Luận văn thạc sĩ về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại Hà Nam (1997-2010)

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích đảng bộ tỉnh hà nam lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp từ năm 1997 đến năm 2010, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Nguyễn Thị Nguyệt
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
• Đề tài: Chuyển Dịch Cơ Cấu Kinh Tế Nông Nghiệp Tỉnh Hà Nam Từ Năm 1997 Đến Năm 2010
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: BƯỚC ĐẦU LÃNH ĐẠO CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP TỪ NĂM 1997 – 2000
• 1.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và thực trạng kinh tế nông nghiệp tỉnh Hà Nam trước năm 1997
• 1.2. Đảng bộ Hà Nam lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp từ năm 1997 - 2000
• 1.3. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: TĂNG CƯỜNG LÃNH ĐẠO CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP TỪ NĂM 2001 - 2010
• 2.1. Đảng bộ Hà Nam lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp từ năm 2001- 2005
• 2.2. Quá trình tổ chức thực hiện
• 2.3. Tăng cường lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp từ năm 2006 - 2010
• 2.4. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM
• 3.1. Một số nhận xét
• 3.2. Một số kinh nghiệm
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp Hà Nam 1997 2010

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại Hà Nam từ năm 1997 đến 2010 là một quá trình quan trọng, phản ánh sự chuyển mình của nền kinh tế địa phương. Trong giai đoạn này, Đảng bộ tỉnh đã có những chủ trương, chính sách cụ thể nhằm thúc đẩy sự phát triển nông nghiệp, từ đó tạo ra những thay đổi tích cực trong cơ cấu kinh tế. Nông nghiệp không chỉ đóng vai trò là nguồn cung cấp lương thực mà còn là nền tảng cho sự phát triển của các ngành kinh tế khác.

1.1. Tình hình nông nghiệp Hà Nam trước năm 1997

Trước năm 1997, nông nghiệp Hà Nam gặp nhiều khó khăn do cơ sở hạ tầng yếu kém và chính sách chưa đồng bộ. Sản xuất nông nghiệp chủ yếu dựa vào phương pháp truyền thống, dẫn đến năng suất thấp và không đáp ứng được nhu cầu thị trường.

1.2. Những thay đổi trong chính sách nông nghiệp từ 1997

Từ năm 1997, Đảng bộ tỉnh Hà Nam đã triển khai nhiều chính sách mới nhằm khuyến khích đầu tư vào nông nghiệp, bao gồm việc áp dụng công nghệ mới và cải tiến quy trình sản xuất. Những chính sách này đã tạo ra động lực cho sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp.

II. Thách thức trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp Hà Nam

Mặc dù có nhiều thành tựu, nhưng quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại Hà Nam cũng đối mặt với nhiều thách thức. Những khó khăn này không chỉ đến từ yếu tố tự nhiên mà còn từ chính sách và cơ chế quản lý.

2.1. Thách thức về nguồn lực và đầu tư

Nguồn lực đầu tư cho nông nghiệp còn hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng áp dụng công nghệ mới và mở rộng sản xuất. Nhiều nông dân vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn vay và các dịch vụ hỗ trợ.

2.2. Biến đổi khí hậu và tác động đến sản xuất

Biến đổi khí hậu đã gây ra nhiều tác động tiêu cực đến sản xuất nông nghiệp, như hạn hán và lũ lụt. Điều này làm giảm năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp, ảnh hưởng đến thu nhập của nông dân.

III. Phương pháp chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp hiệu quả

Để đạt được mục tiêu chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, Hà Nam đã áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Những phương pháp này không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn cải thiện chất lượng sản phẩm.

3.1. Đầu tư vào công nghệ và đổi mới sáng tạo

Đầu tư vào công nghệ hiện đại và đổi mới sáng tạo là một trong những phương pháp quan trọng giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp. Việc áp dụng công nghệ mới đã giúp nông dân tiết kiệm thời gian và chi phí sản xuất.

