Luận văn thạc sĩ về cải tiến phương pháp dạy học môn may gia dụng tại quận Bình Thạnh

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu cải tiến phương pháp dạy học môn may gia dụng theo hướng tích cực hoá người học tại trung tâm kỹ, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Loan
• Người hướng dẫn: Ts. Lưu Đức Tiến
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Kỹ Thuật Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: May gia dụng
• Đề tài: Cải Tiến Phương Pháp Dạy Học Môn May Gia Dụng Theo Hướng Tích Cực Hóa Người Học Tại Trung Tâm Kỹ Thuật Tổng Hợp – Hướng Nghiệp Quận Bình Thạnh
• Loại tài liệu: Luận văn tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• ABSTRACT
• MỤC LỤC
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• 0.2. MỤC TIÊU VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
• 0.3. ĐỐI TƯỢNG VÀ KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU
• 0.4. GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU
• 0.5. GIỚI HẠN NGHIÊN CỨU
• 0.6. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 0.7. ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN
• 1.1. Lịch sử vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Một số khái niệm liên quan
• 1.3. Quá trình dạy học
• 1.4. Phương tiện dạy học
• 1.5. Hình thức tổ chức dạy học
• 1.6. Phương pháp
• 1.7. Phương pháp dạy học
• 1.8. Tích cực hóa người học
• 1.9. Tính tích cực học tập
• 1.10. Thế nào là tính tích cực học tập
• 1.11. Những biểu hiện của tính tích cực
• 1.12. Cấp độ thực hiện của tính tích cực học tập
• 1.13. Đặc điểm về tính tích cực của người học
• 1.14. Những nhân tố ảnh hưởng đến tính tích cực nhận thức
• 1.15. Các biện pháp phát huy tính tích cực của người học
• 1.16. Các biện pháp tích cực hóa học tập
• 1.17. Các biện pháp chung
• 1.18. Các biện pháp cụ thể tích cực hóa học tập
• 1.19. PPDH theo hướng TCH người học
• 1.20. Sự khác biệt giữa PPDH truyền thống và PPDHTC
• 1.21. Một số PPDH theo hướng tích cực hóa người học
• 1.22. PP nêu vấn đề
• 1.23. Phương pháp làm việc theo nhóm
• 1.24. PP đàm thoại
• 1.25. Phương pháp thảo luận
• 1.26. Dạy học với sự trợ giúp của phương tiện dạy học
• 1.27. Cơ sở để lựa chọn PPDH
• 1.28. Các định hướng trong quá trình dạy học (Dimensions of learning)
• 1.29. Đặc điểm tâm lý lứa tuổi trung học cơ sở
• 1.30. KẾT LUẬN CHƯƠNG I
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN MAY GIA DỤNG TẠI TRUNG TÂM KỸ THUẬT TỔNG HỢP – HƯỚNG NGHIỆP QUẬN BÌNH THẠNH
• 2.1. Giới thiệu sơ lược về Trung tâm
• 2.2. Giới thiệu môn May
• 2.3. Thực trạng giảng dạy môn May hiện nay tại Trung tâm kỹ thuật tổng hợp- hướng nghiệp quận Bình Thạnh
• 2.4. Những vấn đề chung về cuộc điều tra
• 2.5. Kết quả điều tra từ GV
• 2.6. Kết quả điều tra từ HS
• 2.7. Một số nguyên nhân
• 2.8. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT CẢI TIẾN PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY MÔN MAY GIA DỤNG TẠI TRUNG TÂM KỸ THUẬT TỔNG HỢP – HƯỚNG NGHIỆP QUẬN BÌNH THẠNH
• 3.1. Cơ sở đề xuất cải tiến phương pháp dạy học
• 3.2. Đề xuất cải tiến phương pháp giảng dạy môn May gia dụng tại Trung tâm kỹ thuật tổng hợp - hướng nghiệp quận Bình Thạnh
• 3.3. Thực nghiệm sư phạm
• 3.4. Mục đích thực nghiệm
• 3.5. Chọn mẫu thực nghiệm
• 3.6. Nội dung thực nghiệm
• 3.7. Tổ chức thực hiện
• 3.8. Tiêu chí và xếp loại
• 3.9. Xử lý kết quả
• 3.10. Kiểm nghiệm giả thuyết
• 3.11. Đánh giá chung về hai bài thực nghiệm
• 3.12. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• PHẦN KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 0.1. Hướng phát triển của đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về cải tiến phương pháp dạy học môn may gia dụng

