Nghiên cứu hoạt động chăm sóc người cao tuổi tại Hà Nội - Trịnh Thị Nguyệt, Đại học Quốc gia Hà Nội

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hoạt động chăm sóc người cao tuổi tại các trung tâm chăm sóc tập trung ở Hà Nội, phân tích thực trạng và giải pháp.

• Tác giả: Trịnh Thị Nguyệt
• Người hướng dẫn: PGS. TS Vũ Quang
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Công tác xã hội
• Đề tài: Chăm sóc người cao tuổi tại Hà Nội: Nghiên cứu thực trạng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. PH N MỞ Đ U
• 1.1. Nghiên cứu nền tảng và nghiên cứu thực tiễn. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu. Mục đích nghiên cứu. Nhiệm vụ nghiên cứu. Giải thuyết nghiên cứu. Đối tượng khách thể nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.
• 1.2. Phương tiện và tiến trình thực hiện
• 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA NGHIÊN CỨU
• 2.1. Người cao tuổi. Chăm sóc Người cao tuổi. Khái niệm về sức khỏe. Cơ sở bảo trợ xã hội. Hoạt động hỗ trợ. Lý thuyết ứng dụng trong nghiên cứu. Lý thuyết cấu trúc chức năng. Lý thuyết nhu cầu của Maslow. Lý thuyết trao đổi xã hội.
• 2.2. Chính sách của nhà nước Việt Nam về người cao tuổi. Thực trạng Người cao tuổi. Thực trạng sức khỏe của người cao tuổi. Cơ sở thực tiễn. Tổng quan về các hình thức chăm sóc người cao tuổi hiện nay tại Việt Nam. Trung tâm bảo trợ xã hội. Nhà dưỡng lão, trung tâm chăm sóc có thu phí. Vài nét về địa bàn nghiên cứu. Đặc điểm về tình hình kinh tế xã hội văn hóa của Thành phố Hà Nội. Vài nét về Trung tâm chăm sóc tập trung cho người cao tuổi.
• 3. THỰC TRẠNG CHĂM SÓC HỖ TRỢ NGƯỜI CAO TUỔI
• 3.1. Thực trạng chăm sóc hỗ trợ cho người cao tuổi tại các trung tâm chăm sóc tập trung. Hoạt động chăm sóc người cao tuổi. Hoạt động Trị liệu. Hoạt động phòng ngừa. Hoạt động hỗ trợ cho người cao tuổi tại trung tâm chăm sóc tập trung. Những khó khăn chủ quan và khách quan. Khó khăn về chuyên môn. Khó khăn về khối lượng công việc. Khó khăn về cơ sở vật chất. Các hạn chế về giá trị của công tác xã hội chuyên nghiệp thể hiện trong các hoạt động của các trung tâm.
• 3.2. Một số giải pháp nhằm nâng cao hoạt động chăm sóc hỗ trợ chăm sóc sức khỏe người cao tuổi tại các trung tâm chăm sóc tập trung. Đối với các trung tâm. Đối với Nhà nước.
• 3.3. Đối với nhân viên công tác xã hội trong các trung tâm chăm sóc người cao tuổi.
• 4. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về chăm sóc người cao tuổi tại Hà Nội

Chăm sóc người cao tuổi tại Hà Nội đang trở thành một vấn đề cấp bách trong bối cảnh già hóa dân số. Theo thống kê, số lượng người cao tuổi tại Hà Nội ngày càng gia tăng, kéo theo nhu cầu về dịch vụ chăm sóc cũng tăng theo. Việc chăm sóc người cao tuổi không chỉ là trách nhiệm của gia đình mà còn là nhiệm vụ của toàn xã hội. Các trung tâm chăm sóc người cao tuổi đã được thành lập nhằm đáp ứng nhu cầu này, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần giải quyết.

1.1. Tình hình người cao tuổi tại Hà Nội

Theo số liệu từ Tổng cục Thống kê, Hà Nội hiện có khoảng 1 triệu người cao tuổi, chiếm khoảng 10% dân số. Sự gia tăng này đặt ra nhiều thách thức cho hệ thống chăm sóc sức khỏe và an sinh xã hội. Nhiều người cao tuổi sống một mình, thiếu sự chăm sóc và hỗ trợ từ gia đình.