3.2. Tăng cường hợp tác giữa các bên liên quan

Hợp tác giữa nông dân, doanh nghiệp và chính quyền địa phương là rất cần thiết để tạo ra một hệ sinh thái nông nghiệp bền vững. Sự phối hợp này giúp tối ưu hóa quy trình sản xuất và phân phối sản phẩm.

IV. Kết quả đạt được từ chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp

Kết quả của quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại Hà Nam từ 1997 đến 2010 đã mang lại nhiều thành tựu đáng kể. Những thành tựu này không chỉ thể hiện qua số liệu sản xuất mà còn qua sự cải thiện đời sống của người dân.

4.1. Tăng trưởng sản xuất nông nghiệp

Sản xuất nông nghiệp đã có sự tăng trưởng mạnh mẽ, với nhiều sản phẩm chủ lực được nâng cao về chất lượng và số lượng. Điều này đã giúp Hà Nam trở thành một trong những tỉnh có sản lượng nông sản cao trong khu vực.

4.2. Cải thiện đời sống nông dân

Nhờ vào sự phát triển của nông nghiệp, đời sống của người dân nông thôn đã được cải thiện rõ rệt. Nhiều hộ gia đình đã thoát nghèo và có điều kiện sống tốt hơn nhờ vào thu nhập từ sản xuất nông nghiệp.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nông nghiệp Hà Nam

Kết luận về quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại Hà Nam cho thấy đây là một bước đi cần thiết trong bối cảnh hiện đại. Tương lai của nông nghiệp Hà Nam sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng và đổi mới của các chính sách.

5.1. Định hướng phát triển nông nghiệp bền vững

Định hướng phát triển nông nghiệp bền vững sẽ là mục tiêu hàng đầu trong thời gian tới. Điều này bao gồm việc bảo vệ môi trường và phát triển các sản phẩm nông nghiệp an toàn.

5.2. Tăng cường hợp tác quốc tế trong nông nghiệp

Hà Nam cần tăng cường hợp tác quốc tế để học hỏi kinh nghiệm và công nghệ mới trong sản xuất nông nghiệp. Sự hợp tác này sẽ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản Hà Nam trên thị trường quốc tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn từ năm 1997 đến năm 2010, tỉnh Hà Nam đã trải qua quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp với nhiều biến đổi quan trọng, góp phần thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và nông thôn. Theo kết quả Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009, gần 90% dân số tỉnh Hà Nam sinh sống ở nông thôn, trong đó 81,62% số hộ là hộ nông nghiệp và 74,9% số hộ có nguồn thu nhập chính từ các nghề nông-lâm-ngư nghiệp. Với diện tích tự nhiên khoảng 851,5 km², trong đó đất nông nghiệp chiếm hơn 52.000 ha, Hà Nam có nhiều tiềm năng phát triển nông nghiệp đa dạng, bao gồm trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp và thủy sản.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc đánh giá quá trình lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của Đảng bộ tỉnh Hà Nam, phân tích thành tựu, hạn chế và rút ra kinh nghiệm thực tiễn nhằm hoàn thiện chủ trương, chính sách phát triển nông nghiệp phù hợp với yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các chính sách, quá trình tổ chức thực hiện và diễn biến cơ cấu kinh tế nông nghiệp trên địa bàn tỉnh trong giai đoạn 1997-2010, với sự so sánh đối chiếu tình hình trước năm 1997 để làm rõ vai trò lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh.

Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho công tác tham mưu, hoạch định chính sách phát triển nông nghiệp, đồng thời góp phần nâng cao hiệu quả lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy Đảng và chính quyền địa phương trong phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh và khu vực Đồng bằng sông Hồng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên nền tảng lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và các quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về phát triển nông nghiệp, nông thôn. Hai phương pháp luận chính được sử dụng là phương pháp lịch sử và phương pháp lôgíc nhằm phân tích quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Ngoài ra, luận văn áp dụng các mô hình và lý thuyết về chuyển dịch cơ cấu kinh tế, bao gồm:

• Mô hình chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ, giảm tỷ trọng nông nghiệp.
• Lý thuyết phát triển nông nghiệp hàng hóa, nhấn mạnh vai trò của sản xuất hàng hóa lớn, ứng dụng khoa học kỹ thuật và liên kết giữa các thành phần kinh tế.
• Khái niệm về chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành, vùng và thành phần, nhằm khai thác lợi thế vùng miền và phát huy hiệu quả các thành phần kinh tế trong nông nghiệp.

