I. Khám phá chế độ pháp lý về công ty công nghệ tài chính ở VN
Sự phát triển bùng nổ của công nghệ đã tạo ra một lĩnh vực mới đầy tiềm năng: công nghệ tài chính (Fintech). Luận văn này đi sâu phân tích chế độ pháp lý về công ty công nghệ tài chính ở Việt Nam, một chủ đề cấp thiết trong bối cảnh chuyển đổi số ngành ngân hàng đang diễn ra mạnh mẽ. Công ty công nghệ tài chính (Fintech) được hiểu là các doanh nghiệp ứng dụng công nghệ để tạo ra hoặc cải tiến các dịch vụ tài chính, cung cấp giải pháp hiệu quả hơn so với các tổ chức tín dụng truyền thống. Theo Hội đồng vì sự ổn định tài chính (FSB), “Fintech là các sáng tạo trong lĩnh vực tài chính dựa trên nền tảng công nghệ có thể tạo ra các mô hình kinh doanh, ứng dụng, quy trình hay các sản phẩm mới”. Các startup công nghệ tài chính tại Việt Nam không phải là tổ chức tín dụng, bởi hoạt động chính của họ không phải là nhận tiền gửi và cấp tín dụng theo định nghĩa của Luật các tổ chức tín dụng. Thay vào đó, họ tập trung vào các mảng như thanh toán, cho vay ngang hàng, gọi vốn cộng đồng. Việc thiếu một khung pháp lý Fintech toàn diện đang là rào cản, khiến nhiều doanh nghiệp ngần ngại trong việc phát triển sản phẩm mới. Vì vậy, nghiên cứu và xây dựng một hành lang pháp lý cho Fintech phù hợp là yêu cầu tất yếu để thúc đẩy thị trường phát triển lành mạnh, bảo vệ người tiêu dùng và đảm bảo an ninh tài chính quốc gia. Bài viết này sẽ làm rõ những đặc điểm cơ bản, thực trạng và đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật dựa trên cơ sở phân tích sâu sắc từ luận văn thạc sĩ luật học.
1.1. Định nghĩa và đặc điểm cơ bản của công ty công nghệ tài chính
Công ty công nghệ tài chính, về bản chất, là một doanh nghiệp được thành lập hợp pháp theo Luật Doanh nghiệp, có mục đích kinh doanh và tìm kiếm lợi nhuận. Tuy nhiên, điểm khác biệt cốt lõi là việc họ không phải là tổ chức tín dụng. Hoạt động của họ không bao gồm các nghiệp vụ ngân hàng cốt lõi như nhận tiền gửi và cấp tín dụng. Thay vào đó, họ cung cấp các sản phẩm, dịch vụ tài chính dựa trên nền tảng công nghệ, hướng tới hai nhóm đối tượng chính: khách hàng cuối và các tổ chức tài chính truyền thống. Các startup công nghệ tài chính có thể hoạt động độc lập, cung cấp dịch vụ trực tiếp cho người dùng (ví dụ: ví điện tử) hoặc hợp tác, hỗ trợ công nghệ cho các ngân hàng để tối ưu hóa dịch vụ.
1.2. Phân loại các mô hình startup công nghệ tài chính phổ biến
Thị trường Fintech Việt Nam rất đa dạng với nhiều mô hình hoạt động. Phổ biến nhất là lĩnh vực giải pháp thanh toán với các dịch vụ thanh toán trung gian như ví điện tử (MoMo, ZaloPay), cổng thanh toán (VNPay). Lĩnh vực thứ hai là cho vay và huy động vốn, nổi bật với mô hình hoạt động cho vay ngang hàng (P2P) và gọi vốn cộng đồng (crowdfunding). Ngoài ra, còn có các lĩnh vực khác như công nghệ bảo hiểm (Insurtech), quản lý tài chính cá nhân, công nghệ chuỗi khối (Blockchain) và tiền mã hóa, phân tích dữ liệu lớn (Big Data) để chấm điểm tín dụng. Mỗi mô hình đều có đặc thù riêng, đòi hỏi quy định pháp luật về công nghệ tài chính phải có sự điều chỉnh tương ứng để quản lý hiệu quả.