1.2. Các hình thức chăm sóc người cao tuổi

Chăm sóc người cao tuổi tại Hà Nội hiện nay chủ yếu diễn ra qua hai hình thức: chăm sóc tại nhà và chăm sóc tại các trung tâm. Mỗi hình thức đều có những ưu điểm và nhược điểm riêng. Chăm sóc tại nhà giúp người cao tuổi duy trì sự gần gũi với gia đình, trong khi chăm sóc tại trung tâm cung cấp dịch vụ chuyên nghiệp hơn.

II. Thách thức trong chăm sóc người cao tuổi tại Hà Nội

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc chăm sóc người cao tuổi, nhưng vẫn còn nhiều thách thức lớn. Các vấn đề như thiếu nhân lực, cơ sở vật chất không đảm bảo, và chính sách chưa hoàn thiện đang cản trở sự phát triển của dịch vụ chăm sóc người cao tuổi.

2.1. Thiếu hụt nhân lực chăm sóc

Nhu cầu về nhân lực chăm sóc người cao tuổi đang gia tăng, nhưng số lượng nhân viên công tác xã hội và y tế chuyên nghiệp còn hạn chế. Điều này dẫn đến chất lượng dịch vụ chăm sóc không đồng đều và không đáp ứng được nhu cầu thực tế.

2.2. Cơ sở vật chất chưa đáp ứng nhu cầu

Nhiều trung tâm chăm sóc người cao tuổi tại Hà Nội còn thiếu trang thiết bị và cơ sở vật chất cần thiết. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dịch vụ và sự hài lòng của người cao tuổi.

III. Phương pháp chăm sóc người cao tuổi hiệu quả

Để nâng cao chất lượng chăm sóc người cao tuổi, cần áp dụng các phương pháp chăm sóc hiện đại và hiệu quả. Việc kết hợp giữa chăm sóc y tế và chăm sóc tinh thần là rất quan trọng.

3.1. Chăm sóc sức khỏe toàn diện

Chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi cần được thực hiện một cách toàn diện, bao gồm cả việc theo dõi sức khỏe định kỳ và điều trị các bệnh lý mãn tính. Các chương trình chăm sóc sức khỏe cộng đồng cũng cần được đẩy mạnh.

3.2. Tăng cường hoạt động tinh thần

Hoạt động tinh thần như tham gia các câu lạc bộ, hoạt động văn hóa, thể thao giúp người cao tuổi duy trì sức khỏe tinh thần và cảm thấy hạnh phúc hơn. Các trung tâm chăm sóc cần tổ chức nhiều hoạt động phong phú để thu hút người cao tuổi tham gia.

IV. Ứng dụng thực tiễn trong chăm sóc người cao tuổi

Nhiều mô hình chăm sóc người cao tuổi đã được triển khai tại Hà Nội, mang lại những kết quả tích cực. Các trung tâm chăm sóc đã áp dụng nhiều phương pháp mới nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ.

4.1. Mô hình chăm sóc tại nhà

Mô hình chăm sóc tại nhà đang được nhiều gia đình lựa chọn. Các nhân viên chăm sóc đến tận nhà để hỗ trợ người cao tuổi trong sinh hoạt hàng ngày, giúp họ cảm thấy thoải mái và an toàn hơn.

4.2. Mô hình trung tâm chăm sóc chuyên nghiệp

Các trung tâm chăm sóc chuyên nghiệp cung cấp dịch vụ chăm sóc toàn diện, từ y tế đến tinh thần. Mô hình này đã giúp nhiều người cao tuổi có cuộc sống tốt hơn và được chăm sóc chu đáo.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai

Chăm sóc người cao tuổi tại Hà Nội cần được cải thiện và phát triển hơn nữa. Cần có sự đầu tư mạnh mẽ từ chính phủ và xã hội để nâng cao chất lượng dịch vụ chăm sóc. Việc xây dựng các chính sách hỗ trợ và phát triển nguồn nhân lực là rất cần thiết.

5.1. Đề xuất chính sách hỗ trợ

Chính phủ cần ban hành các chính sách hỗ trợ cho người cao tuổi, bao gồm cả việc tăng cường ngân sách cho các trung tâm chăm sóc và hỗ trợ tài chính cho gia đình có người cao tuổi.

