Luận văn thạc sĩ về chiến lược thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tại tỉnh Hải Dương

Khám phá luận văn thạc sĩ về chiến lược thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài FDI tại tỉnh Hải Dương, phân tích và đề xuất giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Danh Tú
• Người hướng dẫn: PGS. Hoàng Văn Hải
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Chiến Lược Thu Hút Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài FDI Trên Địa Bàn Tỉnh Hải Dương
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI TRỰC TIẾP VÀ CHIẾN LƯỢC THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI
• 1.1. Khái niệm về đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.2. Các hình thức đầu tư trực tiếp nước ngoài trong thực tiễn
• 1.3. Những Yếu tố ảnh hưởng tới thu hút vốn FDI
• 1.4. Các chính sách
• 1.5. Các yếu tố ảnh hưởng khác
• 1.6. Vai trò của đầu tư trực tiếp nước ngoài đối với sự phát triển kinh tế - xã hội
• 1.7. Lợi ích của FDI
• 1.8. Hạn chế của hoạt động FDI
• 1.9. Chiến lược thu hút FDI
• 1.9.1. Khái niệm chiến lược
• 1.9.2. Tầm quan trọng và trình tự nội dung xây dựng chiến lược
• 1.10. Kinh nghiệm thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài ở các địa phương thành công của Việt Nam
• 1.10.1. Kinh nghiệm của tỉnh Bình Dương
• 1.10.2. Kinh nghiệm của tỉnh Bắc Ninh
• 1.10.3. Kinh nghiệm của Đà Nẵng
• 1.11. Bài học kinh nghiệm về hoàn thiện môi trường thu hút FDI
• 2. PHÂN TÍCH CÁC TIỀN ĐỀ NHẰM XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI CỦA TỈNH HẢI DƯƠNG
• 2.1. Giới thiệu khái quát về Tỉnh Hải Dương
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Điều kiện kinh tế
• 2.1.3. Điều kiện xã hội
• 2.2. Phân tích thực trạng thu hút FDI trên địa bàn tỉnh Hải Dương
• 2.2.1. Quy mô thu hút vốn đầu tư FDI
• 2.2.2. Các loại hình đầu tư FDI
• 2.2.3. Đánh giá kết quả thu hút FDI trên địa bàn tỉnh thời gian qua
• 2.3. Hạn chế trong chiến lược thu hút vốn đầu tư FDI
• 3. ĐỀ XUẤT VÀ LỰA CHỌN CHIẾN LƯỢC THU HÚT FDI VÀO TỈNH HẢI DƯƠNG
• 3.1. Xây dựng các phương án chiến lược thu hút FDI vào địa bàn tỉnh Hải Dương
• 3.2. Xác định tầm nhìn, sứ mệnh, mục tiêu chiến lược
• 3.3. Phân tích môi trường bên ngoài Hải Dương
• 3.4. Phân tích môi trường bên trong của Hải Dương
• 3.5. Phân tích SWOT (môi trường đầu tư của Hải Dương)
• 3.6. Lựa chọn chiến lược tối ưu
• 3.7. Các giải pháp triển khai chiến lược
• 3.7.1. Đối với tỉnh Hải Dương
• 3.7.2. Kiến nghị với Nhà nước
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về tỉnh Hải Dương

Tỉnh Hải Dương nằm ở miền Bắc Việt Nam, có vị trí địa lý thuận lợi, kết nối với các tỉnh lân cận và gần các trung tâm kinh tế lớn. Với điều kiện tự nhiên phong phú và nguồn nhân lực dồi dào, Hải Dương có tiềm năng lớn trong việc thu hút đầu tư nước ngoài. Tỉnh đã xác định chiến lược phát triển kinh tế dựa trên việc thu hút FDI nhằm thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Các khu công nghiệp được hình thành và phát triển, tạo điều kiện cho các nhà đầu tư trong và ngoài nước. Tuy nhiên, việc thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vẫn còn gặp nhiều thách thức, cần có những chính sách đầu tư hợp lý để phát huy tối đa tiềm năng của tỉnh.

