CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC CẤP ĐƠN VỊ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1. ĐƠN VỊ KINH DOANH VÀ CHIẾN LƯỢC CẤP ĐƠN VỊ KINH DOANH 1. Đơn vị kinh doanh chiến lược - SBU Đơn vị kinh doanh là những bộ phận có tính độc lập tương đối trong doanh nghiệp, mức độ độc lập của từng đơn vị kinh doanh tùy thuộc vào công tác tổ chức của mỗi doanh nghiệp. Đơn vị kinh doanh chiến lược - Strategic Business Unit ( SBU ) là một đơn vị kinh doanh nhưng phân biệt với các đơn vị khác bởi vì đơn vị này phục vụ một thị trường bên ngoài xác định.
Nó không phải là một đơn vị kinh doanh phục vụ các nhu cầu nội bộ trong doanh nghiệp hay các đơn vị kinh doanh phụ, đơn vị phù trợ. Vì vậy, đơn vị kinh doanh có sứ mệnh, mục tiêu và chiến lược kinh doanh riêng. Các đơn vị kinh doanh có khách hàng và đối thủ xác định sẽ tự đề ra kế hoạch độc lập cho mình. Các đơn vị này đủ lớn và đồng nhất để thực hiện và kiểm soát các nhân tố chiến lược ảnh hưởng đến hoạt động của họ.
Các đơn vị này được quản lý theo kiểu thực hiện riêng các chiến lược mà không liên quan đến bộ phận khác trong tổ chức. Qua những nội dung trình bày như trên, chúng ta nhận thấy một đơn vị kinh doanh chiến lược có những đặc điểm cơ bản sau đây: - Là đơn vị kinh doanh với những sản phẩm nhất định - Có đối thủ cạnh tranh riêng độc lập với các đối thủ. - Có người quản lý và chịu trách nhiệm riêng với hoạt động của đơn vị. - Là hoạt động của doanh nghiệp có thể đưa ra kế hoạch phát triển riêng.
Đôi khi trong dịch vụ, hàng hóa vật chất được cung cấp như là một phần của dịch vụ đó. Chẳng hạn, một nhà hàng cung cấp cho khách hàng một Luan van 9 bữa ăn mà người ta đã chọn, và hy vọng nó đáp ứng đúng sở thích của khách hàng, cũng như được phục vụ bởi một nhân viên thân thiện. Chiến lược cấp đơn vị kinh doanh Ở các doanh nghiệp vừa và nhỏ, kinh doanh đơn ngành có thể chỉ cần chiến lược cấp doanh nghiệp là đủ. Đối với các doanh nghiệp lớn, đặc biệt là các doanh nghiệp kinh doanh đa ngành ở nhiều thị trường bộ phận khác nhau và bản thân nó bao gồm nhiều bộ phận khác nhau có thể độc lập nhau, vì việc phân tích hoạch định chiến lược cấp doanh nghiệp sẽ chưa đủ.
Nếu doanh nghiệp muốn xác định chính xác các mục tiêu cũng như các giải pháp chiến lược trong thời kỳ chiến lược thì việc hình thành chiến lược cấp đơn vị kinh doanh là tất yếu. Chiến lược cấp đơn vị kinh doanh hay chiến lược kinh doanh là tổng thể cam kết và hoạt động giúp doanh nghiệp giành lợi thế cạnh tranh bằng cách khai thác các năng lực cốt lõi của họ vào những cặp sản phẩm - thị trường cụ thể. Chỉ có các doanh nghiệp liên tục nâng cấp các lợi thế cạnh tranh của mình theo thời gian mới có khả năng đạt được những thành công lâu dài với chiến lược cấp đơn vị kinh doanh. Vấn đề cơ bản mà mỗi doanh nghiệp cần phải giải quyết khi lựa chọn chiến lược kinh doanh, đó là: họ cung cấp cho khách hàng sản phẩm hay dịch vụ nào? Cách thức tạo ra các sản phẩm dịch vụ ấy như thế nào? Và làm cách nào đưa các sản phẩm dịch vụ ấy đến với khách hàng? Do vậy, chiến lược cấp đơn vị kinh doanh phản ánh niềm tin của doanh nghiệp về địa điểm và cách thức mà nó có thể giành được lợi thế cạnh tranh so với đối thủ cạnh tranh của mình.
