Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn về chính sách thị trường lao động trên địa bàn thành phố Chương 2: Phương pháp nghiên cứu và thiết kế luận văn Chương 3: Thực trạng thực hiện chính sách thị trường lao động trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoan 2011-2015 Chương 4: Quan điểm và giải pháp hoàn thiện việc thực hiện chính sách thị trường lao động trên địa bàn thành phố Hà Nội đến năm 2020. 3 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHÍNH SÁCH THỊ TRƢỜNG LAO ĐỘNG TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Thị trường lao động là một vấn đề quan trọng trong khoa học kinh tế. Có rất nhiều những nghiên cứu và các bài viết trên các tạp chí, diễn đàn, hội thảo khoa học khác nhau về các vấn đề liên quan đến TTLĐ ở Việt Nam.
Mỗi một nghiên cứu được xuất phát từ góc độ, thời điểm và mục đích nghiên cứu của mỗi tác giả là khác nhau và cho đến nay nhiều công trình nghiên cứu vẫn còn nguyên giá trị cả về mặt lý luận và thực tiễn. *Các nghiên cứu liên quan đến thị trường lao động TS.Phạm Quý Thọ, 2003. Thị trường lao động ở Việt Nam - thực trạng và các giải pháp phát triển. Hà Nội: Nxb Lao động - xã hội.Tác giả đã phân tích đánh giá sự hình thành và phát triển của TTLĐ ở Việt Nam thời kỳ 1989 – 1999, cũng như tác động của quá trình này đối với phát triển kinh tế xã hội ở nước ta, đồng thời đề xuất phương hướng và giải pháp phát triển TTLĐ trong thời gian tới.
Phạm Đức Chính, 2006. Thị trường lao động, cơ sở lý luận và thực tiễn ở Việt Nam. Hà Nội: Nxb Chính trị quốc gia. Nội dung tác phẩm phân tích cơ sở lý luận của thị trường sức lao động như những lý thuyết về thị trường sức lao động, việc làm, thất nghiệp, một số vấn đề có tính lý luận về nguồn lao động, vấn đề thất nghiệp và bảo hiểm thất nghiệp, những yếu tố cấu thành và điều tiết thị trường sức lao động, mối quan hệ giữa cung - cầu sức lao động và tiền lương,.
Trên cơ sở lý luận chung và kinh nghiệm của các quốc gia, tác giả đưa ra những nội dung lý luận vận dụng linh hoạt về thị trường sức lao động trong điều kiện của Việt Nam như: Những định hướng cho chính sách giải quyết việc làm ở Việt Nam; vấn đề thất nghiệp và bảo hiểm thất nghiệp ở Việt Nam; mối quan hệ giữa cung - cầu sức lao động và tiền lương ở Việt Nam. 4 *Các nghiên cứu liên quan đến chính sách thị trường lao động Nguyễn Quang Hiển,1995. Thị trường lao động thực trạng và giải pháp. Hà Nội: Nxb Thống kê.
Tác phẩm trình bày những vấn đề cơ bản về thị trường sức lao động, mô tả thực trạng thị trường sức lao động ở Việt Nam trong nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần. Từ đó, đưa ra phương hướng và giải pháp phát triển thị trường lao động ở Việt Nam bao gồm: Phát triển thị trường lao động nông thôn; phát triển thị trường lao động ở các đô thị và khu công nghiệp tập trung; phát triển thị trường lao động khu vực không kết cấu; phát triển thị trường lao động ở vùng ven biển, phát triển thị trường lao động thông qua xuất khẩu lao động và giải pháp hoàn thiện thể chế, môi trường để thúc đẩy phát triển thị trường lao động. Nguyễn Thị Lan Hương, 2002. Thị trường lao động Việt Nam định hướng và phát triển.
Hà Nội: Nxb. Lao động xã hội. Tác giả trình bày các luận cứ cơ bản để định hướng phát triển thị trường sức lao động ở Việt Nam: xuất phát từ bản chất và các đặc điểm của thị trường sức lao động, từ vị trí của thị trường sức lao động trong hệ thống thị trường để làm rõ vai trò của các lực lượng thị trường sức lao động. Tác giả tổng hợp các kết quả của thị trường sức lao động với ba chỉ số quan trọng đó là tổng mức việc làm, tiền lương và thất nghiệp; phân tích vai trò của nhà nước trong thị trường sức lao động và định hướng phát triển thị trường sức lao động trong điều kiện của Việt nam.
Trên cơ sở những luận cứ đó, tác giả khái lược quá trình hình thành và phát triển của thị trường sức lao động Việt Nam, đánh giá cung - cầu, tiền lương, hệ thống cơ chế chính sách cũng như xu hướng vận động của thị trường. Từ đó, đề xuất hệ thống các giải pháp định hướng phát triển thị trường sức lao động Việt Nam như: Các giải pháp tác động đến cung sức lao động, các giải pháp phát triển cầu lao động, giải pháp hoàn thiện thể chế chính sách thị trường lao động. Nguyễn Thị Thơm, 2007. Thị trường lao động Việt Nam – thực trạng và giải pháp.
