.4. Định hướng quy hoạch sử dụng đất
• 1.5. Tổng quan về sông Phan
• 1.5.1. Vị trí địa lý
• 1.5.2. Các đặc trưng thủy văn chính
• 1.5.3. Chức năng môi trường và mối quan hệ giữa sông Phan với Thành phố Vĩnh Yên
• 2. CHƯƠNG II: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Quá trình ĐTH-CNH của Thành phố Vĩnh Yên
• 2.3. Chất lượng nước sông Phan
• 2.4. Ảnh hưởng của quá trình ĐTH-CNH tới chất lượng nước sông Phan
• 2.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5.1. Phương pháp luận DPSIR
• 2.5.2. Phương pháp kế thừa, thu thập tài liệu, số liệu
• 2.5.3. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG III: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Hiện trạng môi trường nước và trầm tích đáy sông Phan
• 3.1.1. Nhóm chỉ tiêu lý – hóa
• 3.1.2. Nhóm chỉ tiêu hóa học
• 3.1.3. Nhóm chỉ tiêu sinh học
• 3.2. Diễn biến chất lượng môi trường nước sông Phan do tác động quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa
• 3.3. Biến động nguồn ô nhiễm do phát triển kinh tế - xã hội khu vực Thành phố Vĩnh Yên
• 3.4. Thay đổi sử dụng đất
• 3.5. Gia tăng dân số
• 3.6. Gia tăng nước thải và chất thải rắn
• 3.7. Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý môi trường sông Phan
• 3.7.1. Thực trạng các biện pháp quản lý
• 3.7.2. Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý môi trường sông Phan
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHẦN PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về ảnh hưởng đô thị hóa đến môi trường sông Phan

Đô thị hóa là quá trình chuyển đổi từ nông thôn sang thành phố, mang lại nhiều lợi ích nhưng cũng gây ra nhiều thách thức cho môi trường. Sông Phan, một trong những nguồn nước quan trọng của tỉnh Vĩnh Phúc, đang chịu tác động mạnh mẽ từ quá trình này. Việc đánh giá ảnh hưởng của đô thị hóa đến môi trường sông Phan là cần thiết để bảo vệ nguồn nước và sinh thái khu vực.

1.1. Đô thị hóa và sự phát triển kinh tế tại Vĩnh Yên

Quá trình đô thị hóa tại Vĩnh Yên đã thúc đẩy sự phát triển kinh tế, tạo ra nhiều cơ hội việc làm và nâng cao chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên, sự gia tăng dân số và hoạt động sản xuất cũng dẫn đến áp lực lớn lên môi trường, đặc biệt là chất lượng nước sông Phan.

1.2. Tác động của đô thị hóa đến chất lượng nước sông Phan

Chất lượng nước sông Phan đang bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi ô nhiễm từ nước thải sinh hoạt và công nghiệp. Các chỉ tiêu như BOD, COD và nồng độ kim loại nặng đều cho thấy sự gia tăng đáng kể, đe dọa đến sức khỏe cộng đồng và hệ sinh thái.

II. Vấn đề ô nhiễm nước sông Phan do đô thị hóa

Ô nhiễm nước sông Phan là một trong những vấn đề nghiêm trọng nhất hiện nay. Nguồn ô nhiễm chủ yếu đến từ các khu công nghiệp, bệnh viện và hoạt động sinh hoạt của người dân. Việc quản lý và xử lý ô nhiễm là một thách thức lớn cho chính quyền địa phương.

2.1. Nguồn gốc ô nhiễm nước sông Phan

Các nguồn ô nhiễm chính bao gồm nước thải từ các nhà máy, chất thải rắn từ sinh hoạt và nông nghiệp. Những chất này không chỉ làm giảm chất lượng nước mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe của người dân sống xung quanh.

2.2. Hệ quả của ô nhiễm đến sinh thái và sức khỏe

Ô nhiễm nước sông Phan đã dẫn đến sự suy giảm đa dạng sinh học, làm chết nhiều loài thủy sinh và ảnh hưởng đến nguồn nước sinh hoạt của người dân. Các bệnh liên quan đến nước ô nhiễm cũng gia tăng, gây gánh nặng cho hệ thống y tế.