Điều cốt yếu của chiến lược kinh doanh là lựa chọn thực hiện các hành động tạo ra sự khác biệt hay là thực hiện các hoạt động khác hơn so với đối thủ. Theo luận điểm của Derek F.Abell về quá trình đưa ra quyết định, để Luan van 10 xây dựng chiến lược cấp đơn vị kinh doanh phải bao gồm ba yếu tố, đó là: (1) nhu cầu khách hàng, hay điều gì được thỏa mãn (What), (2) các nhóm khách hàng hay ai được thoả mãn (Who), và (3) các khả năng khác biệt hóa hay cách thức mà nhu cầu khách hàng được thỏa mãn (How). Ba yếu tố quyết định này xác định cách thức mà một đơn vị kinh doanh sẽ cạnh tranh trong một hoạt động hay một ngành. Ý nghĩa và vai trò của chiến lược kinh doanh Chiến lược kinh doanh được xây dựng nhằm phát họa hay chỉ ra viễn cảnh của đơn vị trong tương lai.
Để đạt được mục đích đó, doanh nghiệp phải dựa trên sự phân tích môi trường mà phát hiện các cơ hội kinh doanh, nhận thức và phát huy được lợi thế cạnh tranh cũng như hạn chế những rủi ro trong tương quan cạnh tranh. Như vậy, chiến lược cung cấp thông tin giúp doanh nghiệp phân tích và đánh giá sự biến động của các nhân tố chủ yếu bên ngoài cũng như đánh giá được khách quan những điểm mạnh, điểm yếu bên trong doanh nghiệp. Chiến lược đưa ra khung định hướng cho các nhà quản lý tư duy và hành động thống nhất trong chỉ đạo và thực hiện. Là kim chỉ nam cho sự tập hợp và thống nhất tất cả mọi nguồn lực và nhân tố trong đơn vị, tạo cơ sở để tăng sự liên kết và gắn bó mọi thành viên trong đơn vị.
Chiến lược giúp các nhà quản trị thấy rõ những cơ hội và nguy cơ xảy ra trong hiện tại và tương lai. Từ đó tạo sự chủ động trong phòng ngừa và đối phó với rủi ro, cũng như tận dụng các cơ hội và phát huy lợi thế của bản thân đơn vị. CÁC LOẠI CHIẾN LƯỢC CẤP ĐƠN VỊ KINH DOANH Trong hoạt động sản xuất kinh doanh, mỗi đơn vị kinh doanh đều có thể tạo dựng cho mình một lợi thế cạnh tranh, nếu nó thực hiện các bước đi hợp lý cho phép dành được vị trí hàng đầu trong việc hấp dẫn khách hàng so Luan van 11 với các đối thủ cạnh tranh. Các bước đi hay lộ trình mà mỗi đơn vị kinh doanh thực hiện có thể khác nhau nhưng điều cốt yếu là phải để khách hàng cảm nhận được giá trị vượt trội so với những gì mà đối thủ cung cấp.
Các đơn vị kinh doanh sẽ cố gắng một cách kiên định để tạo lợi thế cạnh tranh thông qua một chuỗi vô hạn các chiến lược. Chiến lược cạnh tranh được thiết kế nhằm khai thác chuỗi giá trị và các sức mạnh khác tạo ra lợi thế cạnh tranh. Như vậy, mỗi đơn vị kinh doanh sẽ cố gắng tạo dựng cho mình các chiến lược cụ thể phù hợp với các phân tích sức mạnh và điểm yếu bên trong, giá trị mà nó có thể cung cấp, môi trường ngoài và nhu cầu của khách hàng. Mặc dù có nhiều chiến lược cạnh tranh khác nhau, song một cách khái quát lợi thế cạnh tranh, song một cách khái quát có ba cách tiếp cận cơ bản để tạo dựng lợi thế cạnh tranh, đó là: (1) chiến lược chi phí thấp nhất; (2) chiến lược tạo sự khác biệt; (3) các chiến lược tập trung.
