Cơ Sở Địa Lý Cho Định Hướng Bảo Vệ Môi Trường Khu Vực Di Sản Thiên Nhiên Vịnh Hạ Long

Luận văn thạc sĩ HUS nghiên cứu cơ sở địa lý nhằm định hướng bảo vệ môi trường khu vực di sản thiên nhiên vịnh Hạ Long, Quảng Ninh.

• Tác giả: Đặng Thị Ngọc
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Cao Huần
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Tự Nhiên - Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sử dụng và bảo vệ tài nguyên môi trường
• Đề tài: Cơ Sở Địa Lý Cho Định Hướng Bảo Vệ Môi Trường Khu Vực Di Sản Thiên Nhiên Vịnh Hạ Long, Tỉnh Quảng Ninh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 0.1. TÍNH CẤP THIẾT
• 0.2. MỤC TIÊU, NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
• 0.3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 0.4. CƠ SỞ DỮ LIỆU
• 0.5. KẾT QUẢ VÀ Ý NGHĨA
• 0.6. CẤU TRÚC LUẬN VĂN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TIẾP CẬN ĐỊA LÝ TỔNG HỢP TRONG TỔ CHỨC KHÔNG GIAN PHÁT TRIỂN KINH TẾ VÀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG KHU VỰC DI SẢN THIÊN NHIÊN VỊNH HẠ LONG
• 1.1. TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
• 1.1.1. Khái quát các công trình nghiên cứu theo hướng địa lý tổng hợp
• 1.1.2. Các công trình nghiên cứu về vùng di sản thiên nhiên Vịnh Hạ Long
• 1.1.2.1. Nghiên cứu tài nguyên thiên nhiên và môi trường
• 1.1.2.1.1. Nghiên cứu về khí hậu - thủy văn
• 1.1.2.1.2. Nghiên cứu về địa chất, địa mạo
• 1.1.2.1.3. Nghiên cứu về thảm thực vật
• 1.1.2.1.4. Nghiên cứu về môi trường
• 2. CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN, KINH TẾ XÃ HỘI VÀ CẢNH QUAN KHU VỰC DI SẢN THIÊN NHIÊN VỊNH HẠ LONG
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG TỔ CHỨC KHÔNG GIAN PHÁT TRIỂN KINH TẾ VÀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG KHU VỰC DI SẢN THIÊN NHIÊN VỊNH HẠ LONG
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Cơ sở Địa lý Bảo vệ Môi trường Vịnh Hạ Long

Vịnh Hạ Long, một trong những di sản thiên nhiên thế giới được UNESCO công nhận, không chỉ nổi tiếng với cảnh quan tuyệt đẹp mà còn có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ môi trường. Cơ sở địa lý của Vịnh Hạ Long bao gồm các yếu tố tự nhiên như địa hình, khí hậu và hệ sinh thái đa dạng. Những yếu tố này tạo nên một môi trường sống phong phú cho nhiều loài động thực vật, đồng thời cũng là nền tảng cho các hoạt động kinh tế như du lịch và khai thác tài nguyên. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của các hoạt động kinh tế cũng đặt ra nhiều thách thức cho việc bảo vệ môi trường tại đây.

1.1. Đặc điểm địa lý và sinh thái của Vịnh Hạ Long

Vịnh Hạ Long có diện tích khoảng 1553 km² với hơn 1969 hòn đảo, chủ yếu là đảo đá vôi. Địa hình đa dạng với các hang động, vịnh nhỏ và bãi biển tạo nên một hệ sinh thái phong phú. Hệ sinh thái này không chỉ có giá trị về mặt sinh học mà còn là nguồn tài nguyên quý giá cho ngành du lịch. Các nghiên cứu cho thấy rằng sự đa dạng sinh học tại Vịnh Hạ Long rất cao, với nhiều loài động thực vật quý hiếm.

1.2. Vai trò của Vịnh Hạ Long trong phát triển bền vững

Vịnh Hạ Long đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh Quảng Ninh. Ngành du lịch tại đây không chỉ mang lại nguồn thu lớn mà còn tạo ra nhiều việc làm cho người dân địa phương. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, cần có các biện pháp bảo vệ môi trường hiệu quả nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực từ các hoạt động kinh tế.

