Luận văn: Ảnh hưởng COVID-19 đến Giá Cổ phiếu Ngân hàng Việt Nam

Luận văn: Ảnh hưởng COVID-19 đến biến động giá cổ phiếu ngân hàng thương mại niêm yết tại Việt Nam. Phân tích tác động và đưa ra giải pháp.

Trường đại học

Trường Đại học Ngoại thương

Chuyên ngành

Tài chính - Ngân hàng

Người đăng

Ẩn danh

Thể loại

Luận văn thạc sĩ

2022

100

Phí lưu trữ

35 Point

Mục lục chi tiết

LỜI CAM ĐOAN

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN

1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ ĐỀ TÀI

1.1. Đề tài nghiên cứu

1.2. Vai trò của nhóm cổ phiếu NHTM niêm yết

1.3. Bối cảnh đại dịch COVID-19

1.4. Tính cấp thiết của đề tài

1.5. Mục đích và mục tiêu nghiên cứu

1.6. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

1.7. Phương pháp nghiên cứu

2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU

2.1. Giá trị thị trường của cổ phiếu

2.2. Các học thuyết về giá cổ phiếu

2.3. Các yếu tố tác động đến giá cổ phiếu

2.4. Các yếu tố tác động đến giá cổ phiếu ngân hàng

2.5. Tác động của đại dịch đến sự biến động giá cổ phiếu

2.6. Tổng quan tình hình nghiên cứu

2.6.1. Trên thế giới

2.6.2. Tại Việt Nam

2.7. Khoảng trống nghiên cứu

2.8. Các giả thuyết dựa trên các nghiên cứu trước đây

2.9. Các giả thuyết liên quan đến tác động của đại dịch COVID-19

3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

3.1. Phương pháp nghiên cứu

3.2. Các biến phụ thuộc và biến độc lập

3.2.1. Biến phụ thuộc

3.2.2. Biến độc lập

3.3. Mô hình nghiên cứu

3.3.1. Mô hình nghiên cứu ảnh hưởng trực tiếp của đại dịch COVID-19 trong ngày đến giá cổ phiếu trên thị trường

3.3.2. Mô hình nghiên cứu ảnh hưởng gián tiếp của đại dịch COVID-19 đến giá cổ phiếu trên thị trường

3.3.3. Mô hình nghiên cứu ảnh hưởng gián tiếp của đại dịch COVID-19 đến mức độ biến động giá cổ phiếu trên thị trường trong kỳ

4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

4.1. Nghiên cứu sơ bộ về dữ liệu

4.2. Mô hình ảnh hưởng trực tiếp

4.3. Mô hình ảnh hưởng gián tiếp

4.4. Nghiên cứu định lượng bằng mô hình hồi quy

4.4.1. Mô hình ảnh hưởng trực tiếp

4.4.2. Mô hình ảnh hưởng gián tiếp

5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

5.1. Luận giải kết quả nghiên cứu

5.1.1. Mối quan hệ giữa thông tin dịch bệnh COVID-19 và sự biến động giá cổ phiếu NHTM trên thị trường

5.1.2. Mối quan hệ giữa lãi suất và sự biến động giá cổ phiếu NHTM trên thị trường

5.1.3. Mối quan hệ giữa CPI và sự biến động giá cổ phiếu NHTM trên thị trường

5.1.4. Mối quan hệ giữa tăng trưởng GDP và sự biến động giá cổ phiếu NHTM trên thị trường

5.1.5. Mối quan hệ giữa số lượng doanh nghiệp giải thể, ngừng hoạt động và sự biến động giá cổ phiếu NHTM trên thị trường

5.2. Kết luận chung

5.3. Khuyến nghị và hàm ý chính sách

5.3.1. Cho nhà đầu tư

5.3.2. Cho các ngân hàng thương mại niêm yết

5.3.3. Cho các nhà điều hành

5.4. Một số hạn chế, khó khăn

5.5. Định hướng nghiên cứu cho tương lai

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Cách COVID 19 Biến Động Giá Cổ Phiếu Ngân Hàng Tổng Quan Xu Hướng

Trong bối cảnh toàn cầu đối mặt với đại dịch COVID-19, mọi khía cạnh của kinh tế toàn cầu đều chịu ảnh hưởng sâu sắc, và thị trường chứng khoán Việt Nam cũng không ngoại lệ. Đặc biệt, ngành ngân hàng – trụ cột của nền kinh tế – đã chứng kiến những biến động giá cổ phiếu ngân hàng chưa từng có. Việc hiểu rõ cách COVID-19 và Biến Động Giá Cổ Phiếu Ngân Hàng diễn ra là vô cùng cần thiết cho nhà đầu tư, các tổ chức tài chính và nhà hoạch định chính sách. Phần này sẽ tổng quan về vai trò của ngành ngân hàng và những tác động ban đầu của đại dịch COVID-19 đến thị trường chứng khoán, đặt nền móng cho việc phân tích sâu hơn về sự biến động giá cổ phiếu ngân hàng (Đồng Khánh Phương 2022).

1.1. Ngành ngân hàng Vai trò dẫn dắt trên thị trường chứng khoán Việt Nam

Tại Việt Nam, ngành ngân hàng giữ vị thế trọng yếu, không chỉ là kênh dẫn vốn chủ lực cho nền kinh tế mà còn là nhóm cổ phiếu tài chính có vốn hóa thị trường lớn nhất trên thị trường chứng khoán. Các ngân hàng thương mại (NHTM) có quy mô lớn đóng vai trò quan trọng trong việc tài trợ cho doanh nghiệp, tổ chức và hoạt động xuất nhập khẩu, đồng thời là công cụ để thực hiện các chính sách, chiến lược của Nhà nước (Đồng Khánh Phương 2022). Đến cuối năm 2021, vốn hóa thị trường chứng khoán Việt Nam đạt 9.309.889 tỷ đồng, trong đó, cổ phiếu tài chính – cụ thể là nhóm cổ phiếu ngân hàng – chiếm tỷ trọng áp đảo, lên tới hơn 2.07 triệu tỷ đồng (Huy 2022). Trong rổ chỉ số VN30, nhóm cổ phiếu ngân hàng chiếm đến 10 mã, khẳng định vai trò dẫn dắt và tiềm năng phát triển lớn. Điều này cho thấy ngành ngân hàng không chỉ phản ánh sức khỏe nền kinh tế mà còn chi phối các xu hướng đầu tư trên thị trường chứng khoán, khiến sự biến động giá cổ phiếu ngân hàng trở thành tâm điểm quan tâm của giới đầu tư.

1.2. Đại dịch COVID 19 và bối cảnh kinh tế toàn cầu Ảnh hưởng ban đầu

Sự xuất hiện của đại dịch COVID-19 vào đầu năm 2020 đã tạo ra một cú sốc lớn cho kinh tế toàn cầu, đẩy nhiều quốc gia vào tình trạng suy thoái kinh tế. Dù Việt Nam được đánh giá là một trong những nước chống dịch thành công giai đoạn đầu, các đợt giãn cách xã hội và gián đoạn chuỗi cung ứng đã gây ra những tác động tiêu cực không nhỏ. Tốc độ tăng trưởng GDP trong năm 2020 và 2021 giảm đáng kể so với các năm trước, phản ánh sự đình trệ trong hoạt động sản xuất kinh doanh và tiêu dùng (Ngân Hà 2021). Tuy nhiên, một hiện tượng đáng chú ý là trong khi nhiều doanh nghiệp đóng cửa, số lượng tài khoản mở mới và dòng tiền đổ vào thị trường chứng khoán lại tăng đột biến. Điều này phản ánh kỳ vọng sinh lời của nhà đầu tư trong bối cảnh các kênh đầu tư truyền thống gặp khó khăn, tạo nên một sự tăng trưởng không lành mạnh trên thị trường (Lực và cộng sự 2021). Nhóm cổ phiếu ngân hàng, vốn được xem là ít biến động, cũng chứng kiến những giai đoạn tăng giảm mạnh mẽ, báo hiệu sự phức tạp trong mối quan hệ giữa COVID-19 và Biến Động Giá Cổ Phiếu Ngân Hàng.

