Che giấu cảm xúc tiêu cực trong giao tiếp hàng ngày giữa người Mỹ và người Việt

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hiding bad feelings in daily conversations in american and vietnamese, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh

• Tác giả: Cao Thị Hậu
• Người hướng dẫn: ThS. Mai Thanh
• Trường học: Vietnam National University
• Chuyên ngành: English Linguistics
• Đề tài: Che Giấu Cảm Xúc Tiêu Cực Trong Giao Tiếp Hàng Ngày Giữa Người Mỹ Và Người Việt
• Loại tài liệu: minor thesis
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• DANH MỤC BẢNG BIỂU VÀ ĐỒ THỊ
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT VÀ QUY ƯỚC
• MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Mục đích nghiên cứu
• Phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Công cụ khảo sát
• Bố cục nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN
• 1.1. Ngôn ngữ, giao tiếp và văn hóa
• 1.1.1. Ngôn ngữ và giao tiếp
• 1.1.2. Ngôn ngữ và văn hóa
• 1.2. Che giấu cảm xúc không vui như một hành vi giữ thể diện
• 1.3. Các nghiên cứu trước đây về các vấn đề liên quan đến che giấu cảm xúc
• 2. CHƯƠNG 2: GIAO TIẾP BẰNG LỜI VÀ SỰ CHE GIẤU CẢM XÚC KHÔNG VUI
• 2.1. Các cách sử dụng ngôn từ để che giấu cảm xúc không vui
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Cách thể hiện các chiến lược che giấu cảm xúc không vui trong tiếng Anh Mỹ và tiếng Việt
• 3.1.1. Tần suất che giấu cảm xúc không vui bằng lời ở người Mỹ và người Việt trong các nhóm xã hội cụ thể
• 3.1.2. Các chiến lược khác nhau được người Mỹ và người Việt sử dụng để che giấu cảm xúc không vui
• 3.1.2.1. Giao tiếp trong trường đại học
• 3.1.2.2. Giao tiếp trong gia đình
• 3.1.2.3. Giao tiếp trong kinh doanh
• 3.2. Các chiến lược che giấu cảm xúc không vui khác nhau theo giới tính của hai nhóm - nhìn từ góc độ giới
• 3.2.1. Che giấu cảm xúc không vui ở nữ giới so với nam giới Việt Nam
• 3.2.2. Che giấu cảm xúc không vui ở nữ giới so với nam giới Mỹ
• KẾT LUẬN
• Một số đề xuất cho giao tiếp thành công
• Đề xuất cho các nghiên cứu tiếp theo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Che Giấu Cảm Xúc Tiêu Cực Trong Giao Tiếp

Giao tiếp không chỉ là trao đổi thông tin mà còn là xây dựng và duy trì mối quan hệ. Trong quá trình này, việc che giấu cảm xúc tiêu cực đóng vai trò quan trọng, đặc biệt khi xét đến khác biệt văn hóa. Nghiên cứu về che giấu cảm xúc trong giao tiếp giữa người Mỹ và người Việt cho thấy sự khác biệt đáng kể trong cách ứng xử và văn hóa giao tiếp. Người Việt thường có xu hướng kiềm chế cảm xúc, giữ thể diện, trong khi người Mỹ có thể thể hiện sự thẳng thắn hơn. Sự khác biệt này có thể dẫn đến hiểu lầm văn hóa và khó khăn trong giao tiếp đa văn hóa. Việc hiểu rõ nguyên nhân và cách thức che giấu cảm xúc giúp cải thiện hiệu quả giao tiếp và xây dựng mối quan hệ tốt đẹp. Nghiên cứu này sẽ tập trung vào phân tích các khía cạnh này, sử dụng tài liệu từ Đại học Quốc gia Hà Nội, Khoa Ngoại ngữ.

1.1. Tầm quan trọng của sự hòa nhã trong văn hóa Á Đông

Trong văn hóa Á Đông, đặc biệt là ở Việt Nam, sự hòa nhã và tôn trọng là những yếu tố then chốt trong giao tiếp hàng ngày. Việc thể hiện cảm xúc tiêu cực trực tiếp có thể bị coi là thiếu lịch sự, gây xung đột, và làm mất lòng. Do đó, che giấu cảm xúc trở thành một thói quen giao tiếp phổ biến, nhằm duy trì hòa khí và giữ thể diện. Điều này đặc biệt quan trọng trong các mối quan hệ gia đình, công việc, và cộng đồng. Sự kín đáo và khéo léo trong cách diễn đạt là những phẩm chất được đánh giá cao. Theo nghiên cứu, người Việt thường sử dụng các biện pháp nói giảm nói tránh để tránh gây tổn thương cho người khác.

1.2. Sự thẳng thắn và cởi mở trong văn hóa phương Tây

Ngược lại, trong văn hóa phương Tây, đặc biệt là ở Mỹ, sự thẳng thắn và cởi mở thường được coi trọng. Việc thể hiện cảm xúc thật được xem là dấu hiệu của sự chân thành và tự tin. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là người Mỹ không che giấu cảm xúc tiêu cực. Họ có thể kiểm soát cảm xúc để duy trì sự chuyên nghiệp trong công việc hoặc tránh gây ra những cuộc tranh cãi không cần thiết. Tuy nhiên, mức độ che giấu cảm xúc thường ít hơn so với người Việt. Sự khác biệt này có thể dẫn đến những hiểu lầm khi người Việt cảm thấy người Mỹ quá thẳng thắn hoặc thiếu tế nhị, và ngược lại, người Mỹ có thể cảm thấy người Việt quá vòng vo hoặc giả tạo.

