Chế Độ Bảo Hiểm Thất Nghiệp Ở Trung Quốc (1986-2010)

Luận án tiến sĩ phân tích chế độ bảo hiểm thất nghiệp tại Trung Quốc giai đoạn 1986-2010, tập trung vào khu vực học và văn hóa học.

• Tác giả: Nguyễn Mai Phương
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Kim Bảo
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Trung Quốc học
• Đề tài: Chế Độ Bảo Hiểm Thất Nghiệp Ở Trung Quốc (1986 - 2010)
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• Lời cam đoan
• Lời cảm ơn
• Danh mục các chữ viết tắt
• Danh mục các bảng
• Danh mục các hình
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU Ở TRONG NƯỚC
• 1.2. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU Ở NƯỚC NGOÀI
• 1.2.1. Tại Trung Quốc
• 1.2.2. Tại các nước phương Tây
• 1.3. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA CHẾ ĐỘ BẢO HIỂM THẤT NGHIỆP Ở TRUNG QUỐC
• 2.1. Khái niệm, phân loại, vai trò, đặc điểm của chế độ bảo hiểm thất nghiệp
• 2.2. Chế độ bảo hiểm thất nghiệp
• 2.3. Một số lý thuyết cơ bản về bảo hiểm thất nghiệp
• 2.3.1. Lý thuyết của phương Tây
• 2.3.2. Lý thuyết của Trung Quốc
• 2.4. CƠ SỞ THỰC TIỄN
• 2.4.1. Thực tiễn hình thành bảo hiểm thất nghiệp ở một số nước phát triển phương Tây
• 2.4.2. Mô hình bảo hiểm thất nghiệp ở Trung Quốc
• 2.5. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CHẾ ĐỘ BẢO HIỂM THẤT NGHIỆP Ở TRUNG QUỐC GIAI ĐOẠN 1986-2010
• 3.1. CÁC GIAI ĐOẠN HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CHẾ ĐỘ BẢO HIỂM THẤT NGHIỆP Ở TRUNG QUỐC
• 3.1.1. Giai đoạn xây dựng chế độ cứu trợ thất nghiệp (trước năm 1986)
• 3.1.2. Giai đoạn hình thành chế độ bảo hiểm thất nghiệp (1986-1999)
• 3.1.3. Giai đoạn cải cách và phát triển chế độ bảo hiểm thất nghiệp (1999-2010)
• 3.1.3.1. Tình hình thất nghiệp ở Trung Quốc giai đoạn 1999-2010
• 3.1.3.2. Xây dựng khung cơ bản của chế độ bảo hiểm thất nghiệp hiện hành
• 3.1.3.3. Các biện pháp cải cách và phát triển chế độ bảo hiểm thất nghiệp
• 3.2. ĐÁNH GIÁ CHẾ ĐỘ BẢO HIỂM THẤT NGHIỆP Ở TRUNG QUỐC
• 3.2.1. Tác động của bảo hiểm thất nghiệp đối với đối tượng thụ hưởng và đối với xã hội
• 3.2.1.1. Đối với đối tượng thụ hưởng
• 3.2.1.2. Đối với xã hội
• 3.2.2. Vấn đề đầu tư và sử dụng quỹ bảo hiểm thất nghiệp
• 3.2.2.1. Vấn đề đầu tư quỹ
• 3.2.2.2. Vấn đề sử dụng quỹ
• 3.2.3. Cơ chế quản lý và vận hành bảo hiểm thất nghiệp
• 3.3. SO SÁNH BẢO HIỂM THẤT NGHIỆP Ở TRUNG QUỐC VỚI MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI
• 3.4. Tiểu kết chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: TRIỂN VỌNG PHÁT TRIỂN CHẾ ĐỘ BẢO HIỂM THẤT NGHIỆP Ở TRUNG QUỐC VÀ MỘT SỐ GỢI MỞ CHÍNH SÁCH CHO VIỆT NAM
• 4.1. TRIỂN VỌNG PHÁT TRIỂN CHẾ ĐỘ BẢO HIỂM THẤT NGHIỆP Ở TRUNG QUỐC
• 4.1.1. Thuận lợi
• 4.2. BÀI HỌC KINH NGHIỆM TỪ TRUNG QUỐC
• 4.2.1. Bài học thành công
• 4.2.2. Bài học chưa thành công
• 4.3. MỘT SỐ GỢI MỞ CHÍNH SÁCH CHO VIỆT NAM
• 4.3.1. So sánh chế độ bảo hiểm thất nghiệp ở Việt Nam và Trung Quốc
• 4.3.2. Những yếu tố tác động đến sự phát triển của bảo hiểm thất nghiệp ở Việt Nam
• 4.3.2.1. Yếu tố kinh tế xã hội
• 4.3.2.2. Yếu tố lao động, việc làm và thất nghiệp hiện nay
• 4.3.3. Gợi mở chính sách
• 4.4. Tiểu kết chương 4
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Bảo Hiểm Thất Nghiệp Trung Quốc 1986 2010