II. Thực trạng thu hút FDI tại Hải Dương

Trong những năm qua, tỉnh Hải Dương đã thu hút được một số lượng đáng kể vốn FDI từ nhiều quốc gia. Theo số liệu từ Sở Kế hoạch và Đầu tư, tính đến năm 2023, tỉnh đã có hàng trăm dự án đầu tư nước ngoài với tổng vốn đăng ký lên tới hàng tỷ USD. Các dự án này chủ yếu tập trung vào lĩnh vực sản xuất công nghiệp, chế biến nông sản và dịch vụ. Tuy nhiên, thực trạng cho thấy rằng quy mô và chất lượng của các dự án FDI chưa tương xứng với tiềm năng của tỉnh. Nhiều dự án vẫn còn nhỏ lẻ, công nghệ lạc hậu, chưa tạo ra giá trị gia tăng cao cho nền kinh tế địa phương. Điều này đòi hỏi tỉnh cần có những giải pháp cải cách hành chính và nâng cao môi trường đầu tư để thu hút các dự án lớn hơn, công nghệ cao hơn.

III. Chiến lược thu hút FDI trong tương lai

Để nâng cao hiệu quả thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài, tỉnh Hải Dương cần xây dựng một chiến lược phát triển rõ ràng và cụ thể. Chiến lược này cần tập trung vào việc cải thiện môi trường đầu tư, đơn giản hóa thủ tục hành chính, và tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp. Đồng thời, tỉnh cũng cần xác định các lĩnh vực ưu tiên thu hút FDI, như công nghệ cao, chế biến nông sản và dịch vụ logistics. Việc hợp tác với các tổ chức quốc tế và các nhà đầu tư lớn cũng là một yếu tố quan trọng để tạo ra sức hút cho FDI. Tỉnh cần có những chính sách khuyến khích và hỗ trợ cho các nhà đầu tư, từ đó tạo ra một môi trường đầu tư hấp dẫn và bền vững.

IV. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả thu hút FDI

Để nâng cao hiệu quả thu hút đầu tư nước ngoài, Hải Dương cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, cần cải thiện cơ sở hạ tầng tại các khu công nghiệp, đảm bảo đáp ứng nhu cầu của các nhà đầu tư. Thứ hai, tỉnh cần tăng cường công tác xúc tiến đầu tư, quảng bá hình ảnh và tiềm năng của tỉnh đến các nhà đầu tư trong và ngoài nước. Thứ ba, cần xây dựng các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp FDI, tạo điều kiện thuận lợi cho họ trong quá trình hoạt động. Cuối cùng, việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cũng là một yếu tố quan trọng để thu hút FDI, giúp các doanh nghiệp có thể tiếp cận công nghệ hiện đại và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội của các địa phương, đặc biệt là các tỉnh có tiềm năng phát triển công nghiệp như Hải Dương. Tính đến ngày 31/3/2013, tỉnh Hải Dương đã thu hút được 247 dự án FDI từ 23 quốc gia và vùng lãnh thổ với tổng vốn đăng ký lên tới 5.693,7 triệu USD, trong đó vốn thực hiện đạt khoảng 2 tỷ USD. Dự án lớn nhất là nhà máy nhiệt điện BOT Hải Dương với vốn đầu tư 2,26 tỷ USD, tạo sức bật mạnh mẽ cho thu hút vốn đầu tư tại địa phương. Tuy nhiên, hoạt động thu hút FDI của tỉnh vẫn chưa tương xứng với tiềm năng, còn tồn tại hạn chế về cơ cấu dự án, chất lượng công nghệ và sự bền vững trong phát triển.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là xây dựng chiến lược thu hút FDI phù hợp với điều kiện thực tế của tỉnh Hải Dương giai đoạn 2006-2013, nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư, thúc đẩy công nghiệp hóa - hiện đại hóa và phát triển kinh tế bền vững. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào địa bàn tỉnh Hải Dương, phân tích các yếu tố ảnh hưởng, đánh giá thực trạng thu hút FDI và đề xuất các giải pháp chiến lược cụ thể. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ hoạch định chính sách, cải thiện môi trường đầu tư và tăng cường năng lực cạnh tranh của tỉnh trên thị trường quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về đầu tư trực tiếp nước ngoài và chiến lược thu hút FDI, trong đó nổi bật là:

• Lý thuyết chiến lược cạnh tranh của Michael Porter: Nhấn mạnh việc lựa chọn chiến lược dựa trên lợi thế cạnh tranh, bao gồm chiến lược chi phí thấp và chiến lược khác biệt hóa để thu hút đầu tư hiệu quả.
• Mô hình SWOT (Strengths, Weaknesses, Opportunities, Threats): Phân tích điểm mạnh, điểm yếu nội tại của tỉnh Hải Dương cùng với các cơ hội và thách thức từ môi trường bên ngoài để xây dựng chiến lược phù hợp.
• Khái niệm FDI: Theo IMF và Luật Đầu tư nước ngoài Việt Nam, FDI là hình thức đầu tư mà nhà đầu tư nước ngoài có quyền quản lý trực tiếp doanh nghiệp tại nước tiếp nhận, nhằm mục đích lợi nhuận lâu dài.
• Các yếu tố ảnh hưởng đến thu hút FDI: Bao gồm chính sách tiền tệ, chính sách thương mại, ưu đãi đầu tư, ổn định chính trị, cơ sở hạ tầng, nguồn nhân lực và môi trường pháp lý.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Thu thập dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo của Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Hải Dương, Cục Thống kê, các tài liệu pháp luật, nghiên cứu khoa học và các nguồn thông tin chính thức khác. Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua khảo sát, phỏng vấn trực tiếp cán bộ quản lý đầu tư tại các phòng kế hoạch, ban quản lý khu công nghiệp và các cơ quan xúc tiến đầu tư.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phần mềm Excel để xử lý số liệu, trình bày dưới dạng biểu đồ, bảng số liệu và ma trận SWOT. Phân tích số liệu theo các tiêu chí như số lượng dự án, vốn đăng ký, vốn thực hiện, tỷ trọng các ngành, quốc gia đầu tư và hiệu quả kinh tế.
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Phỏng vấn trực tiếp khoảng 15-20 cán bộ phụ trách công tác thu hút đầu tư tại các cơ quan liên quan nhằm đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của thông tin.
• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung phân tích giai đoạn 2006-2013, giai đoạn có nhiều biến động và phát triển trong thu hút FDI tại tỉnh Hải Dương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy mô và tốc độ thu hút FDI tăng nhanh: Từ năm 2006 đến 2013, tỉnh Hải Dương đã thu hút 247 dự án FDI với tổng vốn đăng ký 5.693,7 triệu USD, trong đó vốn thực hiện đạt khoảng 2 tỷ USD. Năm 2006, vốn thu hút đạt 663,6 triệu USD, đánh dấu bước tiến lớn so với giai đoạn trước đó. Tỷ trọng đóng góp của khu vực FDI trong GDP tỉnh đạt 17,8% và chiếm gần 45% tổng thu ngân sách địa phương.

2. Cơ cấu dự án chưa hợp lý: Các dự án FDI chủ yếu tập trung vào các ngành công nghiệp chế biến, sản xuất truyền thống, thiếu các dự án công nghệ cao và quy mô lớn. Tỷ lệ dự án từ các quốc gia phát triển như Hoa Kỳ, Nhật Bản và châu Âu còn thấp, trong khi các dự án từ Malaysia, Nhật Bản, Hồng Kông và Đài Loan chiếm phần lớn vốn đầu tư.

3. Môi trường đầu tư còn nhiều hạn chế: Thủ tục hành chính phức tạp, thiếu sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan, nguồn nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu kỹ thuật cao, và cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ là những điểm yếu được chỉ ra qua phân tích SWOT. Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) của Hải Dương còn thấp so với các tỉnh thành khác trong vùng.