II. Thách thức trong Bảo vệ Môi trường Vịnh Hạ Long

Mặc dù Vịnh Hạ Long có nhiều lợi thế, nhưng cũng phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc bảo vệ môi trường. Các hoạt động khai thác tài nguyên, du lịch không bền vững và ô nhiễm môi trường đang đe dọa đến sự tồn tại của hệ sinh thái nơi đây. Việc quản lý tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ môi trường cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả.

2.1. Tác động của khai thác tài nguyên đến môi trường

Khai thác tài nguyên thiên nhiên như khoáng sản và hải sản đã gây ra nhiều tác động tiêu cực đến môi trường. Sự suy giảm đa dạng sinh học và ô nhiễm nước là những vấn đề nghiêm trọng cần được giải quyết. Các nghiên cứu cho thấy rằng việc khai thác không bền vững có thể dẫn đến sự cạn kiệt tài nguyên và làm suy giảm chất lượng môi trường.

2.2. Ô nhiễm môi trường và các nguồn gây ô nhiễm

Ô nhiễm môi trường tại Vịnh Hạ Long chủ yếu đến từ các hoạt động du lịch, giao thông vận tải và sinh hoạt của người dân. Nước thải từ các tàu du lịch và khu dân cư đã làm ô nhiễm nguồn nước, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và hệ sinh thái. Cần có các biện pháp kiểm soát ô nhiễm hiệu quả để bảo vệ môi trường.

III. Phương pháp Bảo vệ Môi trường tại Vịnh Hạ Long

Để bảo vệ môi trường Vịnh Hạ Long, cần áp dụng các phương pháp quản lý bền vững. Việc kết hợp giữa bảo tồn và phát triển kinh tế là rất quan trọng. Các giải pháp như quy hoạch sử dụng đất hợp lý, phát triển du lịch sinh thái và nâng cao nhận thức cộng đồng sẽ góp phần bảo vệ môi trường.

3.1. Quy hoạch sử dụng đất bền vững

Quy hoạch sử dụng đất hợp lý là một trong những giải pháp quan trọng để bảo vệ môi trường. Cần xác định rõ các khu vực bảo tồn và phát triển, từ đó hạn chế các hoạt động gây ô nhiễm và suy thoái tài nguyên. Việc này không chỉ bảo vệ môi trường mà còn tạo điều kiện cho phát triển kinh tế bền vững.

3.2. Phát triển du lịch sinh thái

Du lịch sinh thái là một phương pháp hiệu quả để bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế. Các hoạt động du lịch được tổ chức một cách bền vững sẽ giúp nâng cao nhận thức của cộng đồng về bảo vệ môi trường. Đồng thời, du lịch sinh thái cũng tạo ra nguồn thu nhập cho người dân địa phương.

IV. Ứng dụng thực tiễn và Kết quả nghiên cứu

Các nghiên cứu về môi trường Vịnh Hạ Long đã chỉ ra rằng việc bảo vệ môi trường không chỉ là trách nhiệm của chính quyền mà còn của cộng đồng. Các dự án bảo vệ môi trường đã được triển khai và mang lại nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các giải pháp mới để đảm bảo sự phát triển bền vững.

4.1. Các dự án bảo vệ môi trường thành công

Nhiều dự án bảo vệ môi trường đã được thực hiện tại Vịnh Hạ Long, như dự án bảo tồn sinh thái và quản lý chất thải. Những dự án này không chỉ giúp cải thiện chất lượng môi trường mà còn nâng cao nhận thức của cộng đồng về bảo vệ môi trường.

4.2. Đánh giá tác động của các giải pháp bảo vệ môi trường

Đánh giá tác động của các giải pháp bảo vệ môi trường là rất cần thiết để xác định hiệu quả của các biện pháp đã thực hiện. Các nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các giải pháp bảo vệ môi trường đã giúp cải thiện đáng kể chất lượng nước và đa dạng sinh học tại Vịnh Hạ Long.

V. Kết luận và Tương lai của Bảo vệ Môi trường Vịnh Hạ Long

Bảo vệ môi trường Vịnh Hạ Long là một nhiệm vụ cấp thiết và cần thiết cho sự phát triển bền vững. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, cộng đồng và các tổ chức phi chính phủ trong việc thực hiện các giải pháp bảo vệ môi trường. Tương lai của Vịnh Hạ Long phụ thuộc vào những nỗ lực này.

