Thực Thi Chính Sách Tín Dụng Đối Với Học Sinh, Sinh Viên Tại Ngân Hàng Chính Sách Xã Hội Việt Nam

Luận văn thạc sĩ phân tích chính sách tín dụng cho học sinh, sinh viên tại Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam, đề xuất giải pháp cải thiện.

• Tác giả: Lê Thị Hồng Liên
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Chi Mai
• Trường học: Học viện Hành chính Quốc gia
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Thực Thi Chính Sách Tín Dụng Đối Với Học Sinh, Sinh Viên Tại Ngân Hàng Chính Sách Xã Hội Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ THỰC THI CHÍNH SÁCH TÍN DỤNG ĐỐI VỚI HỌC SINH SINH VIÊN TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI VIỆT NAM
• 1.1. Chính sách tín dụng đối với học sinh sinh viên
• 1.2. Học sinh, sinh viên và vai trò trong phát triển nguồn nhân lực
• 1.3. Nhu cầu kinh phí để học tập của học sinh, sinh viên
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỰC THI CHÍNH SÁCH TÍN DỤNG ĐỐI VỚI HỌC SINH SINH VIÊN TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI VIỆT NAM
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH TÍN DỤNG ĐỐI VỚI HỌC SINH SINH VIÊN TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI VIỆT NAM
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Chính Sách Tín Dụng Học Sinh Sinh Viên Tại Ngân Hàng Chính Sách Xã Hội Việt Nam

Chính sách tín dụng học sinh, sinh viên tại Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam (NHCSXH) đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ tài chính cho những đối tượng có hoàn cảnh khó khăn. Chính sách này không chỉ giúp sinh viên có cơ hội học tập mà còn góp phần vào sự phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước. Theo số liệu từ NHCSXH, hàng triệu học sinh, sinh viên đã được hưởng lợi từ các khoản vay ưu đãi, giúp họ vượt qua khó khăn tài chính trong quá trình học tập.

1.1. Khái niệm và Ý nghĩa của Chính Sách Tín Dụng Học Sinh Sinh Viên

Chính sách tín dụng học sinh, sinh viên là chương trình cho vay ưu đãi nhằm hỗ trợ tài chính cho những đối tượng có hoàn cảnh khó khăn. Chính sách này không chỉ giúp sinh viên trang trải học phí mà còn tạo điều kiện cho họ phát triển kỹ năng và kiến thức cần thiết cho tương lai.

1.2. Lịch sử và Quá trình Hình thành Chính Sách Tín Dụng

Chính sách tín dụng học sinh, sinh viên được hình thành từ những năm đầu thế kỷ 21, nhằm đáp ứng nhu cầu học tập của sinh viên có hoàn cảnh khó khăn. Qua thời gian, chính sách đã được điều chỉnh và mở rộng để phù hợp với thực tiễn và nhu cầu của xã hội.

II. Vấn đề và Thách thức trong Thực Thi Chính Sách Tín Dụng Học Sinh Sinh Viên

Mặc dù chính sách tín dụng học sinh, sinh viên đã mang lại nhiều lợi ích, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong quá trình thực thi. Tình trạng nợ quá hạn, khó khăn trong việc thu hồi nợ và việc sử dụng vốn vay không đúng mục đích là những vấn đề cần được giải quyết. Đặc biệt, sự phân hóa giàu nghèo giữa các vùng miền cũng tạo ra rào cản cho việc tiếp cận tín dụng.

2.1. Những Thách Thức Chính trong Quá Trình Thực Thi

Một trong những thách thức lớn nhất là tỷ lệ nợ quá hạn cao, điều này ảnh hưởng đến khả năng thu hồi vốn của ngân hàng. Ngoài ra, nhiều sinh viên sử dụng vốn vay không đúng mục đích, dẫn đến việc không đạt được hiệu quả như mong muốn.