Bài viết này tập trung phân tích quá trình phát triển của bảo hiểm thất nghiệp Trung Quốc từ năm 1986 đến 2010. Giai đoạn này chứng kiến sự chuyển đổi mạnh mẽ của nền kinh tế Trung Quốc, kéo theo những thay đổi sâu sắc trong thị trường lao động và nhu cầu an sinh xã hội. Bài nghiên cứu này xem xét các chính sách, quy định và thực tiễn triển khai chính sách bảo hiểm thất nghiệp Trung Quốc, đồng thời đánh giá hiệu quả và tác động của chúng đối với người lao động và xã hội. Luận án này hướng tới việc cung cấp một cái nhìn toàn diện về hệ thống bảo hiểm thất nghiệp trong giai đoạn này, đặt trong bối cảnh rộng lớn hơn của phát triển kinh tế Trung Quốc và hệ thống an sinh xã hội Trung Quốc.

1.1. Bối cảnh kinh tế xã hội giai đoạn 1986 2010

Giai đoạn 1986-2010 là thời kỳ tăng trưởng kinh tế vượt bậc của Trung Quốc, đồng thời cũng là giai đoạn chứng kiến nhiều biến động trên thị trường lao động Trung Quốc. Quá trình cải cách kinh tế đã tạo ra nhiều việc làm mới, nhưng cũng đồng thời dẫn đến tình trạng thất nghiệp gia tăng, đặc biệt là ở khu vực thành thị. Sự thay đổi cơ cấu kinh tế, quá trình đô thị hóa và sự gia tăng cạnh tranh trên thị trường lao động là những yếu tố chính dẫn đến tình trạng này. Vì vậy, xây dựng chính sách lao động Trung Quốc phù hợp là một vấn đề cấp thiết, trong đó bảo hiểm thất nghiệp đóng vai trò quan trọng.

1.2. Mục tiêu và phạm vi nghiên cứu bảo hiểm thất nghiệp

Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích chế độ bảo hiểm thất nghiệp ở Trung Quốc trong giai đoạn 1986-2010. Mục tiêu chính là làm rõ quá trình hình thành và phát triển của hệ thống này, đánh giá hiệu quả hoạt động và tác động của nó đối với đối tượng hưởng bảo hiểm thất nghiệp Trung Quốc và xã hội nói chung. Nghiên cứu xem xét các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của bảo hiểm thất nghiệp, bao gồm cả các yếu tố kinh tế, xã hội và chính trị. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các chính sách, quy định, cơ chế quản lý và thực tiễn triển khai bảo hiểm thất nghiệp tại Trung Quốc đại lục, không bao gồm Hồng Kông, Ma Cao và Đài Loan.