1.3. Nhu cầu cấp thiết xây dựng hành lang pháp lý cho Fintech
Sự phát triển nhanh chóng của Fintech mang lại nhiều lợi ích như thúc đẩy tài chính toàn diện, tăng cạnh tranh và hiệu quả cho thị trường tài chính. Tuy nhiên, nó cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro về an ninh mạng trong lĩnh vực tài chính, lừa đảo, rửa tiền và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Thực trạng pháp luật Fintech hiện nay cho thấy một khoảng trống lớn khi chỉ có lĩnh vực thanh toán trung gian được điều chỉnh tương đối chặt chẽ. Các lĩnh vực khác như cho vay P2P vẫn hoạt động tự phát, thiếu sự giám sát. Do đó, việc xây dựng một hành lang pháp lý cho Fintech là cực kỳ cấp thiết để tạo môi trường kinh doanh minh bạch, khuyến khích đổi mới và bảo vệ các bên liên quan.
II. Thách thức lớn nhất về hành lang pháp lý cho Fintech Việt Nam
Mặc dù tiềm năng phát triển to lớn, các công ty Fintech tại Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức, trong đó lớn nhất là sự thiếu vắng một khung pháp lý Fintech đồng bộ và rõ ràng. Thực trạng pháp luật Fintech hiện nay được mô tả là “chắp vá”, chỉ điều chỉnh được một vài mảng hoạt động cụ thể trong khi bỏ ngỏ nhiều lĩnh vực mới nổi. Sự chậm trễ trong việc ban hành các quy định pháp luật về công nghệ tài chính tạo ra một môi trường kinh doanh không chắc chắn, gây khó khăn cho cả doanh nghiệp và cơ quan quản lý. Một trong những rủi ro nghiêm trọng nhất là về an ninh mạng trong lĩnh vực tài chính. Các nền tảng Fintech, hoạt động trên môi trường số, là mục tiêu hấp dẫn của tội phạm mạng. Bên cạnh đó, vấn đề bảo vệ dữ liệu cá nhân cũng là một thách thức lớn. Các công ty Fintech thu thập và xử lý một lượng lớn dữ liệu người dùng, nhưng các quy định về bảo mật và sử dụng dữ liệu vẫn chưa theo kịp thực tiễn. Việc thiếu một cơ sở pháp lý cho công ty Fintech vững chắc không chỉ cản trở sự đổi mới mà còn làm gia tăng nguy cơ lừa đảo, chiếm dụng vốn, gây mất ổn định cho thị trường và làm xói mòn niềm tin của người tiêu dùng. Đây là bài toán mà các nhà làm luật cần sớm có lời giải.
2.1. Phân tích khoảng trống trong thực trạng pháp luật Fintech
Hiện tại, luật công nghệ tài chính Việt Nam gần như chưa tồn tại một cách hệ thống. Ngoài lĩnh vực thanh toán trung gian được quy định tại Nghị định 101/2012/NĐ-CP và các thông tư hướng dẫn, các hoạt động khác như hoạt động cho vay ngang hàng P2P và gọi vốn cộng đồng vẫn nằm ngoài khuôn khổ pháp lý. Các công ty P2P Lending thường hoạt động dưới danh nghĩa công ty tư vấn hoặc môi giới, tiềm ẩn nguy cơ biến tướng thành “tín dụng đen”. Sự thiếu vắng quy định rõ ràng về tư cách pháp lý, điều kiện hoạt động, và trách nhiệm của các bên khiến việc quản lý nhà nước về Fintech gặp rất nhiều khó khăn và lúng túng khi có tranh chấp xảy ra.
2.2. Rủi ro về an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân
Hoạt động của Fintech gắn liền với môi trường mạng, do đó rủi ro về an toàn thông tin là rất cao. Các cuộc tấn công mạng có thể gây ra thiệt hại tài chính nghiêm trọng và làm lộ lọt dữ liệu nhạy cảm của khách hàng. Vấn đề bảo vệ dữ liệu cá nhân càng trở nên cấp bách khi các công ty thu thập thông tin để thực hiện định danh khách hàng điện tử (eKYC) và phân tích hành vi người dùng. Pháp luật hiện hành cần có những quy định chặt chẽ hơn về việc thu thập, lưu trữ, xử lý và chia sẻ dữ liệu cá nhân, đồng thời quy định rõ trách nhiệm của các công ty Fintech khi xảy ra sự cố.
