Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp trên địa bàn cấp huyện. Chương 2: Phương pháp nghiên cứu. Chương 3: Thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương. Chương 4: Giải pháp tăng cường chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương.
5 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN CẤP HUYỆN 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Trong thời gian qua, ở Việt Nam đã có nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến vấn đề này, dưới nhiều góc độ khác nhau, có thể nêu một số đề tài sau: - Hội thảo khoa học về “Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn Việt Nam” vào 2 ngày 22 và 23/11/1994, do Ủy ban kế hoạch Nhà nước và trường Đại học kinh tế Quốc dân phối hợp tổ chức. Có 38 bài viết gửi đến hội nghị và được biên soạn thành kỷ yếu khoa học: “Những vấn đề lý luận cơ bản về chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp nông thôn Việt Nam” năm 1995. Với sự tiếp cận toàn diện của 38 bài viết song các bài viết mới chỉ nêu lên được quá trình chuyển đối cơ cấu kinh tế nông nghiệp nông thôn dựa trên cơ sở lý thuyết mà chưa nêu ra các điều kiện cần thiết để áp dụng vào thực tế nước ta trong thời gian bấy giờ.
- Lê Đình Thắng (chủ biên): Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn - những vấn đề lý luận và thực tiễn. Nxb Nông nghiệp, Hà Nội 1998. Tài liệu này đề cập đến những vấn đề lý luận và thực tiễn của chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn ở Việt Nam; vai trò tác động của quản lý Nhà nước, khoa học kỹ thuật, toàn cầu hóa kinh tế đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn. Do chỉ tiếp cận từ một phía là cơ cấu kinh tế nông thôn nên cuốn sách chưa có sự liên kết đến các lĩnh vực kinh tế của nước ta giai đoạn đó để đưa ra các biện pháp phát triển toàn diện các tạo ra cơ cấu kinh tế phù hợp nhất với thị trường kinh tế những năm 1998.
6 - Lê Quốc Sử. Chuyển dịch cơ cấu và xu hướng phát triển của kinh tế nông nghiệp Việt Nam theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá từ thế kỷ XX đến thế kỷ XXI trong “Thời đại kinh tế tri thức”, Nxb Thống kê, Hà Nội 2001. Tài liệu này đề cập đến chuyển dịch cơ cấu và xu hướng phát triển của kinh tế nông nghiệp Việt Nam theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá từ thế kỷ XX đến thế kỷ XXI trong “Thời đại kinh tế tri thức”, mang tính lý luận là chính. Tài liệu còn nói về Chuyển dịch cơ cấu và xu hướng phát triển của kinh tế nông nghiệp Việt Nam trong quá trình chuyển đổi từ cơ chế tập trung bao cấp sang cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa cũng như vai trò tác động của quản lý Nhà nước, khoa học kỹ thuật, toàn cầu hóa kinh tế đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở nước ta.
Mặc dù có cách tiếp cận đa chiểu song cuốn sách mới chỉ dừng lại ở cơ sở lý thuyết mà chưa đưa ra áp dụng vào thực tiến đời sống nước ta trong giai đoạn đó. - Luận văn thạc sĩ của Phạm Ngọc Dũng: Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành công nông nghiệp ở vùng lãnh thổ đồng bằng Sông Hồng - Thực trạng và giải pháp - 2002. Luận văn đã làm rõ một số vấn đề lý luận về sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành công, nông nghiệp ở vùng lãnh thổ đồng bằng Sông Hồng cũng như vai trò của công, nông nghiệp, chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành công, nông nghiệp trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá; Thực trạng của sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành công nông nghiệp ở vùng lãnh thổ đồng bằng Sông Hồng. Từ đó đưa ra một số giải pháp đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành công nông nghiệp ở vùng lãnh thổ đồng bằng Sông Hồng.
Sự tiếp cận từ nhiều hướng khác nhau luận văn đã đạt được nhiều ưu điểm đáng kể song luận văn vẫn còn mắc phải những hạn chế nhỏ đó là các giải pháp mà tác giả đưa ra không có sự liên kết chặt chẽ giữa các ngành kinh tế công, nông nghiệp nên chưa đạt được hiệu quả tối đa từ công tác chuyển dịch. 7 - Luận văn thạc sĩ của Võ Thị Cẩm Vân: Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tỉnh Bình Dương - 2008. Đại học Khoa học xã hội và nhân văn Thành phố Hồ Chí Minh. Luận văn đã làm rõ một số vấn đề lý luận về sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp; phân tích, đánh giá thực trạng cơ cấu nông nghiệp tỉnh Bình Dương; chỉ ra những thành tựu cũng như những tồn tại hạn chế và nguyên nhân.
