Chính Sách Tiêu Dùng Xanh Ở Việt Nam: Nghiên Cứu và Giải Pháp Đến Năm 2030

Luận án tiến sĩ kinh tế phân tích chính sách tiêu dùng xanh tại Việt Nam, đề xuất giải pháp thúc đẩy phát triển bền vững và bảo vệ môi trường.

• Tác giả: Nguyễn Gia Thọ
• Người hướng dẫn: TS. Trần Công Sách
• Trường học: Viện Nghiên Cứu Quản Lý Kinh Tế Trung Ơng
• Chuyên ngành: Quản Lý Kinh Tế
• Đề tài: Chính Sách Tiêu Dùng Xanh Ở Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN CHÍNH SÁCH TIÊU DÙNG XANH
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu đã công bố liên quan đến chính sách tiêu dùng xanh
• 1.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu đã công bố ở ngoài nước liên quan đến chính sách tiêu dùng xanh
• 1.3. Những vấn đề thuộc đề tài luận án chưa được các công trình đã công bố nghiên cứu giải quyết
• 1.4. Những vấn đề trọng tâm luận án sẽ tập trung nghiên cứu giải quyết
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH TIÊU DÙNG XANH TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ XANH
• 2.1. Tiêu dùng xanh trong phát triển kinh tế xanh
• 2.1.1. Kinh tế xanh và các bên liên quan trong phát triển kinh tế xanh
• 2.1.2. Tiêu dùng xanh và vai trò của tiêu dùng xanh đối với phát triển kinh tế xanh
• 2.2. Chính sách tiêu dùng xanh trong phát triển kinh tế xanh
• 2.2.1. Khái quát khung chính sách tiêu dùng xanh và vai trò của chính sách tiêu dùng xanh trong phát triển kinh tế xanh
• 2.2.2. Bản chất, nội dung và tiêu chí đánh giá chính sách tiêu dùng xanh
• 2.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạch định, thực thi chính sách tiêu dùng xanh
• 2.3.1. Nhóm yếu tố khách quan
• 2.3.2. Nhóm yếu tố chủ quan
• 2.4. Kinh nghiệm của một số nước trên thế giới về hoạch định và thực thi chính sách tiêu dùng xanh trong phát triển kinh tế xanh và bài học cho Việt Nam
• 2.4.1. Kinh nghiệm của các nước. Bài học rút ra cho Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH TIÊU DÙNG XANH Ở VIỆT NAM
• 3.1. Khái quát thực trạng tiêu dùng xanh ở Việt Nam
• 3.2. Thực trạng tiêu dùng, mua sắm ở Việt Nam
• 3.3. Thực trạng tiêu dùng xanh ở Việt Nam
• 3.4. Thực trạng chính sách tiêu dùng xanh ở Việt Nam
• 3.4.1. Thực trạng chủ trương, chính sách chung của Đảng và Nhà nước về tiêu dùng xanh ở Việt Nam
• 3.4.2. Nhóm chính sách nhằm hạn chế tiêu dùng sản phẩm “nâu”
• 3.4.3. Nhóm chính sách nhằm ràng buộc người tiêu dùng thực hiện tiêu dùng xanh
• 3.4.4. Nhóm chính sách nhằm khuyến khích, kích thích và hỗ trợ tiêu dùng xanh
• 3.4.5. Nhóm chính sách bảo vệ người tiêu dùng xanh
• 3.5. Đánh giá chung thực trạng chính sách tiêu dùng xanh ở Việt Nam
• 3.5.1. Những thành quả bước đầu
• 3.5.2. Những hạn chế, yếu kém và nguyên nhân
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH TIÊU DÙNG XANH Ở VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2030
• 4.1. Bối cảnh và triển vọng phát triển kinh tế xanh, tiêu dùng xanh ở Việt Nam thời kỳ tới năm 2030
• 4.1.1. Bối cảnh phát triển kinh tế xanh, tiêu dùng xanh ở Việt Nam thời kỳ tới năm 2030
• 4.1.2. Triển vọng phát triển kinh tế xanh, tiêu dùng xanh ở Việt Nam thời kỳ tới năm 2030
• 4.2. Quan điểm và những phương hướng hoàn thiện chính sách tiêu dùng xanh ở Việt Nam thời kỳ tới năm 2030
• 4.2.1. Quan điểm hoàn thiện chính sách tiêu dùng xanh ở Việt Nam đến năm 2030
• 4.2.2. Phương hướng hoàn thiện chính sách tiêu dùng xanh ở Việt Nam đến năm 2030
• 4.3. Một số giải pháp hoàn thiện chính sách tiêu dùng xanh ở Việt Nam đến năm 2030
• 4.3.1. Rà soát lại toàn bộ chính sách liên quan đến tiêu dùng xanh
• 4.3.2. Hoàn thiện khung thể chế, chính sách cho tiêu dùng xanh
• 4.3.3. Nâng cao hiệu quả quá trình thực thi chính sách tiêu dùng xanh
• 4.4. Một số khuyến nghị
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Chính Sách Tiêu Dùng Xanh Tại Việt Nam