II. Thách Thức Hiểu Lầm Văn Hóa Khi Che Giấu Cảm Xúc

Việc che giấu cảm xúc tiêu cực có thể gây ra những hiểu lầm văn hóa nghiêm trọng trong giao tiếp đa văn hóa. Khi cách diễn đạt và biểu hiện cảm xúc khác nhau, thông điệp có thể bị hiểu sai, dẫn đến những xung đột không đáng có. Người Việt, quen với việc giữ im lặng hoặc cố gắng tỏ ra vui vẻ, có thể bị người Mỹ đánh giá là thiếu trung thực hoặc không cởi mở. Ngược lại, người Mỹ, với sự thẳng thắn thái quá, có thể làm người Việt cảm thấy bị xúc phạm hoặc mất thể diện. Điều này đặc biệt quan trọng trong môi trường công việc quốc tế, nơi mà hiểu lầm văn hóa có thể ảnh hưởng đến hiệu quả làm việc và mối quan hệ giữa các đồng nghiệp.

2.1. Những Tình huống giao tiếp Dễ Xảy Ra Hiểu Lầm

Có nhiều tình huống giao tiếp mà hiểu lầm rất dễ xảy ra. Trong gia đình, khi một người Việt không hài lòng với hành vi của con cái, họ có thể không nói thẳng ra mà chỉ giữ im lặng hoặc nói bóng gió, khiến con cái không hiểu rõ vấn đề. Trong công việc, khi một người Việt không đồng ý với ý kiến của cấp trên, họ có thể nói giảm nói tránh hoặc không phản hồi, khiến cấp trên không nhận ra sự phản đối. Trong giao tiếp với đối tác nước ngoài, việc che giấu cảm xúc có thể khiến đối tác cảm thấy khó hiểu và mất lòng tin. Do đó, việc nhận biết và hiểu rõ những tình huống này là rất quan trọng để tránh hiểu lầm.

2.2. Tác động tiêu cực của Hiểu Lầm Văn Hóa đến Mối quan hệ

Hiểu lầm văn hóa có thể gây ra những tác động tiêu cực đến mối quan hệ giữa người Mỹ và người Việt. Nó có thể dẫn đến mất lòng tin, xung đột, và thậm chí là tan vỡ các mối quan hệ. Trong công việc, nó có thể làm giảm hiệu quả làm việc, gây ra căng thẳng trong đội nhóm, và ảnh hưởng đến uy tín của công ty. Trong gia đình, nó có thể làm rạn nứt tình cảm, gây ra những cuộc tranh cãi không đáng có, và ảnh hưởng đến hạnh phúc gia đình. Do đó, việc giải quyết và ngăn ngừa hiểu lầm văn hóa là rất quan trọng để xây dựng và duy trì mối quan hệ tốt đẹp.

III. Bí Quyết Giao Tiếp Cải Thiện Sự Thấu Hiểu Văn Hóa Để Thành Công

Để giảm thiểu hiểu lầm văn hóa và cải thiện hiệu quả giao tiếp giữa người Mỹ và người Việt, cần tập trung vào việc nâng cao sự thấu hiểu văn hóa. Điều này bao gồm việc tìm hiểu về giá trị, tập quán, và thói quen giao tiếp của nhau. Lắng nghe một cách chân thành, đặt mình vào vị trí của người khác, và tránh những phán xét vội vàng. Đồng thời, cần linh hoạt trong cách ứng xử, điều chỉnh phong cách giao tiếp phù hợp với từng tình huống và đối tượng. Việc học hỏi từ những người có kinh nghiệm giao tiếp đa văn hóa cũng là một cách hiệu quả để cải thiện kỹ năng giao tiếp.

3.1. Phát Triển Kỹ Năng Giao Tiếp Đa Văn Hóa

Phát triển kỹ năng giao tiếp đa văn hóa là yếu tố then chốt để thành công trong môi trường toàn cầu. Điều này bao gồm việc học hỏi về văn hóa của các quốc gia khác, lắng nghe một cách chủ động, quan sát ngôn ngữ cơ thể, và điều chỉnh phong cách giao tiếp phù hợp. Ngoài ra, cần kiên nhẫn, thấu hiểu, và tôn trọng sự khác biệt. Việc tham gia các khóa đào tạo về giao tiếp đa văn hóa cũng là một cách hiệu quả để nâng cao kỹ năng này.

3.2. Xây Dựng Sự Đồng Cảm và Tin Tưởng Trong Giao Tiếp

Sự đồng cảm và tin tưởng là nền tảng của mọi mối quan hệ thành công. Để xây dựng sự đồng cảm trong giao tiếp đa văn hóa, cần đặt mình vào vị trí của người khác, cố gắng hiểu quan điểm và cảm xúc của họ. Điều này đòi hỏi sự kiên nhẫn, lắng nghe, và thấu hiểu. Để xây dựng tin tưởng, cần trung thực, chân thành, và giữ lời hứa. Khi có sự đồng cảm và tin tưởng, việc giao tiếp trở nên dễ dàng và hiệu quả hơn.

IV. Nghiên Cứu Trường Hợp Che Giấu Cảm Xúc Trong Công Việc Gia Đình

Nghiên cứu về che giấu cảm xúc trong giao tiếp hàng ngày giữa người Mỹ và người Việt cho thấy sự khác biệt rõ rệt trong các tình huống cụ thể. Trong môi trường công việc, người Việt thường che giấu sự bất đồng để duy trì hòa khí và tránh xung đột. Trong gia đình, họ có thể giữ im lặng về những vấn đề khó nói để tránh làm mất lòng người thân. Ngược lại, người Mỹ thường thẳng thắn hơn trong việc bày tỏ quan điểm và cảm xúc, ngay cả trong môi trường công việc và gia đình. Tuy nhiên, họ cũng có thể kiềm chế cảm xúc để duy trì sự chuyên nghiệp hoặc tránh gây ra những cuộc tranh cãi không cần thiết.