Các khái niệm chính bao gồm: chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, công nghiệp hóa nông nghiệp, hiện đại hóa nông thôn, kinh tế hợp tác xã, kinh tế hộ gia đình, kinh tế trang trại, và phát triển bền vững nông nghiệp.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được thu thập từ các văn kiện Đảng, nghị quyết, chỉ thị của Trung ương và Đảng bộ tỉnh Hà Nam, các báo cáo tổng kết của Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Hội Nông dân tỉnh, cùng các số liệu điều tra, thống kê và khảo sát thực tiễn phát triển kinh tế nông nghiệp trên địa bàn tỉnh.

Phương pháp nghiên cứu bao gồm:

• Phương pháp lịch sử: phân tích diễn biến, quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp qua các giai đoạn từ 1997 đến 2010.
• Phương pháp lôgíc: đánh giá, tổng hợp các kết quả nghiên cứu, so sánh các chính sách và thực tiễn.
• Phương pháp phân tích, tổng hợp: xử lý số liệu thống kê về diện tích, sản lượng, cơ cấu cây trồng, vật nuôi, giá trị sản xuất nông nghiệp.
• Phương pháp so sánh: đối chiếu kết quả phát triển nông nghiệp của Hà Nam với các tỉnh trong khu vực Đồng bằng sông Hồng và các giai đoạn trước đó.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các huyện, thị xã và xã, phường trên địa bàn tỉnh Hà Nam với hơn 100 hợp tác xã nông nghiệp và hàng chục nghìn hộ nông dân tham gia sản xuất. Phương pháp chọn mẫu chủ yếu là chọn mẫu toàn diện để đảm bảo tính đại diện và toàn diện của nghiên cứu.

Timeline nghiên cứu tập trung vào ba giai đoạn chính: 1997-2000 (bước đầu chuyển dịch cơ cấu), 2001-2005 (tăng cường lãnh đạo chuyển dịch), và 2006-2010 (đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng tích cực: Từ năm 1997 đến 2000, tỷ trọng ngành chăn nuôi và thủy sản trong cơ cấu giá trị sản xuất nông nghiệp tăng từ 31,2% lên 39,5% (giai đoạn 2005-2010). Giá trị sản xuất thủy sản tăng từ 25,6 tỷ đồng năm 1997 lên 33,7 tỷ đồng năm 2000, sản lượng thủy sản nuôi trồng tăng từ 2.331 tấn lên 4.250 tấn trong cùng giai đoạn.

2. Năng suất lúa và sản lượng lương thực tăng rõ rệt: Năng suất lúa bình quân năm 1997 đạt 93,32 tạ/ha, tăng 15,4% so với năm 1996; sản lượng lương thực quy thóc toàn tỉnh đạt 371.436 tấn, tăng 14%. Đến năm 2000, năng suất lúa cao nhất đạt 10,2 tấn/ha, sản lượng lương thực quy thóc đạt 424.000 tấn, bình quân lương thực đầu người đạt 505 kg/năm.

3. Phát triển kinh tế hợp tác xã và kinh tế hộ gia đình: Đến cuối năm 1999, 145 hợp tác xã nông nghiệp đã hoàn thành chuyển đổi theo Luật hợp tác xã, hoạt động dịch vụ phục vụ sản xuất nông nghiệp được cải thiện rõ rệt. Kinh tế hộ gia đình phát triển mạnh, xuất hiện các mô hình kinh tế trang trại nhỏ lẻ với vốn đầu tư thấp nhưng có hiệu quả kinh tế.