Cải tiến phương pháp dạy học môn may gia dụng tại quận Bình Thạnh là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh giáo dục hiện đại. Mục tiêu chính là nâng cao chất lượng giảng dạy và phát huy tính tích cực của học sinh. Việc áp dụng các phương pháp dạy học hiệu quả sẽ giúp học sinh không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn phát triển kỹ năng thực hành cần thiết cho nghề nghiệp tương lai.

1.1. Tầm quan trọng của môn may gia dụng trong giáo dục

Môn may gia dụng không chỉ giúp học sinh có kiến thức về kỹ thuật may mà còn phát triển khả năng sáng tạo và tư duy. Đây là một trong những kỹ năng thiết yếu trong cuộc sống hàng ngày.

1.2. Đặc điểm của học sinh quận Bình Thạnh

Học sinh tại quận Bình Thạnh có nhiều đặc điểm tâm lý và nhu cầu học tập khác nhau. Việc hiểu rõ những đặc điểm này sẽ giúp giáo viên điều chỉnh phương pháp dạy học cho phù hợp.

II. Những thách thức trong phương pháp dạy học hiện tại

Mặc dù có nhiều nỗ lực trong việc cải tiến phương pháp dạy học, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Các giáo viên thường gặp khó khăn trong việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực, dẫn đến việc học sinh không phát huy được tính sáng tạo và chủ động.

2.1. Thiếu sự quan tâm từ giáo viên

Nhiều giáo viên vẫn giữ thói quen dạy học truyền thống, dẫn đến việc học sinh không hứng thú với môn học. Điều này cần được khắc phục để nâng cao chất lượng giảng dạy.

2.2. Cơ sở vật chất hạn chế

Cơ sở vật chất tại các trung tâm dạy nghề chưa đáp ứng đủ yêu cầu cho việc giảng dạy môn may gia dụng, ảnh hưởng đến chất lượng học tập của học sinh.

III. Phương pháp dạy học tích cực hóa người học

Để cải tiến phương pháp dạy học môn may gia dụng, việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực là rất cần thiết. Những phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức mà còn khuyến khích sự sáng tạo và hợp tác.

3.1. Phương pháp làm việc nhóm

Phương pháp làm việc nhóm giúp học sinh học hỏi lẫn nhau và phát triển kỹ năng giao tiếp. Đây là một trong những cách hiệu quả để tăng cường tính tích cực trong học tập.

3.2. Phương pháp thảo luận

Thảo luận là một phương pháp dạy học giúp học sinh thể hiện quan điểm và ý tưởng của mình. Điều này không chỉ giúp nâng cao khả năng tư duy mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Việc áp dụng các phương pháp dạy học mới đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Học sinh không chỉ tiếp thu kiến thức tốt hơn mà còn phát triển kỹ năng thực hành và tư duy sáng tạo.

4.1. Kết quả thực nghiệm sư phạm

Kết quả từ các buổi thực nghiệm cho thấy học sinh có sự tiến bộ rõ rệt trong việc tiếp thu kiến thức và kỹ năng may. Điều này chứng tỏ hiệu quả của các phương pháp dạy học tích cực.

4.2. Phản hồi từ học sinh

Học sinh đã có những phản hồi tích cực về phương pháp dạy học mới. Họ cảm thấy hứng thú hơn với môn học và tự tin hơn trong việc thực hành.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai

Cải tiến phương pháp dạy học môn may gia dụng là một quá trình liên tục. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa giáo viên, học sinh và các cơ sở giáo dục để đạt được hiệu quả cao nhất.