4. Kinh nghiệm từ các địa phương thành công: Bình Dương, Bắc Ninh và Đà Nẵng đã áp dụng các chiến lược thu hút FDI hiệu quả như cải cách thủ tục hành chính theo mô hình “một cửa liên thông”, phát triển khu công nghiệp tập trung, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tăng cường xúc tiến đầu tư quốc tế. Các tỉnh này có tốc độ tăng trưởng kinh tế và thu hút FDI vượt trội, tạo ra hàng trăm nghìn việc làm và đóng góp lớn vào ngân sách.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy, mặc dù Hải Dương đã đạt được những thành tựu nhất định trong thu hút FDI, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần giải quyết để phát huy tối đa tiềm năng. Việc thiếu các dự án công nghệ cao và quy mô lớn làm giảm khả năng nâng cao năng suất và giá trị gia tăng của nền kinh tế địa phương. So với các tỉnh thành như Bình Dương và Bắc Ninh, Hải Dương cần cải thiện môi trường đầu tư, đặc biệt là thủ tục hành chính và chất lượng nguồn nhân lực.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện sự tăng trưởng vốn FDI qua các năm, bảng phân tích cơ cấu ngành và quốc gia đầu tư, cùng ma trận SWOT tổng hợp điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức. So sánh chỉ số PCI giữa Hải Dương và các tỉnh thành khác cũng giúp minh họa rõ hơn về vị thế cạnh tranh của tỉnh.

Việc học hỏi kinh nghiệm từ các địa phương thành công cho thấy tầm quan trọng của sự chủ động trong xúc tiến đầu tư, cải cách hành chính và phát triển nguồn nhân lực. Đồng thời, cần có chiến lược thu hút FDI phù hợp với thế mạnh địa phương, tập trung vào các ngành công nghiệp chế biến nông sản, công nghệ cao và dịch vụ hỗ trợ.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Cải cách thủ tục hành chính theo mô hình “một cửa liên thông”: Đơn giản hóa quy trình cấp phép đầu tư, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, tăng tính minh bạch và trách nhiệm của các cơ quan chức năng. Mục tiêu giảm thời gian cấp phép xuống dưới 100 ngày trong vòng 1 năm, do UBND tỉnh chủ trì phối hợp với các sở ngành thực hiện.

2. Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao: Tăng cường đào tạo kỹ thuật, quản lý cho lao động địa phương, hợp tác với các trường đại học, trung tâm đào tạo nghề để đáp ứng nhu cầu của các dự án FDI công nghệ cao. Mục tiêu nâng tỷ lệ lao động có trình độ kỹ thuật cao lên 30% trong 3 năm tới, do Sở Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp thực hiện.

3. Xây dựng danh mục dự án thu hút đầu tư chất lượng cao: Lập danh mục các dự án ưu tiên với mô tả chi tiết về nội dung, vốn đầu tư, công nghệ và thị trường, tập trung vào lĩnh vực chế biến nông sản, công nghệ cao và dịch vụ hỗ trợ. Mục tiêu hoàn thành danh mục trong 6 tháng, do Ban Quản lý các Khu công nghiệp và Sở Kế hoạch và Đầu tư chủ trì.

4. Tăng cường xúc tiến đầu tư quốc tế: Tổ chức các hội nghị, hội chợ thương mại, kết nối với các đối tác nước ngoài, đặc biệt là các quốc gia có tiềm năng đầu tư lớn như Nhật Bản, Hàn Quốc, châu Âu. Mục tiêu thu hút thêm 10 dự án FDI lớn trong 2 năm tới, do Trung tâm Xúc tiến Đầu tư tỉnh phối hợp với các cơ quan ngoại giao thực hiện.

5. Nâng cấp cơ sở hạ tầng và dịch vụ hỗ trợ đầu tư: Đầu tư phát triển hạ tầng giao thông, điện, viễn thông tại các khu công nghiệp và cụm công nghiệp, đồng thời cải thiện dịch vụ hành chính, hỗ trợ doanh nghiệp FDI trong quá trình hoạt động. Mục tiêu hoàn thiện hạ tầng tại 3 khu công nghiệp trọng điểm trong 3 năm, do Sở Giao thông Vận tải và Ban Quản lý các Khu công nghiệp phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách địa phương: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để xây dựng chính sách thu hút FDI hiệu quả, cải thiện môi trường đầu tư và phát triển kinh tế bền vững.

2. Cơ quan xúc tiến đầu tư và quản lý khu công nghiệp: Tham khảo các chiến lược, giải pháp cụ thể để nâng cao năng lực xúc tiến, quản lý dự án và hỗ trợ nhà đầu tư nước ngoài.

