1 BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH =====W X===== THAÙI MINH HIEÄP ÑEÀ TAØ: GIAÛI PHAÙP CHUYEÅN ÑOÅI MOÂ HÌNH TOÅNG COÂNG TY SANG MOÂ HÌNH COÂNG TY MEÏ - COÂNG TY CON TAÏI TOÅNG COÂNG TY THÖÔNG MAÏI SAØI GOØN CHUYEÂN NGAØNH : QUAÛN TRÒ KINH DOANH MAÕ SOÁ : 60.05 LUAÄN VAÊN THAÏC SYÕ KINH TEÁ GIAÙO VIEÂN HÖÔÙNG DAÃN KHOA HOÏC 1. TIEÁN SYÕ VOÕ THÒ QUYÙ TP.HOÀ CHÍ MINH - NAÊM 2006 2 MUÏC LUÏC TRANG - TRANG PHUÏ BÌA - LÔØI CAM ÑOAN - LÔØI CAÛM ÔN - MUÏC LUÏC - DANH MUÏC CAÙC TÖØ VIEÁT TAÉT - DANH MUÏC CAÙC BAÛNG - DANH MUÏC CAÙC HÌNH VEÕ - DANH MUÏC CAÙC SÔ ÑOÀ - MÔÛ ÑAÀU 3 CHÖÔNG I : LYÙ LUAÄN TOÅNG QUAN VEÀ TOÅNG COÂNG TY NHAØ NÖÔÙC VAØ TAÄP ÑOAØN KINH TEÁ TREÂN THEÁ GIÔÙI .1 TOÅNG QUAN VEÀ TOÅNG COÂNG TY NHAØ NÖÔÙC.1 Khaùi nieäm veà Toång Coâng Ty Nhaø nöôùc .2 Quaù trình hình thaønh vaø cô sôû phaùp lyù hoaït ñoäng cuûa Toång Coâng Ty .3 Phaân loaïi Toång Coâng Ty.2 MOÂ HÌNH TAÄP ÑOAØN KINH TEÁ TREÂN THEÁ GIÔÙI .1 Khaùi nieäm veà Taäp ñoaøn kinh teá .2 Nguyeân nhaân ra ñôøi cuûa caùc taäp ñoaøn kinh teá ôû caùc nöôùc treân theá giôùi.3 Caùc ñaëc tröng chuû yeáu cuûa Taäp ñoaøn kinh teá .4 Moät soá moâ hình taäp ñoaøn kinh teá ôû caùc nöôùc treân theá giôùi. 18 KEÁT LUAÄN CHÖÔNG I. 21 CHÖÔNG II : PHAÂN TÍCH MOÂ HÌNH TOÅNG COÂNG TY THÖÔNG MAÏI SAØI GOØN HIEÄN NAY .1 KHAÙI QUAÙT VEÀ TOÅNG COÂNG TY THÖÔNG MAÏI SAØI GOØN .1 Giôùi thieäu khaùi quaùt veà Toång Coâng Ty Thöông Maïi Saøi Goøn .2 Boä maùy toå chöùc vaø quaûn lyù .3 Lónh vöïc kinh doanh .2 KEÁT QUAÛ HOAÏT ÑOÄNG SAÛN XUAÁT KINH DOANH CUÛA TOÅNG COÂNG TY THÖÔNG MAÏI SAØI GOØN TRONG THÔØI GIAN QUA.3 PHAÂN TÍCH MOÂ HÌNH TOÅNG COÂNG TY THÖÔNG MAÏI SAØI GOØN HIEÄN NAY .1 Caùch thöùc thaønh laäp Toång Coâng Ty Thöông Maïi Saøi Goøn .2 Quan heä noäi boä Toång Coâng Ty Thöông Maïi Saøi Goøn .3 Hoaïch ñònh chieán löôïc saûn xuaát kinh doanh.4 Cô cheá quaûn lyù taøi chính taïi Toång Coâng Ty Thöông Maïi Saøi Goøn .5 Tình hình taøi chính Toång Coâng Ty Thöông Maïi Saøi Goøn .6 Ñaïi dieän sôû höõu vaø söû duïng voán .7 Quaûn trò nhaân söï cuûa Toång Coâng Ty Thöông Maïi Saøi Goøn.
