phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn đƣợc chia làm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở hoạch định chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ đối với Trung Quốc dưới thời Tổng thống George W. Trong chƣơng này, chúng tôi tập trung vào tìm hiểu bối cảnh lịch sử, nguyên nhân tác động đến những quyết định chính sách của Hoa Kỳ với Trung Quốc. Đồng thời, chúng tôi cũng làm rõ những quan hệ Hoa Kỳ - Trung Quốc trƣớc năm 2001 và những lợi ích của Hoa Kỳ trong quan hệ với Trung Quốc nhất là trong thiên niên kỷ mới. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 2: Chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ đối với Trung Quốc dưới thời Tổng thống George W.
Trong chƣơng này, luận văn làm rõ những chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ với Trung Quốc trên các lĩnh vực kinh tế - thƣơng mại; an ninh quốc phòng; văn hóa, xã hội và giáo dục. Trong đó, trọng tâm là những chính sách về kinh tế và an ninh quốc phòng. Chƣơng 3: Một số nhận xét về chính sách của Hoa Kỳ đối với Trung Quốc từ 2001 - 2009. Trong chƣơng này, chúng tôi làm rõ những kết quả đạt đƣợc và chƣa làm đƣợc; những tác động đối với khu vực và thế giới, đặc biệt là triển vọng trong chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ với Trung Quốc.
Từ đó, đƣa ra dự báo trong việc triển khai chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ HOẠCH ĐỊNH CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI CỦA HOA KỲ ĐỐI VỚI TRUNG QUỐC DƢỚI THỜI TỔNG THỐNG GEORGE W. Bối cảnh quốc tế và khu vực 1. Thế giới và khu vực cuối thế kỷ XX, đầu thế kỷ XXI Sau sự tan rã của trật tự thế giới hai cực Ianta (1991), lịch sử thế giới hiện đại đã bƣớc sang một giai đoạn phát triển mới và thƣờng gọi là giai đoạn hậu chiến tranh lạnh.
Nhiều xu thế mới trong quan hệ quốc tế đã xuất hiện trong giai đoạn này. “Mỗi trật tự quốc tế, sớm hay muộn, phải đối mặt với tác động của hai xu hướng thách thức sự gắn kết của nó: hoặc xác định lại tính chính danh, hoặc một sự thay đổi đáng kể trong cân bằng quyền lực” [6; tr. Trong đó nổi lên một số xu thế cơ bản: Thứ nhất, trong quan hệ quốc tế sau chiến tranh thế giới thứ II là các quốc gia đều ra sức điều chỉnh chiến lƣợc phát triển, lấy kinh tế làm trọng tâm, bởi ngày nay kinh tế đã trở thành nội dung căn bản trong quan hệ quốc tế. Sức mạnh của mỗi quốc gia là dựa trên một nền sản xuất phát triển, một nền tài chính vững chắc, một nền công nghệ có trình độ cao cùng với một lực lƣợng quốc phòng hùng mạnh.
Thứ hai, sự điều chỉnh quan hệ giữa các nƣớc theo chiều hƣớng đối thoại, thỏa hiệp, tránh xung đột trực tiếp nhằm tạo nên một môi trƣờng quốc tế thuận lợi, giúp các quốc gia vƣơn lên mạnh mẽ. Thứ ba, toàn cầu hóa đang diễn ra ngày càng mạnh mẽ, đƣợc biểu hiện cụ thể qua sự xuất hiện của các tổ chức liên kết kinh tế, thƣơng mại, tài chính quốc tế và khu vực nhƣ: quỹ tiền tệ quốc tế (IMF), ngân hàng thế giới (WB), tổ chức thƣơng mại thế giới (WTO), liên minh châu Âu (EU), Diễn đàn hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dƣơng (APEC)…; những công ty xuyên quốc gia và những tập đoàn lớn xuất hiện chi phối nền kinh tế quốc gia và thế giới… Toàn cầu hóa trở thành xu thế phát triển khách quan, đây vừa là thời cơ vừa là thách thức đối với các quốc gia, đặc biệt là các quốc gia đang phát triển. Nhân loại đã bƣớc sang thế kỷ XXI, mặc dù còn gặp nhiều khó khăn và thách thức, nhƣng tình hình hiện nay đã hình thành những điều kiện thuận lợi, những xu thế khách quan để các dân tộc cùng nhau xây dựng 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com một thế giới hòa bình, ổn định hợp tác phát triển, bảo đảm những quyền cơ bản của một dân tộc và con ngƣời. Với các nƣớc phát triển nhƣ Hoa Kỳ, các quốc gia Tây Âu, Nhật Bản, Trung Quốc thì xu thế “toàn cầu hóa” sẽ đƣợc coi là sự phụ thuộc lẫn nhau và là điều tất yếu không thể tránh khỏi.
