mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, dé tài gôm 3 chương là: Chương |: Cơ sở lí luận và thực tiễn về chuyền dịch cơ cầu công nghiệp. Chương 2: Thực trạng chuyên dich co cau công nghiệp tỉnh Long An. Chương 3: Định hướng và giải pháp chuyển địch cơ cau công nghiệp tỉnh Long An. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỀN VE CHUYEN DỊCH CƠ CÁU CÔNG NGHIỆP 1.
Khái niệm và nội dung liên quan 1. Khái niệm cơ cau kinh tế Là một tổng thé bao gồm các ngành, lĩnh vực, bộ phận có một mot quan hệ chặt chẽ với nhau theo một tương quan hay tỉ lệ nhất định hợp thành. Có thẻ phân chia cơ cầu theo 03 loại: cơ cầu kinh tế theo ngành, theo thành phần va theo lãnh thô. Khái niệm chuyên dịch cơ cấu kinh tế Chi sự thay đổi dan dan, từng bước cau trúc của nền kinh tế trong phạm vi các ngành, thành phan, các vùng lãnh thô dé thích nghi với hoàn cảnh phát triển của đất nước.
Sự thay déi cơ cau kinh tế từ trạng thái này sang trang thái khác cho phù hợp với môi trường phát triên, phù hợp với tình hình kinh tế của đất nước trong giai đoạn hiện nay được gọi là CDCCKT. Khái niệm công nghiệp Công nghiệp là ngành sản xuất vật chat cơ bản trong nên kinh tế quốc dân, gồm hai giai đoạn: Giai đoạn 1: Tác động vào đôi tượng lao động tạo ra nguyên liệu. Giai đoạn 2: Chế biến nguyên liệu thành sản phẩm. Các sản phẩm công nghiệp bao gồm tư liệu sản xuất va tư liệu tiêu dùng được sản xuất bằng may móc thiết bị dựa trên khoa học kĩ thuật hiện đại có kha năng sản xuất hàng loạt sản phẩm nhằm thoả mãn nhu cau phát trién kinh tế và nhu cầu sinh hoạt của nhân dân.
Tuy vậy, khái niệm nguyên liệu và sản phẩm chỉ là tương đối vì sản xuất công nghiệp bao gồm nhiều giai đoạn chế biến phức tap, mỗi sản phẩm của ngành này có thé là nguyên liệu của ngành kia 1. Khái niệm cơ cấu công nghiệp Cơ cầu CN là tông thé các mối quan hệ về số lượng và chất lượng giữa các bộ phận cầu thành nên CN diễn ra trong một khoảng không gian, thời gian và điều kiện KT - XH nhất định. Cơ cau ngành CN luôn thay đổi do ảnh hưởng của các yếu tố trong nước và ngoài nước. Đề san xuất CN phát trién và không ngừng mở rộng đòi hỏi mọi quốc gia phải có hầu hết các ngành CN với tỉ lệ thích hợp trong cơ cầu CN.
Sự biến đổi trong cơ cầu ngành CN còn được thé hiện ở sự tăng rõ rệt tỉ trọng của các ngành CN có hàm lượng kĩ thuật hiện đại như các ngành CN điện tử - tin học, CN năng lượng. Các ngành truyền thong như CN khai thác, CN luyện kim,.đang có xu hướng giảm xuống. Xu hướng phát triển CN thẻ giới đang từng bước chuyền từ các ngành CN truyền thong sang các ngành CN có ki thuật công nghệ cao. Các nước CN mới (NICs) đã lựa chọn đúng đắn cơ cấu ngành CN, đầu ra của các sản pham CN, phat triển CN theo từng giai đoạn phù hợp với tình hình thực tế nhu cầu của thị trường bên ngoài vì thế các nước NICs đã đạt được những thành tựu to lớn trong sản xuất CN và chuyên dịch cơ cầu CN.