III. Phương pháp quản lý ô nhiễm nước sông Phan hiệu quả

Để giảm thiểu ô nhiễm nước sông Phan, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiệu quả. Việc xây dựng hệ thống xử lý nước thải và nâng cao nhận thức cộng đồng là rất quan trọng.

3.1. Giải pháp công nghệ trong xử lý nước thải

Cần đầu tư vào công nghệ xử lý nước thải hiện đại để giảm thiểu ô nhiễm. Các nhà máy cần phải tuân thủ quy định về xả thải và áp dụng các biện pháp xử lý trước khi thải ra môi trường.

3.2. Tăng cường quản lý và giám sát chất lượng nước

Việc thiết lập hệ thống giám sát chất lượng nước thường xuyên sẽ giúp phát hiện kịp thời các nguồn ô nhiễm. Chính quyền cần phối hợp với các tổ chức môi trường để thực hiện các chương trình bảo vệ nguồn nước.

IV. Ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu về môi trường sông Phan

Nghiên cứu về ảnh hưởng của đô thị hóa đến môi trường sông Phan đã chỉ ra nhiều vấn đề cần giải quyết. Các kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng để xây dựng các chính sách bảo vệ môi trường hiệu quả hơn.

4.1. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng vào thực tiễn

Các kết quả từ nghiên cứu cho thấy cần có sự can thiệp kịp thời để cải thiện chất lượng nước. Việc áp dụng các biện pháp bảo vệ môi trường sẽ giúp duy trì sự sống của sông Phan và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

4.2. Đề xuất chính sách bảo vệ môi trường

Chính quyền cần xây dựng các chính sách bảo vệ môi trường chặt chẽ hơn, bao gồm việc kiểm soát chặt chẽ các nguồn thải và khuyến khích các hoạt động bảo vệ môi trường từ cộng đồng.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho môi trường sông Phan

Đô thị hóa mang lại nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức cho môi trường sông Phan. Cần có những giải pháp đồng bộ để bảo vệ nguồn nước và sinh thái khu vực.

5.1. Tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường sông Phan

Bảo vệ môi trường sông Phan không chỉ là trách nhiệm của chính quyền mà còn là của toàn xã hội. Mỗi cá nhân cần nâng cao ý thức bảo vệ môi trường để đảm bảo nguồn nước sạch cho thế hệ tương lai.

5.2. Hướng đi tương lai cho phát triển bền vững

Cần xây dựng một chiến lược phát triển bền vững, kết hợp giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường. Việc này sẽ giúp sông Phan duy trì được vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh Vĩnh Phúc.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thành phố Vĩnh Yên, tỉnh Vĩnh Phúc, với diện tích tự nhiên 50,81 km² và dân số khoảng 95.682 người năm 2010, đang trải qua quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa nhanh chóng. Tỷ lệ dân số đô thị đạt 86,5%, cao gấp 2,83 lần so với trung bình cả nước, tạo áp lực lớn lên môi trường tự nhiên, đặc biệt là hệ thống sông Phan – nguồn nước nội tỉnh lớn nhất của tỉnh. Sông Phan có diện tích lưu vực khoảng 800 km², đóng vai trò quan trọng trong cung cấp nước cho sản xuất nông nghiệp, tiêu thoát nước mùa mưa và điều hòa môi trường cho thành phố. Tuy nhiên, quá trình phát triển kinh tế xã hội đã làm gia tăng lượng nước thải sinh hoạt, công nghiệp và chất thải rắn đổ vào sông, gây suy thoái chất lượng nước và ảnh hưởng tiêu cực đến hệ sinh thái thủy sinh.

Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá ảnh hưởng của quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa tại thành phố Vĩnh Yên đến chất lượng môi trường nước sông Phan, đồng thời đề xuất các giải pháp quản lý chuyên ngành nhằm cải thiện và bảo vệ môi trường lưu vực sông. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2006-2010, với các số liệu thu thập từ 8 vị trí lấy mẫu trên sông Phan, bao gồm cả đoạn trước và sau khi sông chảy qua thành phố. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho công tác quy hoạch phát triển bền vững, bảo vệ nguồn nước và nâng cao chất lượng sống của người dân địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu áp dụng mô hình DPSIR (Động lực - Áp lực - Hiện trạng - Tác động - Phản hồi) để phân tích toàn diện các yếu tố ảnh hưởng đến môi trường sông Phan. Trong đó:

• Động lực: Quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa tại thành phố Vĩnh Yên, bao gồm tăng dân số, phát triển các khu công nghiệp, mở rộng đô thị.
• Áp lực: Lượng nước thải sinh hoạt, công nghiệp chưa qua xử lý hoặc xử lý chưa đạt chuẩn, chất thải rắn, hoạt động san lấp, lấn chiếm dòng chảy.
• Hiện trạng: Chất lượng nước và trầm tích đáy sông Phan, mức độ ô nhiễm các chỉ tiêu lý hóa, hóa học và sinh học.
• Tác động: Ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng, suy giảm đa dạng sinh học, giảm khả năng điều tiết nước và cảnh quan sinh thái.
• Phản hồi: Các giải pháp quản lý, công nghệ xử lý nước thải, quy hoạch sử dụng đất và nâng cao nhận thức cộng đồng.

Các khái niệm chính bao gồm: đô thị hóa, công nghiệp hóa, chất lượng nước, hệ sinh thái đất ngập nước, quản lý môi trường lưu vực sông.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu được thu thập từ nhiều nguồn: số liệu thống kê dân số, kinh tế xã hội của thành phố Vĩnh Yên giai đoạn 2006-2010; kết quả quan trắc chất lượng nước sông Phan tại 8 vị trí vào tháng 8 và tháng 12 năm 2009; tài liệu quy hoạch phát triển kinh tế xã hội và môi trường của tỉnh Vĩnh Phúc; các báo cáo, nghiên cứu trước đây về hệ sinh thái và thủy văn lưu vực sông Phan.

Phương pháp chọn mẫu là lấy mẫu nước tại các điểm đại diện cho các đoạn sông trước, trong và sau khi chảy qua thành phố nhằm đánh giá biến động chất lượng nước theo không gian. Cỡ mẫu gồm 16 mẫu nước được phân tích các chỉ tiêu lý hóa, hóa học và sinh học.

Phân tích số liệu sử dụng các phương pháp thống kê mô tả, so sánh với Quy chuẩn Việt Nam QCVN 03:2008/BTNMT và QCVN 08:2008/BTNMT. Kết quả được biểu diễn bằng biểu đồ biến động các chỉ tiêu môi trường để nhận diện xu hướng và mức độ ô nhiễm. Thời gian nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2006-2010, phù hợp với dữ liệu thu thập và quy hoạch phát triển địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Biến động chỉ tiêu lý hóa: Tổng chất rắn lơ lửng (TSS) và độ đục tăng rõ rệt khi sông Phan chảy qua thành phố Vĩnh Yên, đặc biệt đoạn hạ lưu có TSS đạt 50,8–71,6% so với tiêu chuẩn cho phép. Nồng độ oxy hòa tan (DO) dao động từ 1,9 – 3,3 mg/l, thấp hơn mức tối thiểu 4 mg/l theo QCVN, biểu thị suy giảm chất lượng nước và ảnh hưởng tiêu cực đến sinh vật thủy sinh.

2. Chỉ tiêu hóa học: Hàm lượng BOD5, COD, NH4+, NO3- và các kim loại nặng có xu hướng tăng nhẹ ở đoạn sông sau khi qua thành phố, phản ánh sự gia tăng chất hữu cơ và các chất ô nhiễm từ nước thải sinh hoạt và công nghiệp. Tuy nhiên, mức độ ô nhiễm chưa vượt quá nhiều so với quy chuẩn, cho thấy tình trạng ô nhiễm đang ở mức cảnh báo.

3. Chỉ tiêu sinh học: Nồng độ Coliform và E.coli tăng cao tại các vị trí gần khu dân cư và khu công nghiệp, cho thấy nguy cơ ô nhiễm vi sinh vật gây bệnh, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng.