4. Cơ sở hạ tầng và thủy lợi được đầu tư nâng cấp: Hệ thống thủy lợi nội đồng được cải tạo, xây dựng các trạm bơm như Yên Lệnh, Hữu Bị II, Võ Giang, góp phần đảm bảo tưới tiêu cho hàng nghìn ha cây trồng. Công tác phòng chống thiên tai, lụt bão được tổ chức bài bản, nâng cao khả năng ứng phó.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những thành tựu trên là sự lãnh đạo kịp thời, linh hoạt của Đảng bộ tỉnh Hà Nam trong việc vận dụng chủ trương, chính sách của Trung ương vào thực tiễn địa phương. Việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng tăng giá trị thu nhập trên đơn vị diện tích, phát triển kinh tế hợp tác xã theo Luật hợp tác xã đã tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất hàng hóa.

So với các tỉnh trong khu vực Đồng bằng sông Hồng, Hà Nam có tốc độ tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2001-2005 đạt 9,05%, giai đoạn 2006-2010 đạt 13,5%, cho thấy sự phát triển kinh tế nông nghiệp tương đối toàn diện và bền vững. Tuy nhiên, cơ cấu ngành nông nghiệp vẫn còn biến đổi chậm, đặc biệt là quy mô sản xuất lâm nghiệp và thủy sản còn nhỏ bé so với trồng trọt và chăn nuôi.

Các biểu đồ thể hiện sự tăng trưởng diện tích, năng suất lúa, sản lượng thủy sản và giá trị sản xuất nông nghiệp theo từng năm sẽ minh họa rõ nét quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh. Bảng so sánh cơ cấu giá trị sản xuất nông-lâm-thủy sản giai đoạn 1997-2000 cho thấy tỷ trọng thủy sản và lâm nghiệp tăng nhẹ, phản ánh sự đa dạng hóa sản xuất.

Những hạn chế như tình trạng manh mún, phân tán ruộng đất, hiệu quả kinh tế chưa cao ở một số hợp tác xã, cơ sở vật chất kỹ thuật còn thiếu, và khó khăn trong chế biến, tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp cần được khắc phục trong các giai đoạn tiếp theo.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường dồn điền đổi thửa, quy hoạch lại đất đai nông nghiệp nhằm khắc phục tình trạng manh mún, phân tán, tạo điều kiện thuận lợi cho cơ giới hóa và ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật. Chủ thể thực hiện: các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương; thời gian: 3 năm tới.

2. Đẩy mạnh phát triển kinh tế trang trại quy mô lớn, sản xuất hàng hóa với sự hỗ trợ về vốn, kỹ thuật và thị trường, nhằm nâng cao giá trị thu nhập trên đơn vị diện tích. Chủ thể: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Hội Nông dân; thời gian: 5 năm.

3. Củng cố và nâng cao hiệu quả hoạt động của hợp tác xã nông nghiệp theo Luật hợp tác xã, mở rộng dịch vụ phục vụ sản xuất, tăng cường liên kết giữa các thành phần kinh tế. Chủ thể: Liên minh Hợp tác xã tỉnh, các hợp tác xã; thời gian: liên tục.

4. Đầu tư phát triển hạ tầng thủy lợi, phòng chống thiên tai và ứng dụng công nghệ sinh học trong sản xuất nông nghiệp để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm. Chủ thể: UBND tỉnh, các ngành liên quan; thời gian: 5 năm.

5. Phát triển chế biến và thị trường tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp nhằm tăng giá trị gia tăng và giảm thiểu rủi ro cho người sản xuất. Chủ thể: Sở Công Thương, doanh nghiệp; thời gian: 3-5 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các cấp ủy Đảng và chính quyền địa phương: Sử dụng luận văn làm tài liệu tham khảo để xây dựng, điều chỉnh chính sách phát triển nông nghiệp phù hợp với điều kiện thực tiễn địa phương.

2. Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Hội Nông dân tỉnh Hà Nam: Áp dụng các giải pháp, kinh nghiệm trong lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp để nâng cao hiệu quả sản xuất và quản lý.