II. Vấn Đề Nổi Cộm Thách Thức COVID 19 Tạo Sóng Cho Giá Cổ Phiếu Ngân Hàng

Sự bùng phát của đại dịch COVID-19 đã đặt ra nhiều thách thức chưa từng có cho ngành ngân hàng, tạo nên những "sóng" lớn trong biến động giá cổ phiếu ngân hàng. Các yếu tố như nợ xấu ngân hàng, áp lực thanh khoản ngân hàng, lãi suất ngân hàng và chính sách tiền tệ đã cùng nhau tạo nên một bức tranh phức tạp, đòi hỏi sự phân tích kỹ lưỡng. Hơn nữa, tâm lý nhà đầu tư và sự gia tăng rủi ro đầu tư đã khiến thị trường phản ứng theo những cách không lường trước. Phần này sẽ đi sâu vào những vấn đề cốt lõi mà COVID-19 đã mang lại, làm thay đổi đáng kể cục diện của cổ phiếu tài chính và toàn bộ thị trường chứng khoán (Đồng Khánh Phương 2022).

2.1. Gia tăng nợ xấu ngân hàng và áp lực thanh khoản ngân hàng

Khi đại dịch COVID-19 bùng phát, nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn nghiêm trọng, dẫn đến việc giải thể hoặc ngừng hoạt động. Điều này trực tiếp làm tăng nợ xấu ngân hàng và nợ quá hạn, gây áp lực lớn lên lợi nhuận ngân hàng và chất lượng tài sản của các tổ chức tín dụng. Tác động của COVID-19 và Biến Động Giá Cổ Phiếu Ngân Hàng qua kênh nợ xấu ngân hàng là rất rõ rệt: khi nợ xấu ngân hàng tăng, lợi nhuận ngân hàng giảm, kéo theo sự sụt giảm của giá cổ phiếu ngân hàng. Bên cạnh đó, các ngân hàng cũng phải đối mặt với áp lực duy trì thanh khoản ngân hàng khi các doanh nghiệp bắt đầu rút vốn hết hạn mức tín dụng, tạo ra sự thiếu vốn trầm trọng (Acharya và cộng sự 2021). Rủi ro đầu tư vào cổ phiếu tài chính trong giai đoạn này gia tăng đáng kể, buộc các ngân hàng phải cơ cấu lại khoản vay và giãn nợ cho khách hàng, nhưng những hậu quả từ hoạt động kinh doanh không hiệu quả của doanh nghiệp vẫn chưa được phản ánh đầy đủ vào lợi nhuận ngân hàng (Đồng Khánh Phương 2022).

2.2. Biến động lãi suất ngân hàng và tác động của chính sách tiền tệ

Trong bối cảnh đại dịch COVID-19, các ngân hàng trung ương và chính phủ trên thế giới đã phải áp dụng nhiều biện pháp để ổn định nền kinh tế. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) cũng liên tục điều chỉnh lãi suất ngân hàng nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và duy trì thanh khoản ngân hàng. Việc giảm lãi suất ngân hàng (như lãi suất vay qua đêm) trong năm 2020 nhằm giảm chi phí vay cho các NHTM, từ đó gián tiếp hỗ trợ nền kinh tế (NHNN 2020a,b,c). Tuy nhiên, sự thay đổi lãi suất ngân hàng cũng tạo ra những biến động ngược chiều đối với giá cổ phiếu ngân hàng (Kiều và Nhiên 2020). Khi lãi suất ngân hàng tăng, chi phí đi vay của doanh nghiệp tăng, làm giảm sức hấp dẫn của cổ phiếu tài chính. Đồng thời, kênh tiết kiệm trở nên hấp dẫn hơn, khiến dòng tiền có xu hướng rút khỏi thị trường chứng khoán. Những tác động này từ chính sách tiền tệ tạo ra một môi trường đầy thách thức cho việc định giá cổ phiếu ngân hàng và ảnh hưởng trực tiếp đến COVID-19 và Biến Động Giá Cổ Phiếu Ngân Hàng.

2.3. Tâm lý nhà đầu tư và rủi ro đầu tư Phản ứng thị trường bất thường

Một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến biến động giá cổ phiếu ngân hàng trong đại dịch COVID-19 là tâm lý nhà đầu tư. Lý thuyết tài chính hành vi của Richard H. Thaler chỉ ra rằng con người không phải lúc nào cũng lý trí, và sự chủ quan, phi lý trí có thể dẫn đến các quyết định đầu tư sai lầm (Thaler 2015). Trong giai đoạn đại dịch COVID-19, thông tin về số ca mắc mới, các đợt phong tỏa và sự không chắc chắn về phục hồi kinh tế đã ảnh hưởng mạnh đến tâm lý nhà đầu tư. Dù nền kinh tế suy thoái kinh tế và nhiều doanh nghiệp phá sản, thị trường chứng khoán Việt Nam lại chứng kiến sự tăng trưởng bất thường về số lượng tài khoản mở mới và dòng tiền đổ vào thị trường (Lực và cộng sự 2021). Điều này thể hiện kỳ vọng cao vào chứng khoán khi các kênh đầu tư khác gặp khó khăn, nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro đầu tư lớn khi không phản ánh đúng tình hình kinh doanh thực tế của doanh nghiệp. Phản ứng khác nhau của nhà đầu tư qua từng đợt dịch (Phuong 2021) càng làm nổi bật tầm quan trọng của yếu tố tâm lý nhà đầu tư trong việc xác định biến động giá cổ phiếu ngân hàng.

III. Bí Quyết Phân Tích Đo Lường Biến Động Giá Cổ Phiếu Ngân Hàng Vì COVID 19

Để hiểu rõ hơn về mối quan hệ phức tạp giữa COVID-19 và Biến Động Giá Cổ Phiếu Ngân Hàng, các nhà nghiên cứu đã áp dụng các phương pháp phân tích định lượng chặt chẽ. Việc đo lường tác động này đòi hỏi một cách tiếp cận đa chiều, từ ảnh hưởng trực tiếp của thông tin dịch bệnh đến các tác động gián tiếp thông qua các yếu tố kinh tế vĩ mô. Phần này sẽ trình bày 'bí quyết' trong việc xây dựng các mô hình nghiên cứu, bao gồm cả mô hình hồi quy đơn biến và đa biến, nhằm cung cấp cái nhìn toàn diện về sự biến động giá cổ phiếu ngân hàng trong suốt thời kỳ đại dịch COVID-19 (Đồng Khánh Phương 2022).

3.1. Mô hình trực tiếp Đại dịch COVID 19 và giá cổ phiếu ngân hàng hàng ngày

Mô hình nghiên cứu trực tiếp tập trung vào việc đo lường mối liên hệ ngay lập tức giữa thông tin về đại dịch COVID-19 và sự biến động giá cổ phiếu ngân hàng trên cơ sở dữ liệu hàng ngày. Cụ thể, biến độc lập được sử dụng là số ca mắc mới COVID-19 trong ngày, một chỉ số phản ánh mức độ lây lan và diễn biến nghiêm trọng của dịch bệnh, có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến tâm lý nhà đầu tư (Đồng Khánh Phương 2022). Khi số ca mắc tăng cao, các hoạt động sản xuất kinh doanh bị đình trệ, chuỗi cung ứng đứt gãy, gây bất ổn kinh tế và gia tăng rủi ro đầu tư vào cổ phiếu tài chính. Mô hình hồi quy đơn biến được áp dụng với giá đóng cửa cuối ngày của 16 mã cổ phiếu ngân hàng niêm yết trên HoSE và HNX trong giai đoạn 2020-2021. Phương pháp này giúp định lượng mức độ tăng/giảm của giá cổ phiếu ngân hàng ứng với mỗi đơn vị thay đổi của số ca mắc mới, đồng thời kiểm định ý nghĩa thống kê của mối quan hệ này (Đồng Khánh Phương 2022).