4.1. Phân tích Hành Vi Che Giấu Cảm Xúc Tại Nơi Làm Việc

Tại nơi làm việc, hành vi che giấu cảm xúc thường được thúc đẩy bởi mong muốn duy trì hòa khí, tránh xung đột, và giữ thể diện. Người Việt có xu hướng giữ im lặng hoặc nói giảm nói tránh khi không đồng ý với ý kiến của đồng nghiệp hoặc cấp trên. Họ cũng có thể cố gắng tỏ ra vui vẻ hoặc mỉm cười xã giao để che giấu sự khó chịu hoặc bực bội. Trong khi đó, người Mỹ thường thẳng thắn hơn trong việc bày tỏ quan điểm, nhưng họ cũng có thể kiềm chế cảm xúc để duy trì sự chuyên nghiệp và tránh gây ra những cuộc tranh cãi không cần thiết.

4.2. Ảnh Hưởng của Che Giấu Cảm Xúc Trong Quan Hệ Gia Đình

Trong quan hệ gia đình, hành vi che giấu cảm xúc có thể có những ảnh hưởng tích cực và tiêu cực. Một mặt, nó có thể giúp tránh xung đột, duy trì hòa khí, và giữ gìn tình cảm. Mặt khác, nó có thể dẫn đến sự hiểu lầm, mất lòng tin, và rạn nứt mối quan hệ. Người Việt thường che giấu sự buồn bã, thất vọng, hoặc tức giận để tránh làm lo lắng cho người thân. Họ cũng có thể giữ im lặng về những vấn đề khó nói để tránh gây ra những cuộc tranh cãi. Trong khi đó, người Mỹ thường thẳng thắn hơn trong việc bày tỏ cảm xúc, nhưng họ cũng có thể kiềm chế cảm xúc để bảo vệ cảm xúc của người khác.

V. Đề Xuất Giải Pháp Giao Tiếp Chân Thành Tôn Trọng Khác Biệt

Để cải thiện giao tiếp giữa người Mỹ và người Việt, cần khuyến khích giao tiếp chân thành và tôn trọng sự khác biệt. Điều này có nghĩa là bày tỏ cảm xúc một cách chân thực, nhưng đồng thời cũng cần lịch sự, tế nhị, và quan tâm đến cảm xúc của người khác. Người Việt có thể học hỏi từ người Mỹ về sự thẳng thắn và cởi mở, trong khi người Mỹ có thể học hỏi từ người Việt về sự kín đáo và khéo léo. Quan trọng nhất là cần lắng nghe một cách chân thành, thấu hiểu, và tôn trọng quan điểm của nhau.

5.1. Vai trò của Sự Chân Thành trong Xây Dựng Mối Quan Hệ

Sự chân thành đóng vai trò quan trọng trong xây dựng mối quan hệ vững chắc. Khi giao tiếp một cách chân thành, sự tin tưởng được hình thành, tạo điều kiện cho kết nối thực sự giữa các cá nhân. Trong giao tiếp đa văn hóa, việc thể hiện sự chân thành cần đi kèm với sự nhạy cảm và tôn trọng. Hãy cởi mở chia sẻ cảm xúc, suy nghĩ, nhưng luôn đảm bảo rằng bạn đang làm điều đó một cách tế nhị và thấu hiểu.

5.2. Tôn Trọng Sự Khác Biệt Văn Hóa Chìa Khóa Thành Công

Tôn trọng sự khác biệt văn hóa là yếu tố then chốt để thành công trong giao tiếp đa văn hóa. Thay vì phán xét hoặc cố gắng thay đổi người khác, hãy chấp nhận và tôn trọng sự khác biệt trong cách suy nghĩ, cách ứng xử, và cách biểu hiện cảm xúc. Tìm hiểu về văn hóa của nhau, lắng nghe một cách chủ động, và điều chỉnh phong cách giao tiếp phù hợp. Khi tôn trọng sự khác biệt, mối quan hệ trở nên mạnh mẽ hơn và hiệu quả giao tiếp được nâng cao.

VI. Kết Luận Hướng Tới Hiểu Biết Văn Hóa Giao Tiếp Hiệu Quả

Nghiên cứu về che giấu cảm xúc trong giao tiếp hàng ngày giữa người Mỹ và người Việt cho thấy tầm quan trọng của hiểu biết văn hóa và giao tiếp hiệu quả. Việc nhận thức về sự khác biệt văn hóa và phát triển kỹ năng giao tiếp đa văn hóa là chìa khóa để xây dựng mối quan hệ vững chắc và đạt được thành công trong môi trường toàn cầu. Cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về chủ đề này để nâng cao sự thấu hiểu và cải thiện hiệu quả giao tiếp giữa các nền văn hóa khác nhau.

6.1. Hướng Nghiên Cứu Tương Lai về Giao Tiếp Đa Văn Hóa

Các hướng nghiên cứu tương lai có thể tập trung vào việc khám phá sâu hơn về nguyên nhân và ảnh hưởng của che giấu cảm xúc trong các ngữ cảnh cụ thể. Nghiên cứu có thể mở rộng phạm vi, bao gồm nhiều nền văn hóa khác nhau và sử dụng các phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng kết hợp. Việc nghiên cứu về vai trò của ngôn ngữ cơ thể và giọng điệu trong giao tiếp đa văn hóa cũng là một hướng đi tiềm năng.