3. Các nhà đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp FDI: Hiểu rõ về môi trường đầu tư, tiềm năng và các chính sách ưu đãi tại tỉnh Hải Dương, từ đó đưa ra quyết định đầu tư phù hợp.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành quản trị kinh doanh, kinh tế phát triển: Tài liệu tham khảo hữu ích về lý thuyết và thực tiễn thu hút FDI, phương pháp nghiên cứu và phân tích chiến lược phát triển kinh tế địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao FDI lại quan trọng đối với tỉnh Hải Dương?
   FDI cung cấp nguồn vốn lớn, công nghệ hiện đại và tạo việc làm, góp phần thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa và tăng trưởng kinh tế bền vững cho tỉnh.

2. Những yếu tố nào ảnh hưởng đến việc thu hút FDI tại Hải Dương?
   Bao gồm chính sách ưu đãi, môi trường pháp lý, cơ sở hạ tầng, chất lượng nguồn nhân lực, thủ tục hành chính và sự ổn định chính trị.

3. Chiến lược thu hút FDI của Hải Dương có điểm gì nổi bật?
   Luận văn đề xuất kết hợp chiến lược chi phí thấp và khác biệt hóa, tập trung phát triển các khu công nghiệp, cải cách hành chính và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

4. Làm thế nào để cải thiện môi trường đầu tư tại Hải Dương?
   Cần đơn giản hóa thủ tục hành chính, tăng cường minh bạch, phát triển hạ tầng kỹ thuật và dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp, đồng thời nâng cao năng lực quản lý nhà nước.

5. Các bài học kinh nghiệm từ địa phương khác có thể áp dụng cho Hải Dương như thế nào?
   Học hỏi mô hình “một cửa liên thông” của Đà Nẵng, phát triển khu công nghiệp tập trung của Bình Dương, và cải thiện chỉ số PCI như Bắc Ninh giúp nâng cao hiệu quả thu hút FDI.

Kết luận

• Tỉnh Hải Dương đã thu hút được quy mô vốn FDI lớn với 247 dự án và tổng vốn đăng ký gần 5,7 tỷ USD trong giai đoạn 2006-2013, đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế địa phương.
• Cơ cấu dự án FDI còn hạn chế về quy mô và công nghệ, cần tập trung thu hút các dự án công nghệ cao và quy mô lớn từ các quốc gia phát triển.
• Môi trường đầu tư cần được cải thiện thông qua cải cách thủ tục hành chính, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và phát triển hạ tầng kỹ thuật.
• Học hỏi kinh nghiệm từ các địa phương thành công như Bình Dương, Bắc Ninh và Đà Nẵng là cơ sở để xây dựng chiến lược thu hút FDI hiệu quả cho Hải Dương.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đề xuất, giám sát thực hiện và đánh giá định kỳ để điều chỉnh chiến lược phù hợp với diễn biến thực tế.

Luận văn kêu gọi các cấp chính quyền, cơ quan quản lý và nhà đầu tư cùng phối hợp hành động nhằm phát huy tối đa tiềm năng FDI, góp phần đưa Hải Dương trở thành tỉnh công nghiệp phát triển bền vững trong khu vực và cả nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận chung về đầu tư trực tiếp nước ngoài và chiến lược thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài. Chương 2: Phân tích các tiền đề nhằm xây dựng chiến lược thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài trên địa bàn tỉnh Hải Dương. Chương 3: Đề xuất và lựa chọn chiến lược thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào địa bàn tỉnh Hải Dương. 7 z CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ ĐẦU TƢ NƢỚC NGOÀI TRỰC TIẾP VÀ CHIẾN LƢỢC THU HÚT ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI 1.