Đây là bài học có ý nghĩa rat quan trọng cho các nước đang phát triển trong quá trình phát trién và chuyển dich cơ cầu ngành CN. Phân loại cơ cấu công nghiệp * Cơ cấu ngành công nghiệp: - Cơ cau ngành CN là quan hệ gắn bó giữa các nhóm ngành sản xuất CN hoặc nội bộ của nhóm ngành sản xuất CN theo những tỉ lệ nhất định. GO Việt Nam, trong Quyết định số 27/2018/QĐ-TTg, SX CN ở nước ta bao gồm 4 nhóm ngành: + CN khai thác, CN chế biến, CN sản xuất và phân phối điện, khi, hơi nước và CN cung cấp nước, hoạt động xử lí và quản lí rác thải, nước thải: ® Xgành CN khai thác: Day là ngành khai thác tai nguyên thiên nhiên, bao gồm các nguồn năng lượng (dầu mỏ, khí đốt. quặng kim loại (sắt, thiếc.) và vật liệu xây dựng (đá, cat, sỏi,.), ngành này cung cấp nguyên liệu đầu vào cho các ngành CN khác.
® Neanh CN chế biến: Ngành bao gồm CN chế tạo công cụ SX như chế tạo máy, cơ khí, kỹ thuật điện và điện tử, CNSX vật phẩm tiêu dùng như dét may, chế biến thực pham đồ ăn uống, chế biến gỗ giấy. chế biến thủy tỉnh sành sứ và CNSX tư liệu san xuất như hóa chất, hóa đầu, luyện kim và vật liệu xây dựng. e Nganh CNSX và phân phối điện, khí, hơi nước: Ngành bao gồm các ngành SX và phân phối các nguồn điện như thủy điện và nhiệt điện, gas, khí đốt và hơi nước. ® Ngành CN cung cấp nước, hoạt động xử lí và quản lí rác thai, nước thải: ngành này bao gồm các ngành khai thác, xử lí và cung cấp nước; thu gom và xử lí các loại rác thải: tát chế các loại rác thải và xử lí ô nhiễm cũng như hoạt động quản lí chất thải khác.
- Trong cơ cầu CN, cơ cấu ngành là quan trọng nhất nhất. Cơ cấu ngành CN phản ánh được trình độ phát triển của SXCN và phân công lao động trong xã hội. Lựa chọn cơ cau ngành CN trong từng giai đoạn phát triển nhất định phải phù hợp với sự phát triển của các yêu tố kinh tế, kỹ thuật, xã hội mà nên kinh tế đạt được. * Cơ cầu công nghiệp theo thành phan kinh tế - Cơ cau CN theo TP KT là tương quan theo tỉ lệ giữa các TP KT tham gia vào ngành CN.
Cơ cầu CN theo TP KT gắn liền với các loại hình sở hữu nhất định vẻ tư liệu SX. Tùy theo phương thức SX mà có các TP KT chiếm địa vị chỉ phối hay chủ đạo và các TP KT khác cùng tôn tại. Có nhiều cách phân loại TP KT, nhưng hiện nay có thé chia cơ cầu TP KT trong CN gồm TP KT Nhà nước, TP KT ngoài nhà nước, TP KT có vốn đầu tư nước ngoài. * Cơ cau công nghiệp theo lãnh thổ Trong một lãnh thô chia thành nhiều lãnh thé nhỏ hơn, các lãnh thé này phải được bố trí, quan hệ với nhau theo một tỉ lệ để tạo điều kiện phát triển CN của lãnh thô đó.
Như vậy, cơ cau CN theo lãnh thé là sự tương quan ti lệ phát triển ngành CN giữa các vùng trong phạm vi lãnh thé. Quá trình hình thành và phát trién cơ cầu CN theo lãnh thé cần định hướng vào tạo lập các cực phát triển, bao gồm các điểm, các trung tam, hành lang, vùng chuyên môn hóa SX, các bộ phận kinh tế lãnh thô đặc biét,. nhằm tạo điều kiện nâng cao hiệu quả đầu tư, khai thác tối đa tiềm năng đa dạng và lợi thế so sánh của các bộ phận lãnh thô khác nhau. Chuyển dich cơ cấu công nghiệp Chuyên dịch cơ cấu công nghiệp là sự thay đôi cơ cầu công nghiệp theo ngành, theo vùng và theo thành phan kinh tế.