2.3. Nguy cơ rửa tiền và các hoạt động tài chính bất hợp pháp
Tính ẩn danh và tốc độ giao dịch nhanh của một số dịch vụ Fintech có thể bị lợi dụng cho các hoạt động bất hợp pháp như rửa tiền và tài trợ khủng bố. Do đó, việc xây dựng các quy định về chống rửa tiền trong Fintech là vô cùng quan trọng. Các công ty Fintech cần được yêu cầu áp dụng các biện pháp định danh khách hàng điện tử (eKYC) một cách nghiêm ngặt, báo cáo các giao dịch đáng ngờ và tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế về phòng, chống rửa tiền. Vai trò giám sát của Ngân hàng Nhà nước và Fintech trong lĩnh vực này cần được làm rõ và tăng cường.
III. Phân tích chi tiết quy định pháp luật về thanh toán trung gian
Trong bức tranh chung về khung pháp lý Fintech, lĩnh vực dịch vụ trung gian thanh toán là mảng sáng hiếm hoi được pháp luật điều chỉnh tương đối chi tiết và sớm nhất. Đây là hoạt động kinh doanh có điều kiện, chịu sự quản lý trực tiếp của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Văn bản pháp lý nền tảng là Nghị định 101/2012/NĐ-CP về thanh toán không dùng tiền mặt (đã được sửa đổi, bổ sung) và các thông tư hướng dẫn, đặc biệt là Thông tư 39/2014/TT-NHNN. Theo đó, để được cấp phép, một công ty Fintech phải đáp ứng các điều kiện khắt khe về vốn pháp định (tối thiểu 50 tỷ đồng), nhân sự, hạ tầng kỹ thuật và phương án kinh doanh. Các dịch vụ thanh toán trung gian được cấp phép bao gồm dịch vụ cung ứng hạ tầng thanh toán điện tử (chuyển mạch tài chính, bù trừ điện tử, cổng thanh toán điện tử) và dịch vụ hỗ trợ dịch vụ thanh toán (thu hộ, chi hộ, hỗ trợ chuyển tiền điện tử, ví điện tử). Việc pháp luật quy định rõ ràng các điều kiện và phạm vi hoạt động đã tạo ra một hành lang pháp lý cho Fintech trong lĩnh vực thanh toán, giúp thị trường phát triển có trật tự và bảo vệ người dùng tốt hơn. Tuy nhiên, các quy định này cũng cần được tiếp tục rà soát, cập nhật để phù hợp với sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ.
3.1. Điều kiện cấp phép hoạt động theo Nghị định 101 2012 NĐ CP
Một công ty Fintech muốn cung ứng dịch vụ thanh toán trung gian phải có Giấy phép do Ngân hàng Nhà nước cấp. Các điều kiện chính bao gồm: có vốn điều lệ tối thiểu 50 tỷ đồng; có đội ngũ nhân sự chủ chốt với trình độ chuyên môn phù hợp; có đề án kinh doanh khả thi với các quy trình quản lý rủi ro, bảo mật, phòng chống rửa tiền. Đặc biệt, hạ tầng kỹ thuật phải đảm bảo hoạt động liên tục, an toàn và có hệ thống dự phòng. Đối với các dịch vụ hỗ trợ thanh toán kết nối với nhiều ngân hàng, công ty phải kết nối với một tổ chức chuyển mạch tài chính quốc gia (hiện là NAPAS). Những quy định này nhằm đảm bảo chỉ các đơn vị đủ năng lực tài chính và kỹ thuật mới được tham gia vào thị trường.
3.2. Quy định cụ thể đối với dịch vụ ví điện tử và eKYC
Dịch vụ ví điện tử là một trong những sản phẩm Fintech phổ biến nhất. Pháp luật yêu cầu ví điện tử phải được liên kết với tài khoản thanh toán hoặc thẻ ghi nợ của khách hàng tại ngân hàng. Điều này nhằm định danh người dùng và kiểm soát dòng tiền. Các công ty cung cấp ví điện tử không được phép cấp tín dụng hay trả lãi trên số dư ví. Gần đây, các quy định về định danh khách hàng điện tử (eKYC) đang được chú trọng, yêu cầu các đơn vị phải xác thực thông tin khách hàng một cách chặt chẽ để ngăn chặn gian lận và tuân thủ quy định về chống rửa tiền trong Fintech.