3.2. Mô hình gián tiếp Yếu tố vĩ mô và giá cổ phiếu ngân hàng theo quý

Ngoài tác động trực tiếp, đại dịch COVID-19 còn gây ảnh hưởng gián tiếp đến giá cổ phiếu ngân hàng thông qua các yếu tố kinh tế vĩ mô. Mô hình gián tiếp được thiết kế để ước lượng tác động của các yếu tố này lên giá cổ phiếu ngân hàng theo quý, bên cạnh biến đại diện cho dịch bệnh. Các biến độc lập trong mô hình này bao gồm mức tăng trưởng GDP, chỉ số giá tiêu dùng (CPI), lãi suất ngân hàng do NHNN điều hành, và số lượng doanh nghiệp giải thể hoặc ngừng hoạt động (Đồng Khánh Phương 2022). Đây là những yếu tố phản ánh sức khỏe tổng thể của nền kinh tế và có mối quan hệ đã được kiểm chứng với biến động giá cổ phiếu ngân hàng. Chẳng hạn, tăng trưởng GDP tích cực thường kéo theo lợi nhuận ngân hàng tăng, trong khi CPI cao hoặc lãi suất ngân hàng tăng có thể gây áp lực lên giá cổ phiếu ngân hàng. Mô hình hồi quy đa biến sẽ giúp phân tích mối tương quan giữa các yếu tố vĩ mô và COVID-19 và Biến Động Giá Cổ Phiếu Ngân Hàng, cung cấp cái nhìn tổng thể hơn về các kênh tác động.

IV. Hướng Dẫn Yếu Tố Vĩ Mô Tác Động Đến Cổ Phiếu Ngân Hàng Thời COVID 19

Sự phức tạp trong mối quan hệ giữa COVID-19 và Biến Động Giá Cổ Phiếu Ngân Hàng không chỉ nằm ở tác động trực tiếp của dịch bệnh, mà còn ở cách các yếu tố vĩ mô thay đổi và ảnh hưởng đến ngành ngân hàng. Các chỉ số như GDP, CPI, và số lượng doanh nghiệp ngừng hoạt động đóng vai trò quan trọng trong việc định hình lợi nhuận ngân hàng và rủi ro đầu tư. Đồng thời, các chính sách tiền tệ và gói hỗ trợ kinh tế của chính phủ cũng can thiệp sâu rộng vào thị trường. Phần này sẽ 'hướng dẫn' phân tích sâu cách các yếu tố vĩ mô này đã tác động đến cổ phiếu ngân hàng trong suốt đại dịch COVID-19, giải thích các cơ chế ảnh hưởng và cung cấp cái nhìn chi tiết cho nhà đầu tư (Đồng Khánh Phương 2022).

4.1. GDP CPI số doanh nghiệp dừng hoạt động ảnh hưởng lợi nhuận ngân hàng

Các yếu tố vĩ mô như Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) và Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) có mối liên hệ chặt chẽ với biến động giá cổ phiếu ngân hàng. Tăng trưởng GDP phản ánh sự phát triển của nền kinh tế, thúc đẩy hoạt động huy động vốn và cho vay, từ đó nâng cao lợi nhuận ngân hàng và giá trị cổ phiếu tài chính. Ngược lại, khi kinh tế suy thoái kinh tế, môi trường kinh doanh khó khăn, nhiều doanh nghiệp phá sản hoặc ngừng hoạt động. Sự gia tăng số lượng doanh nghiệp ngừng hoạt động trực tiếp làm tăng nợ xấu ngân hàng và giảm lợi nhuận ngân hàng, kéo theo sự sụt giảm giá cổ phiếu ngân hàng (Đồng Khánh Phương 2022). Chỉ số CPI, thước đo lạm phát, thường có ảnh hưởng ngược chiều: lạm phát cao làm giảm lợi nhuận ngân hàng do chi phí huy động vốn tăng và yêu cầu lợi suất cao hơn từ nhà đầu tư, khiến giá cổ phiếu ngân hàng suy giảm. Những tương quan này cho thấy tầm quan trọng của việc theo dõi các chỉ số vĩ mô trong việc đánh giá rủi ro đầu tư vào cổ phiếu tài chính trong bối cảnh đại dịch COVID-19.

4.2. Chính sách tiền tệ và gói hỗ trợ kinh tế Vai trò điều tiết thị trường

Trong giai đoạn đại dịch COVID-19, chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) và các gói hỗ trợ kinh tế của Chính phủ đóng vai trò then chốt trong việc ổn định ngành ngân hàng và thị trường chứng khoán. Việc điều chỉnh lãi suất ngân hàng, cơ cấu lại khoản vay và giãn nợ cho doanh nghiệp là những ví dụ điển hình. Các gói hỗ trợ kinh tế giúp giảm gánh nặng cho các doanh nghiệp, từ đó gián tiếp hạn chế sự gia tăng nợ xấu ngân hàng và duy trì thanh khoản ngân hàng. Tuy nhiên, chính sách giảm lãi suất ngân hàng của NHNN, dù nhằm mục đích hỗ trợ, cũng có thể thu hẹp biên lợi nhuận ngân hàng khi chi phí huy động vốn vẫn cần duy trì ở mức hấp dẫn (Đồng Khánh Phương 2022). Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng các chính sách hỗ trợ thanh khoản ngân hàng và người đi vay có ảnh hưởng tích cực đến lợi suất bất thường của cổ phiếu ngân hàng (Demirguc-Kunt và cộng sự 2020). Điều này nhấn mạnh vai trò quan trọng của các biện pháp điều tiết từ Chính phủ trong việc giảm thiểu rủi ro đầu tư và hỗ trợ sự phục hồi kinh tế, tác động đáng kể đến COVID-19 và Biến Động Giá Cổ Phiếu Ngân Hàng.

V. Kết Quả COVID 19 Biến Động Giá Cổ Phiếu Ngân Hàng Tại Việt Nam Thế Nào

Nghiên cứu sâu rộng về COVID-19 và Biến Động Giá Cổ Phiếu Ngân Hàng tại Việt Nam đã mang lại những kết quả đáng chú ý, làm sáng tỏ mối quan hệ phức tạp giữa đại dịch COVID-19 và hiệu suất của cổ phiếu tài chính. Phân tích định lượng đã kiểm nghiệm cả tác động trực tiếp của thông tin dịch bệnh và tác động gián tiếp thông qua các yếu tố kinh tế vĩ mô. Phần này sẽ trình bày những phát hiện cốt lõi từ nghiên cứu của Đồng Khánh Phương (2022), giúp nhà đầu tư và các bên liên quan hiểu rõ hơn về cách COVID-19 đã 'biến động' giá cổ phiếu ngân hàng và các cổ phiếu tài chính khác trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

5.1. Mối quan hệ trực tiếp Đại dịch COVID 19 và giá cổ phiếu ngân hàng

Kết quả nghiên cứu của Đồng Khánh Phương (2022) chỉ ra rằng thông tin số ca mắc mới COVID-19 thống kê theo ngày có ảnh hưởng tích cực và có ý nghĩa thống kê đến giá đóng cửa cuối ngày của cổ phiếu ngân hàng niêm yết tại Việt Nam trong hai năm 2020-2021. Phát hiện này khá bất ngờ so với dự đoán ban đầu về tác động tiêu cực, và có thể phản ánh tâm lý nhà đầu tư kỳ vọng vào các gói hỗ trợ kinh tế hoặc khả năng chống chịu của ngành ngân hàng. Tuy nhiên, các nghiên cứu khác lại chỉ ra tác động tiêu cực mạnh mẽ của số ca tử vong do COVID-19 đến giá cổ phiếu ngân hàng (Linh 2021). Sự khác biệt trong phản ứng của thị trường chứng khoán qua từng đợt dịch (Phuong 2021) cũng nhấn mạnh sự phức tạp của mối quan hệ này. Đặc biệt, nhà đầu tư đã có sự chuẩn bị tốt hơn và tâm lý nhà đầu tư trở nên bình tĩnh hơn ở các đợt dịch sau, thể hiện kỳ vọng cao vào phục hồi kinh tế và lợi suất của ngành ngân hàng (Phuong 2021).