II. Cách Tiếp Cận và Phương Pháp Nghiên Cứu Bảo Hiểm Thất Nghiệp

Luận án tiếp cận vấn đề bảo hiểm thất nghiệp dưới góc độ Trung Quốc học, kết hợp phương pháp liên ngành, bao gồm kinh tế học và xã hội học. Hệ thống bảo hiểm thất nghiệp được đặt trong bối cảnh cải cách mở cửa, đánh giá những đổi mới trong nhận thức của Đảng và Chính phủ Trung Quốc về các vấn đề xã hội như thất nghiệp, mất việc và chênh lệch giàu nghèo. Đồng thời, nghiên cứu cũng xem xét vai trò của bảo hiểm thất nghiệp trong tổng thể phát triển của hệ thống an sinh xã hội Trung Quốc, và mối quan hệ giữa chính sách xã hội với các biện pháp kinh tế.

2.1. Sử dụng Phương pháp nghiên cứu liên ngành và thực chứng

Nghiên cứu này sử dụng kết hợp nhiều phương pháp, bao gồm phân tích định tính và định lượng. Phương pháp định tính được sử dụng để phân tích các chính sách, quy định và cơ chế quản lý bảo hiểm thất nghiệp, cũng như để đánh giá tác động của nó đối với người lao động. Phân tích định lượng dựa trên dữ liệu thống kê về tình trạng thất nghiệp ở Trung Quốc, số lượng người tham gia bảo hiểm thất nghiệp, mức hưởng và thời gian hưởng trợ cấp. Các phương pháp thống kê như phân tích hồi quy và phân tích chuỗi thời gian được sử dụng để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của bảo hiểm thất nghiệp.

2.2. Thu thập và xử lý dữ liệu bảo hiểm thất nghiệp

Nguồn dữ liệu chính cho nghiên cứu này bao gồm các văn bản chính thức của chính phủ Trung Quốc về chính sách bảo hiểm thất nghiệp, các báo cáo thống kê từ Tổng cục Thống kê Trung Quốc, Bộ Lao động và An sinh xã hội, và các nghiên cứu khoa học của các học giả Trung Quốc và quốc tế. Dữ liệu được thu thập và xử lý bằng các phần mềm thống kê chuyên dụng. Phương pháp phân tích so sánh được sử dụng để so sánh bảo hiểm thất nghiệp ở Trung Quốc với các hệ thống tương tự ở các nước khác, nhằm rút ra những bài học kinh nghiệm cho Việt Nam.

III. Giai Đoạn Hình Thành Chế Độ Bảo Hiểm Thất Nghiệp 1986 1999

Giai đoạn 1986-1999 đánh dấu sự hình thành và phát triển ban đầu của chế độ bảo hiểm thất nghiệp ở Trung Quốc. Trong giai đoạn này, chính phủ Trung Quốc đã ban hành các quy định pháp luật đầu tiên về bảo hiểm thất nghiệp, thiết lập cơ chế tài chính và quản lý cơ bản, và mở rộng phạm vi bảo hiểm tới một số đối tượng nhất định. Tuy nhiên, hệ thống bảo hiểm thất nghiệp trong giai đoạn này vẫn còn nhiều hạn chế, chẳng hạn như phạm vi bảo hiểm hẹp, mức trợ cấp thấp và cơ chế quản lý chưa hiệu quả.

3.1. Quy định tạm thời về bảo hiểm chờ việc năm 1986

Quy định tạm thời về bảo hiểm chờ việc năm 1986 là văn bản pháp lý đầu tiên đặt nền móng cho hệ thống bảo hiểm thất nghiệp ở Trung Quốc. Văn bản này quy định về đối tượng hưởng bảo hiểm thất nghiệp Trung Quốc, điều kiện hưởng bảo hiểm thất nghiệp Trung Quốc, mức hưởng bảo hiểm thất nghiệp Trung Quốc và quy trình hưởng bảo hiểm thất nghiệp Trung Quốc. Tuy nhiên, phạm vi áp dụng của quy định này còn hạn chế, chủ yếu chỉ áp dụng cho công nhân viên chức trong các doanh nghiệp nhà nước.

