phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục đính kèm, kết cấu luận văn bao gồm 03 chương: Chƣơng 1: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về quản lý đấu thầu mua sắm trang thiết bị. Chƣơng 2: Thực trạng công tác quản lý đấu thầu mua sắm trang thiết bị, phƣơng tiện tại Cục Kế hoạch và Đầu tƣ-Bộ Công an. Chƣơng 3: Định hƣớng và giải pháp hoàn thiện công tác quản lý đấu thầu mua sắm trang thiết bị, phƣơng tiện tại Cục Kế hoạch và Đầu tƣ-Bộ Công an trong thời gian đến năm 2015, tầm nhìn 2020. 9 CHƢƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ ĐẤU THẦU MUA SẮM TRANG THIẾT BỊ, PHƢƠNG TIỆN 1.Đấu thầu và đấu thầu mua sắm.
Khái niệm đấu thầu trong kinh tế: Trên thực tế đã tồn tại một số định nghĩa về thuật ngữ đấu thầu trong các văn bản khác nhau. Tuy nhiên, bản chất của thuật ngữ về đấu thầu dù dƣới dạng Quy chế hay Luật cũng đều sử dụng một thuật ngữ có xuất xứ từ tiếng Anh là “Procurement” (nghĩa là mua sắm). Nhƣ vậy quy chế đấu thầu, Luật Đấu thầu đồng nghĩa với Quy chế Mua sắm hoặc Luật Mua sắm. Từ khi đất nƣớc ta tiến hành công cuộc đổi mới, nền kinh tế đã mở cửa với thế giới thì bắt đầu xuất hiện khái niệm “đấu thầu”.
Theo định nghĩa về thuật ngữ “đấu thầu” trong Luật Đấu thầu của Việt Nam thì: Đấu thầu là quá trình lựa chọn nhà thầu đáp ứng các yêu cầu của bên mời thầu để thực hiện gói thầu trên cơ sở bảo đảm tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế. Kết quả của sự lựa chọn là có hợp đồng đƣợc ký kết với các điều khoản quy định chi tiết trách nhiệm của hai bên. Một bên là nhà thầu phải thực hiện các nhiệm vụ nhƣ nêu trong hồ sơ mời thầu, một bên là chủ đầu tƣ có trách nhiệm giám sát, kiểm tra, nghiệm thu và thanh toán tiền. Nhƣ vậy thực chất của quá trình đấu thầu ở Việt Nam đối với các dự án sử dụng vốn nhà nƣớc là một quá trình mua sắm- quá trình chi tiêu, sử dụng tiền của Nhà nƣớc.
* Đấu thầu tư vấn: Là việc nhà thầu tham gia đấu thầu cung cấp các sản phẩm đáp ứng yêu cầu về kiến thức và kinh nghiệm chuyên môn cho bên mời thầu. * Đấu thầu xây dựng: Là quá trình lựa chọn các nhà thầu đáp ứng đƣợc các yêu cầu về xây dựng, lắp đặt thiết bị các công trình, hạng mục công trình, của bên mời thầu trên cơ sở cạnh tranh giữa các nhà thầu xây dựng. Khái niệm đấu thầu mua sắm hàng hóa, trang thiết bị (gọi chung là đấu thầu mua sắm hàng hóa): Là quá trình lựa chọn các thƣơng nhân cung cấp hàng hóa nhƣ máy móc, thiết bị, nguyên liệu, nhiên liệu, vật liệu, hàng tiêu dùng và các dịch vụ không phải là dịch vụ tƣ vấn và xây lắp trên cơ sở đáp ứng đƣợc các yêu cầu về năng lực kinh nghiệm, giá cả, kỹ thuật do bên mời thầu đặt ra. Đặc điểm của đấu thầu mua sắm hàng hóa, trang thiết bị: - Đấu thầu mua sắm hàng hóa luôn gắn liền với quan hệ mua bán hàng hóa.
Các bên trong quan hệ đấu thầu mua sắm hàng hóa cũng chính là các bên mua và bán hàng hóa. Quan hệ đấu thầu hàng hóa luôn đƣợc xác lập giữa một bên mời thầu và nhiều nhà thầu. Hình thức pháp lý của quan hệ đấu thầu mua sắm hàng hóa là hồ sơ mời thầu và hồ sơ dự thầu. - Là phƣơng thức giao dịch để mua sắm hàng hóa, trong đó ngƣời mua (bên mời thầu) công bố trƣớc các yêu cầu về hàng hóa để ngƣời bán (nhà thầu) báo giá mình muốn bán.