5.1. Đề xuất cho giáo viên

Giáo viên cần thường xuyên cập nhật và áp dụng các phương pháp dạy học mới để nâng cao chất lượng giảng dạy. Việc tham gia các khóa đào tạo cũng rất quan trọng.

5.2. Tương lai của môn may gia dụng

Môn may gia dụng sẽ tiếp tục phát triển và đóng vai trò quan trọng trong giáo dục nghề nghiệp. Cần có những chính sách hỗ trợ để nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề phát triển năng lực trí tuệ của trẻ, khuyến khích các hoạt động do các học sinh tự quản. trong suốt những năm 70, 80 các thông tư chỉ thị của Bộ giáo dục Pháp đều chỉ đạo áp dụng phương pháp tích cực cho các bậc học. - Ở Mỹ, vào năm 1921 chương trình giảng dạy thực dụng, tích cực đã được áp dụng tại trường cao đẳng Antioch thuộc tiểu bang ohio. - Từ năm 1970 chương trình giáo dục của Nhật rất linh động, thực dụng nhằm mục đích giúp học sinh phát triển kiến thức một cách tự nhiên.

Việt Nam: - Vấn đề phát huy tính tích cực học tập của học sinh đã được đặt ra trong ngành giáo dục Việt Nam từ những năm 1960. Ở thời điểm này, các trường sư phạm đã có khẩu hiệu: “Biến quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo”. Trong cuộc cải cách giáo dục lần thứ hai, năm 1980, phát huy tính tích cực đã là một trong các phương hướng cải cách, nhằm đào tạo những người lao động sáng tạo, làm chủ đất nước. - Định hướng đổi mới phương pháp dạy và học đã được xác định trong Nghị Quyết Trung ương 4 khóa VII (1-1993) về “Tiếp tục đổi mới sự nghiệp giáo dục và đào tạo”.

Nghị quyết đã nêu lên: “ đổi mới phương pháp dạy và học ở tất cả các cấp học, bậc học…….áp dụng những phương pháp giáo dục hiện đại để bồi dưỡng cho học sinh năng lực tư duy sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề.”; Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII (12- 1996) và được thể chế hóa trong Luật Giáo dục 2005, điều 2.5, đã ghi “ Phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học; bồi dưỡng cho người học năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên”. - Chiến lược phát triển giáo dục năm 2001-2010 (Ban hành kèm theo Quyết định số 201/2001/QĐ-TTg ngày 28 tháng 12 năm 2001 của Thủ tướng Chính phủ) đã nêu lên định hướng đổi mới phương pháp giáo dục “….Chuyển từ việc truyền đạt tri thức thụ động, thầy giảng, trò ghi sang hướng dẫn người học chủ động tư duy trong quá trình tiếp cận tri thức; dạy cho người học phương pháp tự học, tự thu nhận thông tin một cách hệ thống và có tư duy phân tích, tổng hợp; phát triển được năng lực của mỗi cá nhân; tăng cường tính chủ động, tính tự chủ của học sinh, sinh viên trong quá trình học tập, hoạt động tự quản trong nhà trường và tham gia các hoạt động xã hội.” - Bộ Giáo dục và Đào tạo đã thực hiện cuộc vận động “Mỗi thầy giáo, cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo” (ban hành kèm Quyết định số 16/2008/QĐ-BGDĐT ngày 16/4/2008), và phát động phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” trong các trường phổ thông giai đoạn 7 2008-2013, với mục tiêu huy động sức mạnh tổng hợp của các lực lượng trong và ngoài nhà trường để xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thân thiện, hiệu quả, phù hợp với điều kiện của địa phương và đáp ứng nhu cầu xã hội. Đồng thời phát huy tính chủ động, tích cực, sáng tạo của học sinh trong học tập và các hoạt động xã hội một cách phù hợp và hiệu quả. - Bên cạnh đó, để hỗ trợ các tỉnh miền núi phía Bắc thực hiện tốt đổi mới phương pháp dạy học theo hướng dạy và học tích cực Dự án Việt - Bỉ đã triển khai nhiều hoạt động nhằm phát triển, nâng cao năng lực sư phạm, hình thành kĩ năng, kĩ xảo về dạy và học tích cực cho giáo viên.