2.2. Tình Trạng Phân Hóa Giàu Nghèo và Ảnh Hưởng đến Chính Sách

Sự phân hóa giàu nghèo giữa các vùng miền khiến cho sinh viên ở khu vực nông thôn, miền núi gặp khó khăn hơn trong việc tiếp cận tín dụng. Điều này tạo ra sự bất bình đẳng trong cơ hội học tập và phát triển.

III. Phương Pháp và Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Chính Sách Tín Dụng Học Sinh Sinh Viên

Để nâng cao hiệu quả của chính sách tín dụng học sinh, sinh viên, cần có những giải pháp đồng bộ từ việc cải thiện quy trình cho vay đến việc tăng cường công tác tuyên truyền. Việc xây dựng các chương trình đào tạo về quản lý tài chính cho sinh viên cũng là một giải pháp quan trọng.

3.1. Cải Thiện Quy Trình Cho Vay và Quản Lý Tín Dụng

Cần cải thiện quy trình cho vay để giảm thiểu thủ tục hành chính, giúp sinh viên dễ dàng tiếp cận nguồn vốn. Đồng thời, việc quản lý tín dụng cũng cần được nâng cao để đảm bảo hiệu quả sử dụng vốn.

3.2. Tăng Cường Công Tác Tuyên Truyền và Đào Tạo

Công tác tuyên truyền về chính sách tín dụng cần được đẩy mạnh để sinh viên hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình. Bên cạnh đó, các chương trình đào tạo về quản lý tài chính sẽ giúp sinh viên sử dụng vốn vay một cách hiệu quả.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu về Chính Sách Tín Dụng Học Sinh Sinh Viên

Nghiên cứu về chính sách tín dụng học sinh, sinh viên đã chỉ ra rằng chính sách này đã giúp hàng triệu sinh viên có hoàn cảnh khó khăn tiếp cận giáo dục. Các kết quả nghiên cứu cho thấy, việc hỗ trợ tài chính đã góp phần nâng cao tỷ lệ tốt nghiệp và giảm thiểu tình trạng bỏ học.

4.1. Kết Quả Đạt Được từ Chính Sách Tín Dụng

Chính sách tín dụng đã giúp hơn 3 triệu sinh viên có hoàn cảnh khó khăn tiếp cận giáo dục. Điều này không chỉ nâng cao tỷ lệ tốt nghiệp mà còn tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cho xã hội.

4.2. Những Bài Học Kinh Nghiệm từ Thực Tiễn

Các bài học từ thực tiễn cho thấy, việc phối hợp giữa các cơ quan chức năng trong việc thực thi chính sách là rất quan trọng. Sự đồng bộ trong các giải pháp sẽ giúp nâng cao hiệu quả của chính sách tín dụng.

V. Kết Luận và Tương Lai của Chính Sách Tín Dụng Học Sinh Sinh Viên

Chính sách tín dụng học sinh, sinh viên tại NHCSXH đã và đang phát huy hiệu quả tích cực trong việc hỗ trợ tài chính cho sinh viên có hoàn cảnh khó khăn. Tương lai của chính sách này cần được định hướng rõ ràng hơn để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của sinh viên.

5.1. Định Hướng Tương Lai cho Chính Sách Tín Dụng

Cần có những định hướng rõ ràng để phát triển chính sách tín dụng, nhằm đáp ứng nhu cầu học tập của sinh viên trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

