lời mở đầu, mục lục, danh mục tài liệu tham khảo, danh mục viết tắt, bài khoá luận bao gồm ba chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan về cổ tức và chính sách cổ tức Chƣơng 2: Chính sách chi trả cổ tức của các công ty niêm yết ở Việt Nam Chƣơng 3: Giải pháp hoàn thiện chính sách cổ tức của các công ty niêm yết ở Việt Nam Do lĩnh vực nghiên cứu còn mới mẻ, thời gian và nguồn tài liệu tham khảo hạn chế, nên trong quá trình thực hiện bài khoá luận không tránh khỏi những thiếu sót. Em rất mong nhận đƣợc sự đóng góp ý kiến của các Thầy Cô và các bạn để bài khoá luận đƣợc hoàn thiện hơn. Em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Ths. Nguyễn Thị Hoàng Anh, các thầy cô trong trƣờng cũng nhƣ các cô chú trong thƣ viện Trƣờng Đại học Ngoại Thƣơng đã tận tình chỉ bảo và giúp đỡ em trong quá trình làm bài khoá luận này.
3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ CỔ TỨC VÀ CHÍNH SÁCH CỔ TỨC 1. Giới thiệu về cổ tức 1. Lợi nhuận và cổ tức của công ty cổ phần Lợi nhuận là kết quả tài chính cuối cùng của hoạt động sản xuất, kinh doanh, là chỉ tiêu chất lƣợng để đánh giá hiệu quả kinh tế của các hoạt động của công ty. Lợi nhuận của công ty là số tiền chênh lệch giữa doanh thu và chi phí mà công ty bỏ ra để đạt đƣợc doanh thu đó.
Thông thƣờng lợi nhuận sau thuế của công ty đƣợc chia làm 2 phần: Một phần giữ lại để tái đầu tƣ và một phần dùng để chi trả cho các cổ đông của công ty. Nhƣ vậy, cổ tức là phần lợi nhuận sau thuế của công ty dùng để trả cho những ngƣời chủ sở hữu (cổ đông). Cổ tức có thể đƣợc trả bằng tiền mặt, hoặc trả bằng cổ phiếu. Việc có trả cổ tức hay không, tỷ lệ và hình thức chi trả cổ tức cho cổ đông tuỳ thuộc vào kết quả hoạt động, chính sách của công ty và quyết định của HĐQT.
Về cơ bản, các công ty có những chính sách khác nhau trong việc phân chia lợi nhuận của công ty mình. Nếu lợi nhuận giữ lại nhiều thì phần dùng để trả cổ tức sẽ ít và ngƣợc lại. Tỷ lệ lợi nhuận phân bổ cho hai mục đích giữ lại và chia cổ tức nhƣ thế nào là tuỳ thuộc vào chiến lƣợc của từng công ty. Các hình thức trả cổ tức Sau khi đƣa ra quyết định về việc chi trả cổ tức trong cuộc họp HĐQT và thông qua tại ĐHCĐ, HĐQT sẽ công bố thông tin về quy mô trả cổ tức vào 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ngày công bố.
Thông thƣờng, hầu hết các công ty kinh doanh có lãi sẽ chia sẻ lợi nhuận cho các nhà đầu tƣ của họ bằng cách trả cổ tức. Tuy nhiên, không có quy định nào về mặt pháp lý bắt buộc các công ty phải trả cổ tức cho các cổ đông khi công ty làm ăn có lãi. Tuỳ thuộc vào điều kiện cụ thể, HĐQT của công ty có thể tăng, giảm, hoặc từ bỏ việc chi trả cổ tức. Thông thƣờng, các công ty đang trong giai đoạn tăng trƣởng thƣờng giữ lại phần lớn hoặc thậm chí toàn bộ lợi nhuận của họ để tái đầu tƣ vào công ty nên họ sẽ trả cổ tức rất thấp hoặc thậm chí không trả cổ tức.