Một đặc điểm nổi bật nữa của tình hình thế giới sau chiến tranh thế giới thứ hai là cuộc cách mạng khoa học – kỹ thuật vào đầu những năm 70 (đƣợc gọi là cách mạng khoa học - công nghệ), đã diễn ra với quy mô, nội dung và nhịp điệu nhanh, mạnh chƣa từng thấy. Cuộc cách mạng này đã để lại cả những hệ quả tích cực lẫn tiêu cực vô cùng to lớn. Đặc điểm nổi bật của cuộc cách mạng khoa học – kỹ thuật này là khoa học đã trở thành lực lƣợng sản xuất trực tiếp, đáp ứng những đòi hỏi mới về công cụ sản xuất, những nguồn năng lƣợng mới và những vật liệu mới của cuộc sống ngày càng có chất lƣợng cao. Mặt khác, cách mạng khoa học – kỹ thuật đã đặt ra cho các dân tộc nhiều vấn đề phải giải quyết nhƣ việc đào tạo con ngƣời cho nguồn nhân lực chất lƣợng cao của thời đại “văn minh trí tuệ”, vấn đề bảo vệ môi trƣờng sinh thái trên trái đất và cả trong vũ trụ, sự cân bằng giữa tăng trƣởng kinh tế và công bằng xã hội…Trong sự phát triển của cách mạng – kỹ thuật, xu thế toàn cầu hóa đã diễn ra nhƣ một làn sóng lan nhanh ra toàn thế giới.
Có thể nói, xu thế toàn cầu hóa đòi hỏi các quốc gia phải có lời giải đáp và sự thích ứng để kịp thời nắm bắt thời cơ, tránh việc bỏ lỡ cơ hội và tụt hậu. Bƣớc sang thế kỷ XXI, nhân loại đang đối diện với những thách thức lớn mang tính toàn cầu nhƣ: vấn đề khủng bố, khoảng hoảng và nội chiến… Có thể kể đến những cuộc tấn công và đánh bom khủng bố kinh hoàng tại thành phố Oklahoma, Hoa Kỳ, vào năm 1995 đã khiến 169 ngƣời thiệt mạng và 500 ngƣời khác bị thƣơng. Vụ không tặc khống chế máy bay đã lao vào tòa tháp Trung tâm Thƣơng mại Thế giới (Hoa Kỳ), khiến gần 3.000 ngƣời thiệt mạng đến từ 90 quốc gia và 6.000 ngƣời khác bị thƣơng. Tháng 3/2004, 10 quả bom phát nổ trên 4 tàu hỏa ở thủ đô Madrid, Tây Ban Nha, khiến 191 ngƣời thiệt mạng và hơn 1.800 ngƣời khác bị thƣơng.
Đây là vụ tấn công tồi tệ nhất trong lịch sử Châu Âu kể từ năm 1988. Năm 2005, 3 vụ đánh bom liên tiếp xảy ra tại trung tâm thủ đô London (Anh) đã khiến hơn 50 ngƣời thiệt mạng và 700 ngƣời khác bị thƣơng… Trong 15 năm 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com qua, số vụ tấn công khủng bố đã tăng gấp hơn 7 lần từ con số 106 vụ trong năm 2002 lên 870 vụ trong năm 2016 [45]. Bên cạnh đó những cuộc khủng hoảng kinh tế đang diễn ra với quy mô lớn và tần suất xuất hiện ngày càng nhiều hơn. Kể từ sau cuộc khoảng hoảng năng lƣợng năm 1973, khiến chỉ số FT301 của Sở Giao dịch Chứng khoán London bốc hơi 73% giá trị, GDP của Hoa Kỳ giảm 3,2% thì lại xuất hiện cuộc khủng hoảng xảy ra ở Thái Lan rồi lan sang các nƣớc Đông Á năm 1997 gây nên những hậu quả nặng nề cho thị trƣờng ngoại tệ.