5.2. Đào tạo nguồn nhân lực

Đào tạo nguồn nhân lực chăm sóc người cao tuổi là một trong những yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng dịch vụ. Cần có các chương trình đào tạo chuyên sâu cho nhân viên công tác xã hội và y tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Già hóa dân số là một xu thế toàn cầu với sự gia tăng nhanh chóng số lượng người cao tuổi, đặc biệt tại các nước đang phát triển như Việt Nam. Theo ước tính, đến năm 2025, số người cao tuổi tại các nước này sẽ đạt khoảng 850 triệu người, chiếm 12% tổng dân số, và dự báo đến năm 2050 sẽ tăng gấp đôi. Tại Việt Nam, hiện có khoảng 8 triệu người cao tuổi, trong đó 72,9% sống ở nông thôn và 79% sống cùng gia đình. Tuy nhiên, nhiều người cao tuổi phải đối mặt với tình trạng cô đơn, sức khỏe suy giảm và khó khăn trong tiếp cận các dịch vụ chăm sóc.

Nghiên cứu tập trung vào hoạt động chăm sóc, hỗ trợ người cao tuổi tại các trung tâm chăm sóc tập trung trên địa bàn Hà Nội, cụ thể là Trung tâm bảo trợ xã hội III và Trung tâm chăm sóc người cao tuổi Thiên Đức. Mục tiêu chính là tìm hiểu thực trạng, nguyên nhân, các hoạt động chăm sóc và hỗ trợ, đồng thời đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng dịch vụ tại các trung tâm này. Nghiên cứu có phạm vi từ năm 2012 đến 2014, tập trung vào hai trung tâm với tổng số người cao tuổi được chăm sóc là 249 người.

Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp dữ liệu thực tiễn, góp phần hoàn thiện chính sách chăm sóc người cao tuổi, đồng thời nâng cao hiệu quả hoạt động của các trung tâm chăm sóc tập trung, góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống cho người cao tuổi tại Hà Nội.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên bốn lý thuyết chính:

1. Lý thuyết cấu trúc - chức năng của Talcott Parsons: Xem xét các bộ phận trong trung tâm chăm sóc người cao tuổi như các thành phần cấu trúc xã hội có chức năng phối hợp để duy trì sự ổn định và phát triển của hệ thống chăm sóc.

2. Lý thuyết hệ thống của Ludwig Von Bertalanffy: Nhấn mạnh mối quan hệ tương tác giữa người cao tuổi và các hệ thống hỗ trợ xung quanh, từ đó xác định các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động chăm sóc và hỗ trợ.

3. Thuyết nhu cầu của Maslow: Phân tích các nhu cầu của người cao tuổi theo cấp bậc từ nhu cầu cơ bản về sinh lý, an toàn, xã hội, được tôn trọng đến nhu cầu thể hiện bản thân, làm cơ sở để thiết kế các hoạt động chăm sóc phù hợp.

4. Thuyết trao đổi xã hội của Peter Blau: Giải thích mối quan hệ giữa nhân viên chăm sóc và người cao tuổi dựa trên nguyên tắc "đôi bên cùng có lợi", trong đó sự công bằng và sự đánh giá tương hỗ ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính và định lượng kết hợp:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thống kê từ Sở Lao động Thương binh và Xã hội Hà Nội, báo cáo tổng điều tra dân số, Pháp lệnh Người cao tuổi, các tài liệu nghiên cứu chuyên sâu về người cao tuổi và công tác xã hội.

• Phương pháp thu thập dữ liệu: Phỏng vấn sâu 27 đối tượng gồm cán bộ quản lý, nhân viên chăm sóc và người cao tuổi tại hai trung tâm; quan sát trực tiếp các hoạt động, cơ sở vật chất và thái độ phục vụ.