3. Các nhà nghiên cứu, học viên cao học, nghiên cứu sinh chuyên ngành lịch sử Đảng và kinh tế nông nghiệp: Tham khảo luận văn để hiểu rõ quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa tại một tỉnh điển hình.

4. Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực nông nghiệp, chế biến nông sản: Nắm bắt xu hướng phát triển, tiềm năng và các chính sách hỗ trợ để đầu tư hiệu quả vào các mô hình sản xuất hàng hóa, trang trại và hợp tác xã.

Câu hỏi thường gặp

1. Quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở Hà Nam diễn ra như thế nào?
   Quá trình chuyển dịch diễn ra qua ba giai đoạn chính: 1997-2000 bước đầu chuyển dịch, 2001-2005 tăng cường lãnh đạo, 2006-2010 đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Tỷ trọng chăn nuôi và thủy sản tăng, năng suất lúa và sản lượng nông sản cải thiện rõ rệt.

2. Vai trò của Đảng bộ tỉnh Hà Nam trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp là gì?
   Đảng bộ tỉnh đã vận dụng linh hoạt chủ trương của Trung ương, chỉ đạo xây dựng chính sách, tổ chức thực hiện các chương trình chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, đổi mới hợp tác xã, đầu tư hạ tầng thủy lợi, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp.

3. Những khó khăn chính trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại Hà Nam?
   Bao gồm tình trạng manh mún, phân tán ruộng đất, hiệu quả kinh tế hợp tác xã chưa cao, cơ sở vật chất kỹ thuật còn thiếu, khó khăn trong chế biến và tiêu thụ sản phẩm, cũng như tác động của thiên tai và biến đổi khí hậu.

4. Các thành phần kinh tế nào đóng vai trò quan trọng trong phát triển nông nghiệp Hà Nam?
   Kinh tế hộ gia đình chiếm ưu thế, kinh tế hợp tác xã được đổi mới và củng cố, kinh tế nhà nước tập trung vào dịch vụ hỗ trợ sản xuất, kinh tế trang trại bắt đầu phát triển với quy mô nhỏ lẻ.

5. Luận văn có thể ứng dụng như thế nào trong thực tiễn?
   Luận văn cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoạch định chính sách, xây dựng kế hoạch phát triển nông nghiệp, hỗ trợ các cấp quản lý và doanh nghiệp trong việc phát triển sản xuất hàng hóa, nâng cao hiệu quả kinh tế nông nghiệp và phát triển bền vững.

Kết luận

• Đảng bộ tỉnh Hà Nam đã lãnh đạo thành công quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp từ năm 1997 đến 2010, góp phần thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và nông thôn.
• Năng suất lúa, sản lượng thủy sản và giá trị sản xuất nông nghiệp tăng trưởng ổn định, cơ cấu ngành nông nghiệp chuyển dịch theo hướng tích cực.
• Kinh tế hợp tác xã được đổi mới, kinh tế hộ gia đình và kinh tế trang trại phát triển, tạo nền tảng cho sản xuất hàng hóa quy mô lớn.
• Hạ tầng thủy lợi, phòng chống thiên tai được đầu tư nâng cấp, góp phần ổn định sản xuất và nâng cao hiệu quả kinh tế.
• Các giải pháp đề xuất nhằm tiếp tục đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nâng cao hiệu quả sản xuất và phát triển bền vững trong giai đoạn tiếp theo.

Các cấp ủy Đảng, chính quyền và các ngành chức năng cần triển khai đồng bộ các giải pháp đề xuất, tăng cường đầu tư khoa học kỹ thuật, phát triển thị trường và nâng cao năng lực quản lý để phát huy tối đa tiềm năng nông nghiệp Hà Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục các tài liệu tham khảo và phần phụ lục, luận chia làm 3 chương. 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chƣơng 1: BƢỚC ĐẦU LÃNH ĐẠO CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP TỪ NĂM 1997 – 2000 1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và thực trạng kinh tế nông nghiệp tỉnh Hà Nam trƣớc năm 1997 1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội Tự nhiên: Hà Nam vốn thuộc phủ Lỵ Nhân, thuộc trấn Sơn Nam, năm 1831 vua Minh Mạng quyết định lập các tỉnh thì Phủ Lỵ Nhân đổi là phủ Lý Nhân thuộc tỉnh Hà Nội, xứ Bắc Kỳ.

