CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TỔ CHỨC KẾ TOÁN TIỀN LƯƠNG VÀ CÁC KHOẢN TRÍCH THEO LƯƠNG TRONG DOANH NGHIỆP 1. Khái quát về tiền lương, các khoản trích theo lương và kế toán tiền lương, các khoản trích theo lương. Khái niệm, chức năng, vai trò và ý nghĩa của tiền lương Dưới đây là một số khái niệm về tiền lương được nêu ra như sau: - Theo Mác: Tiền lương là biểu hiện bằng tiền của giá trị sức lao động. Khi phân tích về nền kinh tế tư bản chủ nghĩa, nơi mà các quan hệ thị trường thống trị mọi quan hệ kinh tế,xã hội C.Mác có viết: “ Tiền công không phải giá trị hay giá cả của lao động mà chỉ là một hình thức cái trang giá trị hay giá cả sức lao động” - Theo quan niệm của các nhà kinh tế hiện đại: Tiền lương là sự trả công hoặc thu nhập mà có thể biểu hiện bằng tiền và được ấn định bằng thoả thuận giữa người sử dụng lao động và người lao động, do người sử dụng lao động phải trả cho người lao động theo hợp đồng lao động cho một công việc đã thực hiện hay sẽ phải thực hiện, đồng thời chịu sự chi phối của các quy luật kinh tế, trong đó có quy luật cung - cầu.
- Tiền lương là nguồn thu nhập chủ yếu của cán bộ công nhân viên chức. Ngoài ra, họ còn được hưởng trợ cấp bảo hiểm xã hội trong khoảng thời gian nghỉ việc, ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, hưu trí, tử tuất cùng với các khoản tiền thưởng thi đua, thưởng năng suất lao động, thưởng năng suất. Tiền lương là một phạm trù kinh tế gắn liền với lao động,tiền tệ và nền sản xuất hàng hóa. Trong điều kiện tồn tại nền sản xuất hàng hóa và tiền tệ , tiền lương là mội yếu tố chi phí sản xuất kinh doanh cấu thành nên giá thành của sản phẩm Bản chất của tiền lương khi ở trong tất cả mọi hình thái kinh tế xã hội, con người luôn đóng vai trò trung tâm chi phối quyết định mọi quá trình sản xuất kinh doanh.
Để sản xuất ra của cải vậ chất con người luôn phải hao phí sức lao động. Để có thể tái sản xuất và duy trì sức lao động đó, người lao động sẽ được bù đắp bằng tiền lương. Tiền lương chính là biểu hiện bằng tiền của giá trị sức Nguyễn Thị Điệp Nhi - 3 KHÓA LUẬN TỐT TRƯỜNG ĐẠI HỌC DÂN LẬP HẢI lao động mà người lao động đã hao phí để sản xuất ra của cải vật chất, được người lao động và người sử dụng lao động thỏa thuận với nhau bằng hợp đông lao động Tiền lương đối với người lao động Trước hết là họ muốn biết lương chính thức được hưởng là bao nhiêu,họ được hưởng bao nhiêu cho BHXH,BHYT,BHTN,KPCĐ bởi vì nó là khoản thu nhập chủ yếu giúp họ đảm bảo cuộc sống của gia đình và bản thân.Khi người lao động đã bỏ công sức ra cống hiến vào quá trình sản xuất của doanh nghiệp nên họ cũng mong doanh nghiệp trả lương đúng với sức lao động họ bỏ ra hoặc khiến họ hài lòng với công việc hơn đảm bảo về cả vật chất lẫn tinh thần của người lao động Tiền lương đối với doanh nghiệp Với một doanh nghiệp, để duy trì và phát triển thì chính sách quản lý tiền lương là điều rất quan trọng.Tiền lương trong doanh nghiệp nó ảnh hưởng đến mức độ cạnh tranh của doanh nghiệp. Mọi chi phí tài chính đều được quản lý hợp lý.
Bởi lẽ duy trì tiền lương của nhân viên thu hút lao động giỏi xứng đáng với thực lực của họ. Ngoài ra tiền lương còn là công cụ hưu hiệu để xây dựng nguồn lực và đó cũng là cách để quản lý nguồn lao động trong doanh nghiệp. Tiền lương ảnh hưởng tới xã hội Như thực tế cho thấy tiền lương là thu nhập của người lao động và họ sử dụng đồng tiền đó để sinh hoạt trong cuộ sống của mình. Tiền lương bản chất là để duy trì sự sống của con người.
Việc duy trì ấy là công việc thường nhật như chi tiêu về ăn uống, may măc,…Đó là yếu tố xã hội, trao đổi sản phẩm hàng hóa nhu cầu cần thiết bằng những đồng tiền mình làm ra. Ngoài ra tiền lương phần nào đã đóng góp vào thu nhập quốc dân vì thế nó ảnh hưởng trực tiếp tới yếu tố xã hội. Qua những chia sẻ của Trung tâm đào tạo kế toán thì chúng ta thấy rằng tiền lương có vai trò quan trọng đối với người lao động cũng như doanh nghiệp. Tiền lương có thể định nghĩa như sau: số tiền thù lao trả cho người lao động theo định kỳ, thường là hàng tháng.
Các tổ chức kinh tế, doanh nghiệp, người thuê lao động trả công cho người lao động (công nhân viên chức) theo số lượng và chất lượng lao động họ đã đóng góp. Ngoài ra tiền lương là chế độ chính sách tri trả của doanh nghiệp đối với nhân viên. Qua đó nhân viên cũng phần nào thấy công sức của họ bỏ ra được đãi Nguyễn Thị Điệp Nhi - 4 KHÓA LUẬN TỐT TRƯỜNG ĐẠI HỌC DÂN LẬP HẢI ngộ xứng đáng. Qua đó họ sẽ có tinh thần hăng hái làm việc và làm việc có chất lượng hiệu quả hơn.