38 KEÁT LUAÄN CHÖÔNG II. 40 CHÖÔNG III : KEÁT QUAÛ KHAÛO SAÙT MOÄT SOÁ MOÂ HÌNH COÂNG TY MEÏ – COÂNG TY CON ÔÛ VIEÄT NAM.1 MOÄT SOÁ TAÄP ÑOAØN KINH TEÁ TÖ NHAÂN TIEÂU BIEÅU ÔÛ VIEÄT NAM HOAÏT ÑOÄNG THAØNH COÂNG THEO MOÂ HÌNH COÂNG TY MEÏ – COÂNG TY CON.1 Taäp ñoaøn kinh teá Kinh Ñoâ .2 Taäp ñoaøn kinh teá gaïch Ñoàng Taâm .3 Taäp ñoaøn kinh teá Biti’s .2 NHÖÕNG ÑIEÅM CHUNG CÔ BAÛN TRONG MOÂ HÌNH COÂNG TY MEÏ – COÂNG TY CON CUÛA KINH ÑOÂ, BITI’S VAØ GAÏCH ÑOÀNG TAÂM .3 MOÄT SOÁ ÖU ÑIEÅM VAØ NHÖÔÏC ÑIEÅM CUÛA MOÂ HÌNH COÂNG TY MEÏ – COÂNG TY CON ÔÛ KINH ÑOÂ, BITI’S VAØ GAÏCH ÑOÀNG TAÂM THOÂNG QUA KEÁT QUAÛ KHAÛO SAÙT VAØ SO SAÙNH VÔÙI MOÂ HÌNH TOÅNG COÂNG TY THÖÔNG MAÏI SAØI GOØN. 51 KEÁT LUAÄN CHÖÔNG III. 55 CHÖÔNG IV : SÖÏ CAÀN THIEÁT VAØ GIAÛI PHAÙP CHUYEÅN ÑOÅI MOÂ HÌNH TOÅNG COÂNG TY SANG MOÂ HÌNH COÂNG TY MEÏ – COÂNG TY CON TAÏI TOÅNG COÂNG TY THÖÔNG MAÏI SAØI GOØN .1 SÖÏ CAÀN THIEÁT PHAÛI CHUYEÅN ÑOÅI MOÂ HÌNH TOÅNG COÂNG TY SANG MOÂ HÌNH COÂNG TY MEÏ – COÂNG TY CON TAÏI TOÅNG COÂNG TY THÖÔNG MAÏI SAØI GOØN .2 CÔ SÔÛ PHAÙP LYÙ CHO VIEÄC CHUYEÅN ÑOÅI MOÂ HÌNH TOÅNG COÂNG TY SANG MOÂ HÌNH COÂNG TY MEÏ – COÂNG TY CON .3 NHOÙM GIAÛI PHAÙP ÑEÀ RA NAÊNG LÖÏC KIEÅM SOAÙT CUÛA COÂNG TY MEÏ ÑOÁI VÔÙI CAÙC COÂNG TY CON .1 Moâ hình coâng ty meï – coâng ty con cuûa Toång Coâng Ty Thöông Maïi Saøi Goøn .2 Ña daïng hoùa sôû höõu caùc doanh nghieäp thaønh vieân – giaûi phaùp quan taâm haøng ñaàu ñeå chuyeån ñoåi moâ hình Toång Coâng Ty sang moâ hình coâng ty meï – coâng ty con taïi Toång Coâng Ty Thöông Maïi Saøi Goøn .3 Thò tröôøng hoùa moái quan heä giöõa coâng ty meï vaø caùc coâng ty con .4 Phaân ñònh roõ ñaïi dieän sôû höõu vaø quaûn lyù trong moâ hình coâng ty meï – coâng ty con.5 Chuyeân moân hoùa nhieäm vuï saûn xuaát kinh doanh cuûa caùc coâng ty con .6 Taïo moái lieân keát giöõa caùc coâng ty con .4 NHOÙM GIAÛI PHAÙP KHAÙC NHAÈM CHUYEÅN ÑOÅI MOÂ HÌNH TOÅNG COÂNG TY SANG MOÂ HÌNH COÂNG TY MEÏ – COÂNG TY CON TAÏI TOÅNG COÂNG TY THÖÔNG MAÏI SAØI GOØN .1 Gaén keát vôùi thò tröôøng chöùng khoaùn .2 Hình thaønh moái lieân keát baèng voán “voâ hình” .3 Toång Coâng Ty phaûi coù chieán löôïc ñoàng boä cuï theå .4 AÙp duïng chuaån möïc quaûn trò taøi chính treân theá giôùi nhaèm kieåm soaùt taøi chính 77 4.5 MOÄT SOÁ KIEÁN NGHÒ ÑOÁI VÔÙI CÔ CHEÁ CHÍNH SAÙCH CUÛA NHAØ NÖÔÙC 78 KEÁT LUAÄN.
