Đặt vấn đề Cây thanh long (Hylocereus undatus Haw), thuộc họ Xương rồng (Cactaceae) có nguồn gốc ở Trung và Bắc Mĩ. Theo nhiều tài liệu, cây thanh long được người Pháp nhập vào Việt Nam cách đây hàng trăm năm, ban đầu cây thanh long được trồng với số lượng ít để phục vụ cho vua chúa và sau đó là phục vụ cho các gia đình quý tộc và để thờ cũng ở đền, chùa. Thanh long được trồng rộng rãi và phát triển mạnh thành hàng hóa từ 1989 – 1990 trở lại đây và được xuất khẩu sang các nước Nhật Bản, Hồng Kông, Trung Quốc. Là loại cây ăn quả có giá trị về nhiều mặt, đối với người tiêu dùng quả thanh long được biết đến là loại quả có giá trị dinh dưỡng cao và là loại quả đẹp rất phù hợp cho thờ cúng tổ tiên trong những ngày lễ tết, còn đối với người trồng thanh long thì đây là loại quả mang lại hiệu quả kinh tế cao, giúp người trồng có thu nhập ổn định trên đơn vị diện tích.
Cây thanh long sau trồng một năm bắt đầu cho quả, thời gian cho quả kéo dài 6 - 7 tháng trong năm và chia ra làm nhiều lứa quả. Là loại quả ăn trái nhiệt đới, được ưa thích bởi trái có hình dáng và màu sắc đẹp, thành phần dinh dưỡng cao và khác hẳn với thành phần dinh dưỡng của các loại quả khác, có vị ngọt, ăn mát, bổ dưỡng. Nhờ thịt quả có màu sắc đẹp, đặc biệt những quả có màu đỏ thẫm tự nhiên có thể sử dụng làm nguyên liệu chế biến rượu vang để cho ra loại rượu có màu sắc hấp dẫn. Giống Thanh long ruột đỏ H14 được Viện cây ăn quá miền Nam chọn tạo.
Đặc điểm của giống này cho quả chất lượng hơn hẳn giống ruột trắng. Quả khi thu hoạch có khối lượng 300 – 400 g vỏ quả màu đỏ, thịt quả màu đỏ thẫm. Thịt quả ăn ngọt, trung bình đạt 18 – 20 % tổng chất rắn hòa tan, không có vị ngái. Hàm lượng dinh dưỡng trong 100 g thịt quả thanh long ruột đỏ thủy phần là: 82,5 – 83 g; chất béo: 0,21 – 0,61 g; Protein: 0,159 – 0,229 g; Luan van 2 chất xơ: 0,7 – 0,9 g; Carotene: 0,005 – 0,012 mg; Ca: 6,3 – 8,8 mg; P2O5: 30,2 – 36,1 mg; Fe: 0,55 – 0,65 mg; Vitamin C: 8 – 9 mg; Vitamin B1: 0,028 – 0,043 mg; Vitamin B2: 0,043 – 0, 045 mg; Vitamin B3: 0,297 – 0,43 mg; Tro: 0,28 g; các chất khác là 0,54 – 0,68 g.
Ngoài tác dụng ăn tươi, quả thanh long còn có giá trị cao trong y học như thịt quả thanh long có tác dụng chữa bệnh thiếu máu, huyết áp cao, xuất huyết não. Hoa thanh long đem sắc lấy nước uống chữa bệnh ho. Vỏ quả được chiết xuất dùng trong chế biến công nghiệp thực phẩm. Thân và cành thanh long chữa bệnh thần kinh tọa và còn là nguồn thức ăn cho gia súc ở những nơi khô hạn.
Cây thanh long được xem là cây trồng tiềm năng có lợi thế cạnh tranh trong sản xuất cây ăn quả ở nước ta. Ở Việt Nam, cây thanh long phát triển mạnh mẽ ở các tỉnh phía nam với diện tích trồng hàng nghìn ha. Tuy nhiên, ở miền Bắc nước ta cây thanh long được trồng rải rác từ lâu nhưng chưa được chú trọng do năng suất, chất lượng thấp. Vì vậy, việc đánh giá khả năng sinh trưởng phát triển và ảnh hưởng của một số biện pháp kỹ thuật như phân bón, bao quả đến năng suất, chất lượng thanh long là cần thiết trong sản xuất thanh long ở miền Bắc.