Các công ty lâu đời và đã trƣởng thành thƣờng chi trả cổ tức rất ổn định do các công ty này khi đã tăng trƣởng đến một mức nào đó, họ đã trở thành những công ty đầu ngành, thì nhịp độ tăng trƣởng chậm lại nhƣng tỷ lệ tăng trƣởng thu nhập lại vô cùng ổn định. Cổ tức thƣờng đƣợc trả theo quý, theo tháng, nửa năm hoặc một năm. Thông thƣờng các công ty trả cổ tức dƣới dạng tiền mặt hoặc cổ phiếu. Trả bằng tiền mặt (cash dividend) Khi chi trả cổ tức bằng tiền mặt, trên bảng cân đối kế toán, khoản mục tiền mặt và lợi nhuận giữ lại của công ty giảm đi.
Cổ tức tiền mặt đƣợc trả tính trên cơ sở mỗi cổ phiếu. Nó cũng có thể đƣợc trả theo phần trăm mệnh giá. Mệnh giá là giá trị đƣợc ấn định trong giấy chứng nhận cổ phiếu theo điều lệ hoạt động của công ty. Ví dụ: Một ngƣời sở hữu 1.000 cổ phần của một công ty.
Công ty tuyên bố trả cổ tức tiền mặt là 0,50$ /cổ phần. Ngƣời đó sẽ nhận đƣợc cổ tức là: 1. Trả cổ tức bằng cổ phiếu (stock dividend) 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trả cổ tức bằng cổ phiếu là cách thức công ty đƣa ra những cổ phiếu thêm của chính công ty đó và phát hành cho các cổ đông dựa trên một tỷ lệ đã đƣợc quy định bởi ĐHCĐ. Ví dụ, công ty tuyên bố trả cổ tức bằng cổ phiếu là 5% một năm.
Điều này nghĩa là các cổ đông hiện hành cứ sở hữu 100 cổ phiếu thì sẽ đƣợc nhận thêm 5 cổ phiếu. Lý do công ty trả cổ tức bằng cổ phiếu - Nhằm mục tiêu giảm giá thị trƣờng của cổ phiếu. Các công ty thƣờng trả cổ tức bằng cổ phiếu khi giá cổ phiếu của công ty ở mức quá cao so với mức giá trung bình mà các nhà đầu tƣ mong muốn. Vì thế công ty thông báo trả cổ tức bằng cổ phiếu nhằm tăng lƣợng cổ phiếu lƣu hành trên thị trƣờng lên, do đó làm cho giá thị trƣờng trên mỗi cổ phần giảm đi.
Điều này làm cho các nhà đầu tƣ cá nhân, cùng với một lƣợng tiền, có thể mua đƣợc nhiều cổ phiếu hơn so với trƣớc. - Các công ty đang trong giai đoạn tăng trƣởng, có nhiều cơ hội đầu tƣ, thƣờng thực hiện chi trả cổ tức bằng cổ phiếu để giữ lại nguồn vốn nhằm tăng khả năng đầu tƣ, mở rộng sản xuất, kinh doanh đem lại lợi tức thu nhập cao hơn trƣớc cho các cổ đông. Ngoài những lý do trên, công ty sử dụng hình thức trả cổ tức bằng cổ phiếu có thể nhằm mục tiêu che đậy việc công ty thiếu khả năng trả cổ tức bằng tiền mặt. Đây là cách thức hợp lý để nhà quản lý giấu đi sự quản lý không hiệu quả của họ về luồng tiền.
Trả cổ tức bằng cổ phiếu không phải là chi trả cổ tức theo đúng nghĩa, vì nó không làm cho tài khoản tiền mặt của công ty giảm đi. Trả cổ tức bằng cổ phiếu cũng tƣơng tự nhƣ chia tách cổ phiếu (stock split). Khi công ty chia tách cổ phiếu sẽ làm gia tăng số cổ phần đang lƣu hành và mỗi cổ phần bây giờ đƣợc tham gia chia một phần ngân lƣu của công ty nên giá cổ phiếu sẽ 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com giảm đi tuy nhiên vốn cổ phần của cổ đông không thay đổi. Còn với việc trả cổ tức bằng cổ phiếu, vốn điều lệ của công ty tăng lên và cổ đông sẽ nhận đƣợc nhiều cổ phiếu hơn tuy nhiên giá thị trƣờng của cổ phiếu giảm đi.