• Phương pháp phân tích: Phân tích nội dung phỏng vấn, so sánh số liệu thực tế với các tiêu chuẩn chăm sóc, đánh giá dựa trên các lý thuyết đã áp dụng.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: 27 phỏng vấn sâu được chọn theo phương pháp phi xác suất, tập trung vào các đối tượng có vai trò và trải nghiệm trực tiếp trong hoạt động chăm sóc người cao tuổi tại hai trung tâm.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện trong giai đoạn 2012-2014, với các bước thu thập dữ liệu, phân tích và đề xuất giải pháp được tiến hành liên tục trong khoảng thời gian này.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nền tảng triết lý và tổ chức hoạt động: Cả hai trung tâm đều xây dựng hoạt động dựa trên nền tảng triết lý nhân văn, coi người cao tuổi là trung tâm, tôn trọng nhân quyền và quyền lợi của họ. Trung tâm Thiên Đức hoạt động theo mô hình nhà dưỡng lão tư nhân với 150 người cao tuổi, trong khi Trung tâm bảo trợ xã hội III là cơ sở công lập chăm sóc 99 người cao tuổi có hoàn cảnh khó khăn.

2. Chất lượng chăm sóc và điều kiện vật chất: Trung tâm Thiên Đức có cơ sở vật chất hiện đại, diện tích gần 10.000 m² với 45 phòng khép kín, khu thể dục dưỡng sinh và môi trường trong lành. Trung tâm bảo trợ xã hội III có cơ sở vật chất khá tốt nhưng hạn chế về kinh phí, dẫn đến bữa ăn và các hoạt động tinh thần chưa đa dạng. Tỷ lệ người cao tuổi được chăm sóc dinh dưỡng đầy đủ tại Thiên Đức là 100%, trong khi tại trung tâm bảo trợ xã hội III chỉ đạt khoảng 70% do nguồn lực hạn chế.

3. Hoạt động trị liệu và hỗ trợ sức khỏe: Các trung tâm tổ chức các hoạt động dưỡng sinh, câu lạc bộ thơ, âm nhạc nhằm nâng cao thể lực và tinh thần cho người cao tuổi. Tuy nhiên, sự tham gia của người cao tuổi không đều do sức khỏe và tâm lý. Tỷ lệ người cao tuổi tham gia các hoạt động nhóm tại Thiên Đức đạt khoảng 60%, cao hơn so với 40% tại trung tâm bảo trợ xã hội III.

4. Vai trò của nhân viên công tác xã hội: Nhân viên tại hai trung tâm đều có tinh thần trách nhiệm cao, làm việc 24/24 giờ, tuy nhiên thái độ làm việc tại trung tâm bảo trợ xã hội III có phần cam chịu hơn, ảnh hưởng đến chất lượng chăm sóc. Tỷ lệ nhân viên hài lòng với công việc tại Thiên Đức là 85%, trong khi tại trung tâm bảo trợ xã hội III chỉ khoảng 60%.

Thảo luận kết quả

Sự khác biệt về mô hình hoạt động giữa trung tâm tư nhân và công lập dẫn đến sự khác biệt rõ rệt về chất lượng dịch vụ và mức độ hài lòng của người cao tuổi. Trung tâm Thiên Đức với nguồn kinh phí từ đóng góp của người cao tuổi và gia đình có điều kiện đầu tư cơ sở vật chất và tổ chức hoạt động phong phú hơn, đáp ứng tốt hơn nhu cầu đa dạng của người cao tuổi theo thang bậc nhu cầu Maslow.

Ngược lại, trung tâm bảo trợ xã hội III chịu áp lực về nguồn lực tài chính hạn chế, dẫn đến việc chăm sóc chủ yếu đáp ứng nhu cầu cơ bản, chưa phát huy hết tiềm năng của người cao tuổi. Điều này phù hợp với lý thuyết cấu trúc - chức năng khi các bộ phận trong hệ thống không đồng bộ sẽ ảnh hưởng đến sự ổn định và phát triển chung.

Vai trò của nhân viên công tác xã hội được khẳng định là yếu tố then chốt trong việc tạo dựng môi trường chăm sóc tích cực, thể hiện qua thuyết trao đổi xã hội khi sự công bằng và đánh giá lẫn nhau giữa nhân viên và người cao tuổi ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tỷ lệ tham gia hoạt động, mức độ hài lòng và chất lượng dinh dưỡng giữa hai trung tâm, giúp minh họa rõ nét sự khác biệt và nhu cầu cải thiện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường nguồn lực tài chính cho các trung tâm công lập: Nhà nước cần tăng ngân sách hỗ trợ, ưu tiên đầu tư cơ sở vật chất và nâng cao chất lượng bữa ăn, nhằm đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng và sinh hoạt của người cao tuổi trong vòng 2-3 năm tới.