3.2. Mở rộng phạm vi và hoàn thiện cơ chế tài chính bảo hiểm

Trong giai đoạn này, chính phủ Trung Quốc đã từng bước mở rộng phạm vi bảo hiểm tới các đối tượng khác, bao gồm cả người lao động trong các doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Đồng thời, cơ chế tài chính quỹ bảo hiểm thất nghiệp Trung Quốc cũng được hoàn thiện, với sự đóng góp của cả người lao động, người sử dụng lao động và nhà nước. Tuy nhiên, nguồn thu của quỹ bảo hiểm thất nghiệp vẫn còn hạn chế, do tỷ lệ đóng góp thấp và số lượng người tham gia chưa nhiều.

IV. Cải Cách và Phát Triển Bảo Hiểm Thất Nghiệp Giai Đoạn 1999 2010

Giai đoạn 1999-2010 chứng kiến sự cải cách và phát triển mạnh mẽ của chế độ bảo hiểm thất nghiệp ở Trung Quốc. Chính phủ Trung Quốc đã thực hiện nhiều biện pháp cải cách quan trọng, bao gồm mở rộng phạm vi bảo hiểm, nâng cao mức trợ cấp, cải thiện cơ chế quản lý và tăng cường liên kết giữa bảo hiểm thất nghiệp và các chương trình hỗ trợ việc làm. Nhờ đó, hệ thống bảo hiểm thất nghiệp đã trở thành một công cụ quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi của người lao động và ổn định xã hội.

4.1. Xây dựng khung cơ bản chế độ bảo hiểm thất nghiệp hiện hành

Trong giai đoạn này, chính phủ Trung Quốc đã xây dựng khung cơ bản của chế độ bảo hiểm thất nghiệp hiện hành, bao gồm các luật, quy định và chính sách liên quan. Khung pháp lý này quy định rõ về quyền và nghĩa vụ của người lao động, người sử dụng lao động và nhà nước trong lĩnh vực bảo hiểm thất nghiệp. Đồng thời, nó cũng thiết lập các tiêu chuẩn và quy trình cho việc đăng ký, đóng góp, hưởng trợ cấp và giải quyết tranh chấp liên quan đến bảo hiểm thất nghiệp.

4.2. Tăng cường liên kết bảo hiểm thất nghiệp và hỗ trợ việc làm

Chính phủ Trung Quốc đã tăng cường liên kết giữa bảo hiểm thất nghiệp và các chương trình hỗ trợ việc làm, nhằm giúp người thất nghiệp nhanh chóng tìm được việc làm mới. Các biện pháp hỗ trợ bao gồm tư vấn nghề nghiệp, đào tạo kỹ năng, giới thiệu việc làm và hỗ trợ khởi nghiệp. Việc liên kết bảo hiểm thất nghiệp với các chương trình hỗ trợ việc làm đã giúp nâng cao hiệu quả của hệ thống này và giảm thiểu tình trạng thất nghiệp kéo dài.

4.3. Đánh giá tác động của bảo hiểm thất nghiệp đối với xã hội

Hiệu quả bảo hiểm thất nghiệp Trung Quốc được đánh giá thông qua tác động của chính sách đối với người lao động và xã hội nói chung. Nghiên cứu tập trung vào việc đánh giá tác động của bảo hiểm thất nghiệp đối với thu nhập, việc làm và sức khỏe của người lao động bị mất việc. Đồng thời, nó cũng xem xét tác động của bảo hiểm thất nghiệp đối với ổn định xã hội, giảm nghèo và phát triển kinh tế.

V. So Sánh Bảo Hiểm Thất Nghiệp Trung Quốc và Quốc Tế Bài Học Kinh Nghiệm

Nghiên cứu tiến hành so sánh bảo hiểm thất nghiệp ở Trung Quốc với các hệ thống tương tự ở các nước khác trên thế giới, nhằm xác định những điểm tương đồng và khác biệt, cũng như những ưu điểm và hạn chế của hệ thống bảo hiểm thất nghiệp ở Trung Quốc. Dựa trên kết quả so sánh, nghiên cứu rút ra những bài học kinh nghiệm có giá trị cho Việt Nam trong quá trình xây dựng và hoàn thiện chế độ bảo hiểm thất nghiệp của mình.