Khái niệm về đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài Theo Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) năm 1977: Đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài (FDI - Foreign Direct Investment) là một hoạt động đầu tƣ đƣợc thực hiện nhằm đạt đƣợc những lợi ích lâu dài trong một doanh nghiệp hoạt động trên lãnh thổ của một nền kinh tế khác nền kinh tế nƣớc chủ đầu tƣ, mục đích của chủ đầu tƣ là giành quyền quản lý thực sự doanh nghiệp. Theo Luật Đầu tƣ nƣớc ngoài của Liên Bang Nga (04/07/1991): Đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài là tất cả các hình thức giá trị tài sản và những giá trị tinh thần mà nhà đầu tƣ nƣớc ngoài đầu tƣ vào các đối tƣợng sản xuất kinh doanh và các hoạt động khác nhằm mục đích thu lợi nhuận. Theo Hiệp hội Luật quốc tế Henxitiky (1996 ): Đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài là sự di chuyển vốn từ nƣớc của ngƣời đầu tƣ sang nƣớc của ngƣời sử dụng nhằm xây dựng ở đó những xí nghiệp kinh doanh hay dịch vụ. Khái niệm của OECD: FDI là hoạt động đầu tƣ đƣợc thực hiện nhằm thiết lập các mối quan hệ kinh tế lâu dài với một doanh nghiệp đặc biệt là những khoản đầu tƣ mang lại khả năng tạo ảnh hƣởng đối với các việc quản lý doanh nghiệp nói trên.

Khái niệm của WTO: FDI xảy ra khi một nhà đầu tƣ từ một nƣớc (nƣớc chủ đầu tƣ) có đƣợc một tài sản ở một nƣớc khác (nƣớc thu hút đầu tƣ) cùng với quyền quản lý tài sản đó. Phƣơng diện quản lý là thứ để phân biệt FDI với các công cụ tài chính khác. Trong phần lớn trƣờng hợp, cả nhà đầu tƣ lẫn tài sản mà ngƣời đó quản lý ở nƣớc ngoài là các cơ sở kinh doanh. Trong những trƣờng hợp đó, nhà đầu tƣ thƣờng hay đƣợc gọi là "công ty mẹ " và các tài sản đƣợc gọi là "công ty con" hay "chi nhánh công ty".

8 z Theo Luật Đầu tƣ nƣớc ngoài tại Việt Nam năm 2005, FDI đƣợc hiểu là việc các nhà đầu tƣ nƣớc ngoài đƣa vốn bằng tiền hoặc bất cứ hình thức tài sản nào vào Việt Nam để tiến hành hoạt động đầu tƣ và có tham gia quản lý hoạt động kinh doanh. Ở đây hoạt động FDI có khác với các hình thức đầu tƣ nƣớc ngoài khác là có sự trực tiếp tham gia quản lý hoạt động đầu tƣ. Nhƣ vậy, mặc dù có rất nhiều quan điểm khác nhau khi đƣa ra khái niệm về FDI, song ta có thể đƣa ra một khái niệm tổng quát nhất, đó là: Đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài là hình thức mà nhà đầu tƣ bỏ vốn để tạo lập cơ sở sản xuất kinh doanh ở nƣớc tiếp nhận đầu tƣ. Trong đó, nhà đầu tƣ nƣớc ngoài có thể thiết lập quyền sở hữu từng phần hay toàn bộ vốn đầu tƣ và giữ quyền quản lý, điều hành trực tiếp đối tƣợng mà họ bỏ vốn nhằm mục đích thu đƣợc lợi nhuận từ các hoạt động đầu tƣ đó trên cơ sở tuân theo quy định của Luật Đầu tƣ nƣớc ngoài của nƣớc sở tại.

Các hình thức đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài trong thực tiễn Doanh nghiệp 100% vốn nƣớc ngoài (100% Foreign Cantrerisce): là doanh nghiệp thuộc sở hữu của chủ đầu tƣ nƣớc ngoài, do nhà đầu tƣ nƣớc ngoài thành lập tại nƣớc chủ nhà, tự quản lý và tự chịu trách nhiệm về kết quả kinh doanh nhƣng vẫn là pháp nhân của nƣớc chủ nhà và chịu sự kiểm soát của pháp luật nƣớc chủ nhà. Hợp đồng hợp tác kinh doanh CBC (Contractual-Business-Cooperation): là hình thức liên kết kinh doanh giữa hai hay nhiều bên trên cơ sở quy định rõ trách nhiệm và phân chia kết quả kinh doanh cho mỗi bên để tiến hành đầu tƣ kinh doanh và không tạo lập một pháp nhân. Doanh nghiệp liên doanh (Joint Venture Enterprise): là hình thức kinh doanh quốc tế do hai bên hoặc các bên nƣớc ngoài cùng hợp tác với nƣớc chủ nhà trên cơ sở góp vốn, cùng kinh doanh, cùng hƣởng lợi nhuận và chia sẻ rủi ro 9 z theo tỷ lệ góp vốn. Doanh nghiệp liên doanh đƣợc thành lập theo hình thức Công ty TNHH hoặc Công ty Cổ phần có tƣ cách pháp nhân theo pháp luật của nƣớc nhận đầu tƣ.