5.2. Những Đề Xuất Cải Tiến Chính Sách

Đề xuất cải tiến chính sách cần tập trung vào việc mở rộng quy mô tín dụng và cải thiện điều kiện vay vốn cho sinh viên, đặc biệt là những đối tượng có hoàn cảnh khó khăn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam, giáo dục được xác định là quốc sách hàng đầu, đóng vai trò quyết định trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Theo số liệu của Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH), từ năm 1998 đến nay, đã có hơn 3,3 triệu lượt học sinh, sinh viên (HSSV) có hoàn cảnh khó khăn được vay vốn ưu đãi với tổng số tiền hơn 55.000 tỷ đồng, góp phần quan trọng vào việc duy trì và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy vẫn còn nhiều khó khăn trong việc thực thi chính sách tín dụng đối với HSSV, như quy mô tín dụng chưa đáp ứng đủ nhu cầu, tỷ lệ nợ quá hạn còn cao, việc sử dụng vốn vay chưa đúng mục đích, và sự phối hợp giữa các chủ thể thực thi chính sách còn hạn chế.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích, đánh giá thực trạng thực thi chính sách tín dụng đối với HSSV tại NHCSXH giai đoạn 2012-2015, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện chính sách và nâng cao hiệu quả tổ chức thực thi đến năm 2020. Phạm vi nghiên cứu bao gồm toàn bộ hệ thống NHCSXH trên phạm vi cả nước, tập trung vào chính sách cho vay ưu đãi dành cho HSSV có hoàn cảnh khó khăn. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc góp phần hoàn thiện lý luận về thực thi chính sách tín dụng, đồng thời cung cấp cơ sở thực tiễn giúp NHCSXH nâng cao hiệu quả hoạt động, góp phần phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ sự nghiệp phát triển bền vững của đất nước.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin về quan hệ tín dụng trong kinh tế thị trường và vai trò của tín dụng đối với phát triển kinh tế. Đồng thời, kế thừa tư tưởng Hồ Chí Minh về đường lối đổi mới và chính sách của Đảng, Nhà nước Việt Nam trong lĩnh vực giáo dục và tín dụng ưu đãi. Các khái niệm chính bao gồm:

• Chính sách tín dụng: Hệ thống các chủ trương, định hướng và quy định nhằm sử dụng hiệu quả nguồn vốn tín dụng để hỗ trợ các đối tượng ưu tiên, trong đó có HSSV.
• Thực thi chính sách: Quá trình đưa chính sách vào thực tiễn thông qua ban hành văn bản, tổ chức thực hiện, giám sát và đánh giá.
• Chính sách công: Các quyết định của nhà nước nhằm giải quyết các vấn đề cộng đồng, trong đó có chính sách tín dụng ưu đãi.
• Nguồn vốn tín dụng ưu đãi: Vốn cho vay với lãi suất thấp, điều kiện vay thuận lợi dành cho HSSV có hoàn cảnh khó khăn.

Ngoài ra, luận văn tham khảo các mô hình tín dụng ưu đãi dành cho HSSV ở một số quốc gia như Trung Quốc và Bangladesh để rút ra bài học kinh nghiệm phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa phân tích lý thuyết và khảo sát thực tiễn. Cụ thể:

• Nguồn dữ liệu: Thu thập từ các văn bản pháp luật, quy định của NHCSXH, báo cáo hoạt động tín dụng giai đoạn 2012-2015, các tài liệu nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến chính sách tín dụng đối với HSSV.
• Phương pháp phân tích: Phân tích, tổng hợp các số liệu thống kê về dư nợ tín dụng, số lượng HSSV vay vốn, tỷ lệ nợ quá hạn; so sánh các chỉ tiêu định lượng và định tính để đánh giá hiệu quả thực thi chính sách.
• Chọn mẫu: Dữ liệu được lấy từ toàn bộ hệ thống NHCSXH trên phạm vi cả nước, đảm bảo tính đại diện và toàn diện.
• Timeline nghiên cứu: Tập trung phân tích giai đoạn 2012-2015, đồng thời đề xuất giải pháp thực hiện đến năm 2020.

Phương pháp nghiên cứu đảm bảo tính khoa học, khách quan và phù hợp với mục tiêu nghiên cứu nhằm cung cấp cái nhìn toàn diện về thực trạng và giải pháp hoàn thiện chính sách tín dụng đối với HSSV.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy mô tín dụng và tốc độ tăng trưởng: Dư nợ cho vay HSSV tại NHCSXH giai đoạn 2012-2015 tăng trưởng ổn định với tốc độ trung bình khoảng 15% mỗi năm. Tỷ trọng dư nợ tín dụng đối với HSSV chiếm khoảng 12% tổng dư nợ tín dụng của NHCSXH, phản ánh sự tập trung nguồn lực vào đối tượng này.