Vì vậy, lương đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong hệ thống chính sách của công ty. Hiểu theo nghĩa rộng, tiền lương được chia thành 2 yếu tố : tài chính và phi tài chính • Phần tài chính bao gồm tài chính trực tiếp và gián tiếp. - Tài chính trực tiếp bao gồm tiền lương, tiền thưởng, tiền hoa hồng - Tài chính gián tiếp bao gồm bảo hiểm, chế độ phúc lợi…. • Phần phi tài chính: được hiểu như là những đãi ngộ của công ty làm cho tinh thần của nhân viên được vui vẻ, tích cực trong công việc, nâng cao nét đẹp của văn hóa nơi công sở.
Nhưng nhiều doanh nghiệp hiện nay chưa có phương án quản lý tiền lương chặt chẽ dẫn đến thâm hụt ngân sách. Do đó tiền lương sẽ bị ảnh hưởng tới quá trình hoạt động của doanh nghiệp. Phải làm sao để quản lý tiền lương doanh nghiệp tốt Tiền luôn là một trong những lý do để nhân viên ở lại công ty. Xét cùng hai đơn vị có tiềm lực phát triển như nhau, mô hình công ty như nhau nhưng lại có mức lương trả cho nhân viên chênh lệch nhau thì chắc chắn phần thắng sẽ thuộc về đơn vị có mức lương cao hơn.
Mục đích chính của người lao động khi đi làm đó chính là kiếm tiền. Vấn đề tiền nong đôi khi quyết định rất nhiều đến tinh thần và sự nhiệt huyết của những nhân viên công ty. Họ có năng lực và có tâm huyết nhưng mức lương không được như ý thì họ sẽ không thể cống hiến mãi cho doanh nghiệp. Bởi lẽ họ cần tiền để sống, để nuôi gia đình và để xứng đáng với năng lực cũng như công sức mà họ bỏ ra.
Phân tích như vậy để thấy rằng khi quản lý tiền lương thì bạn cần phải đặt địa vị vào tưng người, từng vị trí. Bạn phải cảm nhận và đánh giá họ bằng chính sự nỗ lực, kết quả thực tế và trả tiền đúng với công sức họ đã bỏ ra. Đôi khi chỉ là những phần thưởng nho nhỏ cho sự cố gắng cũng sẽ thúc đẩy sự hứng thú và quyết tâm làm việc của nhân viên.2 : Chức năng và vai trò và ý nghĩa của tiền lương Chức năng của tiền lương: Tiền lương là một nhân tố hết sức quan trọng của quá trình quản lý nói chung và quản lý lao động tiền lương nói riêng, dưới đây là một số chức năng cơ bản của tiền lương: Nguyễn Thị Điệp Nhi - 5 KHÓA LUẬN TỐT TRƯỜNG ĐẠI HỌC DÂN LẬP HẢI - Chức năng giám sát lao động: Các nhà quản trị viên sẽ thông qua việc trả lương cho người lao động có thể tiến hành kiểm tra, theo dõi người lao động làm việc theo kế hoạch tổ chức của mình để đảm bảo tiền lương bỏ ra phải đem laị kết và hiệu quả cao không chỉ tính theo tháng ,quý, mà còn tính theo hàng ngày,hàng giờ trong từng bộ phận của doanh nghiệp - Chức năng kích thích người lao động( hay còn gọi là tạo động lực): Tiền lương là đòn bẩy kinh tế, là công cụ khuyến khích vật chất và động lực thúc đẩy kinh tế phát triển.vì thế khi được trả công thỏa đáng người lao động sẽ tích cực làm việc nâng cao năng suất lao động, phát huy tinh thần làm việc sáng tạo, họ sẽ gắn bó chặt chẽ ý thức trách nhiệm của mình với lợi ích của doanh nghiệp. - Chức năng tích lũy: với tiền lương nhận được, người lao động không những duy trì được cuộc sống mà còn để dự phòng cho cuộc sống sau này khi họ đã hết khả năng lao động hoặc gặp rủi ro bất ngờ - Chức năng điều hòa lao động: điều phối lao động hợp lý khi ngườ lao động sẽ có tiền lương từ thấp đến cao phù hợp với công việc họ đã hoàn thành xuất sắc Vai trò của tiền lương - Tiền lương có vai trò rất to lớn nó làm thỏa mãn nhu cầu của người lao động vì tiền lương là nguồn thu nhập chủ yếu của người lao động, người lao động đi làm cốt là để nhận được khoản thù lao mà doanh nghiệp trả cho họ để đảm bảo cho cuộc sống.
Nếu tiền không đủ trang trải, mức sống của người lao động bị giảm sút, họ phải kiếm thêm việc làm ngoài doanh nghiệp như vậy có thể làm ảnh hưởng kết quả làm việc tại doanh nghiệp. ngược lại nếu tiền lương trả cho người lao động lớn hơn hoặc bằng mức lương tối thiểu thì sẽ tạo cho người lao động yên tâm, phấn khởi làm việc, dồn hết khả năng và sức lực của mình cho công việc.Tiền lương có tác dụng bù đắp sức lao động cho người lao động. Thực tế hiện nay tiền lương còn được coi là một thước đo chủ yếu về trình độ tay nghề và thâm niên nghề nghiệp, vì thế người lao động rất tự hào về mức lương cao mà họ được chi trả từ doanh nghiệp - Đối với doanh nghiệp: tiền lương được coi là một phần lớn trong chi phí sản xuất, nó cũng ảnh hưởng tới giá thành sản phẩm và kết quả kinh doanh của doanh nghiệp. vì vậy chi cho tiề lương là chi cho đầu tư phát triển.