Chương 1: Cơ sở lý luận của thực hiện chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn. Chương 2: Thực trạng việc thực hiện chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn ở huyện Mê Linh. Chương 3: Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng thực hiện chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn ở huyện Mê Linh. 7 Luan van Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ĐÀO TẠO NGHỀ CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN 1.
Chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn 1. Chính sách Quan niệm về chính sách - Chính sách là một chuỗi (tập hợp) những hành động có mục đích nhằm giải quyết một vấn đề (Anderson 1984); - Chính sách là những gì mà chính phủ làm, lý do làm, và sự khác biệt nó tạo ra (Dye 1972); - Chính sách là những gì mà chính phủ làm, hoặc bỏ qua không làm (Klein & Marmor 2006); - Chính sách là một hành động mang tính quyền lực nhà nước nhằm sử dụng nguồn lực để thúc đẩy một giá trị ưu tiên (Considine 1994); - Chính sách là một công việc được thực hiện liên tục, bởi những nhóm hoạch định, nhằm sử dụng các thể chế công để kết nối, phối hợp và biểu đạt giá trị họ theo đuổi (Considine 1994); - Chính sách là quá trình mà một xã hội tạo ra và quyết định có tính bắt buộc những hành vi nào được chấp nhận và hành vi nào không (Wheelan 2011); - Chính sách là một phần của khung khổ các ý kiến, mà qua đó, chúng ta được điều chỉnh bởi một cách thức hợp lý, giữa các khía cạnh đa chiều của cuộc sống (Colebatch 2002) Theo quan điểm của tác giả Nguyễn Hữu Hải : “ Như vậy, có thể thấy 8 Luan van khó có thể đưa ra một định nghĩa duy nhất đúng về chính sách. Các chính sách đôi khi có thể nhận thấy dưới hình thức các quyết định đơn lẻ, nhưng thông thường nó bao gồm một tập hợp các quyết định hoặc được nhìn nhận như một định hướng cụ thể. Những lỗ lực đưa ra các định nghĩa khác nhau về chính sách cũng hàm ý rằng khó có thể xác định được thời điểm cụ thể mà chính sách cần được ban hành.
Chính sách thường sẽ tiếp tục tiến hóa trong giai đoạn thực hiện chứ không cố định như giai đoạn hoạch định chính sách” [08,tr.46] Theo từ điển bách khoa Việt Nam: “Chính sách là những chuẩn tắc cụ thể để thực hiện đường lối, nhiệm vụ. Chính sách được thực hiện trong một thời gian nhất định, trên những lĩnh vực cụ thể nào đó. Bản chất, nội dung và phương hướng của chính sách tùy thuộc vào tính chất của đường lối, nghiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hóa. Quan niệm về Chính sách công - Chính sách công là những gì chính phủ lựa chọn làm hoặc không làm (Dye, 1992); - Chính sách công là thoả thuận chính trị về những hành động hoặc không hành động, được thiết kế nhằm giải quyết, hoặc làm giảm nhẹ vấn đề trong nghị trình chính trị (Fischer 1995); - Chính sách công quyết định bất cứ khi nào và bất cứ nơi đâu những mục tiêu và các biện pháp nên được chọn lựa, nhằm mục đích giải quyết một vấn đề, hay một sự đổi mới (Dimock et al.
1993); - Chính sách công liên quan đến những gì chính phủ làm, tại sao, và với kết quả gì (Fenna 2004); - Chính sách công là một tuyên bố mang tính quyền lực, về những dự 9 Luan van định của chính phủ, dựa trên những giả thuyết về nguyên nhân và ảnh hưởng, và được thiết kế, cấu trúc dựa trên những mục tiêu (Althaus, Bridgman & Davis 2007), Từ những cách tiếp cận khác nhau về chính sách công của các tác giả trên có thể hiểu về chính sách công theo quan điểm của tác giả Nguyễn Hữu Hải như sau: “Chính sách công là kết quả ý chí chính trị của nhà nước được thể hiện bằng một tập hợp các quyết định có liên quan đến nhau, bao hàm trong đó định hướng mục tiêu và cách thức giải quyết những vấn đề công trong xã hội” [08,tr.51] Khái niệm trên vừa thể hiện đặc trưng của chính sách công là do nhà nước chủ động xây dựng để tác động trực tiếp lên các đối tượng quản lý một cách tương đối ổn định, cho thấy bản chất của chính sách công là công cụ định hướng vào hành vi của các cá nhân, tổ chức phù hợp với thái độ chính trị của nhà nước trong việc giải quyết những vấn đề phát sinh trong đời sống xã hội. * Chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn - Chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn là sự vận dụng quan điểm “chính sách công”, vào trong lĩnh vực đào tạo nghề và cho lao động nông thôn: Chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn là tập hợp các quyết định liên quan của nhà nước nhằm lựa chọn mục tiêu, giải pháp, công cụ thực hiện để đào tạo cho lao động nông thôn nhằm đáp ứng cơ bản về nhu cầu cuộc sống của họ và yêu cầu phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Thực thi chính sách Thực thi đơn giản có nghĩa là thực hiện hoặc tiến hành. Tuy nhiên, thực thi ở đây được xem xét với tư cách là giai đoạn thứ tư của chu trình chính sách công trong năm giai đoạn.