5.2. Ảnh hưởng gián tiếp Vĩ mô lãi suất ngân hàng và cổ phiếu tài chính

Nghiên cứu về tác động gián tiếp của đại dịch COVID-19 thông qua các yếu tố kinh tế vĩ mô cũng đã đưa ra những kết quả quan trọng. Mối quan hệ giữa lãi suất ngân hàng điều hành và giá cổ phiếu ngân hàng được xác định là ngược chiều và có ý nghĩa lớn (Kiều và Nhiên 2020; Đồng Khánh Phương 2022). Điều này cho thấy khi NHNN điều chỉnh lãi suất ngân hàng, giá cổ phiếu ngân hàng có xu hướng phản ứng theo chiều ngược lại. Ngược lại, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) lại có tác động cùng chiều đến giá cổ phiếu ngân hàng. Đáng chú ý, các thông tin về đại dịch COVID-19 và các biến kinh tế vĩ mô cộng gộp lại không có nhiều ý nghĩa trong việc giải thích toàn bộ sự biến động giá cổ phiếu ngân hàng (Đồng Khánh Phương 2022). Điều này có thể phản ánh những ảnh hưởng tiêu cực sâu rộng của đại dịch COVID-19 đến nhóm cổ phiếu tài chính này, vốn cần được phân tích cẩn trọng hơn là chỉ nhìn vào các biến số trực tiếp. Tăng trưởng GDP cũng được nhận định có mối quan hệ cùng chiều với giá cổ phiếu ngân hàng, phản ánh sự phục hồi kinh tế sẽ hỗ trợ ngành ngân hàng (Kiều và Nhiên 2020).

VI. Kết Luận Tương Lai Nào Cho Cổ Phiếu Ngân Hàng Sau Đại Dịch COVID 19

Đại dịch COVID-19 đã để lại những dấu ấn sâu sắc, tạo ra sự biến động giá cổ phiếu ngân hàng phức tạp, đồng thời định hình lại bức tranh kinh tế toàn cầu và thị trường chứng khoán. Việc hiểu rõ các kênh tác động và phản ứng của thị trường là cần thiết để đưa ra các quyết định đầu tư và chính sách hiệu quả. Phần này tổng kết các kết quả nghiên cứu chính, đồng thời đưa ra những 'bí quyết' và khuyến nghị chiến lược cho nhà đầu tư và ngành ngân hàng trong bối cảnh phục hồi kinh tế hậu COVID-19. Hơn nữa, nó cũng nhìn nhận những hạn chế của nghiên cứu hiện tại và định hướng cho các nghiên cứu trong tương lai để nắm bắt đầy đủ hơn về tác động lâu dài của đại dịch COVID-19 (Đồng Khánh Phương 2022).

6.1. Định hướng cho nhà đầu tư và ngành ngân hàng sau COVID 19

Dựa trên các kết quả nghiên cứu về COVID-19 và Biến Động Giá Cổ Phiếu Ngân Hàng, các khuyến nghị cụ thể được đưa ra cho nhà đầu tư và ngành ngân hàng. Đối với nhà đầu tư, cần thận trọng với rủi ro đầu tư và không nên chỉ dựa vào các kỳ vọng ngắn hạn. Thay vào đó, việc phân tích kỹ lưỡng các yếu tố vĩ mô như GDP, CPI, lãi suất ngân hàng và tình hình nợ xấu ngân hàng là điều cực kỳ quan trọng. Cần có cái nhìn đa chiều về tác động của đại dịch COVID-19 đến lợi nhuận ngân hàng và chất lượng tài sản, thay vì chỉ tập trung vào diễn biến chỉ số VN-Index (Đồng Khánh Phương 2022). Đối với các ngân hàng thương mại niêm yết, việc quản trị rủi ro đầu tư, đặc biệt là nợ xấu ngân hàng, cần được ưu tiên hàng đầu. Đồng thời, cần chủ động trong việc điều chỉnh chính sách tiền tệ nội bộ và huy động vốn để thích ứng với bối cảnh thị trường thay đổi nhanh chóng. Việc tối ưu hóa tỷ lệ an toàn vốn (CAR) và tuân thủ các quy định Basel II/III sẽ nâng cao khả năng chống chịu của ngân hàng trong các cuộc khủng hoảng tương lai.

6.2. Hạn chế nghiên cứu và định hướng tương lai cho phục hồi kinh tế

Nghiên cứu về COVID-19 và Biến Động Giá Cổ Phiếu Ngân Hàng dù đã cung cấp những cái nhìn sâu sắc, vẫn còn tồn tại một số hạn chế. Phạm vi nghiên cứu chủ yếu tập trung vào dữ liệu trong giai đoạn 2020-2021 và chỉ với 16 mã cổ phiếu ngân hàng niêm yết tại Việt Nam (Đồng Khánh Phương 2022). Điều này có thể không phản ánh toàn diện tác động lâu dài của đại dịch COVID-19 khi kinh tế toàn cầu và phục hồi kinh tế vẫn đang tiếp diễn. Các mô hình nghiên cứu cũng có thể gặp phải các hiện tượng như tự tương quan hay phương sai sai số thay đổi, dù đã có biện pháp khắc phục (Đồng Khánh Phương 2022). Để có cái nhìn toàn diện hơn, các nghiên cứu trong tương lai cần mở rộng mẫu dữ liệu, cập nhật đến các giai đoạn sau của đại dịch, và có thể kết hợp thêm các yếu tố định tính như các biện pháp giãn cách xã hội cụ thể, tác động đến chuỗi cung ứng, hoặc các thông tin về chính sách tiền tệ toàn cầu. Việc này sẽ giúp đánh giá chính xác hơn tác động của đại dịch COVID-19 đến thị trường chứng khoán và tiềm năng phục hồi kinh tế, đặc biệt là đối với ngành ngân hàng và cổ phiếu tài chính, từ đó đưa ra những khuyến nghị bền vững hơn.

29/09/2025

Bạn đang xem trước tài liệu:

Luận văn thạc sĩ ảnh hưởng của đại dịch covid 19 đến sự biến động giá cổ phiếu của các ngân hàng thương mại niêm yết trên thị trường chứng khoán việt nam

Tải đầy đủ

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam đã chứng kiến sự tăng trưởng vượt bậc, với tổng vốn hóa đạt hơn 9,3 triệu tỷ đồng tính đến cuối năm 2021. Trong đó, nhóm cổ phiếu ngân hàng thương mại (NHTM) đóng vai trò xương sống, chiếm tỷ trọng vốn hóa áp đảo với hơn 2,07 triệu tỷ đồng vào đầu năm 2022 và có tới 10 mã trong rổ chỉ số VN30. Tuy nhiên, giai đoạn 2020-2021 đặt ra một nghịch lý lớn: trong khi tăng trưởng GDP sụt giảm đáng kể do tác động của đại dịch COVID-19, thị trường chứng khoán, đặc biệt là cổ phiếu ngân hàng, lại trải qua những sóng biến động mạnh mẽ chưa từng có. Dòng tiền từ các nhà đầu tư mới ồ ạt chảy vào thị trường khi các kênh kinh doanh khác bị đình trệ.