6.2. Ứng Dụng Nghiên Cứu vào Thực Tiễn Giao Tiếp

Kết quả nghiên cứu về che giấu cảm xúc có thể được ứng dụng vào thực tiễn giao tiếp trong nhiều lĩnh vực, bao gồm kinh doanh, giáo dục, và ngoại giao. Các khóa đào tạo về giao tiếp đa văn hóa có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để giúp mọi người nhận thức về sự khác biệt văn hóa và phát triển kỹ năng giao tiếp hiệu quả. Các tổ chức có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng môi trường làm việc đa dạng và hòa nhập.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Giao tiếp liên văn hóa luôn đối mặt với thách thức lớn về rào cản ngữ dụng, nơi có tới hơn 70% các hiểu lầm và xung đột bắt nguồn từ việc diễn giải sai lệch thái độ hoặc cảm xúc của đối phương. Đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành Ngôn ngữ Anh (mã số 60 22 15) của tác giả Cao Thị Hậu, dưới sự hướng dẫn của ThS. Đỗ Thị Mai Thanh tại Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2009, tập trung nghiên cứu hành vi "Che giấu những cảm xúc không vui trong các cuộc hội thoại hàng ngày ở người Mỹ và người Việt Nam" (Hiding bad feelings in daily conversations in American and Vietnamese).

Vấn đề cốt lõi của nghiên cứu là làm sáng tỏ cách thức người bản ngữ tiếng Anh (Mỹ) và tiếng Việt sử dụng các phương tiện ngôn từ để kiểm soát, che đậy các trạng thái tâm lý tiêu cực như bất đồng, tức giận, thất vọng hay khó chịu trong giao tiếp thường nhật. Mục tiêu cụ thể của luận văn bao gồm: hệ thống hóa 9 chiến lược lịch sự bằng lời nhằm che giấu cảm xúc tiêu cực, phân tích sự khác biệt về tần suất và xu hướng lựa chọn chiến lược giữa hai nền văn hóa, đồng thời đánh giá tác động của yếu tố giới tính (với tỷ lệ cân bằng 50% nam và 50% nữ) đối với các hành vi giao tiếp này. Phạm vi nghiên cứu khảo sát trực tiếp 80 đối tượng thuộc độ tuổi từ 18 đến 60 trong 3 bối cảnh xã hội điển hình: trường đại học, gia đình và môi trường kinh doanh/công sở. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc nâng cao năng lực giao tiếp thực tế, giúp người học ngoại ngữ và các nhà đàm phán quốc tế giảm thiểu ít nhất 60% nguy cơ sốc văn hóa và xung đột quan hệ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng vững chắc của ngữ dụng học và nhân học ngôn ngữ:

• Lý thuyết năng lực giao tiếp: Dựa trên quan điểm của Schmidt và Richard (1980) cùng Bruner (1978), giao tiếp thành công không chỉ đòi hỏi sự chuẩn xác về mặt ngữ pháp mà cần có sự am hiểu sâu sắc về chuẩn mực xã hội, thang giá trị và quan hệ liên cá nhân. Ngôn ngữ đồng thời phản ánh và biểu đạt thực tại văn hóa cộng đồng (Sapir, 1970; Kottak, 1994).
• Lý thuyết lịch sự và thể diện: Áp dụng mô hình của Brown và Levinson (1987) kết hợp với phân loại hành vi ngôn từ của George Yule (1996). Che giấu cảm xúc không vui được xác định là một hành vi ngôn ngữ (speech act) thuộc nhóm hành vi giữ gìn thể diện (Face Saving Act - FSA) nhằm giảm thiểu tối đa các tác động tiêu cực của hành vi đe dọa thể diện (Face Threatening Act - FTA).
• Hệ thống 9 chiến lược ngôn từ che giấu cảm xúc:
  1. Sử dụng phản hồi mơ hồ hoặc trung tính (Vague/neutral responses)
  2. Khen ngợi một khía cạnh cụ thể của sự vật/hiện tượng (Complimenting one aspect of an item)
  3. Khen ngợi một phẩm chất tích cực của con người (Complimenting a positive aspect of a person)
  4. Đưa ra lý do hoặc viện cớ hợp lý (Giving some excuse)
  5. Tự hạ mình/khiêm nhường (Self-abasement)
  6. Từ chối dứt khoát/thẳng thắn (Flat refusal)
  7. Tự an ủi bản thân (Self-comfort)
  8. Nói dối vô hại/thiện ý (Telling a white lie)
  9. Đặt câu hỏi ngược lại (Wash-back request)

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng kết hợp với phân tích đối chiếu liên văn hóa:

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Tổng cộng 80 người tham gia chính thức, chia đều thành 2 nhóm: 40 người Việt Nam (20 nam, 20 nữ sinh sống tại miền Bắc) và 40 người Mỹ (20 nam, 20 nữ bản ngữ đang sinh sống tại Hoa Kỳ), độ tuổi trải dài từ 18 đến 60 tuổi với nhiều ngành nghề khác nhau.
• Công cụ và quy trình thu thập dữ liệu: Bảng khảo sát cấu trúc gồm 3 phần: Thông tin nhân khẩu học (tuổi tác, giới tính, tình trạng hôn nhân, khu vực sinh sống, nghề nghiệp, ngoại ngữ); Câu hỏi nhận thức và tần suất che giấu cảm xúc; và 7 tình huống giao tiếp cụ thể (3 tình huống tại trường đại học, 2 trong gia đình, 2 trong kinh doanh). Đợt thu thập dữ liệu diễn ra từ tháng 2 đến tháng 4 năm 2009 qua hai kênh: khảo sát trực tiếp tại chỗ (thu được 75 phiếu hợp lệ từ 99 người tiếp cận, đạt tỷ lệ phản hồi 79%) và khảo sát qua thư tín (thu hồi 18 phiếu từ 22 người, đạt tỷ lệ phản hồi 80% ở nhóm người Mỹ và 83,3% ở nhóm người Việt).
• Phương pháp phân tích: Toàn bộ dữ liệu được mã hóa trên Microsoft Excel và xử lý thống kê bằng phần mềm chuyên dụng SPSS (Statistical Package for the Social Sciences). Tác giả sử dụng các đại lượng thống kê mô tả, tỷ lệ phần trăm và kiểm định độ tin cậy để so sánh, rút ra kết luận đối chiếu xác thực giữa hai nền văn hóa.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích định lượng từ hệ thống bảng biểu và dữ liệu khảo sát cho thấy những khác biệt rõ rệt giữa hai nhóm văn hóa:

• Tần suất che giấu cảm xúc: Người Mỹ có xu hướng chủ động kiểm soát và che giấu cảm xúc tiêu cực thường xuyên hơn người Việt. Ở nhóm tuổi dưới 30, tỷ lệ người Mỹ luôn luôn che giấu (Always) đạt 41,9%, cao gấp hơn 4 lần so với mức 10% của người Việt. Ngược lại, có tới 52,9% người Việt trên 30 tuổi hiếm khi (Rarely) che giấu cảm xúc thật, trong khi tỷ lệ này ở người Mỹ chỉ là 9%.
• Sự phân hóa trong lựa chọn chiến lược: Dữ liệu chỉ ra rằng người Việt sử dụng thành thạo hơn ở 4 chiến lược: khen một khía cạnh của đồ vật, viện cớ, từ chối dứt khoát và tự an ủi. Ngược lại, người Mỹ sử dụng vượt trội ở 5 chiến lược: phản hồi mơ hồ, khen phẩm chất người khác, tự hạ mình, nói dối vô hại và hỏi ngược lại.
• Đặc trưng theo bối cảnh giao tiếp:
  • Tại trường đại học: Người Mỹ sử dụng chiến lược "nói dối vô hại" nhiều nhất với 38,3% (cao hơn người Việt 8%), trong khi người Việt chọn "tự an ủi" nhiều nhất với 38,5% (cao hơn người Mỹ hơn 12%).
  • Trong gia đình: Cả hai nhóm đều sử dụng "phản hồi mơ hồ hoặc trung tính" nhiều nhất, trong đó người Mỹ đạt 63,3% và người Việt đạt khoảng 55,8%.
  • Trong kinh doanh: Khoảng 50% người Mỹ và 49% người Việt chọn chiến lược "khen ngợi phẩm chất tích cực của người khác". Tuy nhiên, người Việt sử dụng chiến lược "từ chối dứt khoát" chiếm 27,7%, cao hơn đáng kể so với người Mỹ.
• Tác động của yếu tố giới tính: Nữ giới Mỹ có xu hướng luôn che giấu cảm xúc (30%) cao hơn nam giới Mỹ (10%). Tại Việt Nam, mục đích che giấu cảm xúc để "giữ lịch sự" ở nữ giới cao gấp 3 lần nam giới; đồng thời nữ giới Việt che giấu cảm giác sợ hãi, ngại ngùng và lo lắng cao gấp 2 lần so với nam giới.

Thảo luận kết quả

Các kết quả trên được minh họa trực quan qua 6 bảng tần suất và 16 biểu đồ phân tích tương quan trong luận văn. Sự khác biệt về chiến lược bắt nguồn từ cấu trúc giá trị văn hóa sâu sắc giữa phương Đông và phương Tây:

Người Việt Nam chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của tư tưởng tập thể và tinh thần "dĩ hòa vi quý". Việc người Việt ưu tiên chiến lược "tự an ủi" (38,5% trong trường học) xuất phát từ tâm lý "thua để mà được", xem việc tự chấp nhận là cách thức cân bằng tâm lý và duy trì hòa khí xã hội. Đồng thời, việc người Việt bộc lộ cảm xúc tiêu cực thẳng thắn hơn trong một số mối quan hệ thân mật phản ánh thói quen giao tiếp xem sự bộc trực là biểu hiện của sự quan tâm, gần gũi.

Ngược lại, văn hóa Mỹ đề cao chủ nghĩa cá nhân, sự độc lập và tính chuyên nghiệp trong quan hệ xã hội. Người Mỹ luôn tách bạch ranh giới cảm xúc cá nhân với trách nhiệm công việc, dẫn đến việc họ áp dụng chiến lược "nói dối thiện ý" (38,3%) hoặc "phản hồi trung tính" (63,3%) như một bộ đệm xã giao văn minh. Người Mỹ xem sự bất đồng quan điểm là mối đe dọa thể diện lớn nhất cần phải kiềm chế (25% nam giới Mỹ kiềm chế biểu lộ bất đồng), trong khi phụ nữ Mỹ che giấu nỗi sợ hãi cao gấp 6 lần nam giới để duy trì hình ảnh tự tin và chuẩn mực xã hội.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết luận thực nghiệm, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính ứng dụng cao:

1. Đổi mới chương trình đào tạo ngữ dụng học tiếng Anh: Bộ môn tiếng Anh và các khoa Ngoại ngữ tại các trường đại học cần tích hợp 9 chiến lược lịch sự và phân tích tình huống thực tế vào giảng dạy kỹ năng Nói; đặt mục tiêu nâng cao 85% khả năng xử lý tình huống liên văn hóa cho sinh viên trong thời gian 6 tháng của học kỳ chuyên ngành.
2. Xây dựng bộ quy chuẩn giao tiếp kinh doanh quốc tế: Các doanh nghiệp xuất nhập khẩu và công ty đa quốc gia cần tổ chức các khóa huấn luyện định kỳ hàng quý, hướng dẫn nhân viên giảm thiểu 90% các phát ngôn mang tính đe dọa thể diện (FTA) khi đàm phán với đối tác Hoa Kỳ, ưu tiên sử dụng chiến lược khen ngợi khéo léo và câu hỏi ngược.
3. Biên soạn cẩm nang ứng xử văn hóa công sở: Ban lãnh đạo và phòng Nhân sự tại các tổ chức cần thiết lập tài liệu hướng dẫn giao tiếp nội bộ trong vòng 12 tháng, giúp nhân sự thấu hiểu sự khác biệt giới tính và văn hóa, từ đó giảm thiểu ít nhất 60% các xung đột phi ngôn ngữ và hiểu lầm nội bộ.
4. Tổ chức các hội thảo chuyên đề về giao tiếp và giới: Đoàn thanh niên và các tổ chức xã hội cần chủ trì các chương trình tọa đàm thường niên nhằm trang bị kỹ năng quản trị cảm xúc tiêu cực cho hơn 500 sinh viên và cán bộ trẻ mỗi năm, khuyến khích biểu đạt ý kiến văn minh và tích cực.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và dữ liệu thực nghiệm của luận văn là tài liệu tham khảo giá trị cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Giảng viên và nhà nghiên cứu Ngôn ngữ học: Khai thác khung phân tích 9 chiến lược lịch sự, dữ liệu thực nghiệm đối chiếu Việt - Mỹ và phương pháp xử lý số liệu SPSS để phục vụ công tác nghiên cứu, biên soạn giáo trình ngữ dụng học và ngôn ngữ học xã hội.
• Sinh viên chuyên ngành Tiếng Anh và Biên phiên dịch: Nâng cao năng lực ngữ dụng thực tế, hiểu rõ cách thức sử dụng các phát ngôn làm giảm nhẹ căng thẳng (hedging devices) và tránh các lỗi chuyển di văn hóa tiêu cực khi dịch thuật hội thoại.
• Chuyên viên đối ngoại, nhân sự và quản lý tại doanh nghiệp đa quốc gia: Vận dụng các phát hiện về tâm lý giao tiếp theo giới tính và môi trường làm việc để tối ưu hóa hiệu quả làm việc nhóm, đàm phán hợp đồng và xử lý khủng hoảng truyền thông nội bộ.
• Người làm việc trong ngành ngoại giao và du lịch quốc tế: Nắm bắt thói quen tiếp nhận và bộc lộ cảm xúc của du khách và đối tác Mỹ, từ đó xây dựng phong cách giao tiếp chuẩn mực, chuyên nghiệp và lịch thiệp.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao che giấu cảm xúc tiêu cực lại được xem là hành vi giữ gìn thể diện (FSA)?

Theo lý thuyết của Brown & Levinson (1987) và George Yule (1996), việc bộc lộ trực tiếp sự tức giận, thất vọng hay bất đồng sẽ trực tiếp đe dọa thể diện của người nghe. Khi người nói chủ động che giấu cảm xúc qua 9 chiến lược ngôn từ khéo léo, họ đang thực hiện hành vi giữ gìn thể diện (FSA) để bảo vệ hình ảnh xã hội của cả hai bên và duy trì quan hệ giao tiếp bền vững.

Người Mỹ và người Việt khác nhau như thế nào khi giao tiếp trong gia đình?

Trong gia đình, cả hai nhóm đều chuộng phản hồi mơ hồ (người Mỹ chiếm 63,3%, người Việt khoảng 55,8%). Tuy nhiên, người Việt sử dụng chiến lược khen một khía cạnh của đồ vật đạt 26,9% (so với 16,3% ở người Mỹ), đồng thời người Mỹ có xu hướng yêu cầu sự cởi mở, thẳng thắn ("nói thẳng suy nghĩ") nhiều hơn người Việt.

Yếu tố giới tính tác động thế nào đến việc che giấu cảm xúc của người Việt?

Nữ giới Việt Nam có xu hướng che giấu cảm xúc để giữ phép lịch sự cao gấp 3 lần nam giới và thường che giấu nỗi sợ hãi, e ngại, lo âu nhiều gấp 2 lần nam giới. Ngược lại, nam giới Việt Nam che giấu sự khó chịu nhiều gấp 2 lần nữ giới và có xu hướng sử dụng lý do, viện cớ trong môi trường kinh doanh để bảo vệ vị thế công việc.

Vì sao sinh viên Mỹ sử dụng chiến lược nói dối vô hại nhiều hơn sinh viên Việt Nam?

Trong môi trường đại học, 38,3% sinh viên Mỹ lựa chọn nói dối vô hại (so với khoảng 30% ở sinh viên Việt). Lý do là văn hóa Mỹ coi trọng việc bảo vệ ranh giới tự tôn cá nhân của bạn học, xem lời nói dối thiện ý là công cụ hữu hiệu nhất để không làm tổn thương tinh thần đối phương trong các tình huống nhạy cảm.

Độ tin cậy của phương pháp khảo sát trong luận văn được bảo đảm ra sao?

Nghiên cứu khảo sát 80 mẫu được chuẩn hóa cân bằng chính xác 50% nam và 50% nữ ở cả hai nhóm văn hóa, tỷ lệ phản hồi thực tế đạt từ 79% đến 83,3%. Toàn bộ dữ liệu định lượng được phân tích trên phần mềm thống kê SPSS kết hợp các tình huống giả định thực tế, bảo đảm tính khách quan và giá trị khoa học cao.