Chuyên dịch co cau công nghiệp xảy ra thường xuyên, liên tục theo hai khuynh hướng: 10 * Chuyén dich cơ cấu công nghiệp một cách tự phát: Day là hiện tượng các nhà đầu tư “bỏ vốn” vào một ngành nghé, vào một vùng, theo một phương thức nào đó theo các tín hiệu của thị trường, nhằm đạt hiệu quả cao. Khuynh hướng này thậm chí nhiều khi nằm ngoài cả tam kiểm soát của quan lí nhà nước, chí đến khi hiệu qua thực tế không như mong đợi thì sự chuyên dich lại xảy ra theo hướng khác. tức là dòng dau tư lại chảy vào các ngành, các vùng khác. Các tín hiệu thị trường không phái lúc nào cũng đúng như dự báo, do đó khuynh hướng chuyền dịch tự phát nhiều khi dẫn đến lãng phí các nguồn lực phát triên công nghiệp.
* Chuyển dich cơ cau công nghiệp tự giác: Nhà nước với bộ máy quan lí, hệ thong luật pháp và chính sách cùng day đủ thông tin và nguồn lực khởi xướng và chỉ huy quá trình chuyển địch cơ cau công nghiệp vì lợi ích toàn xã hội. Vai trò của việc chuyên dịch cơ cấu công nghiệp Chuyên dịch cơ cầu CN có vai trò vô cùng quan trọng của CN trong nên kinh tế quốc dân và tác dụng của việc hình thành cơ cau kinh tế hợp lí. Việc chuyền dịch từ cơ cầu cũ, không hợp lí sang cơ cầu kinh tế hợp lí sẽ tận dụng và phát huy được các nguồn lực của dat nước dé đáp ứng tốt như cau thị trưởng xã hội, thúc day tăng trưởng kinh tế. thực hiện có hiệu quả các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội theo hướng CN hóa.
Ngoài ra, nó còn góp phan giải quyết tốt các van đề trọng yếu của phát trién CN như lao động, đầu tư, đào tao cán bộ. công nhân lành nghé, hợp tác quốc tế, cơ chế quản lý việc lựa chọn địa điểm xây dựng xí nghiệp, cũng như phân bố các ngành CN và các hình thức tô chức lãnh thô CN, từ đó ảnh hưởng rõ rệt đến việc hình thành và xu hướng chuyền dich cơ cau CN theo lãnh thô. Ý nghĩa của chuyển dịch cơ cấu công nghiệp trong sự nghiệp CNH- HDH đất nước và bỗi cảnh hiện nay Chuyên dịch cơ cầu CN là một nội dung quan trong trong chiến lược phát triển CN nói riêng và trong chiến lược phát trién KT — XH nói chung. Van dé chuyên dịch cơ cầu CN có ý nghĩa rất quan trọng trong việc phát huy thé mạnh và day mạnh tăng trưởng kinh tế đồng thời hình thành một cơ cấu kinh tế hợp lí của ngành CN.
Việc chuyên dịch từ một cơ cầu kinh tế cũ, không hợp lí sang cơ cấu kinh tế hợp lí thì sẽ tận dụng và phát huy các nguồn lực của đất nước dé đáp ứng tốt nhu cầu thị trường xã hội, thực hiện có hiệu quả các mục tiêu phát triển KT - XH theo hướng CNH. Ngoài ra chuyên dich cơ cầu CN còn góp phan quan trọng trong việc giải quyết các van dé của phát triên CN như đầu tư, đào tạo công nhân có tay nghề cao, dao tạo cán bộ, hợp tác quốc tế. Những nhân tố tác động đến chuyền dich cơ cau công nghiệp + Vị trí địa lí Vi tri dia lí bao gồm vị trí tự nhiên, vị trí kinh tế, giao thông, chính trị. Trong điều kiện tăng cường mở rộng các mỗi quan hệ kinh tế quốc tế và hội nhập vào đời sông kinh tế khu vực và thể giới.