4. Ảnh hưởng của đô thị hóa và công nghiệp hóa: Tốc độ tăng giá trị sản xuất công nghiệp – xây dựng đạt 22,37%/năm giai đoạn 2006-2010, với 40 dự án FDI và nhiều khu công nghiệp, cụm công nghiệp được hình thành. Dân số đô thị tăng lên 86,5% năm 2010, kéo theo gia tăng lượng nước thải và chất thải rắn chưa được xử lý triệt để, làm suy giảm chất lượng nước sông Phan.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của suy thoái chất lượng nước sông Phan là do áp lực từ các nguồn thải chưa được kiểm soát hiệu quả, bao gồm nước thải sinh hoạt chưa qua xử lý tập trung, nước thải công nghiệp chưa đạt chuẩn và chất thải rắn đổ tràn lan ven sông. Sự thu hẹp diện tích Đầm Vạc khoảng 355,4 ha do san lấp làm giảm khả năng điều tiết nước mưa và tiêu thoát nước, gây ngập úng cục bộ và làm tăng nồng độ ô nhiễm trong mùa mưa.

So sánh với các nghiên cứu về ô nhiễm sông tại các đô thị khác cho thấy tình trạng tại Vĩnh Yên tương tự, nhưng mức độ ô nhiễm chưa nghiêm trọng bằng các thành phố lớn. Tuy nhiên, nếu không có biện pháp quản lý kịp thời, chất lượng nước sẽ tiếp tục suy giảm, ảnh hưởng đến đa dạng sinh học và sức khỏe người dân.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ biến động các chỉ tiêu TSS, DO, BOD5, Coliform theo vị trí lấy mẫu để minh họa rõ ràng xu hướng ô nhiễm tăng dần khi sông chảy qua khu vực đô thị và công nghiệp. Bảng so sánh các chỉ tiêu với quy chuẩn Việt Nam giúp đánh giá mức độ ô nhiễm và xác định các điểm nóng cần ưu tiên xử lý.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng và hoàn thiện hệ thống xử lý nước thải tập trung tại các khu dân cư và khu công nghiệp, đảm bảo nước thải đạt tiêu chuẩn trước khi xả ra sông Phan. Mục tiêu giảm BOD5 và COD xuống dưới ngưỡng quy chuẩn trong vòng 3 năm, do UBND thành phố phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường thực hiện.

2. Quản lý và xử lý chất thải rắn hiệu quả bằng việc xây dựng bãi chôn lấp hợp vệ sinh có lớp chống thấm và hệ thống thu gom nước rỉ rác, đồng thời tăng cường thu gom rác thải sinh hoạt ven sông. Mục tiêu đạt tỷ lệ thu gom rác thải 90% trong 2 năm tới, do Ban Quản lý đô thị và các phường xã triển khai.

3. Nạo vét và phục hồi diện tích Đầm Vạc để tăng khả năng điều tiết nước mưa và tiêu thoát nước, giảm ngập úng cục bộ. Thời gian thực hiện trong 5 năm, phối hợp giữa Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn với UBND thành phố.

4. Tăng cường giám sát chất lượng nước và tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường sông Phan, hạn chế xả thải trực tiếp và chăn thả gia cầm ven sông. Mục tiêu giảm ô nhiễm vi sinh vật trong 3 năm, do các tổ chức xã hội và chính quyền địa phương phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về môi trường và quy hoạch đô thị: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, quy hoạch phát triển bền vững, quản lý chất lượng nước và xử lý ô nhiễm môi trường.

2. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành môi trường, thủy văn, quy hoạch đô thị: Tham khảo phương pháp luận DPSIR, dữ liệu thực nghiệm và phân tích chuyên sâu về ảnh hưởng đô thị hóa đến môi trường nước.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực công nghiệp và đô thị: Hiểu rõ tác động môi trường của hoạt động sản xuất, từ đó áp dụng các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm và tuân thủ quy định pháp luật.

4. Cộng đồng dân cư và tổ chức xã hội tại địa phương: Nâng cao nhận thức về bảo vệ nguồn nước, tham gia giám sát và thực hiện các hành động bảo vệ môi trường sông Phan.

Câu hỏi thường gặp

1. Quá trình đô thị hóa ảnh hưởng như thế nào đến chất lượng nước sông Phan?
   Quá trình đô thị hóa làm tăng dân số và hoạt động sản xuất, dẫn đến gia tăng nước thải sinh hoạt và công nghiệp chưa qua xử lý, làm tăng hàm lượng chất hữu cơ, kim loại nặng và vi sinh vật gây ô nhiễm nước sông.