Nghiên cứu này giải quyết câu hỏi cấp thiết: Đại dịch COVID-19 đã thực sự ảnh hưởng như thế nào đến sự biến động giá cổ phiếu của các NHTM niêm yết tại Việt Nam? Mục tiêu chính của luận văn là đo lường tác động trực tiếp của các thông tin dịch bệnh (như số ca mắc mới hàng ngày) và tác động gián tiếp thông qua các yếu tố kinh tế vĩ mô (GDP, CPI, lãi suất) lên giá cổ phiếu ngành ngân hàng. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào dữ liệu của 16 NHTM niêm yết trên sàn HoSE và HNX trong khoảng thời gian từ ngày 01/01/2020 đến 31/12/2021. Luận văn mang ý nghĩa thực tiễn cao, cung cấp cơ sở dữ liệu và phân tích định lượng giúp nhà đầu tư ra quyết định, các ngân hàng quản trị rủi ro và các nhà hoạch định chính sách điều tiết thị trường hiệu quả hơn trong bối cảnh khủng hoảng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng của hai luồng lý thuyết chính trong tài chính hiện đại để tạo ra một góc nhìn đa chiều.

Đầu tiên là Lý thuyết thị trường hiệu quả (Efficient Market Hypothesis) của Eugene Fama, cho rằng giá cổ phiếu luôn phản ánh đầy đủ và kịp thời mọi thông tin có sẵn. Theo lý thuyết này, các thông tin về đại dịch COVID-19 hay những thay đổi trong chính sách vĩ mô sẽ nhanh chóng được "hấp thụ" vào giá, khiến nhà đầu tư khó có thể kiếm được lợi nhuận bất thường.

Tuy nhiên, để giải thích những biến động có vẻ phi lý trí trên thị trường, nghiên cứu cũng vận dụng Lý thuyết tài chính hành vi (Behavioral Finance) do Richard Thaler khởi xướng. Lý thuyết này cho rằng các yếu tố tâm lý, cảm xúc và sự bất hợp lý của nhà đầu tư có thể tạo ra các "bất thường" trên thị trường, khiến giá cổ phiếu lệch khỏi giá trị thực trong ngắn hạn. Giai đoạn COVID-19 với sự tham gia của hàng triệu nhà đầu tư mới là một minh chứng rõ nét cho tầm ảnh hưởng của tâm lý đám đông.

Bên cạnh đó, các khái niệm nền tảng được sử dụng để phân tích bao gồm:

Mô hình định giá tài sản vốn (CAPM): Dùng để xác định tỷ suất sinh lời kỳ vọng dựa trên rủi ro hệ thống, làm cơ sở lý luận cho việc lãi suất phi rủi ro thay đổi sẽ tác động đến giá cổ phiếu.
Chỉ số giá tiêu dùng (CPI): Một thước đo lạm phát, có ảnh hưởng ngược chiều đến giá cổ phiếu do làm giảm giá trị thực của lợi nhuận và tăng chi phí vốn của doanh nghiệp.
Tổng sản phẩm quốc nội (GDP): Phản ánh sức khỏe nền kinh tế, thường có tương quan cùng chiều với lợi nhuận doanh nghiệp và giá cổ phiếu.

Phương pháp nghiên cứu

Để lượng hóa tác động của đại dịch, luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng với trọng tâm là mô hình hồi quy tuyến tính.

Nguồn dữ liệu được tổng hợp từ nhiều nguồn uy tín. Dữ liệu giá cổ phiếu của 16 NHTM được trích xuất từ trang thông tin tài chính Vietstock. Dữ liệu vĩ mô như tăng trưởng GDP và chỉ số CPI được lấy từ các báo cáo định kỳ của Tổng cục Thống kê. Thông tin về số ca mắc COVID-19 hàng ngày được thu thập từ nguồn công bố chính thức của Bộ Y tế. Dữ liệu về lãi suất điều hành được lấy từ các quyết định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Phương pháp phân tích chính là mô hình hồi quy bình phương nhỏ nhất (OLS), được áp dụng trên dữ liệu bảng (panel data). Cỡ mẫu cho mô hình phân tích tác động trực tiếp của số ca mắc hàng ngày là rất lớn, với 8.003 quan sát, đảm bảo độ tin cậy thống kê. Phương pháp chọn mẫu là chọn toàn bộ các NHTM đã niêm yết trước ngày 01/01/2020 để đảm bảo tính liên tục của chuỗi dữ liệu trong suốt giai đoạn nghiên cứu 2020-2021. Để xử lý các vấn đề tiềm ẩn trong dữ liệu chuỗi thời gian như tự tương quan và phương sai sai số thay đổi, các kiểm định chuyên sâu như kiểm định Wooldridge và Breusch-Pagan đã được thực hiện, cùng với việc áp dụng phương pháp ước lượng sai số chuẩn mạnh Newey-West để tăng tính vững chắc của kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích định lượng từ mô hình hồi quy đã mang lại những kết quả đáng chú ý, trong đó có một số phát hiện đi ngược lại với dự đoán ban đầu.

Số ca mắc mới COVID-19 có tác động tích cực đến giá cổ phiếu ngân hàng. Đây là phát hiện quan trọng và bất ngờ nhất. Mô hình cho thấy khi thông tin về số ca mắc mới hàng ngày tăng lên, giá đóng cửa của cổ phiếu NHTM có xu hướng tăng theo. Cụ thể, kết quả hồi quy chỉ ra rằng sự gia tăng trong số ca nhiễm có tương quan dương và có ý nghĩa thống kê với giá cổ phiếu, thay vì là tác động tiêu cực như giả thuyết ban đầu.
Lãi suất điều hành có mối quan hệ ngược chiều mạnh mẽ và rõ rệt. Kết quả nghiên cứu khẳng định vững chắc lý thuyết kinh tế: khi Ngân hàng Nhà nước hạ lãi suất điều hành, chi phí vốn của các NHTM giảm, kích thích tăng trưởng tín dụng và tạo ra kỳ vọng lợi nhuận cao hơn. Điều này khiến giá cổ phiếu ngân hàng tăng lên đáng kể. Trong năm 2020, NHNN đã 3 lần hạ lãi suất, và mỗi lần đều tạo ra những cú hích tích cực cho thị trường.
Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) có tác động cùng chiều. Trái với lý thuyết truyền thống cho rằng lạm phát cao sẽ ảnh hưởng tiêu cực, nghiên cứu lại chỉ ra một mối quan hệ cùng chiều giữa CPI và giá cổ phiếu ngân hàng trong giai đoạn 2020-2021. Điều này có thể được lý giải bởi bối cảnh đặc thù khi lạm phát ở mức độ vừa phải kết hợp với tăng trưởng kinh tế vẫn được duy trì.
Tác động tổng hợp của các yếu tố vĩ mô còn hạn chế. Khi gộp chung các biến vĩ mô như GDP, CPI, số doanh nghiệp ngừng hoạt động vào một mô hình, khả năng giải thích cho sự biến động giá cổ phiếu ngân hàng lại không cao. Điều này cho thấy trong giai đoạn khủng hoảng, các yếu tố tâm lý thị trường và dòng tiền có thể đã lấn át các yếu tố kinh tế nền tảng.