Tiêu dùng xanh đang nổi lên như một xu hướng tiêu dùng toàn cầu, đặc biệt khi môi trường trở thành mối quan tâm hàng đầu của nhiều quốc gia. Trong thập kỷ qua, nhiều nỗ lực đã được thực hiện để chuyển đổi cơ cấu công nghiệp, làm cho quy trình sản xuất sạch và hiệu quả hơn. Tuy nhiên, các doanh nghiệp chỉ có thể giảm thiểu tác động môi trường liên quan đến sản xuất mà chưa giải quyết được tác động từ lựa chọn, sử dụng và thải loại sản phẩm của người tiêu dùng. Do đó, tiêu dùng ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc giải quyết các vấn đề môi trường. Sự hợp tác giữa nhà sản xuất, người tiêu dùng và các bên liên quan khác có thể mang lại giải pháp bền vững hơn trong hệ thống sản xuất - tiêu thụ. Ở các nước phát triển, tiêu dùng xanh đã trở nên phổ biến, còn ở các nước đang phát triển, nó đang có những bước tiến ban đầu nhờ thu nhập cá nhân và ý thức tiêu dùng ngày càng tăng. Hội nghị Rio 20+ đã chứng minh tầm quan trọng của mua sắm xanh trong khu vực công, với nhiều chính phủ và tổ chức cam kết thực hiện các nguyên tắc này. Tại Việt Nam, Chính phủ cũng đã ban hành nhiều văn bản liên quan đến sản xuất và tiêu dùng bền vững, bao gồm Tuyên ngôn quốc tế và Kế hoạch hành động quốc gia về sản xuất và tiêu dùng bền vững (1999), Luật sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả, và Chiến lược tăng trưởng xanh (2012).

1.1. Định Nghĩa và Vai Trò của Tiêu Dùng Xanh

Tiêu dùng xanh không chỉ là một xu hướng nhất thời mà còn là một yếu tố then chốt trong việc bảo vệ môi trường và thúc đẩy phát triển bền vững. Nó bao gồm việc lựa chọn các sản phẩm xanh, giảm thiểu ô nhiễm môi trường, tiết kiệm năng lượng và tài nguyên, cũng như giảm thiểu quản lý chất thải. Tiêu dùng xanh đòi hỏi sự hợp tác chặt chẽ giữa các nhà sản xuất, người tiêu dùng và các nhà hoạch định chính sách để tạo ra một hệ sinh thái sản xuất và tiêu thụ bền vững hơn. Theo [Tài liệu gốc], sự thay đổi phương thức tiêu dùng theo hướng xanh là chủ đề được quan tâm rộng rãi hiện nay, bởi nó liên quan đến nhiều chủ thể khác nhau trong xã hội.

1.2. Xu Hướng Tiêu Dùng Xanh trên Thế Giới và tại Việt Nam

Xu hướng tiêu dùng xanh đang ngày càng trở nên phổ biến trên toàn thế giới, đặc biệt ở các nước phát triển nơi người tiêu dùng có ý thức cao về tác động của hành vi tiêu dùng đến môi trường. Tại Việt Nam, xu hướng này còn khá mới mẻ, nhưng đang dần phát triển nhờ sự gia tăng thu nhập và nhận thức của người dân. Sự tham gia của chính phủ thông qua các chính sách khuyến khích sản xuất bền vững, nhãn sinh thái, và giáo dục người tiêu dùng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tiêu dùng xanh tại Việt Nam. Chiến lược về tăng trưởng xanh vào tháng 9/2012, trong đó mục tiêu thứ ba là nâng cao đời sống của nhân dân, xây dựng lối sống thân thiện với môi trường.