5.1. Tầm quan trọng của sự hợp tác trong bảo vệ môi trường

Sự hợp tác giữa các bên liên quan là rất quan trọng trong việc bảo vệ môi trường. Các tổ chức, cộng đồng và chính quyền cần làm việc cùng nhau để xây dựng các kế hoạch bảo vệ môi trường hiệu quả.

5.2. Định hướng phát triển bền vững cho Vịnh Hạ Long

Định hướng phát triển bền vững cho Vịnh Hạ Long cần tập trung vào việc bảo tồn tài nguyên thiên nhiên, phát triển du lịch sinh thái và nâng cao nhận thức cộng đồng. Các chính sách và biện pháp cần được thực hiện đồng bộ để đảm bảo sự phát triển bền vững cho khu vực này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Vịnh Hạ Long là di sản thiên nhiên thế giới hai lần được UNESCO tôn vinh về giá trị cảnh quan thẩm mỹ và giá trị địa chất - địa mạo, trải rộng trên tổng diện tích 1.553 km² với 1.969 hòn đảo lớn nhỏ, trong đó vùng lõi được bảo vệ nghiêm ngặt chiếm 434 km² bao gồm 775 hòn đảo. Nằm ở trung tâm vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, khu vực này đang đối mặt với những xung đột phát triển gay gắt khi chịu tải từ hơn 450.000 dân cư đô thị ven bờ cùng trữ lượng khai thác than vượt mức 530 triệu tấn tại cụm mỏ Hòn Gai - Cẩm Phả. Hoạt động công nghiệp nặng, cảng biển nước sâu Cái Lân, giao thông thủy nội địa và du lịch đại trà đã tạo sức ép khổng lồ lên chất lượng nước, lớp trầm tích đáy và các rạn san hô cổ.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là xác lập cơ sở khoa học địa lý vững chắc thông qua đánh giá tổng hợp điều kiện tự nhiên, tài nguyên và hiện trạng kinh tế - xã hội, từ đó đề xuất định hướng tổ chức không gian lãnh thổ và giải pháp bảo vệ môi trường tối ưu. Phạm vi nghiên cứu bao quát không gian thành phố Hạ Long và thị xã Cẩm Phả thuộc tỉnh Quảng Ninh trong giai đoạn 2000-2010 với tầm nhìn chiến lược đến năm 2020. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc lượng hóa các chỉ số suy thoái môi trường, xây dựng hệ thống bản đồ chuyên đề đa lớp và thiết lập các ngưỡng chịu tải sinh thái phục vụ công tác quy hoạch phát triển bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết tiếp cận địa lý tổng hợp của trường phái địa lý cảnh quan, xem xét lãnh thổ như một địa hệ thống hoàn chỉnh với mối liên hệ mật thiết giữa các thành phần tự nhiên và hoạt động nhân sinh. Khung phân tích vận dụng ba trụ cột lý thuyết chính:

1. Lý thuyết địa lý tổng hợp và cảnh quan học ứng dụng: Phân tích cấu trúc không gian, quy luật phân hóa lãnh thổ và động lực cảnh quan để xác định mức độ thích nghi sinh thái cho từng ngành kinh tế.
2. Lý thuyết phân vùng chức năng di sản thiên nhiên thế giới của UNESCO: Thiết lập cấu trúc ba vòng kiểm soát gồm vùng lõi bảo tồn nghiêm ngặt, vùng đệm sinh thái và vùng chuyển tiếp phát triển kinh tế.
3. Lý thuyết phát triển bền vững của Ủy ban Môi trường và Phát triển Thế giới (WCED): Cân bằng giữa khai thác tài nguyên hiện tại và việc bảo tồn nguyên vẹn các giá trị ngoại hạng toàn cầu cho tương lai.

Hệ thống khái niệm trung tâm bao gồm: địa hệ thống lãnh thổ, sức tải môi trường karst nhiệt đới, phân dị cảnh quan bờ biển và tổ chức không gian bảo tồn.