Ngày 20 - 10 - 1890, toàn quyền Đông Dương ra nghị định thành lập tỉnh Hà Nam. Từ đó đến nay, đã có nhiều lần chia tách và sát nhập tỉnh, nhiều sự điều chỉnh về địa giới hành chính đã diễn ra: năm 1965 Hà Nam sát nhập với Nam Định thành tỉnh Nam Hà và sát nhập với Ninh Bình vào năm 1976 thành tỉnh Hà Nam Ninh rộng lớn, rồi lại chia tách tỉnh Nam Hà và Ninh Bình như cũ vào năm 1992 và ngày 1-1-1997 tỉnh Hà Nam được tái lập gồm các huyện Thanh Liêm, Kim Bảng, Bình Lục, Lý Nhân, Duy Tiên và thành phố Phủ Lý [60, tr. Nằm ở phía tây nam đồng bằng châu thổ sông Hồng, trong vùng trọng điểm kinh tế Bắc Bộ, trên tọa độ 200 vĩ Bắc và giữa 1050 - 1100 kinh độ Đông, Hà Nam là cửa ngõ phía Nam của thủ đô. Phía Bắc giáp với Hà Tây (nay là Hà Nội), phía Đông giáp với Hưng Yên và Thái Bình, phía Nam giáp với tỉnh Nam Định và Ninh Bình, phía Tây giáp với Hòa Bình.

Với vị trí địa lý này, Hà Nam vừa kết nối với các tỉnh miền núi tây bắc của đất nước, vừa là địa bàn chuyển tiếp giữa các vùng kinh tế - lãnh thổ. Đặc biệt, sự phát triển của giao thông vận tải và sự mở rộng của thị trường đã hình thành không gian kinh tế mở với nhưng lợi thế về giao lưu kinh tế, văn hóa, khoa học kỹ thuật, tạo cho Hà Nam những thuận lợi so sánh về thị trường để 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] khai thác có hiệu quả nguồn lực bên trong và tranh thủ các nguồn lực từ bên ngoài phục vụ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Đất đai và địa hình Hà Nam tương đối đa dạng, vừa có thuận lợi vừa có khó khăn cho sản xuất nông nghiệp. Tổng diện tích là 851,5km2 (năm 2002) với hai loại địa hình chính là đồng bằng và đồi núi.

Phía tây là vùng núi bán sơn địa với các dãy núi đá vôi, núi đất và đồi rừng. Xuôi về phía đông là vùng đồng bằng được bồi tụ bởi sông Hồng, sông Đáy, sông Châu. Đất ở đây có độ phì trung bình, thuận lợi cho canh tác các loại cây trồng thuộc nhóm cây lương thực, thực phẩm, cây công nghiệp, cây ăn quả và mở rộng diện tích đồng cỏ chăn nuôi, cây rừng đa tác dụng với các hệ thống canh tác, tưới nước hoặc không tưới nước. Tuy nhiên, do quá trình kiến tạo địa chất và biến đổi khí hậu trong vùng nên Hà Nam có nhiều vùng đất trũng, thường xuyên ngập úng và bị phèn chua.

Với đặc trưng vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm, nhiệt độ trung bình năm là 23,40C. Lượng mưa trung bình là 1.900mm/ năm, phân bố không đều, khoảng 70% tập trung vào các tháng từ tháng 5 đến tháng 9. Độ ẩm trung bình năm là 85%. Với hệ thống sông lớn chảy qua như sông Hồng, sông Đáy, sông Nhuệ, sông Châu…cùng một số hồ, đập, đảm bảo cung cấp nước cho hoạt động sản xuất và sinh hoạt của nhân dân.