80 - BAØI VIEÁT ÑAÊNG BAÙO - TAØI LIEÄU THAM KHAÛO - CAÙC PHUÏ LUÏC 6 DANH MUÏC CAÙC BAÛNG TRANG Baûng 1.1 : Moät soá Toång Coâng Ty ñieån hình ñöôïc thaønh laäp tröôùc naêm 1975.1 : Keát quaû hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh cuûa SATRA qua caùc naêm.2 : Toác ñoä taêng tröôûng doanh thu vaø lôïi nhuaän sau thueá cuûa SATRA .3 : Caùc doanh nghieäp thaønh vieân kinh doanh khoâng coù lôïi nhuaän.4 : Caùc khoaûn phaûi thu cuûa khaùch haøng vaø traû tröôùc cho ngöôøi baùn .5 : Taøi saûn löu ñoäng cuûa SATRA .6 : Tình hình vay nôï ngaân haøng cuûa SATRA .7 : Tyû leä nôï vay ngaân haøngï/Voán kinh doanh cuûa SATRA .1 : Toùm taét keát quaû phoûng vaán taäp ñoaøn Kinh Ñoâ, gaïch Ñoàng Taâm, Biti’s .2 : So saùnh moâ hình Toång Coâng Ty Thöông Maïi Saøi Goøn vôùi moâ hình coâng ty meï – coâng ty con cuûa Kinh Ñoâ, gaïch Ñoàng Taâm vaø Biti’s .1 : Nhöõng haïn cheá cuûa moâ hình Toång Coâng Ty Thöông Maïi Saøi Goøn vaø khaû naêng khaéc phuïc haïn cheá baèng moâ hình coâng ty meï – coâng ty con. 56 7 DANH MUÏC CAÙC SÔ ÑOÀ TRANG Sô ñoà 1.1 : Taäp ñoaøn kinh teá ñöôïc toå chöùc theo moâ hình coâng ty meï – coâng ty con .1 : Boä maùy toå chöùc quaûn lyù cuûa SATRA hieän nay .2 : Caùch thöùc thaønh laäp cuûa SATRA .1 : Moâ hình taäp ñoaøn kinh teá Kinh Ñoâ.2 : Moâ hình taäp ñoaøn kinh teá gaïch Ñoàng Taâm .3 : Moâ hình taäp ñoaøn kinh teá Biti’s.1 : Moâ hình coâng ty meï – coâng ty con. 65 DANH MUÏC CAÙC HÌNH VEÕ TRANG Hình 2.1 : Voán kinh doanh cuûa SATRA qua caùc naêm. 37 8 DANH MUÏC CAÙC TÖØ VIEÁT TAÉT HTX : Hôïp taùc xaõ SATRA : Saigon Trading Group (Toång Coâng Ty Thöông Maïi Saøi Goøn) TNHH : Traùch nhieäm höõu haïn WTO : World Trade Organization (Toå chöùc thöông maïi theá giôùi) XD : Xaây döïng XNK : Xuaát nhaäp khaåu UBND : UÛy Ban Nhaân Daân 9 MÔÛ ÑAÀU 1.
LYÙ DO CHOÏN ÑEÀ TAØI NGHIEÂN CÖÙU Taäp ñoaøn kinh teá ra ñôøi vaø phaùt trieån töø raát laâu ôû caùc nöôùc treân theá giôùi, vieäc hình thaønh caùc taäp ñoaøn kinh teá laø moät xu theá khaùch quan cuûa quaù trình tích tuï vaø taäp trung tö baûn nhaèm taäp trung hoùa baèng söùc maïnh kinh teá vaø taøi chính maø baát kyø quoác gia, coâng ty naøo cuõng mong muoán. Caùc taäp ñoaøn kinh teá ñaõ taïo ñieàu kieän cho caùc nöôùc giaønh öu theá trong caïnh tranh, vöôn leân chieám lónh vaø khai thaùc thò tröôøng toaøn caàu, khaû naêng saùp nhaäp, hôïp nhaát, mua laïi caùc coâng ty nhoû ñeå phaùt huy saûn xuaát quy moâ lôùn nhaèm giaønh quyeàn cung caáp nhöõng saûn phaåm chaát löôïng vaø thu lôïi nhuaän khoång loà. Caùc taäp ñoaøn kinh teá ñaõ khoâng ngöøng hoaøn thieän quaûn lyù, ña daïng hoùa ngaønh ngheà vaø taäp trung hoùa taøi chính cao ñoä chính laø ñoøi hoûi cuûa tieán trình kinh teá. Toång Coâng Ty ôû Vieät Nam ra ñôøi trong boái caûnh Nhaø nöôùc ñoåi môùi cô cheá kinh teá töø bao caáp sang cô cheá thò tröôøng.