Thảo luận kết quả

Phát hiện về mối quan hệ tích cực giữa số ca mắc COVID-19 và giá cổ phiếu ngân hàng cần được diễn giải một cách cẩn trọng. Nguyên nhân không đến từ việc dịch bệnh là một tin tốt, mà từ phản ứng của nhà đầu tư và chính sách. Khi các lệnh giãn cách xã hội được áp dụng, hoạt động sản xuất kinh doanh bị đình trệ, một lượng lớn tiền nhàn rỗi trong dân cư và doanh nghiệp đã tìm đến thị trường chứng khoán như một kênh đầu tư thay thế, tạo ra một lực cầu khổng lồ. Đồng thời, thị trường cũng kỳ vọng vào các gói kích thích kinh tế và chính sách nới lỏng tiền tệ của Chính phủ để hỗ trợ nền kinh tế, và nhóm ngân hàng được xem là đối tượng hưởng lợi đầu tiên.

Kết quả này có phần khác biệt so với nhiều nghiên cứu quốc tế trong giai đoạn đầu đại dịch, ví dụ như nghiên cứu của Demirguc-Kunt và cộng sự năm 2020 trên 53 quốc gia cho thấy cổ phiếu ngân hàng phản ứng tiêu cực hơn so với thị trường chung. Sự khác biệt này có thể đến từ bối cảnh kiểm soát dịch bệnh tương đối thành công của Việt Nam trong năm 2020 và tâm lý lạc quan của một thị trường cận biên đang trên đà phát triển.

Dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa hiệu quả thông qua một biểu đồ đường đa chuỗi, so sánh diễn biến của chỉ số VN-Index, chỉ số ngành ngân hàng và đường biểu thị số ca mắc mới COVID-19 theo ngày. Một biểu đồ như vậy sẽ làm nổi bật các thời điểm mà "đỉnh dịch" trùng khớp với các "đỉnh" của thị trường chứng khoán, minh họa rõ nét cho kết quả phân tích.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên những kết quả phân tích sâu sắc, luận văn đưa ra 4 nhóm khuyến nghị cụ thể, hướng đến các đối tượng liên quan nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và sự ổn định của thị trường.

Đối với nhà đầu tư cá nhân và tổ chức:
- Áp dụng chiến lược đầu tư linh hoạt dựa trên phân tích cả yếu tố vĩ mô và tâm lý thị trường. Trong các giai đoạn khủng hoảng, cần nhận diện rằng dòng tiền và kỳ vọng chính sách có thể tạm thời lấn át các chỉ số cơ bản, nhưng rủi ro điều chỉnh luôn hiện hữu.
- Nâng cao năng lực quản trị rủi ro danh mục bằng cách đa dạng hóa đầu tư thay vì tập trung quá mức vào nhóm cổ phiếu ngân hàng, bất chấp vai trò dẫn dắt của nhóm này. Mục tiêu là giảm thiểu tác động tiêu cực khi thị trường đảo chiều đột ngột.
- Theo dõi chặt chẽ các quyết định về chính sách tiền tệ, đặc biệt là động thái về lãi suất của Ngân hàng Nhà nước, vì đây là yếu tố có tác động trực tiếp và mạnh mẽ nhất đến giá cổ phiếu ngân hàng, đã được chứng minh qua nghiên cứu.
Đối với các Ngân hàng thương mại niêm yết:
- Xây dựng các kịch bản ứng phó khủng hoảng toàn diện hơn, không chỉ về rủi ro tín dụng mà còn về biến động giá cổ phiếu và thanh khoản thị trường. Kế hoạch này cần được cập nhật định kỳ 6 tháng/lần.
- Tăng cường tính minh bạch và truyền thông chủ động về sức khỏe tài chính, chất lượng tài sản và chiến lược kinh doanh. Việc này giúp củng cố niềm tin của nhà đầu tư và giảm thiểu tác động từ các tin đồn thất thiệt trong giai đoạn thị trường nhạy cảm.
Đối với các nhà hoạch định chính sách (Ngân hàng Nhà nước, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước):
- Điều hành chính sách tiền tệ một cách thận trọng, cân bằng giữa mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và duy trì sự ổn định của thị trường tài chính. Việc truyền thông rõ ràng về lộ trình chính sách sẽ giúp định hướng kỳ vọng của thị trường.
- Tăng cường các biện pháp giám sát và cảnh báo sớm về các rủi ro bong bóng tài sản trên thị trường chứng khoán, đặc biệt khi có dấu hiệu dòng tiền đầu cơ tăng mạnh, nhằm can thiệp kịp thời trước khi rủi ro lan rộng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn này là một tài liệu nghiên cứu chuyên sâu, mang lại giá trị thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng trong lĩnh vực tài chính và kinh tế.

Nhà đầu tư cá nhân và các nhà quản lý quỹ: Luận văn cung cấp bằng chứng định lượng về các yếu tố thực sự tác động đến giá cổ phiếu ngân hàng trong bối cảnh khủng hoảng. Họ có thể sử dụng các kết quả về tác động của lãi suất, CPI và tâm lý thị trường để tinh chỉnh mô hình định giá và chiến lược giao dịch, giúp đưa ra các quyết định mua/bán cổ phiếu sáng suốt hơn thay vì chạy theo đám đông.
Ban lãnh đạo và bộ phận quan hệ nhà đầu tư (IR) tại các NHTM: Nghiên cứu giúp họ hiểu rõ hơn về cách thị trường phản ứng với các cú sốc vĩ mô và thông tin dịch bệnh. Từ đó, bộ phận IR có thể xây dựng chiến lược truyền thông hiệu quả hơn, giải thích các biến động giá cổ phiếu và chủ động cung cấp thông tin để ổn định tâm lý cổ đông trong các giai đoạn khó khăn.
Các nhà hoạch định chính sách tại Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước: Luận văn là một nguồn tham khảo hữu ích để đánh giá tác động của các chính sách đã ban hành, như việc hạ lãi suất điều hành trong năm 2020. Nó cung cấp cơ sở để cân nhắc liều lượng và thời điểm cho các biện pháp can thiệp trong tương lai nhằm ổn định thị trường mà không tạo ra các rủi ro hệ thống.
Giảng viên, sinh viên và nghiên cứu sinh ngành Tài chính - Ngân hàng: Đây là một công trình nghiên cứu thực nghiệm điển hình về thị trường chứng khoán Việt Nam. Sinh viên có thể học hỏi về quy trình nghiên cứu khoa học, từ việc đặt câu hỏi, xây dựng khung lý thuyết, thu thập dữ liệu đến chạy mô hình hồi quy và diễn giải kết quả, làm tài liệu tham khảo giá trị cho các khóa luận và đề tài nghiên cứu sau này.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao số ca mắc COVID-19 tăng mà giá cổ phiếu ngân hàng cũng tăng? Kết quả phản trực giác này được giải thích chủ yếu bởi hai yếu tố. Thứ nhất, giãn cách xã hội khiến dòng tiền không thể chảy vào sản xuất kinh doanh đã chuyển hướng sang thị trường chứng khoán, tạo ra sức cầu lớn. Thứ hai, nhà đầu tư kỳ vọng chính phủ sẽ tung ra các gói cứu trợ và nới lỏng tiền tệ để hỗ trợ nền kinh tế, trong đó ngành ngân hàng được cho là sẽ hưởng lợi trực tiếp và sớm nhất.
Nghiên cứu này có còn giá trị tham khảo sau khi đại dịch kết thúc không? Chắc chắn có. Luận văn không chỉ phân tích riêng về COVID-19 mà còn cung cấp một khung phân tích toàn diện về cách một nhóm cổ phiếu trụ cột phản ứng với một cú sốc vĩ mô bất ngờ. Các kết luận về vai trò của lãi suất, lạm phát và tâm lý thị trường vẫn là những bài học quý giá, có thể áp dụng để phân tích các cuộc khủng hoảng khác trong tương lai.
Lãi suất điều hành ảnh hưởng đến cổ phiếu ngân hàng qua những kênh nào? Lãi suất điều hành tác động qua ba kênh chính. Một là kênh chi phí vốn: lãi suất giảm làm giảm chi phí huy động của ngân hàng, giúp cải thiện biên lợi nhuận ròng (NIM). Hai là kênh tăng trưởng tín dụng: lãi suất cho vay thấp hơn sẽ kích thích doanh nghiệp và người dân vay vốn. Ba là kênh chi phí cơ hội: lãi suất tiết kiệm giảm làm kênh đầu tư chứng khoán trở nên hấp dẫn hơn.
Mô hình nghiên cứu đã xem xét hết các yếu tố ảnh hưởng chưa? Mô hình đã bao quát các yếu tố vĩ mô và dịch bệnh quan trọng nhất. Tuy nhiên, vẫn có những yếu tố khó định lượng khác chưa được đưa vào như tâm lý bầy đàn của nhà đầu tư, tác động của dòng vốn ngoại (khối ngoại đã bán ròng mạnh trong giai đoạn này), hay các tin đồn trên mạng xã hội. Đây là những biến số có thể ảnh hưởng đến kết quả trong ngắn hạn.
Hạn chế lớn nhất của luận văn này là gì? Hạn chế chính là phạm vi mẫu nghiên cứu chỉ bao gồm 16 ngân hàng đã niêm yết, chưa đại diện cho toàn bộ hệ thống ngân hàng Việt Nam, đặc biệt là các ngân hàng chưa niêm yết hoặc các tổ chức tài chính khác. Ngoài ra, việc sử dụng dữ liệu theo ngày và theo quý có thể bỏ qua những biến động rất nhanh trong phiên giao dịch. Các nghiên cứu tương lai có thể sử dụng dữ liệu tần suất cao hơn.