Bón phân có ảnh hưởng mạnh mẽ đến sinh trưởng phát triển cũng như năng suất của các cây trồng nói chung và cây thanh long nói riêng. Bón phân hợp lý cho cây thúc đẩy mạnh sự sinh trưởng, tăng năng suất. Trong suốt thời kỳ sinh trưởng và phát triển, cây thanh long hút nhiều chất dinh dưỡng để nuôi cây. Nên việc cung cấp các chất dinh dưỡng như: đạm, lân, kali là hết sức cần thiết cho cây, giúp cây thanh long tăng năng suất và chất lượng nông sản.
Mặt khác khi bón phân không hợp lý làm ảnh hưởng tới quá trình sinh trưởng phát triển cũng như giảm năng suất chất lượng quả. Kỹ thuật bao quả thanh long là biện pháp kỹ thuật hết sức cần thiết giúp cho cây thanh long tránh sâu, bệnh hại quả, trọng lượng và kích thước quả Luan van 3 cao. Việc bao quả tránh được những điều kiện bất lợi của môi trường như thối hỏng, rụng quả. Mặt khác việc không bọc quả của người nông dân có ảnh hưởng rất lớn đến năng xuất, chất lượng cũng, hình thái quả giảm mạnh, khó khăn trong việc bảo quản và xuất khẩu sang các nước khó tính.
Vì vậy việc bón phân và bao quả là hết sức cần thiết. Xuất phát từ thực tế đó tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá khả năng sinh trưởng phát triển và ảnh hưởng của một số biện pháp kĩ thuật đến năng suất, chất lượng thanh long ruột đỏ tại huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng” 1. Mục đích của đề tài Lựa chọn được giống thanh long ruột đỏ và một số biện pháp kỹ thuật thích hợp cho giống thanh long ruột đỏ H14. Yêu cầu Đánh giá khả năng sinh trưởng phát triển của một số giống thanh long ruột đỏ.
Nghiên cứu ảnh hưởng của phân bón đến năng suất, chất lượng cây thanh long ruột đỏ H14. Nghiên cứu ảnh hưởng của thời gian bao quả đến đặc điểm quả và chất lượng thanh long ruột đỏ H14. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học Giúp sinh viên ra trường nắm trách được lý thuyết cũng như tay nghề,vận dụng trong sản xuất.
Biết cách thực hiện một đề tài nghiên cứu khoa học. Đánh giá được khả năng sinh trưởng phát triển và một số biện pháp kỹ thuật ảnh hưởng đến năng suất,chất lượng cây thanh long ruột đỏ với điều kiện sinh thái ở địa phương. Xác định cơ sở khoa học để lựa chọn biện pháp kỹ thuật thích hợp cho Luan van 4 cây thanh long ruột đỏ. Kết quả nghiên cứu khoa học là tiền đề cógiá trị khoa học nghiên cứu và ứng dụng cho người sản xuất.
Ý nghĩa thực tiễn của đề tài Đánh giá được khả năng sinh trưởng phát triển của cây thanh long ruột đỏ với điều kiện địa phương và những vùng có điều kiện tương tự. Nghiên cứu một số biện pháp kĩ thuật ảnh hưởng đến năng suất, chất lương cây thanh long ruột đỏ. Luan van 5 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài Thanh long là loại cây trồng có nguồn gốc ở vùng sa mạc thuộc Mehico và Colombia, là loại cây nhiệt đới khô, chịu hạn tốt.
Nhiệt độ thích hợp cho thanh long tăng trưởng và phát triển là 14 – 26oC và tối đa 38 – 40oC. Trong điều kiện có sương giá nhẹ với thời gian ngày ngắn sẽ gây thiệt hại nhẹ cho thanh long. Cây thanh long chịu ảnh hưởng của quang kỳ, ra hoa trong điều kiện ngày dài, cây sinh trưởng và phát triển tốt ở các nơi có ánh sáng đầy đủ, thiếu ánh sáng thân cây ốm yếu, lâu cho quả. Tuy nhiên, nếu cường độ ánh sáng quá cao, nhiệt độ cao sẽ làm giảm khả năng sinh trưởng của thanh long.