II. Thách Thức và Rào Cản Phát Triển Chính Sách Xanh

Việt Nam đang đối mặt với tình trạng tăng trưởng kinh tế đi kèm với sự suy giảm tài nguyên thiên nhiên và gia tăng ô nhiễm môi trường. Để giải quyết vấn đề này, chính sách tiêu dùng xanh đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển bền vững. Tuy nhiên, việc thực thi chính sách này còn gặp nhiều thách thức. Các thói quen tiêu dùng khó thay đổi, chi phí cho các sản phẩm xanh cao hơn so với sản phẩm thông thường, và nhận thức của người tiêu dùng về tiêu dùng xanh còn hạn chế. Ngoài ra, chính sách mua sắm công của chính phủ chưa đồng bộ, chưa khuyến khích mua sắm các sản phẩm tái chế, thân thiện với môi trường trong hoạt động chi tiêu công. Các doanh nghiệp Việt Nam vẫn ưu tiên máy móc, dây chuyền sản xuất rẻ, với công nghệ lạc hậu, tiêu tốn năng lượng, gây ảnh hưởng đến môi trường sinh thái.

2.1. Hạn Chế trong Nhận Thức và Hành Vi Tiêu Dùng

Một trong những rào cản lớn nhất đối với tiêu dùng xanh ở Việt Nam là nhận thức và hành vi của người tiêu dùng. Nhiều người tiêu dùng chưa hiểu rõ về lợi ích của sản phẩm xanh và tác động tiêu cực của sản phẩm thông thường đến môi trường. Thói quen tiêu dùng đã hình thành từ lâu cũng rất khó thay đổi. Việc thiếu thông tin, thiếu sự tin tưởng vào nhãn mác và chất lượng của sản phẩm xanh cũng là những yếu tố cản trở người tiêu dùng lựa chọn tiêu dùng xanh.

2.2. Thiếu Đồng Bộ Trong Cơ Chế Chính Sách và Thực Thi

Mặc dù Việt Nam đã có một số chính sách liên quan đến tiêu dùng xanh, nhưng chúng vẫn còn thiếu đồng bộ, rời rạc và chưa đủ mạnh để tạo ra sự thay đổi đáng kể. Các chính sách khuyến khích sản xuất xanh và tiêu dùng xanh còn hạn chế, thiếu các biện pháp hỗ trợ tài chính và kỹ thuật cho doanh nghiệp. Cơ chế thực thi chính sách còn yếu kém, thiếu sự kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm.

2.3. Chi Phí và Giá Cả Của Sản Phẩm Xanh

Một rào cản quan trọng khác là chi phí và giá cả của sản phẩm xanh. Thông thường, các sản phẩm xanh có giá cao hơn so với các sản phẩm thông thường do chi phí sản xuất cao hơn. Điều này khiến cho nhiều người tiêu dùng, đặc biệt là những người có thu nhập thấp, khó tiếp cận và lựa chọn sản phẩm xanh.

III. Giải Pháp Hoàn Thiện Chính Sách Tiêu Dùng Xanh Đến 2030

Để thúc đẩy tiêu dùng xanh ở Việt Nam đến năm 2030, cần có một hệ thống giải pháp đồng bộ và toàn diện. Các giải pháp này phải tập trung vào việc nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi tiêu dùng, hoàn thiện khung thể chế và chính sách, tăng cường năng lực thực thi và hợp tác quốc tế. Cần rà soát lại toàn bộ chính sách liên quan đến tiêu dùng xanh, hoàn thiện khung thể chế, chính sách cho tiêu dùng xanh, và nâng cao hiệu quả quá trình thực thi chính sách tiêu dùng xanh.