2. Đào tạo và nâng cao năng lực nhân viên công tác xã hội: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về kỹ năng chăm sóc, trị liệu và giao tiếp với người cao tuổi, đồng thời cải thiện điều kiện làm việc để nâng cao tinh thần và hiệu quả công việc trong 1 năm tới, do các sở ban ngành phối hợp thực hiện.

3. Phát triển các hoạt động trị liệu đa dạng và thường xuyên: Thiết kế các chương trình hoạt động thể chất, văn hóa, tinh thần phù hợp với từng nhóm sức khỏe người cao tuổi, tăng tỷ lệ tham gia lên ít nhất 70% trong 2 năm, do các trung tâm phối hợp với các tổ chức xã hội thực hiện.

4. Xây dựng chính sách hỗ trợ mô hình chăm sóc tư nhân: Ban hành các quy định, tiêu chuẩn và hỗ trợ kỹ thuật cho các trung tâm tư nhân nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ, đồng thời khuyến khích xã hội hóa chăm sóc người cao tuổi trong 3 năm tới, do Bộ Lao động Thương binh và Xã hội chủ trì.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý và hoạch định chính sách xã hội: Nghiên cứu cung cấp dữ liệu thực tiễn và đề xuất chính sách nhằm nâng cao hiệu quả chăm sóc người cao tuổi, hỗ trợ xây dựng các chương trình phát triển bền vững.

2. Cán bộ và nhân viên công tác xã hội tại các trung tâm chăm sóc người cao tuổi: Tài liệu giúp hiểu rõ hơn về vai trò, nhiệm vụ và phương pháp chăm sóc, hỗ trợ người cao tuổi, từ đó nâng cao chất lượng công việc.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành công tác xã hội, y tế công cộng: Cung cấp cơ sở lý thuyết và thực tiễn về mô hình chăm sóc người cao tuổi, làm tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu tiếp theo.

4. Gia đình và người thân của người cao tuổi: Giúp nhận thức về nhu cầu và quyền lợi của người cao tuổi, từ đó có cách chăm sóc phù hợp và hỗ trợ người cao tuổi hòa nhập xã hội.

Câu hỏi thường gặp

1. Người cao tuổi được định nghĩa như thế nào theo pháp luật Việt Nam?
   Người cao tuổi là công dân từ đủ 60 tuổi trở lên, theo Luật Người cao tuổi năm 2009. Đây là nhóm đối tượng được hưởng các chính sách chăm sóc và bảo trợ xã hội đặc biệt.

2. Các trung tâm chăm sóc người cao tuổi hoạt động theo mô hình nào?
   Có hai mô hình chính: trung tâm công lập bảo trợ xã hội dành cho người cao tuổi có hoàn cảnh khó khăn và trung tâm tư nhân hoạt động như nhà dưỡng lão phục vụ người cao tuổi có điều kiện kinh tế.

3. Những khó khăn chính trong chăm sóc người cao tuổi tại các trung tâm là gì?
   Bao gồm hạn chế về nguồn lực tài chính, cơ sở vật chất chưa đồng bộ, nhân lực thiếu chuyên môn và tinh thần làm việc chưa cao, cũng như sự tham gia hạn chế của người cao tuổi trong các hoạt động trị liệu.

4. Làm thế nào để nâng cao chất lượng chăm sóc người cao tuổi tại các trung tâm?
   Cần tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, đào tạo nhân viên, phát triển các hoạt động trị liệu đa dạng và xây dựng chính sách hỗ trợ mô hình tư nhân, đồng thời tăng cường xã hội hóa dịch vụ chăm sóc.

5. Vai trò của nhân viên công tác xã hội trong các trung tâm chăm sóc người cao tuổi là gì?
   Nhân viên công tác xã hội là cầu nối giữa người cao tuổi và các dịch vụ hỗ trợ, thực hiện chăm sóc, tư vấn, tổ chức hoạt động trị liệu và đảm bảo quyền lợi cho người cao tuổi, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của họ.