2. Các chỉ tiêu môi trường nào được sử dụng để đánh giá chất lượng nước sông Phan?
   Nghiên cứu tập trung vào các chỉ tiêu lý hóa như pH, DO, TSS; chỉ tiêu hóa học như BOD5, COD, NH4+, NO3-; và chỉ tiêu sinh học như Coliform, E.coli để đánh giá mức độ ô nhiễm và ảnh hưởng đến sinh vật thủy sinh.

3. Tại sao nồng độ oxy hòa tan (DO) trong nước sông Phan thấp?
   DO thấp do sự phân hủy chất hữu cơ trong nước thải làm tiêu thụ oxy, kết hợp với dòng chảy hiền hòa và ít khuấy trộn, làm giảm lượng oxy hòa tan, ảnh hưởng đến sức khỏe sinh vật thủy sinh.

4. Giải pháp nào hiệu quả nhất để cải thiện chất lượng nước sông Phan?
   Xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung và quản lý chất thải rắn hiệu quả là giải pháp then chốt, giúp giảm tải ô nhiễm đầu nguồn và cải thiện chất lượng nước.

5. Tại sao cần phục hồi diện tích Đầm Vạc?
   Đầm Vạc có vai trò điều tiết nước mưa và tiêu thoát nước thải. Việc thu hẹp diện tích do san lấp làm giảm khả năng điều hòa dòng chảy, gây ngập úng và tăng ô nhiễm, nên phục hồi đầm là cần thiết để bảo vệ môi trường và cảnh quan.

Kết luận

• Quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa tại thành phố Vĩnh Yên đã làm gia tăng áp lực ô nhiễm lên sông Phan, đặc biệt là các chỉ tiêu TSS, BOD5, COD và vi sinh vật gây bệnh.
• Chất lượng nước sông Phan suy giảm rõ rệt ở đoạn chảy qua thành phố, với nồng độ oxy hòa tan thấp và hàm lượng chất rắn lơ lửng tăng cao.
• Đầm Vạc bị thu hẹp khoảng 355,4 ha, làm giảm khả năng điều tiết nước và tăng nguy cơ ngập úng cục bộ.
• Nghiên cứu đề xuất các giải pháp quản lý chuyên ngành gồm xử lý nước thải tập trung, quản lý chất thải rắn, phục hồi Đầm Vạc và nâng cao nhận thức cộng đồng.
• Các bước tiếp theo cần triển khai thực hiện các giải pháp đề xuất trong vòng 3-5 năm, đồng thời tiếp tục giám sát chất lượng nước và đánh giá hiệu quả quản lý để điều chỉnh kịp thời.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ nguồn nước sông Phan, góp phần phát triển bền vững thành phố Vĩnh Yên và nâng cao chất lượng cuộc sống cộng đồng!

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Sông Phan là sông nội tỉnh lớn của tỉnh Vĩnh Phúc, bắt nguồn từ sƣờn Nam dãy núi Tam Đảo, chảy qua địa phận 24 xã thuộc các huyện Tam Đảo, Tam Dƣơng, Vĩnh Tƣờng, Yên Lạc, thành phố Vĩnh Yên và huyện Bình Xuyên của tỉnh Vĩnh Phúc. Diện tích lƣu vực sông Phan tƣơng đối lớn, chiếm ít nhất khoảng 60 % diện tích tỉnh Vĩnh Phúc, tƣơng đƣơng khoảng 800 km2. Sông Phan có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với phát triển kinh tế xã hội của tỉnh Vĩnh Phúc, là nguồn cung cấp nƣớc cho sản xuất nông nghiệp của hầu hết các huyện, thành thị, là trục tiêu thoát nƣớc chính cho toàn tỉnh trong mùa mƣa, lũ. Ngoài ra, sông Phan liên thông với Đầm Vạc phía Nam của Thành phố Vĩnh Yên, trong khi đó địa hình của Thành phố Vĩnh Yên có độ dốc từ phía Bắc xuống phía Nam, do đó Đầm Vạc và sông Phan còn là nơi tiếp nhận chất thải từ quá trình đô thị hoá và công nghiệp hoá của Thành phố Vĩnh Yên.