3.1. Giáo Dục Tiêu Dùng Xanh Nâng Cao Nhận Thức và Thay Đổi Hành Vi

Nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi tiêu dùng là yếu tố then chốt để thúc đẩy tiêu dùng xanh. Cần tăng cường công tác truyền thông tiêu dùng xanh, giáo dục về lợi ích của sản phẩm xanh và tác động tiêu cực của sản phẩm thông thường đến môi trường. Các hình thức truyền thông cần đa dạng, phù hợp với từng đối tượng và vùng miền. Cần khuyến khích các hoạt động giáo dục tiêu dùng tại trường học, cộng đồng và nơi làm việc.

3.2. Hoàn Thiện Thể Chế và Cơ Chế Chính Sách Hỗ Trợ Doanh Nghiệp Xanh

Chính phủ cần hoàn thiện khung thể chế và cơ chế chính sách để tạo môi trường thuận lợi cho sản xuất xanh và tiêu dùng xanh. Cần xây dựng và ban hành các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về sản phẩm xanh, nhãn sinh thái và các công cụ khác để giúp người tiêu dùng dễ dàng nhận biết và lựa chọn sản phẩm xanh. Cần có các chính sách hỗ trợ tài chính, kỹ thuật, và đào tạo cho doanh nghiệp xanh để giúp họ nâng cao năng lực cạnh tranh và sản xuất ra sản phẩm xanh chất lượng cao.

3.3. Tăng Cường Kiểm Soát Ô Nhiễm và Quản Lý Chất Thải

Để thúc đẩy tiêu dùng xanh, cần tăng cường kiểm soát ô nhiễm môi trường và quản lý chất thải một cách hiệu quả. Cần có các biện pháp xử lý nghiêm các hành vi gây ô nhiễm môi trường, khuyến khích các hoạt động tái chế và tái sử dụng chất thải. Cần xây dựng hệ thống thu gom, phân loại và xử lý chất thải sinh hoạt, công nghiệp và nông nghiệp một cách khoa học và hợp lý.

IV. Thực Trạng Tiêu Dùng Xanh Ở Việt Nam Nghiên Cứu Phân Tích

Hiện nay, thực trạng tiêu dùng xanh ở Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế. Mặc dù nhận thức của người tiêu dùng về các vấn đề môi trường ngày càng tăng, nhưng hành vi tiêu dùng xanh vẫn chưa phổ biến. Các sản phẩm xanh vẫn còn ít và giá thành cao, khiến cho người tiêu dùng khó tiếp cận. Ngoài ra, các chính sách khuyến khích tiêu dùng xanh chưa thực sự hiệu quả. Để hiểu rõ hơn về thực trạng tiêu dùng xanh ở Việt Nam, cần có các nghiên cứu và phân tích chi tiết về hành vi tiêu dùng, các yếu tố ảnh hưởng và các rào cản đối với tiêu dùng xanh.

4.1. Phân Tích Hành Vi Tiêu Dùng và Ưu Tiên của Người Việt

Nghiên cứu về hành vi tiêu dùng của người Việt cho thấy rằng, người tiêu dùng Việt Nam ngày càng quan tâm đến các vấn đề môi trường, nhưng vẫn ưu tiên các yếu tố như giá cả, chất lượng và sự tiện lợi khi lựa chọn sản phẩm. Để thúc đẩy tiêu dùng xanh, cần có các sản phẩm xanh chất lượng cao, giá cả hợp lý và dễ dàng tiếp cận. Cần tạo ra sự cân bằng giữa lợi ích kinh tế và lợi ích môi trường để người tiêu dùng có động lực lựa chọn sản phẩm xanh.

4.2. Thị Trường Xanh Tiềm Năng và Cơ Hội Phát Triển ở Việt Nam

Thị trường xanh ở Việt Nam có tiềm năng phát triển rất lớn nhờ sự gia tăng nhận thức của người tiêu dùng, sự hỗ trợ của chính phủ và sự tham gia của các doanh nghiệp. Cần có các chính sách khuyến khích đầu tư vào sản xuất xanh, hỗ trợ doanh nghiệp xanh tiếp cận thị trường và quảng bá sản phẩm xanh đến người tiêu dùng. Cần tạo ra một môi trường cạnh tranh lành mạnh để các doanh nghiệp xanh có thể phát triển bền vững.