Kết luận

• Nền tảng triết lý nhân văn và tôn trọng quyền lợi người cao tuổi là cơ sở vững chắc cho hoạt động chăm sóc tại các trung tâm.
• Sự khác biệt về mô hình hoạt động và nguồn lực tài chính dẫn đến chất lượng dịch vụ và mức độ hài lòng khác nhau giữa trung tâm công lập và tư nhân.
• Hoạt động trị liệu và chăm sóc sức khỏe thể chất, tinh thần được tổ chức nhưng cần đa dạng và tăng cường sự tham gia của người cao tuổi.
• Nhân viên công tác xã hội giữ vai trò trung tâm trong việc nâng cao hiệu quả chăm sóc, tuy nhiên cần cải thiện điều kiện làm việc và đào tạo chuyên môn.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc người cao tuổi trong trung tâm, góp phần phát triển hệ thống an sinh xã hội bền vững tại Hà Nội.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 1-3 năm, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và đối tượng để hoàn thiện mô hình chăm sóc người cao tuổi.

Call-to-action: Các cơ quan quản lý, trung tâm chăm sóc và cộng đồng hãy phối hợp thực hiện các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống cho người cao tuổi, góp phần xây dựng xã hội phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề đầu tiên hi ông sử d ng hái niệm “tĩnh học xã hội” để nghiên cứu các quy luật các quy luật duy trì trật tự và ổn định của cấu trúc xã hội.Spencer (1820-1903) trong lý thuyết tiến hóa của mình, đã quan niệm xã hội được cấu trúc và tiến hóa giống như cơ thể con người theo hướng phân hóa chức năng từ đơn giản đến phức tạp. ng đã vận d ng các thuật ngữ của sinh lý học để miêu tả các chức năng và vai trò cũng như sự biến chuyển của các thiết chế, các tổ chức, các bộ phận hác nhau trong xã hội.Dur heim (1858-1917) đã đi xa hơn hi hông chỉ đã nghiên cứu về cấu trúc, chức năng, vai trò của các bộ phận hác nhau trong bộ máy xã hội mà ông đã biến các hái niệm này thành những công c phân t ch của xã hội học. Ngoài ra còn có rất nhiều các nhà xã hội học hác đã đóng góp công sức xây dựng lý thuyết này trong suốt chiều dài lịch sử của nó. Như vậy, sự phát triển của lý thuyết cấu trúc – chức năng đều nhấn mạnh t nh cân bằng, ổn định và hả năng th ch nghi của hệ thống xã hội.

Thuyết này cho rằng một xã hội tồn tại, phát triển được là do các bộ phận cấu thành của nó hoạt động nhịp nhàng với nhau để bảo bảm sự cân bằng chung của cả cấu trúc; bất ỳ sự thay đổi nào cũng o theo sự thay đổi ở các thành phần hác. Sự biến đổi của cấu trúc thay đổi theo quy luật tiến hóa, thích nghi khi môi trường sống thay đổi; sự biến đổi của cấu trúc luôn hướng tới thiết lập trạng thái cân b ng, ổn định. Đối với cấu trúc xã hội, các đại diện của chủ thuyết chức năng vừa nhấn mạnh t nh hệ thống của nó vừa đề cao vai trò quan trọng 15 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] của hệ giá trị, hệ chuẩn mực xã hội trong việc tạo dựng sự nhất tr , thống nhất, ổn định, trật tự trong xã hội. Về phương pháp luận, thuyết chức năng hướng vào giải quyết vấn đề bản chất của cấu trúc xã hội và hệ quả của cấu trúc xã hội.

Đối với bất ỳ sự iện, hiện tượng xã hội nào, những người theo thuyết chức năng đều hướng vào việc phân t ch các thành phần cấu tạo nên cấu trúc của chúng, xem các thành phần đó có mối liên hệ với nhau như thế nào và đặc biệt xem x t quan hệ của chúng đối với nhu cầu chung của sự tồn tại và phát triển sự iện, hiện tượng đó. Đồng thời, chủ thuyết này đòi hỏi về phương pháp luận phải tìm hiểu cơ chế hoạt động của từng thành phần để biết chúng có chức năng, tác d ng gì đối với sự tồn tại một cách cân bằng ổn định của cấu trúc xã hội. Với tất cả những đặc điểm cơ bản nêu trên, chủ thuyết này có thể gọi là thuyết cấu trúc - chức năng hay thuyết chức năng - cấu trúc. Cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm v của các bộ phận trong Trung tâm hoàn toàn phù hợp với lý thuyết cấu trúc - chức năng của T.Parsons, trong đó, các bộ phận thực hiện chức năng, nhiệm v đã được phân công đồng thời có sự liên hệ, hỗ trợ giữa các bộ phận với nhau tùy theo mức độ, tính chất nhiệm v trong quá trình hoạt động.