Ngay sau đó, thế giới lại đƣơng đầu với cuộc khủng hoảng tài chính năm 2007 - 2008 làm cho Ngân hàng Lehman Brothers (một trong những ngân hàng đầu tƣ lớn nhất thế giới) phá sản, kéo theo hàng loạt những doanh nghiệp và thể chế tài chính chủ chốt đến trên bờ vực sụp đổ. Và sau gần một thập niên, khi mà hàng triệu việc làm và hàng tỷ USD lợi nhuận bốc hơi, thị trƣờng mới có dấu hiệu phục hồi… Trong một thế giới đầy hỗn loạn, khủng bố, chủ nghĩa hƣ vô2 và nội chiến… thì châu Á nổi lên nhƣ là một ngọn hải đăng, tƣơng đối ổn định, mở cửa kinh tế và năng động. Một trong những ngọn hải đăng đó là Trung Quốc. Từ trƣớc đến nay, Trung Quốc luôn muốn tạo ra đƣợc ảnh hƣởng mà Trung Quốc là tâm của ảnh hƣởng đó.
Trung Quốc đã sử dụng vũ lực để chinh phục hoặc gây mất ổn định các nƣớc láng giềng, hoặc lật đổ chính quyền các nƣớc khác nhƣ Liên Xô cũ đã làm. Trung Quốc là một thách thức có tính chất tinh tế hơn so với các quốc gia khác. Trung Quốc phát triển thành cƣờng quốc là điều mà các quốc gia đã dự đoán đƣợc trƣớc đó. Cùng với đó, các quốc gia đều nhìn ra quỹ đạo sức mạnh kinh tế của Trung Quốc và Hoa Kỳ đang hình thành.
Trung Quốc là một cƣờng quốc mạnh có tham vọng lớn, có chiến lƣợc để củng cố địa vị của mình, vƣơn lên vị trí số 1 - trung tâm thế giới. Vì vậy, Hoa Kỳ cần có chính sách đối ngoại thích hợp, để vừa có thể phát triển kinh tế đất nƣớc, vừa có thể kìm hãm đƣợc Trung Quốc. Trong thế kỷ thế kỷ XX, chúng ta thấy Hoa Kỳ đã đƣa ra các chính sách đối phó với những quốc gia chống đối mình. Trong đó, có thể kể đến cuộc chiến tranh lạnh do tổng thống 1 Chỉ số giá của 30 cổ phiếu công nghiệp hàng đầu của thị trƣờng chứng khoán London 2 Bắt nguồn từ tiếng Latin nihil vào đầu thế kỉ XIX với nghĩa chẳng có gì hiện hữu.
Đây là một học thuyết triết học cho thấy sự phủ định của một hay nhiều khía cạnh ý nghĩa nổi bật trong cuộc sống. Chủ nghĩa hƣ vô là niềm tin cho rằng tất cả những giá trị là không có cơ sở và ngƣời ta chẳng thể hiểu hay truyền đạt gì cả. Nội dung của “chủ nghĩa hƣ vô” khẳng định cuộc đời này sẽ hoàn toàn không có mục tiêu, định hƣớng nào cho đến khi chúng ta tự tạo nên nó. 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Truman phát động năm 1947, nhằm ngăn chặn tiến đến xóa bỏ chủ nghĩa xã hội trên toàn thế giới nói chung và ở Liên Xô, Đông Âu nói riêng.
Sau đó, Hoa Kỳ lại tiếp tục tham gia cuộc chiến tranh Việt Nam, Cu Ba, Triều Tiên, Libya, Iraq… nhằm ngăn chặn sự thống nhất của các quốc gia này và ngăn chặn mối đe dọa từ phe xã hội chủ nghĩa. Kết quả là hệ thống xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu đã bị sụp đổ vào tháng 12/1991.