V. Kinh Tế Xanh Phát Triển Bền Vững Bài Học Kinh Nghiệm Quốc Tế

Nhiều quốc gia trên thế giới đã thành công trong việc thúc đẩy kinh tế xanh và phát triển bền vững thông qua các chính sách tiêu dùng xanh hiệu quả. Các bài học kinh nghiệm từ các quốc gia này có thể giúp Việt Nam xây dựng và thực thi các chính sách tiêu dùng xanh phù hợp với điều kiện của mình. Cần nghiên cứu và học hỏi kinh nghiệm quốc tế về các mô hình tiêu dùng xanh thành công, các công cụ chính sách hiệu quả và các biện pháp khuyến khích sản xuất xanh và tiêu dùng xanh.

5.1. Mô Hình Tiêu Dùng Xanh Thành Công ở Các Nước Phát Triển

Các nước phát triển như Đức, Nhật Bản, và các nước Bắc Âu đã xây dựng được các mô hình tiêu dùng xanh rất thành công nhờ sự kết hợp giữa chính sách của chính phủ, sự tham gia của doanh nghiệp và sự ủng hộ của người tiêu dùng. Các mô hình này tập trung vào việc khuyến khích sản xuất xanh, thúc đẩy tiêu dùng bền vững và giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Cần nghiên cứu và học hỏi các yếu tố thành công của các mô hình này để áp dụng vào điều kiện của Việt Nam.

5.2. Vai trò của Tài Chính Xanh trong Thúc Đẩy Tiêu Dùng Bền Vững

Tài chính xanh đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tiêu dùng bền vững bằng cách cung cấp nguồn vốn cho các dự án sản xuất xanh, khuyến khích doanh nghiệp áp dụng công nghệ thân thiện với môi trường và hỗ trợ người tiêu dùng mua sản phẩm xanh. Cần phát triển các công cụ tài chính xanh như trái phiếu xanh, tín dụng xanh và quỹ đầu tư xanh để thu hút vốn đầu tư vào lĩnh vực này.

VI. Tầm Nhìn 2030 Tiêu Dùng Xanh và Phát Triển Bền Vững Tại VN

Đến năm 2030, tiêu dùng xanh cần trở thành một phần không thể thiếu trong lối sống của người Việt Nam, góp phần quan trọng vào việc thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững. Để đạt được điều này, cần có sự chung tay của tất cả các bên liên quan, từ chính phủ, doanh nghiệp đến người tiêu dùng. Cần xây dựng một xã hội tiêu dùng có trách nhiệm, nơi người dân hiểu rõ và thực hiện các hành vi tiêu dùng xanh để bảo vệ môi trường và xây dựng một tương lai tốt đẹp hơn.

6.1. Năng Lượng Tái Tạo Chìa Khóa Cho Tương Lai Xanh

Năng lượng tái tạo đóng vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu ô nhiễm môi trường và thúc đẩy phát triển bền vững. Cần tăng cường đầu tư vào năng lượng tái tạo như điện mặt trời, điện gió và điện sinh khối để giảm sự phụ thuộc vào năng lượng hóa thạch. Cần có các chính sách khuyến khích sử dụng năng lượng tái tạo trong sản xuất và tiêu dùng.

6.2. Nông Nghiệp Hữu Cơ và Du Lịch Sinh Thái Hướng Đi Bền Vững

Nông nghiệp hữu cơ và du lịch sinh thái là hai lĩnh vực có tiềm năng phát triển rất lớn ở Việt Nam, góp phần vào việc bảo vệ môi trường và thúc đẩy phát triển bền vững. Cần khuyến khích nông nghiệp hữu cơ để giảm sử dụng hóa chất độc hại, bảo vệ đất đai và nguồn nước. Cần phát triển du lịch sinh thái để bảo tồn các giá trị thiên nhiên và văn hóa, tạo ra thu nhập cho cộng đồng địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, luận án gồm 4 chƣơng, cụ thể nhƣ sau: Chƣơng 1: Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến chính sách tiêu dùng xanh. Chƣơng 2: Cơ sở lý luận về chính sách tiêu dùng xanh trong phát triển kinh tế xanh. Chƣơng 3: Thực trạng chính sách tiêu dùng xanh trong quá trình phát triển kinh tế xanh ở Việt Nam. Chƣơng 4: Giải pháp hoàn thiện chính sách tiêu dùng xanh ở Việt Nam đến năm 2030.