5.1. Phân tích quy định về mức hưởng và thời gian hưởng

Luận án so sánh mức hưởng bảo hiểm thất nghiệp và thời gian hưởng bảo hiểm thất nghiệp giữa Trung Quốc và một số quốc gia khác, đặc biệt là các quốc gia có nền kinh tế chuyển đổi tương đồng. Sự so sánh này giúp đánh giá mức độ bảo đảm an sinh xã hội cho người lao động bị mất việc ở Trung Quốc so với các quốc gia khác.

5.2. Nghiên cứu vấn đề đầu tư và sử dụng quỹ bảo hiểm thất nghiệp

Một điểm quan trọng khác được so sánh là cơ chế đầu tư và sử dụng quỹ bảo hiểm thất nghiệp ở Trung Quốc so với các quốc gia khác. Nghiên cứu xem xét các quy định về quản lý quỹ bảo hiểm thất nghiệp, cách thức đầu tư để bảo toàn và tăng trưởng quỹ, và việc sử dụng quỹ để chi trả trợ cấp và hỗ trợ việc làm.

VI. Triển Vọng Phát Triển và Gợi Mở Chính Sách cho Việt Nam

Trên cơ sở phân tích quá trình phát triển và đánh giá hiệu quả của bảo hiểm thất nghiệp ở Trung Quốc, nghiên cứu dự báo triển vọng phát triển của hệ thống này trong tương lai. Đồng thời, nghiên cứu cũng đưa ra một số gợi mở chính sách cho Việt Nam trong quá trình xây dựng và hoàn thiện chế độ bảo hiểm thất nghiệp của mình, nhằm bảo đảm quyền lợi của người lao động và góp phần ổn định xã hội.

6.1. Dự báo triển vọng bảo hiểm thất nghiệp đến năm 2020

Luận án đưa ra những dự báo về sự phát triển của bảo hiểm thất nghiệp ở Trung Quốc đến năm 2020, dựa trên các xu hướng kinh tế, xã hội và chính trị hiện tại. Các dự báo này bao gồm phạm vi bảo hiểm, mức hưởng trợ cấp, cơ chế quản lý và liên kết với các chương trình hỗ trợ việc làm.

6.2. Bài học thành công và chưa thành công từ Trung Quốc

Nghiên cứu rút ra những bài học kinh nghiệm cả thành công và chưa thành công từ quá trình xây dựng và phát triển bảo hiểm thất nghiệp ở Trung Quốc. Những bài học này có giá trị tham khảo cho Việt Nam trong quá trình hoàn thiện hệ thống bảo hiểm thất nghiệp của mình.

6.3. Gợi ý chính sách cho Việt Nam phát triển bảo hiểm thất nghiệp

Dựa trên những phân tích và đánh giá, nghiên cứu đưa ra một số gợi ý chính sách cụ thể cho Việt Nam trong việc phát triển bảo hiểm thất nghiệp. Các gợi ý này bao gồm mở rộng phạm vi bảo hiểm, nâng cao mức trợ cấp, cải thiện cơ chế quản lý và tăng cường liên kết với các chương trình hỗ trợ việc làm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề Việt Nam có nên hay không đề cập đến vấn đề bảo hiểm thất nghiệp khi xây dựng luật bảo hiểm xã hội. Cũng từ góc độ luật pháp, Lê Thị Hoài Thu (2008) đã nghiên cứu sâu hơn về vai trò và sự cần thiết phải xây dựng hệ thống luật pháp bảo hiểm thất nghiệp trong cuốn Pháp luật bảo hiểm thất nghiệp trong nền kinh tế thị trường ở Việt Nam [24]. Tác giả cho rằng, để bảo đảm cho ngƣời thất nghiệp có khoản thu nhập bù đắp một phần đã mất do không có việc làm, để ổn định cuộc sống, tiếp tục tìm việc làm không chỉ là hoạt động kinh tế xã hội, mà về mặt pháp lý còn là trách nhiệm của nhà nƣớc, ngƣời sử dụng lao động và bản thân ngƣời lao động. Việc xây dựng hành lang pháp lý của bảo hiểm thất nghiệp sẽ tạo thuận lợi giải quyết yêu cầu thực tiễn về thất nghiệp, chống thất nghiệp và bảo đảm quyền lợi của ngƣời thất nghiệp ở Việt Nam hiện nay.