3.3. Vai trò giám sát của Ngân hàng Nhà nước và Fintech
Ngân hàng Nhà nước và Fintech có mối quan hệ quản lý chặt chẽ trong lĩnh vực thanh toán. NHNN không chỉ cấp phép mà còn thực hiện giám sát hoạt động của các tổ chức trung gian thanh toán thông qua chế độ báo cáo định kỳ và đột xuất. Các công ty phải báo cáo về tình hình hoạt động, các rủi ro, gian lận phát sinh. Đồng thời, các công ty cung ứng dịch vụ ví điện tử phải cung cấp công cụ để NHNN có thể giám sát theo thời gian thực về tổng số ví, số dư và các giao dịch lớn. Cơ chế giám sát này giúp NHNN nắm bắt kịp thời diễn biến thị trường và có biện pháp can thiệp khi cần thiết.
IV. Giải pháp đột phá Xây dựng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát
Để giải quyết bài toán về khoảng trống pháp lý mà không bóp nghẹt sự đổi mới, một giải pháp được nhiều quốc gia áp dụng thành công là xây dựng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Regulatory Sandbox). Đây là một môi trường pháp lý an toàn, cho phép các startup công nghệ tài chính và cả các tổ chức tài chính truyền thống thử nghiệm các sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh mới trong một phạm vi và thời gian giới hạn, dưới sự giám sát chặt chẽ của cơ quan quản lý. Việc triển khai Regulatory Sandbox Việt Nam sẽ mang lại lợi ích kép: vừa giúp các nhà quản lý (như Ngân hàng Nhà nước) hiểu rõ hơn về các mô hình Fintech mới, từ đó xây dựng quy định pháp luật về công nghệ tài chính phù hợp với thực tiễn; vừa tạo điều kiện cho doanh nghiệp kiểm chứng tính khả thi của sản phẩm trước khi ra mắt thị trường rộng rãi. Kinh nghiệm từ Singapore, Malaysia, Thái Lan cho thấy, một khung pháp lý Fintech thử nghiệm hiệu quả cần có tiêu chí lựa chọn đối tượng tham gia rõ ràng, cơ chế giám sát linh hoạt và lộ trình ra khỏi sandbox cụ thể. Đây là hướng đi quan trọng để Việt Nam có thể hoàn thiện luật công nghệ tài chính Việt Nam một cách thực tiễn và hiệu quả.
4.1. Học hỏi kinh nghiệm quốc tế về Regulatory Sandbox Việt Nam
Nhiều quốc gia trong khu vực ASEAN như Singapore, Malaysia, Thái Lan đã triển khai thành công mô hình Regulatory Sandbox. Điểm chung của các mô hình này là do Ngân hàng Trung ương hoặc cơ quan quản lý tài chính chủ trì. Đối tượng tham gia bao gồm cả các công ty khởi nghiệp và các định chế tài chính lớn. Các tiêu chí đánh giá thường tập trung vào tính đổi mới, lợi ích cho người tiêu dùng, kế hoạch quản lý rủi ro và chiến lược phát triển sau thử nghiệm. Việt Nam có thể học hỏi kinh nghiệm này để xây dựng một cơ chế thử nghiệm có kiểm soát phù hợp với bối cảnh trong nước, xác định rõ cơ quan chịu trách nhiệm và phạm vi áp dụng.
4.2. Tiêu chí và đối tượng tham gia khung pháp lý Fintech thử nghiệm
Để được tham gia sandbox, các doanh nghiệp cần chứng minh giải pháp của mình có tính sáng tạo thực sự, có tiềm năng mang lại lợi ích cho thị trường và người tiêu dùng. Họ phải trình bày một kế hoạch thử nghiệm chi tiết, bao gồm phạm vi (số lượng khách hàng, giá trị giao dịch), thời gian, các biện pháp quản lý rủi ro và bảo vệ người dùng. Đối tượng tham gia có thể là các startup công nghệ tài chính trong các lĩnh vực chưa có quy định rõ ràng như hoạt động cho vay ngang hàng P2P, gọi vốn cộng đồng, ứng dụng blockchain trong tài chính. Việc lựa chọn kỹ lưỡng sẽ đảm bảo sandbox phát huy hiệu quả tối đa.