Với điều kiện nêu trên, Hà Nam có nhiều thuận lợi để phát triển nền nông nghiệp sinh thái đa dạng với nhiều loại động, thực vật nhiệt đới, á nhiệt đới và ôn đới. Hạn chế lớn nhất của khí hậu, thuỷ văn Hà Nam là mùa khô thiếu nước và mùa mưa thường bị bão gây ngập úng. Về tài nguyên: Ngoài tài nguyên đất, Hà Nam còn có nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú, trữ lượng không nhỏ, chủ yếu là các loại đá vôi dùng làm nguyên liệu cho sản xuất ximăng, vôi, sản xuất bột nhẹ và sản xuất vật liệu xây dựng. Cùng tài nguyên khoáng sản, địa hình và điều kiện tự nhiên đa 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] dạng đã tạo cho Hà Nam có nhiều cảnh quan và quần thể tự nhiên đẹp, thuận lợi cho phát triển các ngành du lịch sinh thái, du lịch thắng cảnh, nghỉ ngơi, điều dưỡng sức khoẻ, và du lịch kết hợp với nghiên cứu khoa học.

Ngũ Động Sơn, núi Cấm ở Thi Sơn, động Khả Phong, hồ Tam Chúc, dốc Ba Chồm (huyện Kim Bảng); cảnh quan thiên nhiên ở Đọi Sơn - Điệp Sơn (huyện Duy Tiên); Kẽm Trống, núi Tiên (huyện Thanh Liêm); Hệ sinh thái nông nghiệp ở huyện Bình Lục, Lý Nhân…là nguồn tài nguyên du lịch quan trọng, quý giá để phát triển ngành du lịch nói riêng, phát triển kinh tế - xã hội nói chung của tỉnh. Kinh tế- xã hội: Hệ thống giao thông nội tỉnh, ngoại tỉnh và giao thông nông thôn Hà Nam không ngừng được đầu tư nâng cấp, mở rộng. Mạng lưới chuyển tải, phân phối điện được mở rộng hầu hết các thôn xóm. Cơ sở hạ tầng bưu chính viễn thông và thông tin liên lạc phát triển nhanh đang từng bước hiện đại hóa.

Các ngành dịch vụ, tài chính, thương mại, ngân hàng cơ bản đáp ứng yêu cầu phát triển của các lĩnh vực này và nhu cầu sử dụng các loại hình dịch vụ của nhân dân. Mạng lưới y tế, giáo dục đào tạo và phúc lợi xã hội của Hà Nam khá phát triển. Đến năm 2002, toàn tỉnh có 86% trường tiểu học, 85% trường trung học cơ sở và 100% trường trung học phổ thông được xây dựng kiên cố và bán kiên cố. Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2001-2005 đạt 9,05%; giai đoạn 2006-2010 đạt 13,5%.

Cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực theo hướng tăng nhanh tỉ trọng công nghiệp, thương mại- dịch vụ, giảm dần tỉ trọng ngành nông nghiệp. Cơ cấu nội bộ ngành nông nghiệp chuyển dịch theo hướng tăng tỉ trọng ngành chăn nuôi, thuỷ sản từ 31,2% (2005) lên 39,5% (2010). Với số dân là 813.978 người (2002) trong đó có 473.828 người (chiếm 58,2% dân số) trong độ tuổi lao động. Mặc dù, so với các tỉnh thuộc đồng 10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] bằng sông Hồng, Hà Nam có dân số không đông, lực lượng lao động không lớn song điểm nổi trội của cư dân và lao động Hà Nam là truyền thống lao động cần cù, có khả năng tiếp nhận và ứng dụng tiến bộ khoa học- kỹ thuật, công nghệ hiện đại vào sản xuất và đời sống [5, tr.