Ba là, nghiên cứu thực tiễn thực hiện bảo hiểm thất nghiệp trong mấy năm gần đây ở Việt Nam. Bảo hiểm thất nghiệp ra đời đã đáp ứng nhu cầu của hầu hết ngƣời lao động, chủ sử dụng lao động và hỗ trợ của nhà nƣớc. Tuy nhiên, do bảo hiểm thất nghiệp ra đời trong điều kiện kinh tế khó khăn và do mới đi vào triển khai, bảo hiểm thất nghiệp không tránh khỏi nhiều hạn chế và lỗ hổng. Cho nên, bảo hiểm thất nghiệp cần phải đƣợc sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với tình hình ở Việt Nam và trên thế giới, phát huy tối đa vai trò của bảo hiểm thất nghiệp trong đời sống kinh tế xã hội.

Đó là nhận định của Phạm Đình Thành (2010) trong Thực hiện chính sách bảo hiểm thất nghiệp- vấn đề đặt ra và giải pháp [22]; Phạm Thị Tuyết Vi (2012) trong Kiến nghị sửa đổi, bổ sung về bảo hiểm thất nghiệp [33].01 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.01 Do chế độ bảo hiểm thất nghiệp ở Việt Nam mới hình thành từ năm 2009 nên số lƣợng tài liệu nghiên cứu về vấn đề này còn hạn chế và mới chỉ là những đánh giá bƣớc đầu về hiện trạng triển khai bảo hiểm thất nghiệp trong mấy năm đầu hình thành. Đó cũng là hạn chế lớn khiến nghiên cứu sinh khó có thể đánh giá và đƣa ra gợi mở chính sách đối với sự phát triển của bảo hiểm thất nghiệp ở Việt Nam. Do vậy, trong phần này, nghiên cứu sinh xuất phát từ góc độ đánh giá các yếu tố tác động đến sự phát triển bảo hiểm thất nghiệp ở Việt Nam, đồng thời so sánh chế độ bảo hiểm thất nghiệp ở Việt Nam và Trung Quốc, để từ đó đƣa ra gợi mở chính sách một cách hợp lý. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU Ở NƢỚC NGOÀI 1.

Tại Trung Quốc Bảo hiểm thất nghiệp ở Trung Quốc ra đời muộn hơn các hình thức bảo hiểm khác. Mãi sau những năm 1990, những nghiên cứu của học giả Trung Quốc về thất nghiệp và bảo hiểm thất nghiệp mới xuất hiện nhiều cùng với các bƣớc cải cách và phát triển của chế độ bảo hiểm thất nghiệp. Những nghiên cứu về bảo hiểm thất nghiệp nhìn chung chia làm bốn nhóm sau: Thứ nhất, nghiên cứu bảo hiểm thất nghiệp dưới góc độ là một bộ phận của hệ thống an sinh xã hội. Bảo hiểm thất nghiệp có mối tƣơng quan và bình đẳng với các chế độ khác trong hệ thống an sinh xã hội, đồng thời thể hiện vai trò của an sinh xã hội.