Tuy nhiên, trong thời gian qua chƣa có những nghiên cứu đánh giá những tác động đến chất lƣợng môi trƣờng nƣớc sông Phan cũng nhƣ môi trƣờng sông Phan. Hoạt động nghiên cứu mới chỉ dừng lại quan trắc hiện trạng chất lƣợng môi trƣờng nƣớc sông Phan, Đầm Vạc. Theo kết quả quan trắc cho thấy, tình trạng ô nhiễm môi trƣờng lƣu vực sông Phan đang ngày càng nghiêm trọng do thƣờng xuyên phải tiếp nhận nguồn nƣớc thải rất lớn từ các hoạt động sản xuất công nghiệp, các cơ sở khám chữa bệnh, các cơ sở kinh doanh dịch vụ và từ quá trình sinh hoạt, chăn nuôi của các khu dân cƣ. Vì vậy việc lựa chọn thực hiện Đề tài “Nghiên cứu, đánh giá ảnh hƣởng của quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa tại thành phố Vĩnh Yên đến sông Phan và đề xuất các giải pháp quản lý” là rất cần thiết.

TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG I: TỔNG QUAN 1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội thành phố Vĩnh Yên 1. Vị trí địa lý Thành phố Vĩnh Yên đƣợc chia ra thành 07 phƣờng (Tích Sơn, Liên Bảo, Hội Hợp, Đống Đa, Ngô Quyền, Đồng Tâm, và Khai Quang) và 02 xã (Định Trung và Thanh Trù). Tổng diện tích tự nhiên của Thành phố là 50,81 km2, chiếm 4,1 % diện tích tự nhiên của tỉnh Vĩnh Phúc.

Khu vực các phƣờng xã nằm trong toạ độ địa lý: từ 105032‟54” đến 105o38‟19” kinh độ Đông và từ 21015‟19” đến 21020‟19” vĩ độ Bắc. - Phía Bắc và phía Tây giáp huyện Tam Dƣơng. - Phía Đông giáp huyện Bình Xuyên. - Phía Nam giáp huyện Yên Lạc và Bình Xuyên.

Trung tâm Thành phố Vĩnh Yên, cách Thủ đô Hà Nội hơn 50 km về hƣớng Tây Bắc theo quốc lộ 2, cách Thành phố Việt Trì (Phú Thọ) khoảng 25 km về hƣớng Đông, cách cảng hàng không quốc tế Nội Bài 20 km, cách Tuyên Quang 50 km về phía Nam, và cách khu du lịch Tam Đảo 25 km về phía Đông Nam. Lợi thế của Thành phố là nằm trong chùm các đô thị đang phát triển, là nơi tập trung các đầu mối giao thông: quốc lộ số 2 (nối với các tỉnh Phú Thọ, Tuyên Quang, Hà Giang) và tuyến đƣờng sắt Hà Nội - Lào Cai; là cầu nối giữa vùng Trung du và miền núi phía Bắc (TDMNPB) với thủ đô Hà Nội; liền kề cảng hàng không quốc tế Nội Bài thông với cảng biển Hải Phòng qua đƣờng Quốc lộ 5 và thông với cảng nƣớc sâu Cái Lân (Quảng Ninh) qua đƣờng Quốc lộ 18. Trong những năm gần đây, sự hình thành và phát triển các tuyến hành lang kinh tế quốc tế và quốc gia liên quan đến Vĩnh Phúc, đã đƣa Thành phố Vĩnh Yên xích gần hơn với các trung tâm kinh tế, công nghiệp và những thành phố lớn của đất nƣớc nhƣ: hành lang kinh tế Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Việt Trì - Hà Giang - Trung Quốc. Trong những năm qua, vai trò quan trọng của Vĩnh Yên trong vùng Thủ TIEU LUAN MOI download : [e-mail] đô Hà Nội và vùng KTTĐ Bắc Bộ ngày càng đƣợc khẳng định.