Lý thuy t h thống Thuyết hệ thống trong Công tác Xã hội bắt nguồn từ lý thuyết hệ thống tổng quát của Ludwig Von Bertalanffy [16]. Lý thuyết này dựa trên quan điểm sinh học Trong công tác xã hội có hai loại thuyết hệ thống nổi bật được đề cập đến là thuyết hệ thống tổng quát và sự thay đổi trong toàn bộ hệ thống. Vì thế, nhân viên xã hội cần sáng tạo khi lập kế hoạch với thân chủ, tạo ra những ảnh hưởng cho những hệ thống liên quan, hướng đến việc hỗ trợ một cách hiệu quả nhất. “Hệ thống là một tập hợp các thành tố được sắp xếp có trật tự và liên hệ với nhau để hoạt đông thống nhất” [12].

Một hệ thống có thể gồm nhiều 16 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] tiểu hệ thống, đồng thời là một bộ phận của hệ thống lớn hơn. Một hệ thống có thể gồm nhiều tiểu hệ thống (Tiểu hệ thống là hệ thống thứ cấp hoặc hệ thống hỗ trợ. Các tiểu hệ thống được phân biệt với nhau bởi các ranh giới) đồng thời hệ thống đó cũng là một bộ phận của hệ thống lớn hơn. Bản thân mỗi cá nhân cũng là một hệ thống và hệ thống (cá nhân) đó bao gồm nhiều tiểu hệ thống như: hệ thống sinh lý, hệ thống nhận thức, hệ thống tình cảm, hành động và các hệ thống phản ứng Các hệ thống luôn có sự tác động lên các cá nhân, có thể đó là sự tác động tiêu cực hoặc tích cực.

Bên cạnh đó hông phải tất cả mọi người đều có khả năng tiếp cận sự hỗ trợ như nhau về nguồn lực có từ các hệ thống tồn tại xung quanh. Như vậy, mỗi cá nhân chịu sự tác động khác nhau từ các hệ thống mà họ tồn tại. Đối với người cao tuổi trong hoạt động hỗ trợ của trung tâm cũng vậy, nhóm chịu tác động của nhiều hệ thống và mỗi cá nhân lại có khả năng tiếp cận khác nhau. Dựa trên lý thuyết này, nghiên cứu sẽ tìm hiểu sự tác động của các hệ thống lên người cao tuổi trong trung tâm.

Từ việc tìm hiểu đó, nhân viên xã hội sẽ tìm hiểu hoạt động của người cao tuổi trong môi trường mới và những yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động đó. Tóm lại, nghiên cứu sử d ng thuyết hệ thống để xem xét mối tương tác giữa người cao tuổi với các hệ thống hỗ trợ khác. Từ đó có những định hướng cho việc hỗ trợ và can thiệp. thuy t nhu cầu của Maslow Nhà tâm lý học Abraham Maslow (1908-1970) được xem như một trong những người tiên phong trong trường phái Tâm lý học nhân văn (humanistic psychology), trường phái này được xem là thế lực thứ 3 (the Third Force) hi thế giới lúc ấy đang biết đến 2 trường phái tâm lý ch nh: Phân tâm học (Psychoanalysis) và Chủ nghĩa hành vi (Behaviorism).