Nhiều nội dung tập huấn đã được triển khai như dạy và học tích cực và sử dụng thiết bị dạy học, nghiên cứu sư phạm khoa học ứng dụng, biên soạn tài liệu dành cho địa phương, thư viện thân thiện. - Chiến lược phát triển giáo dục Việt Nam 2009-2020 đã đề cập “Học sinh có ý thức và trách nhiệm cao trong học tập, có lối sống lành mạnh, có bản lĩnh, trung thực, có năng lực làm việc độc lập và hợp tác, …….” trong giáo dục phổ thông. Và trong giải pháp 5 của chiến lược cũng đã nêu “Thực hiện cuộc vận động toàn ngành đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của người học, biến quá trình học tập thành quá trình tự học có hướng dẫn và quản lý của giáo viên.” - Trong những năm gần đây, Bộ giáo dục và đào tạo cũng đã có nhiều chủ trương về việc thay đổi chương trình, giáo trình, nội dung, phương pháp theo hướng tích cực tạo điều kiện cho người học có khả năng tự học và có khả năng thích ứng với xã hội, cũng như là nghề nghiệp sau khi tốt nghiệp. Một số khái niệm liên quan: 1.

Quá trình dạy học: Quá trình dạy học là sự phối hợp thống nhất của sự hoạt động chỉ đạo của thầy với hoạt động lĩnh hội tự giác, tích cực, tự lực sáng tạo của trò, nhằm làm cho trò đạt tới mục đích dạy học. [23] 8 Quá trình dạy học là một quá trình hoạt động của thầy giáo và học sinh, trong đó thầy đóng vai trò chủ đạo, trò đóng vai trò tích cực, chủ động nhằm thực hiện tốt các nhiệm vụ dạy học. [32] Một quá trình dạy học bao gồm các yếu tố: mục tiêu dạy học, nội dung dạy học, các hoạt động dạy học, phương pháp dạy học, phương tiện dạy học và kết quả học tập. Các yếu tố trên có sự quan hệ hữu cơ với nhau, chịu sự chế ước lẫn nhau.

Mặt khác các yếu tố của quá trình dạy học đều xuất phát từ nhu cầu của xã hội và chịu sự tác động của điều kiện kinh tế - văn hóa – xã hội – khoa học. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MTDH PTDH Nhu Kết Đánh cầu quả giá xã dạy dạy hội NDDH PPDH học học MÔI TRƯỜNG KINH TẾ - XÃ HỘI – VĂN HÓA – KHOA HỌC Sơ đồ 1.1 – Cấu trúc của quá trình dạy học [35] 1. Phương tiện dạy học: Phương tiện dạy học là tập hợp những đối tượng vật chất, được GV sử dụng với tư cách là những phương tiện tổ chức, điều khiển hoạt động nhận thức của HS; là phương tiện nhận thức của HS. Thông qua đó GV thực hiện nhiệm vụ dạy học.

Nội dung Mục tiêu Phương tiện Sơ đồ 1.2 – Mối quan hệ tương tác giữa mục tiêu, nội dung và phương tiện [35] 9 1. Hình thức tổ chức dạy học: Hình thức tổ chức dạy học (HTTCDH) là những cách thức tiến hành hoạt động dạy và học thống nhất giữa GV và HS, được thực hiện theo một trình tự và chế độ nhất định nhằm đảm bảo các nhiệm vụ dạy học. [27] HTTCDH là phương thức tác động qua lại giữa người dạy và người học, trong đó nội dung, PPDH được thực hiện. [35] Căn cứ vào mối quan hệ giữa HS với nhau, giữa GV và HS có ba HTTCDH: - HTTCDH toàn lớp – trực diện: lượng thông tin truyền đạt cho toàn bộ HS trong lớp, nhưng hạn chế sự tích cực và sáng tạo của HS.