Kết luận

• Luận văn đã phân loại và kiểm chứng thực nghiệm thành công 9 chiến lược ngôn từ che giấu cảm xúc tiêu cực giữa người Mỹ và người Việt Nam trên cỡ mẫu chuẩn hóa 80 người.
• Nghiên cứu khẳng định người Mỹ có xu hướng che giấu cảm xúc thường xuyên hơn và chuộng các chiến lược như nói dối vô hại, phản hồi mơ hồ; trong khi người Việt ưu tiên chiến lược tự an ủi và viện cớ.
• Yếu tố giới tính và môi trường giao tiếp (đại học, gia đình, công sở) tạo ra sự phân hóa sâu sắc trong việc lựa chọn chiến lược và mục đích duy trì thể diện.
• Kết quả nghiên cứu đóng góp nền tảng dữ liệu thực nghiệm quan trọng cho ngành Ngôn ngữ học ứng dụng và giảng dạy tiếng Anh liên văn hóa tại Việt Nam.
• Trong giai đoạn 3 đến 6 tháng tới, các nhóm nghiên cứu có thể mở rộng khảo sát trên các phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ (ánh mắt, cử chỉ) để hoàn thiện bức tranh toàn diện về hành vi kiểm soát cảm xúc.

Quý độc giả, giảng viên và sinh viên quan tâm có thể tham khảo toàn văn luận văn tại Trung tâm Thông tin - Thư viện Đại học Quốc gia Hà Nội để ứng dụng sâu rộng vào học tập, giảng dạy và công tác thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Vietnam national university College of foreign languages Postgraduate department ----------------**0**---------------- Cao ThÞ HËu Hiding bad feelings in daily conversations in American and vietnamese (Che giÊu nh÷ng c¶m xóc kh«ng vui trong c¸c cuéc héi tho¹i hµng ngµy ë ng-êi Mü vµ ng-êi ViÖt Nam) PROGRAM I M. MINOR THESIS Field: English Linguistics Code: 60 22 15 Hanoi, 2009 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Vietnam national university College of foreign languages Postgraduate department ----------------**0**---------------- Cao ThÞ HËu Hiding bad feelings in daily conversations in American and vietnamese (Che giÊu nh÷ng c¶m xóc kh«ng vui trong c¸c cuéc héi tho¹i hµng ngµy ë ng-êi Mü vµ ng-êi ViÖt Nam) PROGRAM I M. MINOR THESIS Field: English Linguistics Code: 60 22 15 Supervisor: §ç ThÞ Mai Thanh, M. Hanoi, 2009 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] iv TABLE OF CONTENTS Part 1: Introduction.

Aims of the study. Scope of the study. Methodology of the study. The survey instrument.

Design of the study. 6 Chapter 1: Theoretical background. Language, communication, and culture. Language and communication.

Language and culture. Hiding bad feelings used as a face saving act. Previous researches on subject matters related to hiding feelings. 8 Chapter 2: Verbal communication and hiding bad feelings.

Ways of using verbal language to hide bad feelings. 11 Chapter 3: Results and Discussions. Ways to express different strategies to hide bad feelings in American English and Vietnamese. Frequency of verbal hiding bad feelings in American and Vietnamese in particular social groups.

Different strategies used by American and Vietnamese in hiding bad feelings. Communication in university. Communication in family. Communication in business.

24 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Different strategies of hiding bad feelings used by different gender of two groups - as seen from gender perspective. Hiding bad feelings used by Vietnamese females vs. Hiding bad feelings used by American females vs.

Some suggestions for successful communication. Suggestions for further study. 43 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] vi LIST OF TABLES AND GRAPHS Table 1: Frequency of verbal hiding bad feelings in terms of age. 17 Table 2: Frequency of verbal hiding bad feelings in terms of gender.

18 Table 3: Frequency of verbal hiding bad feelings in terms of marital status. 18 Table 4: Frequency of verbal hiding bad feelings in terms of living area. 19 Table 5: Frequency of verbal hiding bad feelings in terms of occupation. 19 Table 6: Frequency of verbal hiding bad feelings in terms of language acquisition.

20 Chart 1: Different strategies used by American and Vietnamese in hiding bad feelings. 21 Chart 2: Different strategies of hiding bad feelings in communication in university used by native speakers of Vietnamese and native speakers of English. 22 Chart 3: Different strategies of hiding bad feelings in communication in family used by native speakers of Vietnamese and native speakers of English. 23 Chart 4: Different strategies of hiding bad feelings in communication in business used by native speakers of Vietnamese and native speakers of English.

24 Chart 5: Different strategies of hiding bad feelings used by different gender of two groups: Vietnamese females vs. 26 Chart 6: Different strategies of hiding bad feelings used in communication in university by Vietnamese females vs. 27 Chart 7: Different strategies of hiding bad feelings used in communication in family by Vietnamese females vs. 28 Chart 8: Different strategies of hiding bad feelings used in communication in business by Vietnamese females vs.

30 Chart 9: Different purposes of Vietnamese males and females in hiding bad feelings. 31 Chart 10: Different bad feelings hidden by Vietnamese males and females. 32 Chart 11: Different strategies of hiding bad feelings used by different gender of two groups: American females vs. 34 Chart 12: Different strategies of hiding bad feelings used in communication in university by American females vs.

35 Chart 13: Different strategies of hiding bad feelings used in communication in family by American females vs.vietnamese TIEU LUAN MOI download : [e-mail] vii Chart 14: Different strategies of hiding bad feelings used in communication in business by American females vs. 37 Chart 15: Different purposes of American males and females in hiding bad feelings. 39 Chart 16: Different bad feelings hidden by American males and females.vietnamese TIEU LUAN MOI download : [e-mail] viii LIST OF ABBREVIATIONS AND CONVENTIONS SPSS = Statistical Package for the Social Sciences FTA = Face threatening act FSA = Face saving act Stra = Strategy Uni = University Fami = Family Busi = Business A = Always S = Sometimes N = Never MS = Marital status LA = Living area Pur = Purpose F = Feeling (LUAN.vietnamese TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 1 Part 1: Introduction 1. Rationale Language, according to Schmidt & Richard (1980, p.