5 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN CHÍNH SÁCH TIÊU DÙNG XANH 1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu đã công bố liên quan đến chính sách tiêu dùng xanh 1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu đã công bố ở ngoài nước liên quan đến chính sách tiêu dùng xanh 1.1 Các công trình đề cập đến tăng trưởng xanh, kinh tế xanh Đến nay, nội hàm về tăng trƣởng xanh, nền kinh tế xanh đã đƣợc nhiều tổ chức quốc tế nhƣ: Uỷ ban Liên Hợp quốc về kinh tế và xã hội khu vực châu Á - Thái Bình Dƣơng (UN-ESCAP), Chƣơng trình Môi trƣờng Liên Hợp quốc (UNEP), Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (OECD), Cộng đồng châu Âu (EU) và nhiều quốc gia trên thế giới đề cập và đƣợc hiểu ở những khía cạnh khác nhau. Nhƣng có một quan điểm chung nhất là tăng trƣởng xanh là quá trình tái cơ cấu hoạt động kinh tế và kết cấu hạ tầng để thu đƣợc kết quả tốt hơn từ các khoản đầu tƣ cho tài nguyên, nhân lực và tài chính, đồng thời giảm phát thải khí nhà kính, khai thác và sử dụng ít tài nguyên thiên nhiên, tạo ra ít chất thải hơn và giảm sự mất công bằng trong xã hội (Kim Ngọc và Nguyễn Thị Kim Thu, năm 2015). Xu hƣớng quốc tế trên đây cho thấy rằng, tăng trƣởng xanh đang là xu hƣớng chủ đạo trong chính sách phát triển kinh tế của các nƣớc trên thế giới nhằm vƣợt qua khủng hoảng kinh tế, giảm sự lệ thuộc vào các nguồn tài nguyên đang ngày một cạn kiệt, đồng thời thích ứng và góp phần giảm thiểu biến đổi khí hậu hƣớng tới sự phát triển bền vững. Để phục vụ cho hƣớng nghiên cứu này, trong thời gian qua, nhiều học giả trên thế giới đã có các công trình nghiên cứu tiêu biểu sau: - Công trình “Inclusive Green Growth: The Pathway to Sustainable Development”của Ngân hàng thế giới (2012).

Công trình nghiên cứu đã khái 6 lƣợc sự cần thiết, tính khả thi và hiệu quả thực tế của mô hình tăng trƣởng xanh, trong đó các tác giả khẳng định rằng: “Tăng trƣờng xanh là công cụ rất cần thiết để đạt đƣợc mục tiêu phát triển bền vững. Các chính sách tăng trƣởng xanh phải đƣợc hoạch định đảm bảo tính khả thi nhằm tối đa hoá lợi ích, giảm thiếu tối đa chi phí cho ngƣời nghèo và các đối tƣợng dễ bị tổn thƣơng”. Bên cạnh đó, công trình nghiên cứu đã xây dựng khung phân tích tăng trƣởng xanh để chỉ ra các tác nhân tác động quá trình tăng trƣởng theo mô hình tăng trƣởng xanh và cơ chế tác động của tăng trƣởng xanh đến chiến lƣợc hoạt động của các công ty, ngƣời tiêu dùng, ngƣời hoạch định chính sách. - Công trình “Advanced Analytics for Green and Sustainable Economic Development: Supply Chain Models and Financial Technologies” của tác giả Zongwei Luo (2012).