2. Số lượng HSSV được vay vốn: Trong giai đoạn nghiên cứu, có khoảng 1,2 triệu lượt HSSV được vay vốn, trong đó tỷ lệ HSSV vay vốn ở các vùng kinh tế khó khăn chiếm trên 40%, thể hiện chính sách đã hướng đến đúng đối tượng ưu tiên.

3. Tỷ lệ nợ quá hạn: Tỷ lệ nợ quá hạn trong hoạt động cho vay HSSV dao động khoảng 3-5%, cao hơn so với các đối tượng khác, nguyên nhân chủ yếu do HSSV chưa có thu nhập ổn định sau khi ra trường và một số trường hợp sử dụng vốn vay sai mục đích.

4. Chất lượng tổ chức thực thi: Công tác phối hợp giữa NHCSXH, các trường học, chính quyền địa phương và tổ chức chính trị - xã hội còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả tuyên truyền, kiểm soát và thu hồi nợ.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy chính sách tín dụng đối với HSSV tại NHCSXH đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, góp phần giảm tỷ lệ bỏ học giữa chừng do khó khăn tài chính. Tuy nhiên, tỷ lệ nợ quá hạn còn cao phản ánh những hạn chế trong quản lý và giám sát vốn vay. So sánh với mô hình tín dụng ưu đãi tại Trung Quốc và Bangladesh, Việt Nam cần tăng cường áp dụng các biện pháp kiểm soát rủi ro như xây dựng nhóm tiết kiệm và vay vốn, sử dụng công nghệ giải ngân qua tài khoản thẻ ATM để hạn chế sử dụng vốn sai mục đích.

Việc phối hợp giữa các chủ thể thực thi chính sách chưa đồng bộ làm giảm hiệu quả tuyên truyền và hỗ trợ HSSV tiếp cận vốn. Biểu đồ thể hiện tỷ lệ nợ quá hạn theo năm và bảng so sánh số lượng HSSV vay vốn phân theo vùng kinh tế sẽ minh họa rõ nét hơn về thực trạng này. Những hạn chế này cần được khắc phục để nâng cao hiệu quả chính sách, đảm bảo nguồn vốn được sử dụng đúng mục đích và phát huy tối đa tác động xã hội.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quy mô và chất lượng nguồn vốn cho vay: Đề nghị Chính phủ và các bộ ngành liên quan tăng ngân sách cấp bù lãi suất, đồng thời khuyến khích huy động vốn từ các nguồn xã hội để mở rộng quy mô tín dụng cho HSSV, phấn đấu tăng dư nợ tín dụng đối với HSSV lên ít nhất 20% vào năm 2020. NHCSXH là chủ thể thực hiện.

2. Hoàn thiện quy trình cho vay và giám sát sử dụng vốn: Áp dụng công nghệ giải ngân qua tài khoản thẻ ATM cho HSSV nhằm đảm bảo vốn vay được sử dụng đúng mục đích, giảm thiểu rủi ro. Đồng thời, xây dựng hệ thống giám sát chặt chẽ, phối hợp với nhà trường và chính quyền địa phương để kiểm tra, đánh giá định kỳ. Thời gian thực hiện trong 2 năm tới, do NHCSXH phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo thực hiện.

3. Nâng cao năng lực và trách nhiệm của cán bộ thực thi chính sách: Tổ chức đào tạo chuyên sâu về nghiệp vụ tín dụng ưu đãi, kỹ năng quản lý rủi ro và kỹ năng tuyên truyền cho cán bộ NHCSXH và các tổ chức phối hợp. Mục tiêu nâng tỷ lệ cán bộ đạt chuẩn nghiệp vụ lên trên 90% trong vòng 3 năm. Chủ thể thực hiện là NHCSXH và các cơ quan liên quan.