Đó là một mạng lƣới an toàn để ổn định và hài hòa xã hội, là một chế độ kinh tế xã hội quan trọng của quốc gia hiện đại và là tiêu chí quan trọng của tiến bộ và văn minh xã hội. Do đó, cần mở rộng phạm vi ảnh hƣởng tích cực của bảo hiểm thất nghiệp đối với ngƣời lao động nói riêng và đời sống xã hội nói chung, tạo nền tảng xã hội công bằng và ổn định. Các công trình nghiên cứu về lĩnh vực này đáng chú ý có: Lý luận và thực tiễn cải cách thể chế an sinh xã hội của Trung Quốc thời kỳ mới của Đa Cát Tài Nhƣợng (1995) [91]; Khái quát về an sinh xã hội hiện đại của Lữ Học Tịnh (2005) [128]; Khái quát về an sinh xã hội của Trịnh Công Thành (2005) [192]; Nghiên cứu an sinh xã hội của Quách Sỹ Trƣng (2005) [103]; Cải cách chế độ an sinh xã hội của Trung Quốc của Tống Hiểu Ngô (2001) [152]; Lý luận và thực tiễn về an sinh xã hội của Lƣu Quân (2005) [122].01 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.01 Nếu coi chế độ an sinh xã hội là ―vũ khí giảm chấn động‖ nhằm hóa giải mâu thuẫn xã hội, vậy thì trong tất cả các hạng mục an sinh xã hội, chế độ bảo đảm mức sống tối thiểu và chế độ bảo hiểm thất nghiệp thể hiện rõ nhất chức năng ―giảm áp lực‖ đó. Đó là quan điểm của Ngô Minh (2009) khi viết “Đại quốc sách- chiến lược phát triển an sinh xã hội của Trung Quốc theo con đường nước lớn”[170].

Theo tác giả, giữa hai chế độ này có mối quan hệ mật thiết trong việc hóa giải các mâu thuẫn xã hội. Bởi lẽ, hai chế độ này đều đề cập tới nhóm ngƣời yếu thế trong xã hội, rất nhiều ngƣời có hoàn cảnh khó khăn cần đƣợc cứu trợ là ngƣời thất nghiệp, mà một bộ phận lớn là thanh niên. Vì thế, ngoài vai trò bảo đảm quyền sinh tồn của công dân, chế độ bảo đảm mức sống tối thiểu và chế độ bảo hiểm thất nghiệp còn có nhiệm vụ quan trọng không kém là giảm bớt áp lực về mâu thuẫn xã hội. Bàn về mối quan hệ giữa việc Trung Quốc gia nhập WTO với cải cách chế độ an sinh xã hội nói chung và bảo hiểm thất nghiệp nói riêng là nội dung bài viết Cải cách chế độ an sinh xã hội của Trung Quốc thời hậu WTO của Dƣơng Nghị Dũng và Hình Vĩ (2007) [11].

Theo các tác giả, gia nhập WTO đƣa đến thách thức nhiều hơn cơ hội phát triển hệ thống an sinh xã hội của Trung Quốc. Nhiều vấn đề xã hội lạc hậu ở Trung Quốc khiến hệ thống an sinh xã hội chậm tiến và có sự chênh lệch khá lớn so với yêu cầu của WTO. Nhiệm vụ cải cách đó là giải quyết các vấn đề chậm tiến của xã hội và của hệ thống an sinh xã hội Trung Quốc. Mặt hạn chế của hƣớng nghiên cứu này là chƣa chỉ ra vai trò và vị trí của chế độ bảo hiểm thất nghiệp trong hệ thống an sinh xã hội, chƣa tìm ra những giải pháp thúc đẩy phát triển chế độ này nhằm hoàn thiện hệ thống an sinh xã hội.

Thứ hai, nghiên cứu bảo hiểm thất nghiệp trong mối quan hệ với lao động, việc làm và thất nghiệp. Thất nghiệp và việc làm là những vấn đề có liên quan mật thiết tới bảo hiểm xã hội nói chung và bảo hiểm thất nghiệp nói riêng. Vai trò và trách nhiệm của bảo hiểm thất nghiệp đƣợc các học giả đánh giá và nhìn nhận hết sức nghiêm túc trong việc thúc đẩy việc làm, tạo ra thị trƣờng việc làm ổn định và bình đẳng. Năm 1998, khi viết cuốn Nhóm người thất nghiệp và bảo hiểm thất nghiệp [75], tác giả Thái Hòa (1998) đã chứng mình rằng, mục tiêu căn bản của bảo hiểm thất nghiệp ở Trung Quốc chính là xúc tiến việc làm.