PP thường sử dụng trong hình thức này là PP thuyết trình, đàm thoại, diễn trình. - HTTCDH theo nhóm: là hình thức tổ chức cộng đồng học tập trong đó khoảng 3 đến 7 HS cùng thực hiện một nhiệm vụ học tập một cách độc lập. - HTTCDH cá nhân: là hình thức tổ chức cộng đồng học tập trong đó sự cá thể hóa được đề cao. HS có thể tổ chức học tập độc lập theo tốc độ phù hợp với khả năng của mình.

Phương pháp: Phương pháp có nguồn gốc từ tiếng hy lạp “Methodos” gồm Meta là “sau”, Odos là “con đường”, có nghĩa là “con đường dõi theo sau một đối tượng”.[22] Phương pháp là hệ thống những nguyên tắc, quy tắc, quy phạm dùng để chỉ đạo hành động; là tổ hợp các bước đi, là quy trình mà trí tuệ phải đi theo để tìm ra và chứng minh chân lí; là kế hoạch được tổ chức hợp lí trong quản lí .[19] Phương pháp là một thuật ngữ trừu tượng hàm chứa nhiều ý nghĩa tương tự và gần gũi nhau. Nghĩa chung nhất của PP là cách thức (procedure) và quá trình (process) nhằm đạt được một mục tiêu. Theo đó, PP giáo dục là cách thức hoặc hệ thống kế hoạch được áp dụng để đạt được mục tiêu của quá trình giáo dục. Phương pháp dạy học: PPDH là cách thức hoạt động của GV và cách thức hoạt động của HS trong sự tác động tương hỗ biện chứng, dưới sự chỉ đạo của cách thức hoạt động của GV.[41] 10 PPDH là một hệ thống tác động liên tục của GV nhằm tổ chức hoạt động nhận thức và thực hành của HS, để HS lĩnh hội vững chắc các thành phần của nội dung giáo dục nhằm đạt được mục tiêu đã định.

[43] PP giảng dạy là tổng hợp các cách thức hoạt động tương tác được điều chỉnh của giảng viên và sinh viên nhằm thực hiện tốt các nhiệm vụ dạy học. [21] Theo Nguyễn Ngọc Quang: PPDH là cách thức làm việc của thầy và trò dưới sự chỉ đạo của thầy nhằm làm cho trò nắm vững kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo một cách tự giác, tích cực tự lực, phát triển năng lực nhận thức và năng lực hành động, hình thành thế giới quan duy vật khoa học …. Theo Trần Khánh Đức: PPDH là cách thức tổ chức các hoạt động của người dạy (thầy) và người học (trò) nhằm hình thành và phát triển ở người học các kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp và phát triển nhân cách nghề nghiệp trong quá trình đào tạo. Theo Thái Duy Tuyên, có thể tóm tắt thành ba dạng cơ bản sau đây: - Theo quan điểm điều khiển học PPDH là cách thức tổ chức hoạt động nhận thức của HS và điều khiển hoạt động này.

- Theo quan điểm logic học, PPDH là những thủ thuật logic được sử dụng để giúp HS nắm kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo một cách tự giác. - Theo bản chất nội dung, PPDH là sự vận động của nội dung dạy học. Nhưng cho đến nay, PPDH vẫn chưa có sự thống nhất quan điểm về việc định nghĩa khái niệm. Tuy nhiên dù ở những phạm vi quan niệm khác nhau nhưng tất cả đều cho rằng: - PPDH phản ánh hình thức vận động của nội dung dạy học.

- PPDH phản ánh sự vận động của quá trình nhận thức của sinh viên nhằm đạt được mục đích học tập. - PPDH phản ánh cách thức hoạt động, tương tác, trao đổi thông tin, dạy học giữa thầy và trò.