Kết luận

Nghiên cứu "Ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 đến sự biến động giá cổ phiếu của các ngân hàng thương mại niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam" đã hoàn thành mục tiêu đề ra, mang lại những đóng góp quan trọng cả về mặt học thuật và thực tiễn.

Lượng hóa thành công tác động của các yếu tố liên quan đến đại dịch và kinh tế vĩ mô lên giá cổ phiếu ngân hàng giai đoạn 2020-2021.
Phát hiện mối quan hệ tích cực bất ngờ giữa số ca mắc COVID-19 hàng ngày và giá cổ phiếu, cho thấy vai trò của dòng tiền và kỳ vọng chính sách đã lấn át nỗi sợ hãi.
Khẳng định vai trò then chốt của lãi suất điều hành như một công cụ chính sách có ảnh hưởng mạnh mẽ và trực tiếp đến thị trường.
Chỉ ra sự phức tạp của thị trường trong giai đoạn khủng hoảng, khi các mô hình kinh tế truyền thống không thể giải thích hoàn toàn các biến động.
Cung cấp bộ khuyến nghị hữu ích cho nhà đầu tư, ngân hàng và cơ quan quản lý nhà nước để điều hướng tốt hơn trong tương lai.

Đóng góp chính của luận văn là giải mã một phần nghịch lý trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong đại dịch. Các bước tiếp theo có thể bao gồm việc mở rộng mô hình nghiên cứu sang các nhóm ngành khác như bất động sản, bán lẻ để có sự so sánh, hoặc phân tích tác động của các gói hỗ trợ cụ thể.

Để tìm hiểu sâu hơn về phương pháp luận, mô hình chi tiết và các kết quả phân tích thống kê, độc giả quan tâm được khuyến khích tham khảo toàn văn luận văn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 giới thiệu chung về đề tài, tác giả sẽ đưa ra cơ sở lý luận của bài viết và nhìn lại tổng quan tình hình nghiên cứu về sự tác động của đại dịch đến thị trường tài chính nói chung, và nhóm cổ phiếu ngân hàng nói riêng ở Chương 2. Chương 3 tập trung đi sâu vào phương pháp nghiên cứu và mô hình nghiên cứu của bài luận. Chương 4 sẽ trình bày và diễn giải kết quả nghiên cứu mà tác giả đã đạt được. Cuối cùng, tác giả đưa ra những nhận định, kết luận chung ở Chương 5, từ đó đề xuất một vài khuyến nghị đối với nhà đầu tư.

Đồng thời, tác giả cũng nhìn nhận một số thiếu sót của nghiên cứu trong định hướng nghiên cứu cũng như phương pháp tiến hành, và đặt ra những định hướng nghiên cứu trong tương lai, khi tác động của đại dịch vẫn diễn ra phức tạp trong thời gian tới. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2. Giá trị thị trường của cổ phiếu Trước khi đi sâu vào lý luận về sự biến động giá cổ phiếu, bài viết nêu lại định nghĩa khái quát về cổ phiếu và giá cổ phiếu. Theo Khoản 2 Điều 4 Luật Chứng khoán 2019, cổ phiếu được định nghĩa như sau: “Cổ phiếu là loại chứng khoán xác nhận quyền và lợi ích hợp pháp của người sở hữu đối với một phần vốn cổ phần của tổ chức phát hành.

Cổ phiếu là chứng chỉ do công ty cổ phần phát hành, bút toán ghi sổ hoặc dữ liệu điện tử xác nhận quyền sở hữu một hoặc một số cổ phần của công ty đó.” (Luật chứng khoán 2019) Giá trị thị thường của một cổ phiếu, hay giá cổ phiếu, là mức giá của cổ phiếu đó được giao dịch trên thị trường chứng khoán. Giá cổ phiếu, do vậy, được quyết định bởi lượng cung cầu của nó trên thị trường. Giá cổ phiếu biến động liên tục trong một phiên giao dịch của thị trường, có thể chênh lệch so với giá trị thực của cổ phiếu, và phụ thuộc vào nhiều yếu tố khách quan như sự phát triển kinh tế, chính sách của Nhà nước, tâm lý của nhà đầu tư. Các học thuyết về giá cổ phiếu 2.

Lý thuyết thị trường hiệu quả Sự biến động của giá cổ phiếu trên thị trường chứng khoán luôn là một đề tài nghiên cứu được các nhà khoa học quan tâm. Một trong những lý thuyết nổi tiếng được coi là kinh điển về vấn đề này là lý thuyết thị trường hiệu quả, được đưa ra bởi nhà kinh tế học Eugene F. Mặc dù có nhiều ý kiến trái chiều xoay quanh lý thuyết này, mức độ ảnh hưởng của nó đến các học thuyết sau này là không thể phủ nhận. Theo Fama, thị trường được coi là đạt trạng thái hiệu quả khi và chỉ khi giá cả của tất cả các tài sản tài chính giao dịch trên thị trường đó phản ánh một cách kịp thời và đầy đủ các thông tin về chúng (Fama 1970).

7 Trong bài nghiên cứu của mình, Fama đã đưa ra ba dạng kiểm định thị trường hiệu quả: dạng yếu, dạng trung bình, và dạng mạnh, sử dụng ba tệp thông tin (Fama 1970). Cụ thể, thị trường được coi là hiệu quả dạng yếu là khi giá của tài sản tài chính phản ánh các thông tin về thị trường, lịch sử giá và lợi suất của tài sản trên thị trường đó (Fama 1970). Kiểm định thị trường hiệu quả dạng trung bình mở rộng đề cập đến các thông tin công khai, đại chúng khác như việc doanh nghiệp phát hành mới cổ phiếu, chia tách cổ phiếu (Fama 1970). Cuối cùng, kiểm định thị trường hiệu quả dạng mạnh nghiên cứu sự thay đổi giá cổ phiếu theo tất cả các tệp thông tin, bao gồm cả những thông tin bí mật mà số ít các nhà đầu tư có thể tiếp cận (Fama 1970).