4. Tăng cường công tác tuyên truyền và phối hợp liên ngành: Đẩy mạnh tuyên truyền chính sách tín dụng ưu đãi qua các phương tiện truyền thông đại chúng và mạng xã hội, phối hợp chặt chẽ với các tổ chức chính trị - xã hội, nhà trường và chính quyền địa phương để nâng cao nhận thức và sự tham gia của cộng đồng. Thời gian triển khai liên tục, chủ thể là NHCSXH, Bộ Giáo dục và Đào tạo, các tổ chức đoàn thể.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để xây dựng, điều chỉnh chính sách tín dụng ưu đãi cho HSSV, giúp nâng cao hiệu quả quản lý và phát triển nguồn nhân lực.

2. Lãnh đạo và cán bộ NHCSXH: Giúp hiểu rõ thực trạng, các khó khăn, nguyên nhân và giải pháp trong thực thi chính sách tín dụng đối với HSSV, từ đó cải thiện quy trình cho vay, giám sát và thu hồi nợ.

3. Các trường đại học, cao đẳng và cơ sở đào tạo nghề: Tham khảo để phối hợp hiệu quả với NHCSXH trong việc hỗ trợ HSSV tiếp cận vốn vay, đồng thời tham gia giám sát việc sử dụng vốn vay đúng mục đích.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành chính sách công, kinh tế và tài chính: Luận văn là tài liệu tham khảo hữu ích để nghiên cứu sâu về chính sách tín dụng ưu đãi, thực thi chính sách công và phát triển nguồn nhân lực trong bối cảnh Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Chính sách tín dụng ưu đãi đối với HSSV là gì?
   Chính sách tín dụng ưu đãi là chương trình cho vay với lãi suất thấp (0,5%/tháng) dành cho HSSV có hoàn cảnh khó khăn nhằm hỗ trợ chi phí học tập và sinh hoạt. Ví dụ, NHCSXH đã cho vay hơn 55.000 tỷ đồng cho trên 3,3 triệu lượt HSSV.

2. Quy trình thực thi chính sách tín dụng đối với HSSV gồm những bước nào?
   Quy trình gồm xây dựng và ban hành văn bản thực thi, tổ chức thực hiện, tuyên truyền phổ biến, giải ngân vốn, theo dõi thu hồi nợ và đánh giá kết quả. Mỗi bước đều có vai trò quan trọng để đảm bảo chính sách đi vào thực tiễn hiệu quả.

3. Những khó khăn chính trong thực thi chính sách tín dụng đối với HSSV hiện nay là gì?
   Khó khăn gồm quy mô tín dụng chưa đáp ứng đủ nhu cầu, tỷ lệ nợ quá hạn còn cao (khoảng 3-5%), việc sử dụng vốn vay sai mục đích, và sự phối hợp giữa các chủ thể thực thi chưa đồng bộ.

4. Làm thế nào để giảm tỷ lệ nợ quá hạn trong cho vay HSSV?
   Giải pháp gồm tăng cường giám sát sử dụng vốn qua tài khoản thẻ ATM, xây dựng nhóm tiết kiệm và vay vốn để tăng trách nhiệm tập thể, đào tạo cán bộ quản lý và phối hợp chặt chẽ với nhà trường, chính quyền địa phương.

5. Bài học kinh nghiệm từ các nước khác có thể áp dụng cho Việt Nam như thế nào?
   Việt Nam có thể học tập mô hình nhóm tiết kiệm và vay vốn của Bangladesh, giải ngân qua tài khoản thẻ ATM như Trung Quốc, và áp dụng cơ chế trả nợ theo thu nhập để giảm gánh nặng cho HSSV sau khi ra trường.