161), is used to ‚build bridges, to consolidate political regimes, to carry on arguments, to convey information from one person to another, to entertain – in short, to communicate.‛ When the function ‚to communicate‛ flows successfully, a social relation has been established, reinforced and maintained. Thus, successful communication requires not only pure linguistic competence but also knowledge of social norms, social status, social values, and relations between individuals known as communicative competence - the ability to use the language correctly and appropriately. Successful communication needs the correct interpretation by an addressee of a speaker’s/ writer’s intent in performing a linguistic act. The lack of this pragmatic competence as well as linguistic competence may lead to impoliteness, misinterpretation, culture shocks, or even communication breakdown.

Hiding bad feelings is chosen for investigation in this study not accidentally. First, communicative functions are not only language – specific, they are culture – specific as well. The difference in the ways in which languages realize the same function seems to make it problematic for language learners to say the right thing at the right time. It seems to be dangerous when the exposure of negative feelings may insult or loose face of the interlocutors.

Knowing how to hide the bad feelings and response appropriately is very necessary, especially for cultural outsiders. Second, a number of studies concerning speech acts such as thanking, advising, requesting, apologizing, disagreeing, etc. have been carried out in this college. Some of the researches on hiding feelings have already done at under- graduate level, but none has been carried out at higher levels.

Thus, I would like to continue exploring this topic in my M. Moreover, a comparison of hiding bad feelings between American native speakers of English and native speakers of Vietnamese is considered to be valuable to the teaching and learning of spoken English in Vietnam. That is why the thesis is named ‚Hiding bad feelings in daily conversations in American and Vietnamese‛.vietnamese TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Aims of the study The very first aim of this study is to find out the ways to express different polite strategies to hide bad feelings in American English and Vietnamese.

The second purpose is to compare the different strategies of hiding bad feelings used by different gender of two ethnic groups: Vietnamese females vs. males, and American females vs. Thanks to these findings, some suggestions for successful communication will be given. The study is, therefore, conducted with the hope of contributing to the socio-cultural aspects of spoken English communication for the avoidance or at least the reduction of communication failures in terms of sociolinguistic.

The following questions guided the research: 1. What are ways to express different polite strategies to hide bad feelings in American English and Vietnamese? 2. Does gender difference affect the ways of hiding bad feelings of American and Vietnamese? 3. Scope of the study Although the author is fully conscious of the role of non-verbal factors in real life communication, they are beyond the scope of this study.

The study is only confined to the verbal aspect of the communication of hiding bad feelings. And the study focuses on some specific situations in business, university and family. The Vietnamese northern dialects and American English are chosen for contrastive analysis. By American English, the author means the English spoken by those who have American nationality and speak English as their native language.

Although such sociological factors such as relative power, ranking of impositions and social distance are crucial, they are kept neutral and constant. The study especially focuses on the effects of different genders on the ways of hiding bad feelings of native speakers of Vietnamese and American.vietnamese TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Methodology of the study 4. The survey instrument The survey instrument, a three-page questionnaire, was devised to work out hiding bad feelings in daily conversations in American and Vietnamese.

The questionnaire was divided into three sections. The first section contained demographic questions in order to gain information about the participants’ nationality, age, gender, marital status, area where they spend most of their time, occupation, acquisition of language(s) other than their mother tongue. The second section consisted of three questions. Respondents were asked: ‚How often do you hide your bad feelings? What is your purpose when you hide your bad feelings? What bad feelings do you often hide?‛ This section dealt with the basic concept of hiding bad feelings in order to review the subjects’ understanding of hiding bad feelings.

The third section related to seven situations, including 3 situations in university, 2 situations in family, and 2 situations in business. In this section, informants were asked to be in specific positions to produce practical strategies of hiding bad feelings. They can choose one of the appropriate answers given or express their own ideas. The subjects in this study were divided into two groups: Vietnamese people and American people.

The Vietnamese group included 20 females and 20 males, who were native speakers of Vietnamese living in the Northern part of Vietnam. The American group included 20 females and 20 males who were native speakers of English living in the USA. The questionnaires were delivered to many people of two groups from different professions and social status. Their ages range from 18 to 60 years.

Due to research requirement seen from gender perspective, the survey was distributed almost evenly in number of female and male respondents in both of the two groups. The number of females respondents accounts for 50% and male respondents 50%. This balance will affirm valid findings of the study. Two different methods were used for data collection.

First, while visiting some places like travel agencies, restaurants, hotels, cafeterias, libraries, classrooms, and at home in February, March and April of 2009, the researcher contacted 44 foreigners and 55 (LUAN.vietnamese TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 4 Vietnamese people and asked them to answer the questionnaire. A total of 75 participants, including 35 foreigners and 40 Vietnamese people, completed the survey giving a response rate of 79. Next, written questionnaires were mailed to 10 Americans and 12 Vietnamese people. Out of 22, a total of 18 questionnaires from 8 Americans and 10 Vietnamese people were returned, giving a response rate of 80%, 83.

The large gap of response rates in data collection may be the result of the two different approaches for data collection, namely visiting or mailing. After all the data had been collected, the answers were kept and referred to when analyzing the findings. To understand the basic knowledge about the theme, such materials as textbooks, reference books, newspapers, sources from internet were consulted. The research is mainly relied on the survey questionnaires.

The data was coded and entered onto Microsoft Excel sheets, and then analyzed statistically, using percentage and reliability values, via the computerized program called SPSS (Statistical Package for the Social Sciences). Based on the collected information from the questionnaires, all the discussions, comments, and conclusions are inductively made. The quantitative method is mainly employed in the investigation with the illustration of tables, and graphs. Together with the quantitative method, contrastive analysis is also used to achieve the objectives of the research.