Hà Nội: Nxb Chính trị quốc gia. Thông qua những vấn đề cơ bản về TTLĐ, kinh nghiệm của một số quốc gia trên thế giới, tác giả đã nêu ra đăc điểm về thị trường lao động của Việt Nam. Từ đánh giá thực trạng hoạt động TTLĐ Việt Nam, 5 tác giả đề xuất những giải pháp về cơ chế, chính sách phát triển TTLĐ như: Tăng tổng cầu, điều tiết và nâng cao chất lượng cung; tăng tỷ lệ lao động tham gia vào quan hệ thị trường; cải cách chính sách tiền lương, tiền công theo hướng thị trường; hoàn thiện và nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống công cụ thị trường; nâng cao năng lực và hiệu quả quản lý nhà nước (QLNN) đối với TTLĐ. *Các nghiên cứu liên quan đến chính sách thị trường lao động ở Hà Nội Thành phố Hà Nội là trung tâm đầu não của cả nước, tuy nhiên các nghiên cứu về TTLĐ ở Hà Nội và các nghiên cứu về chính sách TTLĐ trên địa bàn còn rất ít.
Có thể kể đến các công trình sau: Đỗ Thị Xuân Phương, 2000. Phát triển thị trường sức lao động, giải quyết việc làm (qua thực tế ở Hà Nội). Luận án tiến sĩ Kinh tế, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. Luận án trình bày những vấn đề lý luận chung về thị trường sức lao động, về việc làm và giải quyết việc làm, sự tương tác giữa thị trường sức lao động với vấn đề giải quyết việc làm.
Tác giả tập trung phân tích mối quan hệ giữa cung - cầu sức lao động trên thị trường, mối quan hệ giữa nhu cầu việc làm với nhu cầu sử dụng sức lao động trên thị trường sức lao động. Phân tích các nhân tố ảnh hưởng cung - cầu về sức lao động, trạng thái của quan hệ cung cầu, mối quan hệ giữa cung - cầu và giá cả sức lao động trên thị trường sức lao động; khảo sát thực trạng việc làm thông qua phát triển thị trường sức lao động trên địa bàn Hà Nội. Trên cơ sở khung lý thuyết và xuất phát từ thực tế của Hà Nội, tác giả phân tích thực trạng phát triển thị trường sức lao động, giải quyết việc làm trong thời gian qua và đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển thị trường lao động, giải quyết việc làm trong quá trình phát triển kinh tế như: giải pháp về cung - cầu, giải pháp về tiền lương, giải pháp về cơ chế, chính sách đối với thị trường lao động. Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, 2006.
Quyết định số1463/QĐ–UB, ngày 24 tháng 03 năm 2006 về Phê duyệt Đề án: Phát triển thị trường lao động thành phố Hà Nội giai đoạn 2006 – 2010, định hướng đến năm 2015. Đề án đã đánh giá: Trong những năm qua hệ thống chính sách TTLĐ có những chuyển biến tích cực và 6 đã từng bước được hoàn thiện. Trên cơ sở chính sách của Nhà nước, thành phố đã cụ thể hóa, tổ chức thực hiện, tạo điều kiện cho TTLĐ phát triển. Thành phố đã áp dụng các chính sách kinh tế, xã hội nhằm khuyến khích các thành phần kinh tế, đặc biệt là các cơ sở kinh tế dân doanh đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh, tạo việc làm, cải tiến thủ tục hành chính để kêu gọi đầu tư nước ngoài, đầu tư vốn để giải quyết việc làm qua kênh vay vốn quỹ quốc gia hỗ trợ việc làm, ban hành các chính sách ưu đãi trong đào tạo, thu hút nhân tài, nhằm tăng cầu lao động, điều tiết quan hệ cung – cầu lao động, nâng cao chất lượng cung cầu lao động cho thị trường, xử lý những khiếm khuyết của thị trường.
*Khoảng trống nghiên cứu Trên cơ sở tổng quan tài liệu nghiên cứu, tác giả đã hệ thống nội dung và kết quả của các công trình nghiên cứu, có thể rút ra một số kết luận sau: - TTLĐ là thị trường quan trọng nhất trong hệ thống thị trường của nền kinh tế thị trường, TTLĐ ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển kinh tế. Chính vì vậy, nghiên cứu về TTLĐ đã trở thành đề tài nghiên cứu của rất nhiều các nhà khoa học. - Chính sách thị trường lao động có vai trò quan trọng trong việc hoạch định phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, trong các công trình nghiên cứu về TTLĐ, có rất ít các công trình nghiên cứu cụ thể về chính sách TTLĐ theo phạm vi hẹp, địa bàn nhỏ theo vùng nói riêng.
Trong số các công trình nghiên cứu về TTLĐ mà học viên được biết chưa có công trình nào nghiên cứu cụ thể về việc thực hiện chính sách TTLĐ ở Hà Nội. Vì vậy, trên cơ sở tiếp thu, kế thừa kết quả nghiên cứu của các công trình đã có, kết hợp với việc bổ sung khoảng trống của những nội dung chưa nghiên cứu nhằm hoàn thiện hơn vấn đề lý luận và đánh giá thực tiễn của chính sách TTLĐ. Cơ sở lý luận về thực hiện chính sách thị trƣờng lao động trên địa bàn thành phố 7 1. Những khái niệm cơ bản về thị trường lao động và chính sách thị trường lao động * Thị trường lao động Thị trường lao động là phạm trù kinh tế - xã hội, bao gồm một cơ chế xã hội tiến triển riêng biệt thực hiện đồng bộ những quan hệ lao động xã hội xác định và thúc đẩy việc xác lập và tuân theo cân bằng các quyền lợi giữa người lao động, nhà doanh nghiệp và Nhà nước.
Thị trường lao động là một phần cấu thành phức tạp và không thể tách rời của nền kinh tế thị trường, tuy nhiên không có một sự thống nhất trong việc xác định bản chất của thị trường lao động. Có rất nhiều khái niệm về thị trường lao động, mỗi một thị trường lao động lại có những đặc điểm riêng của mình.