Vieäc Chính phuû ban haønh quyeát ñònh 90/TTg vaø 91/TTg ngaøy 07/03/1994 laø vieäc laøm ñuùng, phuø hôïp vôùi quy luaät kinh teá vaø xu höôùng toaøn caàu hoùa hieän nay. Böôùc ñaàu caùc Toång Coâng Ty ñaõ ñem laïi nhöõng thaønh quaû ñaùng ghi nhaän nhöng caùc Toång Coâng Ty chöa phaûi laø nhöõng taäp ñoaøn kinh teá theo ñuùng nghóa cuûa noù, moâ hình Toång Coâng Ty Nhaø nöôùc ôû Vieät Nam coøn toàn taïi raát nhieàu haïn cheá caàn khaéc phuïc. OÂng Nguyeãn Thieàng Ñöùc, moät chuyeân gia cuûa Vieän Nghieân cöùu Kinh teá thaønh phoá Hoà Chí Minh, taïi buoåi hoäi thaûo veà chuyeån ñoåi moâ hình Toång Coâng Ty Thöông Maïi Saøi Goøn cho raèng : “…moâ hình Toång Coâng Ty Nhaø nöôùc hieän nay vaãn coøn nhieàu haïn cheá vaø baát caäp nhö : vieäc hình thaønh Toång Coâng Ty mang naëng tính laép gheùp cô hoïc, moái quan heä giöõa Toång Coâng Ty vaø caùc doanh nghieäp thaønh vieân cuõng nhö moái quan heä giöõa caùc doanh nghieäp thaønh vieân mang naëng tính haønh chính hôn laø kinh teá, cô cheá quaûn lyù taøi chính yeáu keùm theå hieän ôû coâng taùc quaûn lyù voán, vaán ñeà sôû höõu, 10 chieán löôïc kinh doanh …. Trong quaù trình hoaït ñoäng vaø phaùt trieån, caùc Toång Coâng Ty ñaõ boäc loä nhieàu yeáu keùm, ñieàu naøy ñoøi hoûi phaûi tìm hieåu vaø nghieân cöùu nhaèm tìm ra giaûi phaùp hoaøn thieän moâ hình Toång Coâng Ty.
Quaù trình nghieân cöùu vaø tìm hieåu cho thaáy caùc taäp ñoaøn kinh teá treân theá giôùi vaø moät soá taäp ñoaøn kinh teá tö nhaân ôû Vieät Nam ña phaàn hoaït ñoäng theo moâ hình coâng ty meï – coâng ty con. Moâ hình taäp ñoaøn kinh teá vaø moâ hình Toång Coâng Ty coù nhöõng ñaëc tröng rieâng bieät khaùc nhau nhöng giöõa chuùng coù ñieåm chung raát gioáng nhau ñeàu laø keát quaû cuûa quaù trình tích tuï vaø taäp trung voán. Moâ hình coâng ty meï – coâng ty con hình thaønh vaø hoaït ñoäng tuaân theo quy luaät kinh teá khaùch quan cuûa neàn kinh teá thò tröôøng neân coù nhöõng öu, nhöôïc ñieåm rieâng. Vì vaäy xeùt veà maët laâu daøi, quaù trình hoaøn thieän moâ hình Toång Coâng Ty Nhaø nöôùc laø quaù trình töøng böôùc xích laïi gaàn moâ hình phoå bieán cuûa taäp ñoaøn kinh teá ôû caùc nöôùc coù tính ñeán nhöõng ñaëc ñieåm veà thöïc traïng doanh nghieäp nhaø nöôùc vaø chuû tröông caûi caùch doanh nghieäp nhaø nöôùc qua caùc giai ñoaïn ôû Vieät Nam.
Do vaäy giaûi phaùp chuyeån ñoåi moâ hình Toång Coâng Ty sang moâ hình coâng ty meï – coâng ty con sao cho phuø hôïp hôn trong giai ñoaïn hieän nay ôû Vieät Nam laø moät yeâu caàu khaùch quan vaø caàn thieát. MUÏC TIEÂU NGHIEÂN CÖÙU. Nghieân cöùu moâ hình coâng ty meï – coâng ty con cuûa caùc taäp ñoaøn kinh teá treân theá giôùi vaø ôû Vieät Nam ñoàng thôøi chæ ra nhöõng öu ñieåm vaø nhöôïc ñieåm cuûa moâ hình naøy.