Tuy vậy, để trở thành một điểm “sáng” hơn nữa, Thành phố cần có những quyết sách mới để phát triển, hạ tầng đô thị và các ngành kinh tế, xã hội theo xu hƣớng công nghiệp hoá và hiện đại hoá đất nƣớc. Đặc điểm địa hình Thành phố Vĩnh Yên thuộc vùng trung du, có độ cao từ 9-50 m so với mặt nƣớc biển. Khu vực có địa hình thấp nhất là hồ Đầm Vạc. Địa hình có hƣớng dốc từ Đông Bắc xuống Tây Nam và đƣợc chia thành 2 vùng: - Vùng đồi thấp: tập trung ở phía Bắc Thành phố, gồm các xã, phƣờng Định Trung, Khai Quang với nhiều quả đồi không liên tục xen kẽ ruộng thấp dần xuống phía Tây Nam và các sông, suối, lạch nƣớc… - Khu vực đồng bằng và đầm lầy: thuộc phía Tây - Tây Nam Thành phố, gồm các xã, phƣờng: Thanh Trù, Đồng Tâm, Hội Hợp.

Đây là khu vực có địa hình bằng phẳng, độ cao trung bình 7,0 – 8,0 m xen kẽ là các ao, hồ, đầm có mặt nƣớc lớn. Khí hậu, thủy văn Là vùng chuyển tiếp giữa đồng bằng và miền núi, nằm trong vùng nhiệt đới gió mùa, Vĩnh Yên có khí hậu đƣợc chia làm 4 mùa: Xuân, Hạ, Thu, Đông. Mùa Xuân và mùa Thu là hai mùa chuyển tiếp, khí hậu ôn hoà, mùa Hạ nóng và mùa Đông lạnh. - Nhiệt độ: Nhiệt độ trung bình khoảng 24 0C, mùa Hè 29-34 0C, mùa Đông dƣới 18 0C, có ngày dƣới 10 0C.

Nhiệt độ trong năm cao nhất vào tháng 6, 7, 8, chiếm trên 50 % lƣợng mƣa cả năm, thƣờng gây ra hiện tƣợng ngập úng cục bộ tại một số nơi. - Nắng: Số giờ nắng trung bình 1.630 giờ, số giờ nắng giữa các tháng lại chênh lệch nhau rất nhiều. - Độ ẩm: Độ ẩm trung bình 82,5 % và chênh lệch không nhiều qua các tháng trong năm; độ ẩm cao vào mùa mƣa và thấp vào mùa đông. - Chế độ gió: Hƣớng gió thịnh hành là gió Đông Nam, từ tháng 4 đến TIEU LUAN MOI download : [e-mail] tháng 9.

Gió Đông Bắc, từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau kèm theo sƣơng muối, ảnh hƣởng đến sản xuất nông nghiệp. Nhìn chung, thời tiết của Thành phố với các đặc điểm khí hậu nóng, ẩm, lƣợng bức xạ cao, thuận lợi cho sản xuất nông, lâm nghiệp và sinh hoạt của nhân dân. Tuy nhiên, lƣợng mƣa tập trung theo mùa, sƣơng muối, kết hợp với điều hiện địa hình thấp trũng gây ngập úng cục bộ vào mùa mƣa ở vùng trũng và khô hạn vào mùa khô ở vùng cao. Thành phố Vĩnh Yên nằm ở lƣu vực sông Phan, có nhiều hồ ao, trong đó Đầm Vạc rộng 144,52 ha là nguồn dự trữ và điều tiết nƣớc quan trọng.