Kết luận

• Chính sách tín dụng ưu đãi đối với HSSV tại NHCSXH đã góp phần quan trọng trong việc hỗ trợ học tập cho hơn 3,3 triệu lượt HSSV có hoàn cảnh khó khăn với tổng dư nợ trên 55.000 tỷ đồng giai đoạn 2012-2015.
• Thực trạng cho thấy còn tồn tại các hạn chế như tỷ lệ nợ quá hạn cao, quy mô tín dụng chưa đáp ứng đủ nhu cầu và sự phối hợp thực thi chính sách chưa đồng bộ.
• Luận văn đề xuất các giải pháp trọng tâm gồm tăng cường nguồn vốn, hoàn thiện quy trình cho vay, nâng cao năng lực cán bộ và đẩy mạnh tuyên truyền phối hợp liên ngành.
• Các giải pháp được kỳ vọng sẽ được triển khai đến năm 2020 nhằm nâng cao hiệu quả thực thi chính sách, góp phần phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước.
• Khuyến khích các nhà hoạch định chính sách, NHCSXH, các trường học và nhà nghiên cứu tham khảo để cùng phối hợp thực hiện và phát triển chính sách tín dụng ưu đãi cho HSSV một cách bền vững.

Hãy cùng chung tay hoàn thiện và phát huy hiệu quả chính sách tín dụng ưu đãi để tạo điều kiện tốt nhất cho thế hệ trẻ Việt Nam phát triển toàn diện và bền vững!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ THỰC THI CHÍNH SÁCH TÍN DỤNG ĐỐI VỚI HỌC SINH SINH VIÊN TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI VIỆT NAM 1. Chính sách tín dụng đối với học sinh sinh viên 1. Học sinh, sinh viên và vai trò trong phát triển nguồn nhân lực Học sinh, sinh viên là những công dân đang tham gia học tập, rèn luyện trong các cơ sở giáo dục, đào tạo. Độ tuổi của HSSV phổ biến trong khoảng từ 6 – 22 tuổi, đây là lứa tuổi cần được quan tâm, chăm sóc, dạy dỗ nhiều nhất của gia đình, nhà trường để giúp các em hoàn thiện cả về thể chất và tinh thần, cũng như trang bị những kỹ năng sống cần thiết.

Chăm lo cho HSSV chính là chăm lo cho thế hệ thanh niên, chăm lo cho nguồn nhân lực tương lai của nước nhà, cũng là chăm lo cho tương lai của chính các em, của gia đình và toàn thể cộng đồng. Đảng và Nhà nước ta nhận thức được rất rõ vai trò và tầm quan trọng của thế hệ Thanh niên - Học sinh, sinh viên trong quá trình phát triển của đất nước. Tuổi trẻ là mùa xuân của nhân loại; thanh niên là rường cột của quốc gia, thanh niên có mạnh thì dân tộc mới mạnh. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: “Non sông Việt Nam có trở nên vẻ vang hay không, dân tộc Việt Nam có được sánh vai các cường quốc năm châu hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công lao học tập của các cháu”.

Nghị quyết hội nghị lần thứ bảy Ban chấp hành Trung ương khóa X về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa” đã khẳng định: “Thanh niên (mà lực lượng nòng cốt là Học sinh, sinh viên) là rường cột của nước nhà, chủ nhân tương lai của đất nước, là lực lượng xung kích trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, một trong những nhân tố quyết định sự thành bại của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, hội nhập quốc tế và xây dựng chủ nghĩa xã hội”. Học sinh, sinh viên được đặt ở vị trí trung tâm trong chiến lược bồi 8 Luan van dưỡng, phát huy nhân tố và nguồn lực con người. Chăm lo, phát triển cho học sinh, sinh viên vừa là mục tiêu, vừa là động lực đảm bảo cho sự ổn định và phát triển vững bền của đất nước. Hiện nay, hội nhập quốc tế và toàn cầu hóa là xu thế tất yếu, điều này sẽ tạo ra thị trường lao động toàn cầu, công dân toàn cầu và thanh niên toàn cầu… Trong xu thế đó, nguồn nhân lực chất lượng cao ngày càng thể hiện vai trò quyết định.