Chiến lược chi phí thấp nhất Chiến lược dẫn đạo chi phí là tổng thể các hành động nhằm cung cấp các sản phẩm hay dịch vụ có các đặc tính được khách hàng chấp nhận với chi phí thấp nhất trong mối quan hệ với tất cả các đối thủ cạnh tranh. Mục đích của đơn vị kinh doanh khi theo đuổi chiến lược hạ thấp chi phí là làm tốt hơn so với đối thủ cạnh tranh, sao cho chi phí để sản xuất và cung cấp mọi sản phẩm đều thấp hơn đối thủ. Hàm ý của người theo đuổi chiến lược chi phí thấp là giành được một lợi thế chi phí đáng kể so với các đối thủ khác, để cuối cùng chuyển thành các công cụ hấp dẫn khách hàng giành thị phần lớn. Với sự thành công của chiến lược chi phí thấp, các đơn vị kinh doanh sẽ có được hai lợi thế cạnh tranh: Thứ nhất: đơn vị có thể đòi hỏi mức giá thấp hơn so với đối thủ cạnh tranh mà vẫn có được cùng mức lợi nhuận bởi vì chi phí của nó thấp hơn.
Nếu Luan van 12 các đơn vị kinh doanh trong ngành cùng đòi hỏi một mức giá tương tự cho sản phẩm của họ, các đơn vị kinh doanh theo đuổi chiến lược chi phí thấp vẫn có lợi nhuận cao hơn so với các đối thủ cạnh tranh. Thứ hai: đơn vị có thể trụ vững hơn so với các đối thủ cạnh tranh, khi số lượng các đối thủ trong ngành tăng và buộc các đơn vị kinh doanh cạnh tranh giá, bởi vì nó có chi phí thấp. Các đơn vị kinh doanh thực hiện chiến lược này cũng sẽ dễ dàng chịu đựng được khi có sức ép của các nhà cung cấp. Với mục tiêu chi phí thấp, đơn vị kinh doanh không tập trung vào khác biệt hóa sản phẩm cao mà dừng lại ở mức chất lượng thấp chấp nhận được ở mức chi phí thấp.
Đơn vị kinh doanh cũng không đi tiên phong trong lĩnh vực nghiên cứu, đưa ra các sản phẩm mới mà thường chờ cho đến khi khách hàng thực sự mong muốn. Các đơn vị kinh doanh thực hiện chiến lược này cũng không phân nhóm khách hàng mà chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu cho khách hàng trung bình. Đối với đơn vị kinh doanh theo đuổi chiến lược hạ thấp chi phí thì việc cần quan tâm là phải nghiên cứu, cải tiến cơ cấu tổ chức, hoàn thiện quá trình phục vụ, cải tiến sản phẩm, dịch vụ, duy rì mối quan hệ với nhà cung cấp có giá thấp. Chiến lược khác biệt hóa sản phẩm Mục tiêu của chiến lược khác biệt hóa sản phẩm là để đạt được lợi thế cạnh tranh bằng cách tạo ra sản phẩm (hàng hóa hay dịch vụ) mà được khách hàng nhận thấy là độc đáo về một vài tính quan trọng.
Đơn vị kinh doanh đạt được lợi thế cạnh tranh thông qua việc tạo ra sản phẩm độc đáo, được khách hàng đánh giá cao, thỏa mãn nhu cầu khách hàng bằng cách thức mà các đối thủ cạnh tranh không thể bì kịp. Khả năng tạo ra thu nhập bằng cách yêu cầu một mức giá tăng thêm (hơn là việc giảm chi phí như trong trường hợp người dẫn đạo chi phí) cho phép những người tạo ra sự khác biệt làm tốt hơn các đối Luan van 13 thủ cạnh tranh của nó. Chính khả năng này cho phép đơn vị kinh doanh định giá vượt trội cho các sản phẩm, tăng doanh thu và đạt tỷ suất lợi nhuận trên trung bình.