Quy trình trả cổ tức Quyết định về việc chi trả cổ tức đƣợc đặt trong tay của HĐQT công ty. Việc chi trả cổ tức của công ty đƣợc ghi nhận vào một ngày cụ thể. Khi cổ tức đƣợc công bố, nó trở thành một trách nhiệm tài chính đối với công ty và công ty không thể dễ dàng thay đổi đƣợc. Cơ chế chi trả cổ tức của công ty có thể đƣợc minh họa nhƣ sau: Bảng 1.1: Quy trình trả cổ tức Thứ năm Thứ tƣ Thứ sáu Thứ hai 15/01 28/01 30/01 16/02 Ngày giao dịch Ngày chốt danh Ngày công bố Ngày chi trả cổ tức không hƣởng quyền sách cổ đông (Declaration date) (Payment date) (Ex-dividend) (Record date) Trƣớc khi chi trả cổ tức, ngoài việc công bố cổ tức đƣợc hƣởng công ty còn phải chuẩn bị danh sách cổ đông sẽ chính thức đƣợc thụ hƣởng cổ tức vào ngày chi trả.
Giữa hai thời điểm ngày công bố và ngày chi trả cổ tức còn có hai mốc thời gian để công ty chuẩn bị. Nhƣ vậy có tất cả bốn ngày đƣợc xem là mốc thời gian cần xét. Ví dụ trong hình cho thấy: - Ngày công bố: Vào ngày này (15/01) HĐQT thông qua và công bố cổ tức sẽ đƣợc trả cho mỗi cổ phần là bao nhiêu vào ngày 16/02 cho tất cả cổ đông đƣợc ghi nhận trong danh sách sẽ chốt sổ vào ngày 30/01. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Ngày chốt danh sách cổ đông: Vào ngày này (30/01) công ty lập danh sách tất cả cổ đông đƣợc hƣởng cổ tức.
Những ai không có tên trong danh sách cổ đông vào ngày này sẽ không đƣợc hƣởng cổ tức. - Ngày giao dịch không hƣởng quyền cổ tức: Do việc mua bán và chuyển quyền sở hữu cổ phiếu mất một số ngày nên sẽ không công bằng nếu ngƣời nào mua cổ phiếu vào ngày 29/01 nhƣng hoàn tất đƣợc thủ tục vào ngày 30/01 và đƣợc hƣởng cổ tức trong khi ngƣời khác mua cổ phiếu cùng ngày nhƣng mãi đến ngày 2/02 mới hoàn tất thủ tục và nhƣ vậy không đƣợc hƣởng cổ tức. Để tránh vấn đề này, các công ty môi giới ấn định mốc thời gian là 3 ngày làm việc trƣớc ngày chốt danh sách cổ đông, gọi là ngày giao dịch không hƣởng quyền cổ tức (ex- dividend date), trong ví dụ đang xem xét là vào ngày 28/01. Nếu ai mua cổ phiếu vào hoặc sau ngày này sẽ không đƣợc hƣởng cổ tức.
- Ngày chi trả: Vào ngày này cổ tức sẽ đƣợc trả cho cổ đông bằng tiền mặt hoặc bằng chuyển khoản (đối với cổ tức tiền mặt). Trƣờng hợp trả cổ tức bằng cổ phiếu, cổ đông sẽ nhận đƣợc số cổ phiếu tƣơng ứng với số cổ phiếu hiện họ đang nắm giữ và tỷ lệ chi trả cổ tức mà công ty công bố. Quy trình chi trả cổ tức nhƣ trình bày trên hình trên cho thấy ngày giao dịch không hƣởng quyền rất quan trọng bởi vì cá nhân nào mua cổ phiếu trƣớc ngày này sẽ đƣợc hƣởng cổ tức năm hiện tại trong khi cá nhân nào mua cổ phiếu đúng vào ngày này hoặc sau ngày này sẽ không đƣợc hƣởng cổ tức. Ngoài ra, vào lúc mở cửa của thị trƣờng của ngày giao dịch không hƣởng quyền cổ tức, giá cổ phiếu sẽ giảm một khoản bằng hoặc xấp xỉ bằng cổ tức (nếu có thuế thu nhập đối với cổ tức).
Chính sách cổ tức và các lý thuyết về chính sách cổ tức 1. Chính sách cổ tức 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.