Từ đó, Fama đưa ra kết luận rằng thị trường hiệu quả ở dạng yếu và dạng trung bình, và giả thuyết thị trường hiệu quả ở dạng mạnh được xem như tiêu chuẩn để đánh giá sự độc quyền thông tin của một nhóm nhỏ trên thị trường, như các chuyên gia trên các sàn giao dịch chứng khoán lớn hoặc các nhà điều hành doanh nghiệp (Fama 1970). Lý thuyết thị trường hiệu quả có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với và các nhà đầu tư và bản thân các doanh nghiệp. Khi tất cả thông tin liên quan đều được phản ánh hết vào giá cổ phiếu, thì cung cầu của chứng khoán luôn ở trạng thái cân bằng. Lợi suất kỳ vọng của giá cổ phiếu chỉ dựa vào một yếu tố duy nhất là rủi ro, không có lợi suất phụ trội.

Giá của cổ phiếu trên thị trường sẽ bằng giá trị thực của nó. Các nhà đầu tư sẽ không thể dựa vào phân tích kỹ thuật hay thông tin bí mật để đầu cơ, mua bán chênh lệch. Doanh nghiệp sẽ chỉ phát hành cổ phiếu khi thực sự cần huy động vốn. Vì ý nghĩa của nó, lý thuyết thị trường hiệu quả từ khi ra đời đã trở thành một lý thuyết mang tính nền tảng trong kinh tế học, liên tục được kiểm định trên nhiều thị trường chứng khoán bởi các nhà nghiên cứu, và cũng gặp phải những ý kiến không thống nhất từ nhiều kinh tế học nổi tiếng, điển hình là Richard H.

Thaler với lý thuyết tài chính hành vi. Lý thuyết tài chính hành vi Lý thuyết tài chính hành vi của Richard H. Thaler được coi là đối trọng với lý thuyết thị trường hiệu quả của Eugene F. Dựa trên nền tảng của học thuyết “Cú 8 hích” (Thaler và Sunstein 2008), Thaler đã đặt nền móng cho lý thuyết tài chính hành vi khi kết hợp các hiểu biết về tâm lý học hành vi vào lĩnh vực kinh tế - tài chính.

Bằng việc đi sâu nghiên cứu khía cạnh tâm lý của các nhà đầu tư, Thaler đưa ra nhận định rằng con người không phải lúc nào cũng lý trí, và chính sự chủ quan, không lý trí của con người đã dẫn đến những quyết định sai lầm trong đầu tư tài chính (Thaler 2015). Quan điểm thách thức lý thuyết thị trường hiệu quả của Thaler được phân tích sâu hơn trong cuốn sách về tài chính hành vi của ông, “Advances in Behavioral Finance, Volume II” (Thaler 2005). Cuốn sách tập trung vào các “bất thường” trên thị trường tài chính, điển hình là việc các cổ phiếu giá trị có xu hướng đem lại lợi suất cao hơn các cổ phiếu “ngôi sao”, hay cổ phiếu được ưa chuộng trên thị trường (Thaler 2005, tr. Phân tích cụ thể về lý thuyết thị trường hiệu quả, Thaler cho rằng, lý thuyết thị trường hiệu quả dựa trên một giả thiết khó xảy ra, đó là sự tồn tại của các nhà đầu tư chênh lệch giá đa dạng hóa danh mục, và họ sẽ triệt tiêu ngay các cơ hội mua bán chênh lệch xuất hiện trên thị trường (Thaler 2005, tr.

Thaler đưa ra cách tiếp cận vấn đề bằng việc xem xét tâm lý nhà đầu tư và chi phí của việc đầu tư chênh lệch giá (Thaler 2005, tr. Thaler lập luận rằng các nhà đầu tư chênh lệch giá thường chỉ tập trung vào một nhóm ngành nhất định, và lợi suất từ đầu tư chênh lệch giá ngắn hạn thường biến động lớn khiến các nhà đầu tư có xu hướng né tránh (Thaler 2005, tr. Bên cạnh đó, theo Thaler, trong những tình huống cực đoan, việc các nhà đầu tư chênh lệch giá cố gắng xóa bỏ sự định giá sai các cổ phiếu có thể khiến họ mất tiền để thanh lý vị thế của họ (Thaler 2005, tr. Cụ thể, Thaler dẫn chứng cổ phiếu NHTM các năm 1990 và 1991.

Các nhà đầu tư chênh lệch giá truyền thống đã đầu tư mạnh vào các cổ phiếu này khi giá xuống, và họ mất phần lớn vốn khi giá tiếp tục giảm mạnh. Cuối cùng, cổ phiếu ngân hàng đã có lợi suất rất cao, nhưng các nhà đầu tư này đã phải thanh lý vị thế của mình, và không thể trụ vững đủ lâu để đạt được mức lợi suất cao đó (Thaler 2005, tr. Một dẫn chứng khác cho việc thị trường không hiệu quả được Thaler đưa ra là bong bóng Internet, hay còn gọi là bong bóng dot-com vào những năm 1998-2000. Công ty Palm Inc.

đã thực hiện IPO vào thời điểm cuối của bong bóng này, với mức 9 giá cao hơn giá trị thực. Lý thuyết thị trường hiệu quả hàm ý rằng các nhà đầu tư chênh lệch giá sẽ thực hiện bán khống để đẩy giá cổ phiếu trên thị trường xuống mức cân bằng, tuy nhiên điều này đã không xảy ra. Theo Thaler, dù có nhiều nhà đầu tư nhận định rằng cổ phiếu của Palm đang bị định giá cao, có rất ít nhà đầu tư lựa chọn hình thức bán khống, do chi phí hoặc do các điều kiện khác, việc này thể hiện sự không phản ánh đầy đủ và kịp thời thông tin vào giá cổ phiếu, tức thị trường không hiệu quả (Thaler 2005, tr. Tuy vậy, không thể nói lý thuyết tài chính hành vi đối nghịch hoàn toàn với lý thuyết thị trường hiệu quả.

Điều này đã được giải thích bởi Thaler (Thaler 2016). Cụ thể, trong một buổi tranh luận giữa Fama và Thaler được thực hiện bởi Chicago Booth Review, “Are markets efficient?”, Thaler đã nói về vai trò của hướng tiếp cận hành vi đối với kinh tế học như một cầu nối giữa lý thuyết và ứng dụng trong thực tiễn: “It’s not going to be like the Copernican Revolution, where having the Earth in the middle was clearly wrong, and having the Sun in the middle was right. It’s going to be more like engineering. Physics, in its pure form with lots of assumptions, doesn’t build good bridges.

You need engineering. That’s what the behavioral approach to economics is” (Thaler 2016). Lý thuyết định giá cổ phiếu Từ các lý thuyết nền tảng về giá cổ phiếu, tác giả tiếp tục đề cập đến lý thuyết định giá cổ phiếu bằng mô hình chiết khấu cổ tức. Theo đó, giá trị cổ phiếu bằng giá trị hiện tại của dòng tiền mà cổ đông kỳ vọng nhận được khi nắm giữ cổ phiếu, và tương đương với giá trị hiện tại của tất cả các dòng cổ tức trong tương lai.

Ta có công thức như sau: Dt+1 Dt+2 Dt+n Pt = + +…+ 2 n 1+k (1 + k) (1 + k) Trong đó: P: giá trị của cổ phiếu; D: dòng tiền cổ tức; k: tỷ suất chiếu khấu; 10 Dựa trên các dự báo về tốc độ tăng trưởng cổ tức trong tương lai, các nhà hoa khoa học đã xây dựng mô hình tăng trưởng cổ tức qua nhiều giai đoạn. Trong điều kiện cổ tức tăng trưởng đều mãi mãi, ta có công thức định giá cổ phiếu như sau: D1 D P= = k-g Trong đó: P: giá trị của cổ phiếu; D: dòng tiền cổ tức; k: tỷ suất chiếu khấu; g: tốc độ tăng trưởng của cổ tức.

Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