Chương 1: Tổng quan các vấn đề nghiên cứu và cơ sở lý luận Chương 2: Đặc điểm địa bàn và Phương pháp nghiên cứu Chương 3: Kết quả nghiên cứu 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN 1. Tổng quan các nghiên cứu về nâng cao nhận thức BĐKH, TTX 1. Những nghiên cứu trên thế giới Ở nhiều quốc gia trên thế giới đã và đang đẩy mạnh các hoạt động nâng cao nhận thức cũng như tăng cường năng lực thích ứng và giảm nhẹ BĐKH cho cộng đồng cũng như cho các cán bộ chuyên trách, các nhà quản lý.
Nâng cao nhận thức về BĐKH đóng một vai trò thiết yếu trong việc tăng khả năng thích ứng và giảm nhẹ với BĐKH của các cộng đồng, bằng cách cho phép các cá nhân tự đưa ra các quyết định trong việc thích ứng và giảm nhẹ BĐKH. Nâng cao nhận thức BĐKH giúp người học hiểu rõ được nguyên nhân và hậu quả của BĐKH, trang bị cho họ những kiến thức để có thể thích nghi với những tác động của BĐKH gây ra. Do đó, các dự án, chương trình nâng cao nhận thức về BĐKH đã được nhiều nước trên thế giới triển khai thực hiện, điển hình như: Dự án “Nâng cao nhận thức về giải pháp thích ứng BĐKH cho các thị trấn của Cộng hòa Czech áp dụng những kinh nghiệm thực tiễn của thành phố Na Uy”. Mục tiêu của dự án nhằm nâng cao nhận thức về các biện pháp thích ứng với BĐKH cho nhóm đối tượng là công chức, nhân viên hành chính công, tổ chức phi chính phủ, công chúng tại các thành phố của Czech và qua đó sẽ giúp họ lồng ghép các biện pháp thích ứng vào việc quản lý thành phố [35].
Dự án “Đánh giá tài nguyên rừng ở Nepal" (2009-2014) bao gồm các tiểu dự án Nâng cao nhận thức về công nghệ thông tin phục vụ tài nguyên rừng ở Nepal đây là chương trình tập trung vào việc thực hiện hệ thống tích hợp cho đào tạo và chia sẻ dữ liệu cơ bản về tài nguyên rừng, sinh khối, đất cac-bon và đa dạng sinh học ở Nepal. Một phần của dự án này là tiểu dự án xây dựng "Nâng cao năng lực công nghệ thông tin phục vụ nghiên cứu tài nguyên rừng "(2009-2012) được hợp tác bởi nhiều tổ chức như Viện nghiên cứu rừng của Phần lan, Phòng nghiên cứu và điều tra rừng Nepal, Đại học Lâm Nghiệp Nepal, Viện điều tra, quy hoạch rừng, Bộ NN&PTNT và Trường đại học Lâm nghiệp Việt Nam. Mục tiêu của dự án là nâng 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cao năng lực giảm phát thải từ phá rừng và suy thoái rừng cho Nepal và Việt Nam. Dự án giúp các cơ quan cải thiện khả năng thu thập và phân tích dữ liệu trong việc điều tra và quy hoạch rừng [32].
Chương trình nâng cao nhận thức về BĐKH và các rủi ro của dự án ASPnet do UNESCO thực hiện tại Ai Cập. Mục đích của dự án gồm giáo dục đạo đức thanh niên trong việc sử dụng nước ngọt và các biện pháp phòng ngừa, nghiên cứu các tác động đến xã hội của BĐKH và giải quyết các thách thức mà tác động đó gây ra, nâng cao kiến thức khoa học trong việc sử dụng dữ liệu và thông tin liên quan đến BĐKH, cũng như thúc đẩy việc trao đổi và chia sẻ các kinh nghiệm thực tiễn. Nâng cao nhận thức của xã hội và của từng cá nhân về sự nguy hiểm của BĐKH và nóng lên toàn cầu [29]. Dự án Thích ứng với BĐKH và nâng cao nhận thức do Tổ chức TERRA Mileninul III thực hiện tại Rumani với mục đích giới thiệu phương pháp tiếp cận từ dưới lên để giải quyết vấn đề BĐKH.