Ngƣời mua sẽ chọn mua của ngƣời nào đáp ứng yêu cầu về kỹ thuật, có báo giá rẻ nhất và phù hợp những điều kiện đã nêu trong hồ sơ mời thầu để thƣơng thảo, ký kết hợp đồng. Vai trò của đấu thầu trong nền kinh tế thị trƣờng 1. Đối với chủ đầu tƣ: - Thông qua đấu thầu, chủ đầu tƣ sẽ lựa chọn đƣợc các nhà thầu có khả năng đáp ứng đƣợc tốt nhất các yêu cầu về năng lực, kinh nghiệm, giá cả, kỹ thuật, điều kiện thƣơng mại. Trên cơ sở đó giúp cho chủ đầu tƣ vừa sử dụng hiệu quả, tiết kiệm vốn đầu tƣ, đồng thời vẫn đảm bảo đƣợc chất lƣợng trang thiết bị mua sắm.
- Thông qua đấu thầu, chủ đầu tƣ cũng sẽ nắm bắt đƣợc quyền chủ động, quản lý có hiệu quả và giảm thiểu đƣợc các rủi ro phát sinh trong quá trình thực hiện dự án đầu tƣ do toàn bộ quá trình tổ chức đấu thầu và thực hiện kết 11 quả đấu thầu đƣợc tuân thủ chặt chẽ theo quy định của pháp luật và sau khi chủ đầu tƣ đã có sự chuẩn bị kỹ lƣỡng, đầy đủ về mọi mặt. - Để đánh giá đúng các hồ sơ dự thầu đòi hỏi đội ngũ cán bộ thực hiện công tác đấu thầu của chủ đầu tƣ phải tự nâng cao trình độ của mình về các mặt nên việc áp dụng phƣơng thức đấu thầu còn giúp cho chủ đầu tƣ nâng cao trình độ và năng lực của cán bộ công nhân viên. Đối với các nhà thầu: - Nhà thầu thắng thầu đồng nghĩa với việc thu đƣợc lợi nhuận, mang lại công ăn việc làm cho cán bộ công nhân viên, nâng cao uy tín của nhà thầu trên thƣơng trƣờng, tích luỹ thêm đƣợc nhiều kinh nghiệm trong đấu thầu và quản lý, đào tạo đƣợc đội ngũ cán bộ, công nhân kỹ thuật vững tay nghề, máy móc thiết bị. - Hoạt động đấu thầu đƣợc tổ chức theo nguyên tắc công khai và bình đẳng, nhờ đó các nhà thầu không ngừng nâng cao năng suất lao động, hạ giá thành sản phẩm, - Có điều kiện để tìm kiếm cơ hội, đồng thời đánh giá đƣợc điểm mạnh, điểm yếu của mình cũng nhƣ của đối thủ cạnh tranh để nâng cao khả năng cạnh tranh.
Đối với Nhà nƣớc: - Đấu thầu góp phần nâng cao hiệu quả của công tác quản lý Nhà nƣớc về đầu tƣ, quản lý sử dụng vốn một cách có hiệu quả, hạn chế và loại trừ đƣợc các tình trạng nhƣ: thất thoát lãng phí vốn đầu tƣ đặc biệt là vốn ngân sách, các hiện tƣợng tiêu cực phát sinh trong đấu thầu mua sắm công. - Đấu thầu tạo nên sự cạnh tranh mới và lành mạnh trong lĩnh vực mua sắm công, thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế hàng hoá trong ngành cũng nhƣ trong nền kinh tế quốc dân. Đấu thầu giúp Nhà nƣớc hoàn thiện hệ thống pháp lý về đấu thầu. Đối với xã hội: - Việc đấu thầu sẽ góp phần nâng cao hiệu quả đời sống, kinh tế xã hội của ngƣời dân.