4.3. Lợi ích của cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cho thị trường
Việc áp dụng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát mang lại nhiều lợi ích. Đối với doanh nghiệp, đây là cơ hội để thử nghiệm sản phẩm trong môi trường thực tế mà không lo vi phạm các quy định hiện hành, đồng thời nhận được sự tư vấn, hỗ trợ từ cơ quan quản lý. Đối với cơ quan quản lý, sandbox là công cụ để thu thập dữ liệu thực tiễn, đánh giá rủi ro và tác động của các mô hình kinh doanh mới, từ đó làm cơ sở pháp lý cho công ty Fintech để xây dựng chính sách phù hợp. Về lâu dài, điều này sẽ thúc đẩy một hệ sinh thái Fintech lành mạnh, cạnh tranh và đổi mới.
V. Thực trạng cơ sở pháp lý cho hoạt động cho vay ngang hàng P2P
Cho vay ngang hàng (P2P Lending) là một trong những lĩnh vực Fintech phát triển nóng nhất tại Việt Nam, nhưng cũng là nơi tồn tại khoảng trống pháp lý lớn nhất. Hiện tại, chưa có một văn bản quy phạm pháp luật nào định nghĩa và điều chỉnh trực tiếp hoạt động cho vay ngang hàng P2P. Các công ty hoạt động trong lĩnh vực này thường đăng ký kinh doanh dưới dạng dịch vụ tư vấn, môi giới tài chính, tạo ra một vùng xám pháp lý. Việc thiếu cơ sở pháp lý cho công ty Fintech P2P dẫn đến nhiều hệ lụy: người cho vay (nhà đầu tư) và người vay đều không được bảo vệ đầy đủ; rủi ro về “tín dụng đen” biến tướng, lừa đảo, chiếm đoạt tài sản gia tăng. Đồng thời, cơ quan quản lý nhà nước về Fintech cũng gặp khó khăn trong việc giám sát và xử lý vi phạm. Trong khi chờ đợi một khung pháp lý Fintech hoàn chỉnh, Ngân hàng Nhà nước đã có những cảnh báo về rủi ro của mô hình này. Việc xây dựng quy định riêng cho P2P Lending là yêu cầu cấp bách, cần tập trung vào các vấn đề như: điều kiện hoạt động của nền tảng, cơ chế thẩm định người vay, minh bạch hóa lãi suất và phí, các biện pháp chống rửa tiền trong Fintech, và cơ chế giải quyết tranh chấp.
5.1. Phân tích các mô hình hoạt động cho vay ngang hàng P2P
Các công ty P2P tại Việt Nam hoạt động theo nhiều mô hình đa dạng. Mô hình phổ biến nhất là nền tảng kết nối trực tiếp người cho vay và người vay, công ty P2P chỉ đóng vai trò trung gian và thu phí. Một số khác hợp tác với các công ty tài chính hoặc công ty cầm đồ để tìm kiếm khách hàng. Về mặt pháp lý, công ty P2P không phải là một bên trong hợp đồng cho vay và không giữ tiền của các bên. Tuy nhiên, trên thực tế, vai trò của họ trong việc thẩm định, chấm điểm tín dụng và nhắc nợ là rất quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định của nhà đầu tư. Việc phân tích rõ các mô hình này là cần thiết để thiết kế quy định pháp luật về công nghệ tài chính phù hợp.
5.2. Rủi ro pháp lý và giải pháp bảo vệ nhà đầu tư P2P
Nhà đầu tư tham gia P2P Lending đối mặt với nhiều rủi ro, lớn nhất là rủi ro vỡ nợ từ người vay. Do thiếu khung pháp lý, hợp đồng cho vay thường là hợp đồng dân sự, việc thu hồi nợ rất khó khăn. Ngoài ra còn có rủi ro từ chính nền tảng P2P như thiếu minh bạch, thẩm định yếu kém hoặc thậm chí lừa đảo. Để bảo vệ nhà đầu tư, pháp luật cần yêu cầu các công ty P2P phải công khai thông tin về quy trình đánh giá rủi ro, tỷ lệ nợ xấu; quy định giới hạn đầu tư để phân tán rủi ro; và thiết lập cơ chế tài khoản tách biệt (segregated account) để bảo vệ tiền của nhà đầu tư khỏi rủi ro của chính công ty.