Thông qua các kết quả của dự án để nâng cao nhận thức về BĐKH cho các cấp từ cấp địa phương đến cấp quốc gia và từ đó giúp họ có những hành động để giảm nhẹ và thích ứng với BĐKH. Dự án kết hợp các phương pháp thông tin truyền thông và nâng cao nhận thức đã đem lại những kết quả nhất định như đã cung cấp các tờ rơi, tổ chức các hội thảo, các chương trình đào tạo ngắn hạn hay như các đoạn phim ngắn, triển lãm ảnh về ảnh hưởng và tác động của BĐKH ở Romania [30]. Dự án phát triển Năng lực và Tăng cường thể chế về giảm nhẹ khí nhà kính (GHG) hỗ trợ nâng cao năng lực thực hiện về kiểm kê khí nhà kính cho tổ chức quản lý khí nhà kính (TGO) của Thái Lan do tổ chức JICA thực hiện. Dự án được thực hiện từ năm tháng 1 năm 2011 đến tháng 1 năm 2012 với mục tiêu nâng cao nhận thức và chuyên môn của cán bộ TGO về giảm nhẹ GHG, đào tạo nâng cao nhận thức về giảm nhẹ GHG cho đội ngũ của TGO, tăng cường năng lực giám sát, quản lý thông tin giảm nhẹ GHG của cán bộ nhân viên TGO trong việc giảm nhẹ GHG [31].
Chương trình nâng cao năng lực và nhận thức về thích ứng với BĐKH cho khu vực của tổ chức Adelphi thực hiện dự án “Phát triển và thử nghiệm thí điểm 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com các phương pháp tư vấn nhằm tăng cường năng lực và nhận thức của địa phương để thích ứng với BĐKH tại một số nước như Bangladesh, khu vực Trung Mỹ, Marocco và Rwanda. Mục tiêu của dự án là phát triển và thực hiện các phương pháp tư vấn, công cụ và thí điểm tại một khu vực cụ thể đối với việc thích ứng với những tác động của BĐKH [20]. Chương trình xây dựng năng lực cho hội nhập BĐKH của tổ chức UNDP thực hiện tại Mbabane, Swaziland. Mục đích của chương trình là cung cấp các ý tưởng, kiến thức và năng lực của các tổ chức liên quan trong lồng ghép BĐKH vào các kế hoạch và ra quyết định của các tổ chức [21].
Chương trình giáo dục và nâng cao nhận thức BĐKH của UNESCO thực hiện. Mục tiêu của chương trình là hỗ trợ các nước thực hiện lồng ghép BĐKH vào hệ thống giáo dục và tạo điều kiện trao đổi kinh nghiệm về giáo dục BĐKH cộng đồng thông qua các cuộc họp với chuyên gia. Cũng như giúp các cơ quan chính phủ, các công ty nâng cao nhận thức và sự hiểu biết về nguyên nhân, tác động của BĐKH [23]. Chương trình nâng cao nhận thức về tác động của BĐKH đối với sức khỏe con người do tổ chức WHO thực hiện.
Mục tiêu của chương trình là nâng cao nhận thức về tác động của BĐKH đối với sức khỏe con người và hướng dẫn các biện pháp dùng trong y tế công động. Cung cấp thông tin cập nhập mới về những rủi ro, tác động mà BĐKH gây ra đối với sức khỏe con người. Tạo điều kiện và hỗ trợ cộng đồng trong hành động giảm thiểu phát thải khí nhà kính. Nâng cao nhận thức về tác động của BĐKH sẽ giúp các nhà lãnh đạo, các chuyên gia y tế của địa phương có những hành động, chiến lược nhanh chóng và toàn diện về giảm thiểu và thích ứng BĐKH để hỗ trợ hoạt động cải thiện sức khỏe và giảm tổn thương do BĐKH gây ra [24].