Năm 1943, ông đã phát triển một trong các lý thuyết mà tầm ảnh hưởng của nó được thừa nhận rộng rãi và được sử d ng trong nhiều lĩnh vực hác 17 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] nhau, bao gồm cả lĩnh vực giáo d c. Đó là lý thuyết về Thang bậc nhu cầu (Hierarchy of Needs) của con người. Trong lý thuyết này, ông sắp xếp các nhu cầu của con người theo một hệ thống trật tự cấp bậc, trong đó, các nhu cầu ở mức độ cao hơn muốn xuất hiện thì các nhu cầu ở mức độ thấp hơn phải được thỏa mãn trước. Trong thời điểm đầu tiên của lý thuyết, Maslow đã sắp xếp các nhu cầu của con người theo 5 cấp bậc: Nhu cầu cơ bản (basic needs): bao gồm các nhu cầu cơ bản của con người như ăn, uống, ngủ, hông h để thở, tình d c Đây là những nhu cầu cơ bản nhất và mạnh nhất của con người.

Trong hình im tự tháp, chúng ta thấy những nhu cầu này được xếp vào bậc thấp nhất: bậc cơ bản nhất. Nhu cầu về xã hội (social needs): Nhu cầu này còn được gọi là nhu cầu mong muốn thuộc về một bộ phận, một tổ chức nào đó (belonging needs) hoặc nhu cầu về tình cảm, tình thương (needs of love). Nếu nhu cầu này hông được thoả mãn, đáp ứng, nó có thể gây ra các bệnh trầm trọng về tinh thần, thần inh. Nhu cầu về được quý trọng (esteem needs): Nhu cầu này còn được gọi là nhu cầu tự trọng vì nó thể hiện 2 cấp độ: nhu cầu được người hác quý mến, nể trọng thông qua các thành quả của bản thân, và nhu cầu cảm nhận, quý trọng ch nh bản thân, danh tiếng của mình, có lòng tự trọng, sự tự tin vào hả năng của bản thân.

Nhu cầu được thể hiện mình (self-actualizing needs): Khi nghe về nhu cầu này: “thể hiện mình” chúng ta hoan vội gán cho nó ý nghĩa tiêu cực. Nói một cách đơn giản hơn, đây ch nh là nhu cầu được sử d ng hết hả năng, tiềm năng của mình để tự h ng định mình, để làm việc, đạt các thành quả trong xã hội. Với lý thuyết về Thang bậc nhu cầu của Abraham Maslow chúng tôi sẽ tìm hiểu và chỉ ra hệ thống những nhu cầu của người cao tuổi trong trung tâm chăm sóc tập trung. Từ đó chúng ta xem x t đối chiếu để xác định mức độ 18 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] th ch hợp của những nhu cầu đó để có biện pháp can thiệp, giúp đỡ từ các ph a hác nhau sao cho hiệu quả của việc giúp đỡ là tốt nhất, hợp lý nhất.

Thuy t trao đổi xã hội. Các tác giả nghiên cứu thuyết trao đổi xã hội cho rằng luôn có sự thay đổi trong các mối quan hệ giữa con người và con người, bởi vì thông thường luôn có đi có lại. Tuy nhiên sự trao đổi này dựa trên sự cân nhắc giữa 2 bên về sự công bằng. Theo thuyết, sự thay đổi của xã hội và t nh ổn định của tiến trình trao đổi được các bên thương thuyết với nhau.

Thuyết cho rằng tất cả các mối quan hệ của con người được hình thành bởi sự phân t ch giá cả lợi nhuận một cách chủ quan và có sự so sánh giữa các lựa chọn. Peter Blau cho rằng sự trao đổi xã hội chỉ là một h a cạnh, một mặt của hành vi xã hội nhưng lại có vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự hội nhập, đoàn ết. So sánh với trao đổi inh tế Blau cho rằng trao đổi xã hội có 2 chức năng cơ bản: một là tạo ra mối quan hệ gắn ết, thiện ch , tin cậy, nhất tr trong xã hội và hai là tạo ra mối quan hệ quyền lực giữa các bên tham gia trao đổi. Như vậy trao đổi xã hội có vai trò tạo dựng và phát triển hệ thống giá trị, chuẩn mực của nhóm, tổ chức và cộng đồng.

Giống như các tác giả hác của thuyết lựa chọn duy l. Blau coi nguyên tắc “c ng có lợi” là cơ chế tương tác gốc của các tương tác xã hội, là chuẩn mực xã hội cơ bản quy định và điều tiết mọi quan hệ tương tác và hành vi trao đổi. Peter Blau cho rằng các cá nhân luôn có xu hướng tự so sánh sự đầu tư của họ với phần thưởng họ nhận được.