Thực thi có thể được định nghĩa theo nhiều 10 Luan van cách khác nhau: - Theo Mazmanian và Sabatier: Thực thi là thực hiện một quyết định chính sách cơ sở, thường được thể hiện trong một đạo luật, nhưng cũng có thể được thể hiện dưới hình thức các quyết định quan trọng của cơ quan hành pháp hoặc các quyết định của tòa án. - Pressman và Wildavsky cho rằng một quyết định chính sách công đưa đến một giả thuyết liên kết các mục tiêu với mục đích hoặc các kết quả mong đợi. - Theo Amy DeGroff, Margaret Cargo: Thực thi chính sách công phản ánh một quá trình thay đổi phức tạp mà các quyết định của Nhà nước được chuyển thành các chương trình, thủ tục, các quy định, hoặc các hoạt động nhằm đạt được những cải thiện xã hội. - Theo Ottoson và Green cho rằng: Thực thi là một quá trình lặp đi lặp lại trong đó có ý tưởng được thể hiện trong hành động xã hội.
- Theo Thomas Dye: Thực thi bao gồm tất cả các hoạt động được thiết kế để thực hiện các chính sách công đã được thông qua bởi cơ quan lập pháp. Vì chính sách công có những tác động mong muốn hoặc có chủ định, nên chúng phải được chuyển thành các chương trình và các dự án mà sau đó được thực hiện để đạt được một tập hợp các mục tiêu hoặc mục đích. - Theo William Dunn cho rằng các hành động chính sách công có hai mục đích chính: điều chỉnh và phân bổ. Các hành động điều chỉnh là những hành động được thiết kế để đảm bảo sự tuân thủ các tiêu chuẩn hoặc thủ tục nhất định.
Các hành động phân bổ là những hành động đòi hỏi các đầu vào như tiền, thời gian, nhân sự và thiết bị. Các hành động điều chỉnh và phân bổ có thể có những kết quả là phân phối và phân phối lại. Các hành động điều chỉnh và phân bổ được thực thi bởi các cơ quan nhà nước dưới hình thức các 11 Luan van chương trình và dự án. Từ những lập luận khác nhau của các tác giả trên đây theo tác giả Lê Văn Hòa có thể hiểu rằng: “Thực thi chính sách công là quá trình đưa chính sách công vào thực tiễn đời sống xã hội thông qua việc ban hành các văn bản, chương trình, dự án thực thi chính sách công và tổ chức thực hiện chúng nhằm hiện thực hóa mục tiêu chính sách công” [10,tr.
* Vai trò của thực thi chính sách công Thực thi chính sách công là một giai đoạn rất quan trọng của chu trình chính sách bởi vì sự thành công của một chính sách công phụ thuộc vào kết quả của thực thi chính sách công. Như vậy, thực thi chính sách công có vị trí đặc biệt quan trọng trong chu trình chính sách công, nó là giai đoạn hiện thực hóa mục tiêu chính sách công. Vai trò của thực thi chính sách công trong chu trình chính sách công được thể hiện ở những phương diện dưới đây: - Từng bước hiện thực hóa mục tiêu của chính sách công. - Khẳng định tính đúng đắn của chính sách công.
- Thực thi chính sách công giúp cho chính sách công ngày càng hoàn thiện hơn. * Chủ thể thực thi chính sách công Tùy thuộc vào chế độ chính trị, những quy định của hiến pháp, nguyên tắc thực thi quyền lực nhà nước, cách thức tổ chức bộ máy nhà nước, mức độ dân chủ, công khai, minh bạch trong quản lý nhà nước, trình độ phát triển kinh tế - xã hội ở mỗi một quốc gia mà số lượng và loại chủ thể tham gia vào quá trình thực thi chính sách công ở các nước là khác nhau. Có rất nhiều chủ thể tham gia vào quá trình thực thi chính sách công, 12 Luan van theo tác giả Lê Văn Hòa “có thể nhóm các chủ tham gia vào thực thi chính sách công thành các nhóm sau: (1) chủ thể thực thi là các cơ quan nhà nước và nhân sự các cơ quan đó – đây là chủ thể chịu trách nhiệm thực thi chính sách công; (2) chủ thể tham gia là các đối tác phi nhà nước (các doanh nghiệp, các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước); (3) chủ thể tham gia với tư cách là đối tượng thụ hưởng chính sách (các cộng đồng dân cư, các nhóm dân số, thậm chí là mọi người dân)” [10, tr. * Quy trình triển khai thực thi chính sách công Quá trình thực thi chính sách công được triển khai thông qua hệ thống tổ chức bộ máy nhà nước, với sự tham gia của các đối tác.
Tùy thuộc vào từng chính sách công cụ thể, mà chủ thể thực thi chính sách công xác định các nhiệm vụ cụ thể để triển khai thực thi chính sách công đó. - Xây dựng và ban hành văn bản, chương trình, dự án thực thi chính sách công thì chủ thể thực thi chính sách cần tiến hành các hoạt động: + Nghiên cứu nội dung chính sách để xác định những văn bản, chương trình, dự án cần được ban hành hoặc phê duyệt. + Xây dựng kế hoạch soạn thảo và ban hành các văn bản thực thi chính sách; xây dựng kế hoạch lập và phê duyệt các chương trình, dự án thực thi chính sách. + Tổ chức triển khai thực hiện các kế hoạch trên bảo đảm ban hành được các văn bản, chương trình, dự án có chất lượng, hợp pháp, đúng thời gian, tiết kiệm và hiệu quả.