Có thể nhận thấy rằng, việc nâng cao nhận thức về BĐKH, TTX đang được hầu hết các quốc gia trên thế giới thực hiện. Có thể coi đây là một trong những hành động thiết thực để ứng phó với BĐKH toàn cầu của các quốc gia và phát triển kinh tế theo hướng TTX nhằm hướng tới sự phát triển bền vững của quốc gia. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Những nghiên cứu ở Việt Nam Ở Việt Nam, với tình trạng cán bộ làm công tác chuyên trách về BĐKH còn thiếu và yếu về trình độ chuyên môn.
Đặc biệt, đội ngũ làm công tác này ở cấp địa phương được đào tạo chính quy chiếm tỷ lệ thấp nhưng lại là lực lượng đầu tiên tiếp cận và triển khai các hoạt động ứng phó với BĐKH tại địa phương. Điều này, gây ra nhiều lúng túng và thiếu sót trong quá trình thực hiện, chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ đề ra, kết quả công việc không đạt như mong muốn. Để nâng cao hiểu biết và trình độ của cán bộ trong hoạt động ứng phó BĐKH, các bộ ban ngành của Việt Nam đã có những hoạt động, kế hoạch nhằm nâng cao nhận thức về BĐKH cho cán bộ và phát triển nguồn nhân lực về BĐKH. Hiện nay, các bộ ban ngành đã xây dựng và triển khai các chương trình, dự án nâng cao nhận thức, năng lực ứng phó với BĐKH có thể kể đến một số chương trình như sau: “Chương trình đào tạo nâng cao nhận thức, năng lực ứng phó với BĐKH cho cán bộ ngành Công Thương” do trường đào tạo bồi dưỡng cán bộ Công thương trung ương thuộc Bộ Công Thương thực hiện trong vòng 24 tháng từ tháng 9 năm 2012 đến tháng 8 năm 2014 phạm vị thực hiện trên toàn quốc.
Với mục tiêu đào tạo nâng cao nhận thức và nâng cao năng lực ứng phó BĐKH cho cán bộ ngành công thương từ trung ương đến địa phương. Chương trình đã đem lại những kết quả đáng kể, tuy nhiên chương trình mới được triển khai thực hiện trong phạm vi của bộ Công Thương, chưa có sự tham gia của các Bộ ban ngành khác [2]. Chương trình đào tạo “Ứng phó với BĐKH dựa vào cộng đồng” được thực hiện bởi Ban Xây dựng năng lực tỉnh Ninh Thuận phối hợp với Cơ quan Phát triển Bỉ tại Việt Nam. Chương trình đào tạo đã giúp học viên nhận thức cơ bản: Về thích ứng với BĐKH dựa vào cộng đồng hiện đã được áp dụng tại nhiều quốc gia.
Học viên hiểu biết được đặc điểm, tính chất và tình trạng dễ bị tổn thương của cơ sở hạ tầng nông thôn dưới tác động của BĐKH. Và những nội dung chủ yếu của truyền thông về BĐKH với các đối tượng truyền thông khác nhau…Tuy nhiên, chương trình được thực hiện tại tỉnh Khánh Hòa và chưa được triển khai nhân rộng ra các tỉnh lân cận [25]. Chương trình nâng cao năng lực thể chế về ứng phó với BĐKH của dự án 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Tăng cường năng lực thực hiện Chiến lược quốc gia về BĐKH với sự hỗ trợ của Chương trình Phát triển Liên hợp quốc UNDP thực hiện năm 2014 thí điểm tại hai địa phương là Quảng Ngãi (đại diện vùng ven biển) và Lai Châu (đại diện các tỉnh khu vực miền núi).