Phương pháp nghiên cứu

Công trình sử dụng nguồn dữ liệu đa dạng gồm số liệu thống kê kinh tế - xã hội giai đoạn 2000-2010 của tỉnh Quảng Ninh, báo cáo quan trắc môi trường giai đoạn 2005-2010 của Sở Tài nguyên và Môi trường, cùng chuỗi dữ liệu khí tượng thủy văn nhiều năm tại trạm Hòn Gai và Cô Tô.

Nghiên cứu tiến hành hai đợt khảo sát thực địa chuyên sâu vào tháng 11/2010 và tháng 9/2011. Cỡ mẫu điều tra xã hội học gồm 60 phiếu phỏng vấn ngẫu nhiên phân tầng tại các cụm dân cư ven bờ, khu công nghiệp mỏ và các làng chài trên vịnh nhằm đánh giá nhận thức cộng đồng về áp lực môi trường. Phương pháp phân tích bản đồ kết hợp công nghệ GIS trên nền tảng phần mềm MapInfo 10.5 được lựa chọn làm công cụ chủ đạo. Lý do lựa chọn là khả năng số hóa, chồng xếp không gian đa tiêu chí giữa các lớp bản đồ địa mạo, thổ nhưỡng, hiện trạng sử dụng đất và tai biến môi trường, giúp việc định vị các vùng cảnh quan đạt độ chính xác tọa độ cao theo tiến trình nghiên cứu từ tháng 10/2010 đến tháng 11/2011.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã làm rõ những giá trị tài nguyên then chốt và các mâu thuẫn sinh thái nội tại trong khu vực di sản qua bốn nhóm phát hiện lớn:

1. Giá trị đa dạng sinh học và cảnh quan karst ngoại hạng: Vịnh Hạ Long sở hữu 7 kiểu hệ sinh thái nhiệt đới đặc thù, bao gồm 471 loài thực vật bậc cao với 12 loài đặc hữu quý hiếm như cọ Hạ Long, khổ cử đại tím, 181 loài san hô với độ phủ dao động từ 24% đến 68%, và trên 500 loài động vật đáy.
2. Suy giảm diện tích thảm thực vật và nguy cơ xói mòn bồi lắng: Độ che phủ rừng tại thành phố Hạ Long chỉ đạt 16% trên tổng diện tích 5.153 ha đất lâm nghiệp, trong khi diện tích đất trống đồi trọc lên tới 3.923 ha. Hoạt động khai thác mỏ tại bể than Cẩm Phả phát sinh hàng chục triệu tấn đất đá thải mỗi năm, làm gia tăng tải lượng bùn cát đổ ra vịnh Cửa Lục lên mức 0,125 triệu tấn/năm qua lưu vực sông Diễn Vọng.
3. Mâu thuẫn giữa khai khoáng, phát triển đô thị và bảo tồn sinh thái: Khảo sát thực địa ghi nhận 100% người dân đánh giá cao giá trị thẩm mỹ, 80% công nhận giá trị địa chất nhưng có tới 48% bày tỏ quan ngại sâu sắc về tình trạng ô nhiễm nước biển do nước thải sinh hoạt đô thị và bụi than mỏ.
4. Phân hóa không gian chức năng phục vụ quản lý: Thiết lập ranh giới cụ thể cho vùng lõi 434 km², vùng đệm ven bờ rộng 5-7 km chia thành 3 tiểu vùng B1, B2, B3 và vùng chuyển tiếp đô thị công nghiệp phụ trợ.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng suy thoái môi trường cục bộ bắt nguồn từ cấu trúc địa hình dốc mạnh hướng biển kết hợp lượng mưa lớn trên 2.000 mm/năm, khiến các chất thải công nghiệp từ khai thác mỏ dễ dàng bị rửa trôi. Mâu thuẫn giữa bảo tồn di sản và công nghiệp than (với trữ lượng địa chất trên 2,1 tỷ tấn tại Cẩm Phả) đòi hỏi việc phân vùng không gian phải có tính thực thi cao.