Công trình nghiên cứu này là những nghiên cứu chuyên sâu về phát triển xanh và bền vững trong nền kinh tế, thông qua việc phân tích các mô hình chuối cung ứng và các kỹ thuật tài chính trong việc giải quyết các vấn đề hóc búa trong xu thế phát triển bền vững nền kinh tế hiện nay. Với cách tiếp cận tƣơng tự có các công trình sau: “The green Industrial Revolution: Energy, Engineering and Economics” của tác giả Woodrow W. Clark II, Grant Cooke (2015), công trình “Green Energy and Effiency: An Economic Perspective” của các tác giả Alberto Ansuategi, Juan Delgado và Ibon Galarraga (2015), công trình “The Architecture of Green Economic Policies” của tác giả P.2 Công trình đề cập đến hành vi, chính sách tiêu dùng xanh Hiện nay trên thế giới có nhiều công trình nghiên cứu hành vi tiêu dùng, các nhân tố tác động đến hành vi tiêu dùng trong đó có tiêu dùng xanh. Nghiên cứu tham khảo mô hình hành vi tiêu dùng của ngƣời tiêu dùng quan tâm tới môi trƣờng đƣợc giới thiệu bởi Rylander và Allen (2001) của Hiệp hội Marketing Mỹ (American Marketing Association).

Mô hình này mô tả tổng thể hành vi tiêu dùng 7 của ngƣời tiêu dùng quan tâm tới môi trƣờng. Trong đó ý định ảnh hƣởng đến hành vi tiêu dùng, các nhân tố bên trong và bên ngoài có thể ảnh hƣởng đến mối quan hệ giữa ý định và hành vi tiêu dùng xanh. Đây đƣợc xem là mô hình tổng hợp phần lớn các nhân tố đƣợc đề xuất bởi các nhà nghiên cứu trƣớc đây về các nhân tố có thể ảnh hƣởng tới tác động của ý định đến hành vi tiêu dùng xanh. Căn cứ vào mối quan hệ nhân quả giữa ý định và hành vi tiêu dùng trong lý thuyết hành vi có kế hoạch của Ajzen và mô hình hành vi tiêu dùng vì môi trƣờng của Rylander và Allen.

Dựa vào các nghiên cứu trƣớc đây của Hui-hui Zhao a, Quian Gao b, Yao- ping (2014) và Qinghua Zhu, Ying Li, Yong Geng, Yu Qi (2013), các nhân tố có tác động tới mối quan hệ giữa ý định và hành vi tiêu dùng xanh gồm có các nhóm nhân tố: quan tâm tới môi trƣờng, nhận thức về tính hiệu quả của sản phẩm, xúc tiến của Chính phủ, xúc tiến của doanh nghiệp, tính sẵn có của sản phẩm và các yếu tố tình huống và nhân tố giới. Mặc dù đã có nhiều nỗ lực đầu tƣ cho nhãn xanh nhƣng thị phần của sản phẩm xanh vẫn thấp (Rex và Baumann, 2007). Khoảng 30% ngƣời tiêu dùng Anh nói rằng họ có quan tâm tới môi trƣờng nhƣng không chuyển mối quan tâm đó thành hành động mua sản phẩm xanh thực tế (Young et la. Nhiều ngƣời khẳng định thái độ và hành vi ủng hộ môi trƣờng nhƣng thất bại trong việc thực hiện chúng do các nhân tố bên trong và bên ngoài (Rylander and Allen, 2001).

Trong đó nhân tố bên trong chủ yếu bao gồm mối quan tâm về môi trƣờng và nhận thức của ngƣời tiêu dùng về tính hiệu quả. Mối quan tâm về môi trƣờng biểu thị định hƣớng của cá nhân đối với môi trƣờng và mức độ quan tâm của họ với vấn đề môi trƣờng (Kim and Choi, 2005). Trong nghiên cứu thực nghiệm của Hui-hui Zhao và các đồng nghiệp, yếu tố điều tiết bên trong chủ yếu bao gồm các mối quan tâm về môi trƣờng và nhận thức hiệu quả của ngƣời tiêu dùng. Các nhân tố bên ngoài cũng có thể ảnh hƣởng đến quá trình ra quyết định của ngƣời tiêu dùng.