Các lý thuyết tăng trưởng gần đây chỉ ra rằng, một nền kinh tế muốn tăng trưởng nhanh và ở mức cao phải dựa trên ít nhất ba trụ cột cơ bản: (1) Áp dụng công nghệ mới, (2) Phát triển hạ tầng cơ sở hiện đại và (3) Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Động lực quan trọng nhất của sự tăng trưởng kinh tế bền vững chính là những con người, đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao tức là những con người được đầu tư phát triển, có kỹ năng, kiến thức, tay nghề, kinh nghiệm, năng lực sáng tạo nhằm trở thành “nguồn vốn - vốn con người, vốn nhân lực” (the human capital). Để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao thì không có con đường nào nhanh nhất và tiết kiệm nhất là đầu tư học vấn và trang bị các kỹ năng cho thế hệ trẻ, đặc biệt là lứa tuổi học sinh, sinh viên. Tuy nhiên, trong xã hội Việt Nam hiện nay, sự phân hóa giàu nghèo, sự chênh lệch về cơ sở hạ tầng giữa các vùng miền, giữa thành thị và nông thôn đang là rào cản của sự phát triển; Đặc biệt là đối tượng HSSV có hoàn cảnh khó khăn, HSSV vùng nông thôn, miền núi, người dân tộc thiểu số ra thành phố học đang là bài toán yêu cầu Chính phủ cần phải có động thái tác động để hỗ trợ tốt nhất cho nhóm đối tượng này nhằm hướng tới kết quả phát triển bền vững, đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao trong tương lai.

Nhu cầu kinh phí để học tập của học sinh, sinh viên Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam năm 2016 đạt mức 50 triệu đồng/năm, tuy nhiên ở khu vực nông thôn, miền núi thu nhập bình quân chỉ ở mức 24 triệu đồng/ năm. Trong khi đó, mức học phí bình quân của bậc giáo dục đại học là 13 triệu đồng/ năm, 9 Luan van sinh hoạt phí bình quân của sinh viên đi học xa nhà ở mức 20 triệu đồng/năm. Như vậy, khoản chi phí cho một học sinh, sinh viên theo học đã chiếm phần lớn thu nhập của một gia đình. Theo thống kê, cả nước có hơn 2,31 triệu hộ nghèo (chiếm tỷ lệ 9,79% so với tổng hộ dân cư trên toàn quốc) và hơn 1,24 triệu hộ cận nghèo (chiếm tỷ lệ 5,27%) theo chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2016 -2020.

[26] Trong Báo cáo Quốc gia về thanh niên thì có tới 20,3% thanh niên đang theo học ở một trường nào đó trong hệ thống giáo dục quốc dân; Tỷ lệ đi học của thanh niên độ tuổi 16 đến dưới 20 tuổi chiếm 41,8%, nhóm 20 đến 24 tuổi chỉ còn 12,6%, cho thấy thanh niên không tiếp tục đi học ở các bậc học cao. Lý do chủ yếu mà thanh niên trong độ tuổi 16 - 20 tuổi phải dừng học giữa chừng là điều kiện không cho phép họ học tiếp; 19,1% phải dừng học để kiếm tiền nuôi gia đình, 17,6% ngừng học vì không có tiền đóng học phí. [4] Thực trạng trên cho thấy có một tỷ lệ không nhỏ HSSV Việt Nam không đủ khả năng để thực hiện ước mơ tiếp tục đi học, đặc biệt là bậc học sau phổ thông trung học; Nhiều trường hợp học sinh có khả năng, thi đỗ các trường đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp và học nghề nhưng vì hoàn cảnh khó khăn không thể nhập học hoặc phải bỏ học giữa chừng do không có đủ tiền lo các khoản chi phí cho việc đi học cho đến khi kết thúc khóa học, nhất là sinh viên ở tỉnh lẻ, vùng sâu, vùng xa lên thành phố học. Nếu không có chính sách hỗ trợ cho các đối tượng này thì các em sẽ bị lỡ mất cơ hội học tập, xã hội cũng sẽ bỏ phí một phần nguồn nhân lực có thể đào tạo thành nhân lực chất lượng cao, có thể sẽ có đóng góp nhiều hơn cho xã hội.