Hà Nam còn là một vùng đất vốn có bề dày truyền thống lịch sử văn hóa. Nơi đây là vùng đất “Địa linh nhân kiệt” được nhiều người biết đến với di sản “văn hóa Liễu Đôi” nổi tiếng, vùng “thánh địa Tiền Lê Bảo Thái” đã được Nhà nước công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia; vùng đất của những võ tướng, danh nhân như Cao Thị Liên, Lê Hoàn, Trần Trọng Bình, Đinh Công Tráng, Phó bảng Trương Công Giai, Hoàng giáp Lê Tung, thám hoa Nguyễn Quốc Hiệu, tam nguyên Yên Đổ Nguyễn Khuyến, Nam Cao, Nguyễn Hữu Tiến.Những truyền thống đó lại được phát huy mạnh mẽ khi Đảng ra đời lãnh đạo cuộc đấu tranh chống đế quốc, thực dân, phong kiến giành độc lập cho dân tộc và tự do hạnh phúc cho nhân dân. Đảng bộ Hà Nam tự hào là một trong những Đảng bộ được thành lập rất sớm, ngay sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời. Liền sau đó Đảng bộ Hà Nam đã lãnh đạo quần chúng nhân dân, nhất là nông dân đứng lên: “nổi trống Bồ Đề” ngày 20.

Trong thư gửi Quốc tế nông dân ngày 5.1930, đồng chí Nguyễn Ái Quốc đã nêu rõ: Hà Nam là một trong những tỉnh có phong trào nông dân phát triển qua cao trào cách mạng 1930-1931. Với truyền thống vẻ vang đó, Đảng bộ và nhân Hà Nam đã nhiều lần vinh dự tự hào đón Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm. Trong khí thế vui mừng phấn khởi của cuộc bầu cử quốc hội khóa I thành công, ngày 11.1946 Bác Hồ kính yêu về thăm và căn dặn Đảng bộ cùng nhân dân Hà Nam rằng: Đồng bào, chiến sĩ và cán bộ phải nêu cao tinh thần đoàn kết, chống ngoại xâm, trừ nạn đói, bảo vệ nền độc lập tự do. Thực hiện lời dạy của Bác, Đảng bộ và nhân dân Hà Nam đã phấn đấu giành nhiều thành tựu cả về kinh tế - chính trị - xã hội-văn hóa góp phần vào 11 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] thắng lợi chung của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước cũng như trong công cuộc xây dựng đất nước sau những năm tháng chiến tranh [45, tr.

Kế thừa và quán triệt đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam trong thời kỳ thực hiện đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Để có những bước chuyển vững chắc hơn, Đảng bộ và nhân dân Hà Nam đã tiến hành Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Hà Nam lần thứ XV (7/1998), XVI (12/2000), XVII (12/2005), XVIII (10/2010) đề ra nhiệm vụ phát triển kinh tế- xã hội cụ thể cho từng giai đoạn, trong đó ưu tiên chuyển dịch cơ cấu kinh tế và phát triển nền nông nghiệp toàn diện theo đường lối chủ trương chung của Đảng Cộng sản Việt Nam. Sự ổn định và từng bước phát triển về kinh tế nông nghiệp đã tác động không nhỏ về mặt xã hội góp phần làm cho Hà Nam ngày càng phát triển. Đời sống và tinh thần của nhân dân không ngừng được cải thiện: Tính đến năm 2005, toàn tỉnh có 82,6% số hộ nông dân có nhà xây mái ngói, mái bằng.

Phương tiện giao thông, thông tin liên lạc được tăng cường đầu tư, 100% số xã và 93,5% số hộ ở nông thôn đã dùng điện, gần 35% số hộ có ti vi, mạng lưới điện thoại được mở rộng tới các xã và một số gia đình. Trên các vùng đất chiêm trũng là những cánh đồng 50 triệu đồng/ha/năm, những trang trại trù phù đạt từ 50 đến 100 triệu đồng/năm, những khu công nghiệp sôi động khí thế sản xuất. Người Hà Nam đang từng bước đổi mới tư duy để nhanh chóng hòa nhập vào nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa với sự cần cù, năng động, bản lĩnh và sáng tạo [27, tr.