Từ đó đưa ra một số giải pháp để đẩy mạnh sự chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp tỉnh Bình Dương theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Các tiếp cận của luận văn theo hướng phát triển toàn diện song luận văn còn những hạn chế không đáng có về mặt cơ sở lý luận, cụ thể là con nhiều cơ sở lý thuyết về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp chưa được làm rõ. - Luận văn thạc sĩ của Nguyễn Thanh Phong: Giải pháp đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp huyện Châu Thành, tỉnh An Giang - 2008. Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh.
Luận văn làm rõ một số vấn đề lý luận về chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp cũng như phân tích, đánh giá thực trạng cơ cấu nông nghiệp huyện Châu Giang; chỉ ra những thành tựu cũng như những tồn tại hạn chế và nguyên nhân những tồn tại đó. Từ đó đưa ra các giải pháp để đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp huyện Châu Thành, tỉnh An Giang. Tác giả đã tiến hành tiếp cận đề tài theo hướng toàn diện, phát triển nhưng các giải pháp mà tác giả đưa ra không phù hợp với tình hình thực tế và điều kiện kinh tế nước ta nói chung và huyện Châu Thành, tỉnh An Giang nói riêng. - Luận án TS của Nguyễn Hữu Đức: Tác động của cơ chế quản lý kinh tế với việc thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp - 2012.
Luận án chú trọng nghiên cứu những ảnh hưởng của cơ chế quản kinh tế của nhà nước lên tốc độ chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp. Từ đó nêu lên những tác động tích cực và tiêu cực của cơ chế quản lý lên công tác này. Đồng thời, tác giả cũng giới 8 thiệu một số giải pháp để đẩy nhanh quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng phù hợp hơn với nhu cầu thị trường giai đoạn tới. Mặc dù tiếp cận vấn đề theo hướng toàn diện song luận án vẫn chưa đều được đầy đủ cơ sở lý luận của đề tài nghiên cứu về cơ chế quản lý kinh tế trong giai đoạn năm 2012.
- Luận văn của Lê Thị Hương Thu: Cơ cấu kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế của ngành nông nghiệp Việt Nam trong 10 năm 2004 - 2014. Thông qua luận văn, tác giả nêu lên một cách chi tiết và cụ thể tình hình nền nông nghiệp nước ta trong thời gian 10 năm 2004 - 2014. Đồng thời làm rõ tốc độ tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở nước ta từ năm 2004 đến 2014. Với bối cảnh nông nghiệp thực tiến tác giả cũng tiến hành đánh giá những bất cấp và nguyên nhân của những bất cấp trong công tác chuyển dịch cơ cấu ngành nông nghiệp ở Việt Nam.
Tác giả tiếp cận vấn đề theo hướng đa chiều nên có cái nhìn khá toàn diện về đề tài song cách thức nghiên cứu của tác giả còn dàn trải nhiều và chưa đưa ra được cơ sở lý luận đầy đủ về vấn đề nghiên cứu. Tóm lại còn nhiều công trình, bài viết khác liên quan tới vấn đề chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nhưng do mục đích nghiên cứu, phương pháp tiếp cận và hạn chế về nguồn tài liệu, thời gian nên tác giả chỉ khảo sát được một số công trình, bài viết như đã nêu ở trên. Nhìn chung các công trình, bài viết nghiên cứu đã đưa ra những lý luận cơ bản về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp. Một số công trình, bài viết đã chỉ ra thực trạng và đưa ra một số giải pháp chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở một số địa phương.
Tuy nhiên chưa có công trình nghiên cứu sâu và hệ thống về vấn đề chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương. Tuy vậy, nghiên cứu các công trình đã công bố, tôi cũng tham khảo được nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn rất có giá trị đối với đề tài của mình. Trên cơ sở tiếp thu có chọn lọc những vấn đề được nghiên cứu trong các công trình 9 khoa học đó, kết hợp với khảo sát thực tế ở địa bàn huyện Nam Sách, tôi có thể rút ra và kiến nghị những giải pháp chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp trên địa bàn huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương. Cơ sở lý luận về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp trên địa bàn cấp huyện 1.
Cơ cấu kinh tế Trước khi đi vào tìm hiểu khái niệm cơ cấu kinh tế chúng ta hãy tiếp cận nó bằng khái niệm “cơ cấu”. “Cơ cấu là một phạm trù triết học dùng để biểu thị cấu trúc bên trong, tỷ lệ và mối quan hệ giữa các bộ phận hợp thành hệ thống. Cơ cấu được biểu hiện như là tập hợp những mối quan hệ liên kết hữu cơ, các yếu tố khác nhau của một hệ thống nhất định. Nó biểu hiện ra như là một thuộc tính của sự vật hiện tượng nó biến đổi cùng với sự biến đổi sự vật, hiện tượng”.
Vì thế khi nghiên cứu cơ cấu phải đứng trên quan điểm hệ thống.