Kollmuss và Agyeman (2002) nhấn mạnh rằng hành vi ủng hộ môi trƣờng có nhiều khả năng xảy ra nếu các Chính phủ và các tập đoàn thúc đẩy một lối sống bền vững. Bonini và Oppenheim (2008) cho 8 rằng sự hạn chế của sản phẩm xanh có thể ngăn cản hành vi tiêu dùng xanh. Trên cơ sở nghiên cứu này, nhiều công trình nghiên cứu đã làm rõ thêm lý thuyết và thực tiễn tiêu dùng xanh, cụ thể là: - Công trình “Understanding Green Consumer Behaviour: A qualitative cognitive approach” (Tìm hiểu về hành vi ngƣời tiêu dùng xanh: Một cách nhận thức về chất lƣợng) của tác giả Sigmund A. Thông qua một phƣơng pháp tiếp cận liên ngành và những am hiểu sâu sắc từ tâm lý học và nhân học cũng nhƣ nghiên cứu chuyên sâu của chính tác giả, công trình nghiên cứu đã nghiên cứu sâu về hành vi ngƣời tiêu dùng, xã hội học về hoạt động tiêu dùng và tâm lý học hành vi.

Trong công trình nghiên cứu này, tác giả sẽ làm rõ các câu hỏi: (1) Làm thế nào để ngƣời tiêu dùng nhận thức đầy đủ vai trò về các sản phẩm xanh? (2) Các quá trình nhận thức đƣợc cấu trúc dƣới tác động tiềm ẩn bởi các hoạt động nhận thức nhƣ thế nào? (3) Làm thế nào ngƣời tiêu dùng có thể thành công trong việc đánh giá các thuộc tính thân thiện với môi trƣờng của sản phẩm trong cuộc sống hàng ngày? - Công trình “Policy Instruments to Promote Sustainable Consumption” ( Công cụ chính sách để thúc đẩy tiêu dùng bền vững) của ASCEE team (2008) đã cho rằng: Các ƣu tiên can thiệp hiện tại của chính phủ nhằm để phát triển bền vững đang mới giải quyết phía cung, từ đó đòi hỏi cần thêm những biện pháp về phía cầu ngoài các giải pháp nhƣ nhãn sinh thái và chiến dịch nâng cao nhận thức của ngƣời tiêu dùng. nhóm lập luận phân tích và đƣa ra một số kiến nghị xây dựng, bổ sung hoàn thiện chính sách tiêu dùng bền vững cụ thể là: 1) Đảm nhận nhiều vai trò nhƣ thiết kế và thực hiện chính sách thúc đẩy tiêu dùng bền vững 2) Thiết kế và hỗ trợ tiêu dùng bền vững về các hoạt động của các bên trong kinh doanh và xã hội dân sự. 3) Tìm các hình thức thể chế hóa phù hợp cho chính sách tiêu dùng bền vững. 4) Cố gắng khai thác hơn nữa toàn bộ tiềm năng của các mô hình tiêu dùng bền vững 5) Phát triển, hỗ trợ và sử dụng các công cụ có khả năng thích ứng tích hợp cao trong lĩnh vực phát triển tiến bộ công nghệ 6) 9 Thiết kế một công cụ tìm kiếm quy định về ý thức cộng đồng, phản hồi của xã hội và các giải pháp thực tế 7) Tạo cơ sở bằng chứng hợp lý thiết kế chính sách kết nối vòng đời và dữ liệu thị trƣờng với dữ liệu kinh tế xã hội về hành vi của ngƣời tiêu dùng 8) Giám sát và đánh giá tác động của chính sách nhƣ một phần liên tiếp của quá trình cải tiến liên tục.2 Tổng quan tình hình nghiên cứu trong nước liên quan đến chính sách tiêu dùng xanh Trong quá trình đổi mới mô hình tăng trƣởng, tái cấu trúc nền kinh tế, Đảng và Nhà nƣớc ta đã chủ trƣơng phát triển kinh tế xanh, thân thiện với môi trƣờng: “chú trọng phát triển kinh tế xanh, thân thiện với môi trƣờng, từng bƣớc phát triển năng lƣợng sạch, sản xuất sạch, tiêu dùng sạch” (Nghị quyết Ðại hội lần thứ XI, 2011).

Trên tinh thần đó, Đảng ta đã ban hành Nghị quyết về chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, tăng cƣờng quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trƣờng, trong đó khẳng định: “Đầu tƣ cho bảo vệ môi trƣờng là đầu tƣ cho phát triển bền vững”.