Bàn về vấn đề này có công trình Chế độ bảo hiểm thất nghiệp và tạo việc 10 (LUAN.01 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.01 làm ở Trung Quốc của Quách Tùng Sơn (2008) [104]. Tác giả đƣa ra nhiều phân tích và nhận định về tầm quan trọng của bảo hiểm thất nghiệp đối với việc thúc đẩy tạo việc làm. Trong nghiên cứu của mình, tác giả cho rằng, bên cạnh việc bảo đảm đời sống cơ bản của ngƣời thất nghiệp, việc kết hợp với công tác khuyến khích tạo việc làm đƣợc coi là con đƣờng phát triển chế độ bảo hiểm thất nghiệp phù hợp với tình hình mới ở Trung Quốc hiện nay. Nhóm tác giả Trần Giai Quý, Thái Phƣởng (2008) lại bàn về chế độ bảo hiểm thất nghiệp trong mối quan hệ thị trƣờng hóa việc làm trong Nghiên cứu 30 năm cải cách chế độ lao động và an sinh xã hội ở Trung Quốc [77].

Trong đó, nhóm tác giả phân tích mối quan hệ giữa bảo đảm thất nghiệp và chính sách việc làm tích cực, sự bất bình đẳng trong bảo hộ thị trƣờng lao động dẫn tới việc phân phối không công bằng việc làm cho ngƣời lao động. Do đó, bảo hiểm thất nghiệp phải kết nối hiệu quả với các chế độ khác trong hệ thống an sinh xã hội để tạo ra các lớp lƣới an toàn bảo vệ ngƣời lao động. Hồ Hiểu Nghĩa (2009) trong cuốn 60 năm phát triển an sinh xã hội của Trung Quốc hướng tới hài hòa [110] đã khẳng định, chức năng của bảo hiểm thất nghiệp cần nhấn mạnh hơn tới nhiệm vụ phòng ngừa và kiểm soát thất nghiệp, xây dựng cơ chế báo cáo giám sát trọng điểm động thái thất nghiệp. Mặt khác, để giảm bớt áp lực thất nghiệp, nhà nƣớc tích cực bố trí công việc cho lao động thuộc doanh nghiệp nhà nƣớc phá sản theo chính sách.

Vấn đề việc làm đƣợc Chính phủ Trung Quốc coi là ―quốc kế dân sinh‖. Ngoài những biện pháp kinh tế thúc đẩy việc làm, bảo hiểm thất nghiệp cũng đƣợc coi là một trong những biện pháp xã hội góp phần mở rộng việc làm, giảm bớt tỉ lệ thất nghiệp. Nhìn chung, các nghiên cứu về chức năng việc làm của bảo hiểm thất nghiệp khá đa dạng và đầy đủ nhƣng chƣa xây dựng các vấn đề một cách hệ thống cũng nhƣ chƣa vạch ra những hƣớng giải quyết cụ thể. Thứ ba, nghiên cứu vai trò của quỹ bảo hiểm thất nghiệp.

Quỹ bảo hiểm thất nghiệp ở Trung Quốc phần lớn đƣợc hình thành từ sự đóng góp của doanh nghiệp, ngƣời lao động và hỗ trợ của nhà nƣớc. Quỹ có nhiệm vụ chủ yếu là giúp đỡ vật chất đối với ngƣời thất nghiệp và giúp họ tìm lại việc làm bằng các biện pháp 11 (LUAN.01 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.01 thúc đẩy việc làm. Do vậy, quỹ bảo hiểm thất nghiệp có vai trò quan trọng trong việc duy trì sự tồn tại và phát triển của chế độ này. Tuy nhiên, hiện nay, cơ cấu quỹ phân bổ chƣa hợp lý, chƣa chú trọng đầu tƣ nhiều cho công tác đào tạo và thúc đẩy việc làm, vẫn tập trung chủ yếu vào việc cứu trợ thất nghiệp nhƣng mức hƣởng lại thấp, khó đáp ứng nhu cầu cuộc sống cơ bản của ngƣời thất nghiệp.