Đối với nhiều nƣớc đang phát triển trên thế giới, FDI dƣới dạng các hợp đồng xây dựng – kinh doanh – chuyển giao (BOT), hợp đồng xây dựng – chuyển giao – kinh doanh (BTO) hoặc hợp đồng xây dựng – chuyển giao (BT) cũng khá phổ biến. Dạng đầu tƣ này thƣờng áp dụng cho các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng đòi hỏi số vốn lớn nhƣ xây dựng nhà máy điện, các công trình giao thông đƣờng bộ. ở Việt Nam dạng đầu tƣ nay còn chƣa nhiều. Dòng vốn Đầu tƣ nƣớc ngoài Dòng vốn chính thức Dòng vốn của tƣ nhân Viện trợ phát Viện trợ Các dòng vốn Đầu tƣ trực Đầu tƣ gián triển chính Tín dụng tƣ chính thức chính thức tiếp nƣớc tiếp nƣớc thức ODA nhân OA khác OOFs ngoài FDI ngoài FPI Hình 1.1: Các hình thức đầu tƣ nƣớc ngoài 1.

Những Yêu tố ảnh hƣởng tới thu hút vốn FDI Sau nhiều lần nghiên cứu phân tích, đánh giá lợi hại (đƣợc, mất) của nƣớc nhận đầu tƣ và ngƣời bỏ vốn đầu tƣ. Hội đồng kinh tế Brazin – Mỹ đã rút ra 10 z đƣợc yếu tố có ý nghĩa quyết định cho việc lựa chọn một vùng hay một nƣớc nào đó để đầu tƣ. Các chính sách Chính sách tiền tệ ổn định và mức độ rủi ro: Tiền tệ ở nƣớc tiếp nhận đầu tƣ. Yếu tố đầu tiên ở đây góp phần mở rộng hoạt động xuất khẩu cho các nhà đầu tƣ.

Tý giá đồng bảng bị nâng cao hay hạ thấp đều ảnh hƣởng xấu đến hoạt động xấp nhập khẩu Chính sách thương nghiệp: Yếu tố này có ý nghĩa đặc biệt đối với vấn đề đầu tƣ trong lĩnh vực làm hàng xuất khẩu. Mức thuế quan cũng ảnh hƣởng tới giá thành xuất khẩu. Hạn mức xuất nhập khẩu cũng nhƣ có thể không kích thích hấp dẫn tới các nhà đầu tƣ nƣớc ngoài. Chính yếu tố này làm phức tạp thêm cho thủ tục xuất khẩu và bị xếp hàng rào xuất khẩu khác.

Chính sách ưu đãi: Chính sách ƣu đãi thƣờng đƣợc áp dụng để thu hút các nhà đầu tƣ nƣớc ngoài. Chính sách kinh tế vĩ mô: Chính sách này mà ổn định sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động các nhà đầu tƣ bản xứ lẫn nƣớc ngoài. Nếu không có những biện pháp tích cực chống lạm phát thì có thể các nhà đầu tƣ nƣớc ngoài thích bỏ vốn vào nƣớc này. Nếu giá cả tăng nhanh ngoài dự kiến thì khó có thể tiên định đƣợc kết quả kinh doanh.