VI. Giải pháp hoàn thiện luật công nghệ tài chính Việt Nam 2025
Để thị trường Fintech Việt Nam phát triển bền vững và bắt kịp xu hướng thế giới, việc hoàn thiện luật công nghệ tài chính Việt Nam là nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới. Các giải pháp cần được thực hiện một cách đồng bộ, từ việc sửa đổi các luật hiện hành đến việc xây dựng các quy định mới chuyên biệt. Trọng tâm là phải xây dựng được một khung pháp lý Fintech linh hoạt, vừa đảm bảo môi trường kinh doanh thuận lợi cho đổi mới sáng tạo, vừa tăng cường cơ chế giám sát để quản lý rủi ro và bảo vệ người tiêu dùng. Vai trò của quản lý nhà nước về Fintech cần được nâng cao, không chỉ giới hạn ở Ngân hàng Nhà nước và Fintech mà cần có sự phối hợp của nhiều bộ ngành liên quan như Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Công an, Bộ Thông tin và Truyền thông. Một trong những kiến nghị quan trọng là cần sớm ban hành Nghị định về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Regulatory Sandbox). Song song đó, cần nghiên cứu và xây dựng các quy định riêng cho các lĩnh vực như hoạt động cho vay ngang hàng P2P và gọi vốn cộng đồng. Việc sửa đổi, bổ sung Luật các tổ chức tín dụng để làm rõ ranh giới giữa hoạt động ngân hàng và hoạt động Fintech cũng là một yêu cầu cần thiết.
6.1. Kiến nghị sửa đổi Luật các tổ chức tín dụng và văn bản liên quan
Cần xem xét sửa đổi Luật các tổ chức tín dụng để làm rõ khái niệm “hoạt động ngân hàng”, phân biệt rạch ròi với các dịch vụ tài chính do công ty Fintech cung cấp. Điều này giúp tránh tình trạng các công ty Fintech bị xem là hoạt động ngân hàng trái phép một cách không xác đáng. Ngoài ra, cần rà soát và sửa đổi các văn bản liên quan đến đầu tư, doanh nghiệp, giao dịch điện tử để tạo sự đồng bộ và tương thích với các mô hình kinh doanh Fintech mới, đặc biệt là các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân và an ninh mạng.
6.2. Nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về Fintech một cách toàn diện
Việc quản lý nhà nước về Fintech đòi hỏi một cách tiếp cận đa ngành. Cần thành lập một cơ quan hoặc ban chỉ đạo chuyên trách về Fintech để điều phối hoạt động giữa các bộ, ngành. Ngân hàng Nhà nước cần tiếp tục đóng vai trò chủ đạo trong việc quản lý các dịch vụ Fintech liên quan đến thanh toán và ngân hàng, nhưng cần tăng cường năng lực công nghệ để giám sát hiệu quả hơn. Đồng thời, cần đẩy mạnh hợp tác quốc tế để học hỏi kinh nghiệm xây dựng và vận hành hành lang pháp lý cho Fintech từ các quốc gia phát triển.
6.3. Xây dựng lộ trình cho tương lai của khung pháp lý Fintech
Xây dựng khung pháp lý Fintech là một quá trình liên tục. Trước mắt, cần ưu tiên ban hành Nghị định về Regulatory Sandbox Việt Nam để “mở đường” cho các ý tưởng mới. Giai đoạn tiếp theo là xây dựng các quy định cụ thể cho P2P Lending và Crowdfunding. Về dài hạn, cần hướng tới xây dựng một bộ luật công nghệ tài chính Việt Nam hoàn chỉnh, bao quát tất cả các khía cạnh của hệ sinh thái Fintech. Lộ trình này cần được xây dựng dựa trên sự tham vấn rộng rãi của cộng đồng doanh nghiệp, các chuyên gia và các tổ chức quốc tế để đảm bảo tính thực tiễn và khả thi.