nhƣng khả năng tiêu úng chậm đã gây ngập úng cục bộ cho các vùng thấp trũng. Về mùa khô, mực nƣớc ở các hồ ao xuống rất thấp, ảnh hƣởng đến khả năng cung cấp nƣớc cho cây trồng và sinh hoạt của nhân dân. Các dạng tài nguyên thiên nhiên a) Tài nguyên đất Vĩnh Yên là vùng phù sa cổ đƣợc nâng lên, có tầng đất pha cát dày, lẫn một ít cuội và sỏi, thích hợp để trồng cây ăn quả. Căn cứ vào tính chất nông hoá thổ nhƣỡng, đất khu vực Thành phố Vĩnh Yên đƣợc phân chia thành các nhóm chính sau: - Đất phù sa không đƣợc bồi hàng năm, trung tính, ít chua; - Đất phù sa không đƣợc bồi, ngập nƣớc vào mùa mƣa; - Đất phù sa cũ không bạc màu bị feralit hoá; - Đất bạc màu trên nền phù sa cũ bị feralit hoá; - Đất dốc tụ ven đồi núi; - Đất Feralit biến đổi do trồng lúa nƣớc; b) Tài nguyên nƣớc Tài nguyên nƣớc của Thành phố Vĩnh Yên gồm nƣớc mặt và nƣớc ngầm, trong đó: - Nƣớc mặt: là nƣớc trong hệ thống sông Phan, Đầm Vạc và một số ao hồ khác, trong đó sông Phan và Đầm Vạc là nguồn nƣớc mặt chính và các TIEU LUAN MOI download : [e-mail] thủy vực quan trọng cung cấp nƣớc cho sản xuất, nuôi trồng thủy sản; đồng thời cũng là nơi thu nhận nƣớc thải từ các hoạt động sản xuất kinh doanh, thƣơng mại và sinh hoạt.

Nguồn nƣớc mặt với trữ lƣợng khá dồi dào, tuy nhiên những năm gần đây, chất lƣợng nƣớc ở một số khu vực, nhất là khu đô thị, khu dân cƣ nông thôn đã bị suy giảm, do ảnh hƣởng của chất thải công nghiệp, chất thải sinh hoạt, thuốc trừ sâu và phân hoá học sử dụng trong nông nghiệp. - Nƣớc ngầm: có trữ lƣợng không lớn, chất lƣợng không cao, có thể khai thác lớn hơn, công suất hiện nay (16. Tuy nhiên, để đảm bảo chất lƣợng cung cấp cho sinh hoạt của ngƣời dân cần có công nghệ tiên tiến và mức kinh phí đầu tƣ lớn. c) Tài nguyên khoáng sản Khoáng sản trên địa bàn Thành phố Vĩnh Yên ít về chủng loại, nhỏ về trữ lƣợng, nghèo về hàm lƣợng.

Nhóm khoáng sản phi kim, chủ yếu là cao lanh. Mỏ cao lanh giàu nhôm có trữ lƣợng lớn, khoảng 7 triệu tấn và chất lƣợng cao ở xã Định Trung. Dân số Dân số trung bình năm 2010 trên địa bàn Thành phố Vĩnh Yên là 95.682 ngƣời với mật độ dân số là 1.883 ngƣời/km2, cao gấp khoảng 2,3 lần so với mật độ dân số của toàn tỉnh (814 ngƣời/km2) [14]. Tính cả dân số vãng lai trên địa bàn, dân số Thành phố Vĩnh Yên khoảng 104,52 ngàn ngƣời, mật độ dân số lên tới khoảng 2.057 ngƣời/km 2, gấp 2,53 lần so với mật độ dân số của toàn tỉnh.

TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Dân số và cơ cấu dân số 2006-2010 Đơn vị 2006 2007 2008 2009 2010 Dân số trung bình Ngƣời 92.938 - % thành thị % 76,6 76,9 84,3 83,9 86,5 Nguồn: Niên giám thống kê Tỉnh Vĩnh Phúc năm 2006, 2007, 2008, 2009 và 2010 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Thực trạng phát triển kinh tế-xã hội Tình hình phát triển kinh tế xã hội của Thành phố Vĩnh Yên thời kỳ 2006 – 2010 đƣợc trình bày trong các bảng 1. Kết quả thực hiện các chỉ tiêu quy hoạch đến năm 2010 2010 Tăng bình % so quân 2005 2009 với QH KH 2006-2010 QH (%) A B C D E F G 1.

GTSX, giá 94, tỷ đ. 2681 6097 8324 7446 22,7 89,5 - Nông nghiệp 79 96 98 98 4,4 100,5 - Công nghiệp + XD 2020 4662 6181 5543 22,37 84,2 - Dịch vụ 582 1339 2045 1805 25,4 88,3 2. GTSX giá thực tế, tỷ đ. 4142 - 14553 Cơ cấu ( %) 100 - 100 - Nông nghiệp 2,74 - 1,59 -0,12* - Công nghiệp + XD 73,85 - 74,37 0,09* - Dịch vụ 23,41 - 26,04 0,02* 3.