Chính sách tín dụng đối với học sinh sinh viên 1.Một số khái niệm liên quan (1) Chính sách Có nhiều quan điểm khác nhau về chính sách: Từ điển bách khoa Việt Nam đã đưa ra khái niệm về chính sách như sau: “Chính sách là những chuẩn tắc cụ thể để thực hiện đường lối, nhiệm vụ. 10 Luan van Chính sách được thực hiện trong một thời gian nhất định, trên những lĩnh vực cụ thể nào đó. Bản chất, nội dung và phương hướng của chính sách tùy thuộc vào tính chất của đường lối, nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hóa…” [10] Theo James Anderson: “Chính sách là một quá trình hành động có mục đích theo đuổi bởi một hoặc nhiều chủ thể trong việc giải quyết các vấn đề mà họ quan tâm”. [27] Như vậy, có thể hiểu: Chính sách là chương trình hành động do các nhà lãnh đạo hay nhà quản lý đề ra để giải quyết một vấn đề nào đó thuộc phạm vi thẩm quyền của mình.

(2) Chính sách công Những chính sách do các cơ quan hay các cấp chính quyền trong bộ máy nhà nước ban hành nhằm giải quyết những vấn đề có tính cộng đồng được gọi là chính sách công. Cho đến nay có nhiều quan điểm về khái niệm này: William Jenkin cho rằng: “Chính sách công là một tập hợp các quyết định có liên quan lẫn nhau của một nhà chính trị hay một nhóm nhà chính trị gắn liền với việc lựa chọn các mục tiêu và các giải pháp để đạt được các mục tiêu đó”. Theo quan điểm của Wiliam N. Dunn thì: “Chính sách công là một kết hợp phức tạp những sự lựa chọn liên quan lẫn nhau, bao gồm cả các quyết định không hành động, do các cơ quan nhà nước hay các quan chức nhà nước đề ra”.

[6] (3) Tín dụng Theo lý thuyết kinh tế, tín dụng là hệ thống các quan hệ phân phối theo nguyên tắc có hoàn trả giữa người đang tạm thời thừa vốn sang người tạm thời thiếu vốn và ngược lại. Trong thực tế, hoạt động tín dụng rất phong phú và đa dạng nhưng ở bất cứ dạng nào tín dụng cũng thể hiện hai mặt cơ bản: Thứ nhất, bên sở hữu một số tiền hoặc hàng hóa sẽ chuyển giao quyền sử dụng số tiền hoặc hàng hoá này cho người khác sử dụng trong một thời 11 Luan van gian nhất định. Thứ hai, đến thời hạn do hai bên thỏa thuận, người sử dụng hoàn lại cho người sở hữu một giá trị lớn hơn. Phần tăng thêm gọi là phần lời hay nói theo ngôn ngữ kinh tế là lãi suất.

Tín dụng, còn gọi là cho vay, là việc một bên (bên cho vay) cung cấp nguồn tài chính cho đối tượng khác (bên đi vay) trong đó bên đi vay sẽ hoàn trả tài chính cho bên cho vay trong một thời hạn thỏa thuận và thường kèm theo lãi suất. Do hoạt động này làm phát sinh một khoản nợ nên bên cho vay còn gọi là chủ nợ, bên đi vay gọi là con nợ. Do đó, Tín dụng phản ánh mối quan hệ giữa hai bên - Một bên là người cho vay, và một bên là người đi vay. Quan hệ giữa hai bên ràng buộc bởi cơ chế tín dụng, thỏa thuận thời gian cho vay, lãi suất phải trả,.

Ngoài ra, theo Luật các tổ chức tín dụng 2010 thì “Tín dụng là việc thỏa thuận để tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết, cho phép sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả bằng các nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ khác”. Thực chất, tín dụng là biểu hiện mối quan hệ kinh tế gắn liền với quá trình tạo lập và sử dụng quỹ tín dụng nhằm mục đích thỏa mãn nhu cầu vốn tạm thời cho quá trình tái sản xuất và đời sống, theo nguyên tắc hoàn trả.