Luật đầu tư Yếu tố này có thể làm hạn chế hay cản trở hoạt động của các công ty nƣớc ngoài trên thị trƣờng bản địa. Nhiều nƣớc mở cửa thu hút vốn đầu tƣ nƣớc ngoài theo điều kiện giống nhau cho các nhà đầu tƣ bản xứ. Ở Việt Nam, luật khuyến khích đầu tƣ nƣớc ngoài triển khai còn chậm và không đáp ứng đƣợc sự mong đợi bởi mức độ ƣu đãi và khuyến khích còn hạn chế, chƣa nhất quán.3 Các yêu tố ảnh hưởng khác Yếu tố hàng đầu là đặc điểm của thị trƣờng bản địa. Đặc điểm của thị trƣờng nhân lực: Công nhân lao động là mối quan tâm hàng đầu, đặc biệt với các nhà đầu tƣ nƣớc ngoài muốn bỏ vốn vào các lĩnh vực cần nhiều lao động, có khổi lƣợng sản xuất lớn.

Trình độ học vấn và nghề nghiệp của công nhân đầu đàn có ý nghĩa nhất định Khả năng hồi vốn đầu tƣ. Vốn và lợi nhuận đƣợc tự do qua biên giới là tiền đề quan trọng thu hút vốn đầu tƣ nƣớc ngoài. Bảo vệ quyền sở hữu: Quyền này gổm cả quyền ngƣời phát minh sáng chế, quyền tác giả, kể cả nhãn hiệu hàng hóa và bí mật thƣơng nghiệp. Nó có ý nghĩa lớn đối với những ngƣời đầu tƣ vào các nghành hàm lƣợng khoa học cao và phát triển năng động (Sản xuất máy tính, phƣơng tiện liên lạc.) Ổn định chính trị ở nƣớc muốn nhận đầu tƣ và các khu vực.

Là yếu tố không thể xem thƣờng vì một khi rủi ro chính trị có thể gây thiệt hại lớn. Cơ sở hạ tầng phát triển. Hạ tầng tốt, thuận lợi sẽ tăng ảnh hƣởng và sự hấp dẫn với các nhà đầu tƣ nƣớc ngoài. Vai trò của đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài đối với sự phát triển kinh tế - xã hội 1.

Lợi ích của FDI Tạo việc làm: Với mỗi quy mô đầu tƣ và bản thân quy trình sản xuất khác nhau thì số lƣợng việc làm đƣợc tạo ra là khác nhau. Lợi ích phổ biến nhất gắn với FDI là việc làm gia tăng và đƣợc đảm bảo. Cùng với việc làm mới là thu nhập mới và sức mua bổ sung đối với những ngƣời dân địa phƣơng gia tăng. Bổ sung nguồn vốn: Vốn FDI không những là nguồn vốn bổ sung quan trọng mà nó còn đóng góp vào việc bù đắp thâm hụt tài khoản vãng lai và cải thiện cán cân thanh toán quốc tế.

12 z Tăng nguồn thu: FDI mở rộng cơ sở nguồn thu thuế của địa phƣơng và đóng góp vào ngân sách. Thậm trí các nhà đầu tƣ nƣớc ngoài đƣợc miễn hoàn toàn thuế trong một giai đoạn ngắn thông qua các ƣu đãi đầu tƣ, thì các chính phủ vẫn có thể có đƣợc nguồn thu gia tăng từ việc trả thuế thu nhập cá nhân bởi vì FDI tạo ra việc làm mới. Ngoài ra, đầu tƣ định hƣớng xuất khẩu tạo ra các khoản thu ngoại tệ. Tác động thuận lợi lên đầu tƣ trong nƣớc: Các dòng FDI vào có xu hƣớng dẫn đến sự gia tăng đầu tƣ trong nƣớc bởi vì các công ty dành đƣợc quyền tiếp cận đến các kênh phân phối do các TNC mở ra, trở thành các nhà cung cấp cho các TNC hoặc thích ứng cạnh tranh với các TNC.

Chuyển giao công nghệ: FDI có thể cải thiện quyền tiếp cận của đất nƣớc về công nghệ thông qua liên doanh và thƣơng mại địa phƣơng. Những ngƣời làm việc cho các TNC có thể nắm bắt đƣợc bí quyết mà họ có đƣợc và thành lập các công ty trong nƣớc đang hoạt động.