So sánh với các nghiên cứu bảo vệ môi trường trước đây của các chuyên gia địa lý và báo cáo từ tổ chức quốc tế JICA năm 2010, nghiên cứu này đã tiến xa hơn khi kết hợp tiếp cận cảnh quan tổng thể để vạch rõ ranh giới các tiểu vùng đệm bảo vệ. Các chuỗi dữ liệu trong luận văn được minh họa trực quan qua hệ thống bảng biểu chất lượng nước giai đoạn 2006-2010, đồ thị biến động nồng độ sắt và amoni trong nước ngầm, biểu đồ cơ cấu sử dụng đất năm 2010, cùng bản đồ phân vùng môi trường chi tiết tỷ lệ lớn.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích cảnh quan và ngưỡng suy thoái sinh thái, luận văn đưa ra bốn nhóm giải pháp hành động cụ thể:

1. Thiết lập hành lang bảo vệ nghiêm ngặt hệ sinh thái bãi triều và rừng ngập mặn: Ban Quản lý Vịnh Hạ Long phối hợp với chính quyền địa phương khoanh vùng bảo vệ tuyệt đối 100% diện tích rừng ngập mặn còn lại tại Bãi Cháy, Đại Yên và Hoàng Tân; thực hiện mục tiêu nâng độ che phủ rừng đầu nguồn khu vực Hạ Long - Cẩm Phả từ 16% lên 35% trong giai đoạn 2012-2020.
2. Kiểm soát và giảm thiểu tải lượng ô nhiễm từ khai thác khoáng sản: Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam tiến hành xây dựng các đập lắng bùn đất tại chân bãi thải mỏ Hòn Gai và Cẩm Phả, áp dụng công nghệ hoàn nguyên mỏ lộ thiên, phấn đấu giảm 40% lượng trầm tích lơ lửng và kim loại nặng xả vào các cửa sông trước năm 2018.
3. Chuyển đổi và chuẩn hóa hệ thống xử lý chất thải phương tiện thủy: Sở Giao thông Vận tải cùng Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Quảng Ninh ban hành quy chuẩn bắt buộc 100% tàu du lịch hoạt động trên vịnh phải lắp đặt thiết bị tách dầu nước đáy tàu và thùng thu gom rác thải chuyên dụng đạt chuẩn kỹ thuật trong giai đoạn 2012-2016.
4. Xây dựng hệ thống giám sát và quản lý môi trường bằng công nghệ WebGIS: Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Quảng Ninh thiết lập mạng lưới quan trắc tự động tại 20 điểm nhạy cảm môi trường nước ven bờ và rạn san hô, cập nhật cơ sở dữ liệu số định kỳ 3 tháng/lần nhằm cảnh báo sớm các sự cố tràn dầu và hiện tượng phú dưỡng hóa từ năm 2013.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang giá trị ứng dụng cao cho bốn nhóm đối tượng:

1. Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Ban Quản lý Vịnh Hạ Long, Sở Tài nguyên và Môi trường, UBND tỉnh Quảng Ninh có thể sử dụng hệ thống bản đồ phân vùng chức năng và các chỉ số ngưỡng tải sinh thái để xây dựng quy hoạch tổng thể bảo vệ môi trường và ban hành các quy định cấp phép xả thải ven bờ.
2. Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học chuyên ngành Địa lý, Môi trường: Bản luận văn cung cấp khung phương pháp luận tiếp cận địa lý tổng hợp mẫu mực, minh họa chi tiết quy trình ứng dụng GIS trong đánh giá cảnh quan bờ biển và phân tích địa hệ thống karst nhiệt đới.
3. Doanh nghiệp khai thác khoáng sản, xây dựng đô thị và lữ hành du lịch: Các đơn vị như doanh nghiệp mỏ than, ban quản lý cảng Cái Lân và các hãng tàu du lịch nắm bắt được các giới hạn sinh thái, từ đó tối ưu hóa công nghệ xử lý chất thải và phát triển sản phẩm du lịch sinh thái đạt chuẩn bền vững.
4. Các tổ chức quốc tế về bảo tồn thiên nhiên: UNESCO, IUCN và các đối tác phát triển tìm thấy nguồn tài liệu khoa học chuẩn xác về biến động hệ sinh thái rạn san hô và hiện trạng quản trị di sản phục vụ công tác giám sát định kỳ.

Câu hỏi thường gặp

Tiếp cận địa lý tổng hợp mang lại ưu thế gì trong nghiên cứu bảo vệ môi trường Vịnh Hạ Long?