Giúp ngƣời dân có cơ hội đƣợc sử dụng, sở hữu những hàng hóa có chất lƣợng tốt nhất với giá thành rẻ nhất. - Đấu thầu tạo ra thị trƣờng cạnh tranh hoàn hảo, giúp xã hội phát triển và tạo ra nhiều cơ hội tìm kiếm việc làm. Đối với quốc tế: Giúp các nhà thầu quốc tế, các tập đoàn, công ty nƣớc ngoài có cơ hội tìm kiếm thị trƣờng tại Việt Nam. Thúc đẩy chuyển giao công nghệ, chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm giữa các quốc gia, các tổ chức phát triển với các quốc gia đang phát triển.
Các nhà thầu danh tiếng trên thế giới- họ là những ngƣời sẵn sàng và có khả năng tham gia vào tất cả các hoạt động của các quốc gia, thông qua đó họ sẵn sàng chuyển giao công nghệ, chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm. Quản lý đấu thầu mua sắm trang thiết bị 1. Khái niệm quản lý nói chung và quản lý đấu thầu mua sắm trang thiết bị nói riêng * Khái niệm quản lý: Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hƣớng đích của chủ thể quản lý lên đối tƣợng và khách thể quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các nguồn lực, các thời cơ của tổ chức để đạt đƣợc mục tiêu đặt ra trong điều kiện môi trƣờng luôn biến động. Quản lý là một tiến trình bao gồm tất cả các khâu: Lập kế hoạch, tổ chức, phân công, điều khiển và kiểm soát…nhằm đạt đƣợc mục tiêu đề ra.
* Khái niệm quản lý đấu thầu mua sắm trang thiết bị: Quản lý đấu thầu mua sắm trang thiết bị là hoạt động quản lý của cơ quan, tổ chức nhà nƣớc trong lĩnh vực đấu thầu mua sắm. Trong đó, cơ quan, tổ chức 13 và bộ phận đƣợc trao quyền sẽ đảm nhận những công tác nhƣ: soạn thảo, ban hành các văn bản pháp luật điều chỉnh hoạt động đấu thầu, hƣớng dẫn thực hiện, chỉ đạo thực hiện, giám sát, kiểm tra việc thực hiện cũng nhƣ xử lý những vi phạm trong quá trình thực hiện đấu thầu mua sắm, nhằm mục đích đƣa hoạt động đấu thầu phát triển đúng hƣớng mà chủ đầu tƣ đề ra. Sự cần thiết của công tác quản lý đấu thầu mua sắm trang thiết bị *Đảm bảo cạnh tranh công bằng. Công tác đấu thầu muốn đạt đƣợc hiệu quả cần phải đảm bảo đƣợc quy luật cạnh tranh theo cơ chế thị trƣờng.
Có cạnh tranh thì mới có động lực để sáng tạo, cải tiến, kích thích ngƣời mua (bên mời thầu) đƣa ra các yêu cầu phù hợp (thể hiện trong hồ sơ mời thầu) và ngƣời bán (nhà thầu) cạnh tranh với nhau để giành đƣợc hợp đồng (bán đƣợc hàng) với giá bán cạnh tranh song vẫn bảo đảm chất lƣợng của hàng hoá, công trình, dịch vụ. *Đảm bảo công khai, minh bạch trong đấu thầu. Công khai, minh bạch trong đấu thầu vừa là một trong những mục tiêu, vừa là một trong những yêu cầu cần quán triệt. Hoạt động đấu thầu chỉ có thể đạt đƣợc khi có sự quản lý giám sát của cơ quan quản lý bằng việc đƣa ra các quy định, luật lệ, và bằng chức năng của mình tiến hành công việc kiểm tra giám sát.
Các thông tin liên quan tới việc tham dự thầu, tổ chức các cuộc thầu, thông tin về dự án, thông tin về trao thầu. đều phải đƣợc thông báo công khai rộng rãi theo quy định. *Đảm bảo công bằng trong đấu thầu. Trong đấu thầu phải hết sức tôn trọng quyền lợi của các bên có liên quan.
Mọi thành viên từ chủ đầu tƣ đến các nhà thầu, các tổ chức tƣ vấn đƣợc thuê thực hiện một phần công việc của đấu thầu đều bình đẳng với nhau. Vai trò của họ trong hoạt động đấu thầu là rất lớn. Mỗi bên có quyền và trách 14 nhiệm của riêng mình. Do mỗi bên có những quyền và lợi ích nhất định nên những hành vi gian lận, không lành mạnh rất có thể xảy ra nhằm tƣ lợi về mình.