Để cây phát triển tốt, cho nhiều quả và quả to cần cung cấp đủ nước và chất dinh dưỡng, nhất là trong thời kỳ phân hóa mầm hoa, ra hoa, kết quả. Nhu cầu về lượng mưa cho cây là 800 – 2000 mm/năm, nếu vượt quá sẽ dẫn tới hiện tượng rụng hoa và thối quả. Cây ăn quả nói chung và cây thanh long nói riêng là một trong những cây có những nhu cầu nhất định về môi trường và dinh dưỡng kỹ thuật chọn giống thanh long được xem là yếu tố quan trọng nhất, cần có những nghiên cứu về khả năng sinh trưởng phát triển của cây thanh long trong từng điều kiện sinh thái cụ thể đặc biệt huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng là nơi có điều kiện thuận lợi để phát triển sản xuất thanh long với nhiều loại thanh long khác nhau như thanh long ruột đỏ, thanh long ruột trắng. Hiện nay chưa có nghiên cứu nào đánh giá về khả năng sinh trưởng phát triển cho giống thanh long ruột đỏ do đó việc nghiên cứu đánh giá khả năng sinh trưởng phát triển củagiống thanh long ruột đỏ tại đây là rất cần thiết.
Bón phân là biện pháp kỹ thuật quan trọng không thể thiếu với cây thanh long trong các thời kỳ phát triển. Bón phân nhằm thúc đẩy sinh trưởng phát triển của thanh long, tạo điều kiện thuận lợi để hình thành bộ khung tán hợp lý cho cây thanh long, kích thích bộ rễ phát triển, tăng khả năng đề kháng của cây thanh long đối với các điều kiện bên ngoài không thuận lợi. Luan van 6 Bao quả là biện pháp kỹ thuật rất cần thiết và quan trọng cho quả thanh long. Bao quả nhằm trách sâu bệnh, côn trùng trích hút quả, tránh được các yếu tố bất lợi của thời tiết.
Khi cây không bao quả sẽ gây ảnh hưởng đến chất lượng quả, đặc điểm quả, mẫu mã quả, làm giảm năng suất chất lượng quả. Kỹ thuật bao quả đúng cách, đúng thời điểm giúp tăng năng suất, chất lượng nông sản, tránh được một số điều kiện bất lợi trong thời kì cây cho quả. Chính vì vậy phân bón và kỹ thuật bao quả thích hợp sẽ góp phần tăng năng suất, chất lượng quả và đem lại hiệu quả kinh tế cao, ít hoặc không tác động xấu đến môi trường.2 Tình hình sản xuất và tiêu thụ thanh long trên thế giới Thanh long có thành phần chất xơ rất cao, trung bình 100g chứa 0,7 - 0,9g chất xơ, rất tốt cho cơ thể, làm giảm lượng cholesterol trong máu, tốt cho tiêu hóa, hạn chế táo bón giải độc cơ thể. Mỗi ngày một người nên ăn khoảng 20-30g chất xơ, đây là mức tối ưu có thể giúp ngăn ngừa nhiều loại bệnh nan y như ung thư, bệnh tim, tiểu đường.
Ngoài chất xơ, thanh long cũng giàu chất beta carotene, đây là một chất giúp cho cơ thể chuyển hóa thành vitamin provitamin, giúp loại bỏ các tế bào mà không dẫn đến nhiễm trùng. Thành phần dinh dưỡng chính từ 100g trái cây thanh long: nước (g) 82,5 - 83; protein (g) 0,16 - 0,23; chất béo (g) 0,21 - 0; chất xơ (g) 0,7 - 0,9; beta carotene (mg) 0,005 - 0,012; canxi (mg) 6,3 - 8,8, phốt pho (mg) 30,2 - 36,1; sắt (mg) 0,55 - 0,65, vitamin B1(mg) 0,28 - 0,30, vitamin B2 (mg) 0,043 để 0,045, vitamin C (mg) 8 - 9 và niasin (mg) 1,297 - 1,300 [14]. Theo Mizrahi và cs.