Phương pháp tiếp cận địa lý tổng hợp xem xét vịnh biển như một địa hệ thống hoàn chỉnh, nơi mọi quá trình xả thải từ lưu vực sông đất liền đều liên kết mật thiết với chất lượng nước và trầm tích biển. Điều này giúp các nhà quản lý nhìn thấy bức tranh đa chiều thay vì xử lý đơn lẻ từng vấn đề thủy sản hay mỏ than.

Những áp lực môi trường lớn nhất đối với Vịnh Hạ Long được chỉ ra là gì?

Áp lực lớn nhất là xung đột không gian gay gắt giữa bảo tồn và phát triển công nghiệp nặng. Lượng đất đá thải từ các mỏ than với trữ lượng trên 530 triệu tấn cùng với nước thải sinh hoạt từ hơn 450.000 dân cư ven bờ đã gây bồi lắng dòng chảy và làm suy giảm đáng kể các thảm cỏ biển và rạn san hô.

Luận văn phân vùng không gian bảo vệ di sản Vịnh Hạ Long theo cấu trúc nào?

Nghiên cứu chia không gian thành ba vòng kiểm soát: Vùng lõi C với diện tích 434 km² bảo vệ nguyên vẹn các đảo đá và cảnh quan; Vùng đệm B rộng 5-7 km chia thành ba phân khu B1, B2, B3 để kiểm soát nước thải và bảo vệ rừng ngập mặn; Vùng chuyển tiếp T dành cho phát triển đô thị và cảng biển có kiểm soát tải lượng.

Dữ liệu điều tra xã hội học trong luận văn phản ánh điều gì về cộng đồng địa phương?

Kết quả từ 60 phiếu điều tra thực địa cho thấy 100% người dân tự hào về giá trị cảnh quan thẩm mỹ và lịch sử của vịnh, 80% nhận thức rõ giá trị địa chất. Tuy nhiên, có tới 48% người dân nhận thấy môi trường đang bị tổn thương do các hoạt động kinh tế ven bờ và ủng hộ việc siết chặt quản lý xả thải.

Giải pháp nào mang tính đột phá để hạn chế ô nhiễm do ngành than gây ra cho vịnh?

Giải pháp then chốt là quy hoạch lại các bãi đổ thải mỏ, xây dựng hệ thống đê kè ngăn bùn cát ven các lạch sông chính như sông Diễn Vọng và kiểm soát 100% nước thải mỏ qua hệ thống hồ lắng trước khi xả ra môi trường biển, kết hợp hoàn nguyên sinh thái các moong khai thác đã đóng cửa.

Kết luận

1. Công trình đã làm sáng tỏ cấu trúc cảnh quan karst nhiệt đới độc đáo của Vịnh Hạ Long với 7 hệ sinh thái đặc thù và giá trị địa chất trải qua 500 triệu năm tiến hóa.
2. Nghiên cứu lượng hóa thành công các áp lực môi trường từ hoạt động đô thị hóa của 450.000 dân cư và hoạt động khai thác trên 530 triệu tấn than tại cụm mỏ Hòn Gai - Cẩm Phả.
3. Ứng dụng xuất sắc công nghệ GIS và phần mềm MapInfo 10.5 để thành lập tập bản đồ chuyên đề và phân định chính xác ranh giới ba phân vùng môi trường chức năng.
4. Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp kỹ thuật và quản lý đồng bộ với mục tiêu gia tăng độ che phủ rừng lên 35% và giảm thiểu 40% lượng bùn cát lơ lửng đổ ra vịnh.
5. Luận văn là tài liệu tham khảo khoa học có giá trị cao, đóng góp nền tảng lý luận địa lý vững chắc cho công tác quy hoạch phát triển bền vững tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2012-2020. Quý độc giả, các nhà nghiên cứu và cơ quan quản lý hãy khai thác cơ sở dữ liệu quý giá này để chung tay bảo tồn toàn vẹn di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu cho hƣớng nghiên cứu này là các công trình nghiên cứu của Docutraev - ngƣời đầu tiên thực hiện nguyên tắc tổng hợp trong nghiên cứu các điều kiện tự nhiên của các địa phƣơng cụ thể. Sau Docutraev, những công trình nghiên cứu về sử dụng hợp lý tài nguyên, bảo vệ môi trƣờng dựa trên quan điểm tổng hợp của các nhà địa lý Xô Viết (trƣớc đây) và các nhà địa lý Nga, Ucraina, Ba Lan, Tiệp, Bungari, Đức,. đã hoàn thiện lý luận và ứng dụng trong thực tiễn (Shisenkô P., 1988 - Địa lý tự nhiên ứng dụng; Ixatrenkô, 1991 - Cảnh quan học ứng dụng. Các công trình nghiên cứu này đã đề cập đến xem xét một cách tổng hợp và toàn diện từ tự nhiên đến môi trƣờng, kinh tế và xã hội.

Gần đây, có tác phẩm nổi tiếng “Integrated Environmental Planning” của James K.Lain (Đại học Ohio, Mỹ, 2003) đề cập đến quy hoạch môi trƣờng tổng hợp theo quan điểm địa lý học. Tiếp cận tổng hợp đã đƣợc áp dụng vào Việt Nam cả về lý luận lẫn trong thực tiễn nghiên cứu địa lý trong các công trình nghiên cứu của nhiều nhà địa lý và nhanh chóng trở thành một lĩnh vực nghiên cứu có tính ý nghĩa thực tiễn cao. Trong vài thập niên gần đây, ở Việt Nam đã có nhiều công trình nghiên cứu về cảnh quan cũng nhƣ đánh giá tổng hợp nhằm mục đích sử dụng hợp lý lãnh thổ và bảo vệ môi trƣờng nhƣ các công trình mang tính chất lý thuyết cảnh quan ứng dụng của các tác giả Vũ Tự Lập, Phạm Hoàng Hải, Nguyễn Cao Huần,. Năm 1976, trong “Cảnh quan địa lý miền Bắc Việt Nam”, Vũ Tự Lập đã trình bày về phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu tổng hợp cảnh quan.

Qua công trình này, quan điểm tổng hợp trong nghiên cứu địa lý tự nhiên đã đƣợc đề cao và quan điểm tổng hợp đã chinh phục đƣợc nhiều ngƣời bởi tính logic của nó. Quan điểm tổng hợp đã có -4- LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] những đóng góp to lớn trong nghiên cứu địa lý phục vụ thực tiễn sản xuất. Năm 1997, trong “Cơ sở cảnh quan học của việc sử dụng hợp tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ môi trường lãnh thổ Việt Nam”, các tác giả Phạm Hoàng Hải, Nguyễn Thƣợng Hùng, Nguyễn Ngọc Khánh đã đề cập khá đầy đủ về những biến đổi của tự nhiên dƣới tác động của con ngƣời, đƣa ra các giải pháp sử dụng hợp lý tài nguyên và bảo vệ môi trƣờng. Các công trình nghiên cứu về vùng di sản thiên nhiên Vịnh Hạ Long a) Nghiên cứu tài nguyên thiên nhiên và môi trường - Nghiên cứu về khí hậu - thủy văn: đƣợc đề cập một cách chung nhất trong các nghiên cứu của Phạm Ngọc Toàn và Phan Tất Đắc (1975) [23] về khí hậu Việt Nam, đặc điểm khí hậu tỉnh Quảng Ninh; các số liệu quan trắc về khí hậu - thủy, hải văn tại các trạm Hồng Gai, Bãi Cháy, Cô Tô.

- Nghiên cứu về địa chất, địa mạo: đã đƣợc nghiên cứu từ rất sớm trong các công trình nghiên cứu về những nét cơ bản địa chất cấu trúc của phần Bắc, Trung và Nam Đông Dƣơng của các nhà địa chất Pháp vào những năm đầu thế kỷ XX. Sau năm 1975, công tác điều tra địa chất và khoáng sản đƣợc tiến hành có hệ thống trên toàn vùng biển nói chung và vùng biển vịnh Hạ Long nói riêng. Có thể kể đến các công trình của Trần Đức Lƣơng và Nguyễn Xuân Bao (bản đồ địa chất Việt Nam tỉ lệ 1/500.000, 1981 - 1985), Nguyễn Công Lƣợng (bản đồ địa chất Hòn Gai - Móng Cái tỉ lệ 1/200.000, 1976 - 1979), Trần Đức Thạnh (“Lịch sử địa chất Vịnh Hạ Long”, 2002).