Chương 1: Lý luận về kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại doanh nghiệp thương mại. Chương 2: Thực trạng công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại chi nhánh công ty cổ phần thương mại đầu tư và xây dựng Hải Phòng. Chương 3: Một số ý kiến nhằm hoàn thiện công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại chi nhánh công ty cổ phần thương mại đầu tư và xây dựng Hải Phòng Do thời gian thực hiện nghiên cứu và viết khóa luận có hạn cũng như kiến thức thực tế của em còn chưa có nhiều nên có thể còn nhiều thiếu xót và khiếm khuyết em rất mong được sự góp ý của các thầy cô. Cuối cùng em xin chân thành cảm ơn TS.Phan Thị Anh Đào, ban lãnh đạo công ty, phòng kế toán đã giúp đỡ em để em có thể hoàn thành khóa luận tốt nghiệp này! SV: Đặng Ngọc Chi Lớp: LTDH6M Khóa luận tốt nghiệp Học viện Ngân Hàng CHƯƠNG1 : LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI 1.1 Đặc điểm của doanh nghiệp thương mại 1.1 Đặc điểm Không giống như các ngành sản xuất vật chất, thương mại ko trực tiếp tạo ra các sản phẩm vật chất cho nền kinh tế mà thông qua hoạt động mua bán trao đổi nó giúp các sản phẩm tới tay người tiêu dùng.
Do đó hoạt động thương mại có đặc điểm chủ yếu sau: - Lưu chuyển hàng hóa là hoạt động kinh tế cơ bản của kinh doanh thương mại, đó là sự tổng hợp các hoạt động thuộc các quá trình mua bán, trao đổi và dự trữ hàng hóa. - Đối tượng kinh doanh thương mại là các loại hàng hóa được phân loại theo từng ngành hàng như: vật tư thiết bị, lương thực, thực phẩm chế biến,… Trong nền kinh tế thị trường rộng lớn không phải lúc nào người sản xuất và người bán cũng trực tiếp gặp được nhau, chính điều đó nói lên vai trò và tầm quan trọng của doanh nghiệp thương mại. Hình thái vận động trong DN thương mại theo công thức T-H-T’, trong dó quá trình đó bao gồm hai hoạt động chủ yếu là: + Mua hàng + Bán hàng Quá trình lưu chuyển hàng hóa được thực hiện theo hai phương thức: bán buôn và bán lẻ dưới nhiểu hình thức như: bán thẳng, bán trực tiếp qua kho, bán ký gửi đại lý, hàng đổi hàng,…. SV: Đặng Ngọc Chi Lớp: LTDH6M Khóa luận tốt nghiệp Học viện Ngân Hàng Do đặc điểm trên của ngành mà kế toán trong doanh nghiệp thương mại không có bước tập hợp chi phí sản xuất mà chỉ gồm kế toán mua hàng, bán hàng và xác định kết quả kinh doanh.2 Vai trò của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại Bán hàng: là việc chuyển quyền sở hữu sản phẩm, hàng hóa gắn với lợi ích hoặc rủi ro cho khách hàng đồng thời được khác hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán.1 Vai trò Trong doanh nghiệp thương mại thì hàng hóa đóng vai trò là tài sản chủ yếu và biến động nhiều nhất, vốn bỏ vào hàng hóa chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng số vốn lưu động cũng như toàn bộ vốn kinh doanh của doanh nghiệp thương mại.
Chính vì vậy mà bán hàng là khâu quan trọng đồng thời nghiệp vụ kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh quyết định sự sống còn đối với mỗi doanh nghiệp thương mại, nó có vai trò: - Phản ánh và giám đốc tình hình thực hiện các chỉ tiêu tiêu thụ đã đề ra. - Phản ánh đầy đủ, kịp thời, chi tiết sự biến động của hàng hóa ở tất cả các trạng thái: hàng trong kho, đang đi đường, hàng gửi bán,.nhằm đảm bảo an toàn tránh thất thoát cho hàng hóa. - Xác định đúng thời điểm tiêu thụ để kịp thời lập báo cáo bán hàng và phản ánh doanh thu. Báo cáo thường xuyên kịp thời tình hình bán hàng và thanh toán với khách hàng chi tiết theo từng loại hợp đồng kinh tế nhằm giám sát chặt chẽ hàng hóa bán ra, đôn đốc việc nộp tiền bán hàng vào quỹ tránh việc vốn của doanh nghiệp bị tạm thời chiếm dụng làm giảm hiệu quả nguồn vốn.
- Tổ chức chứng từ ban đầu và trình tự lưu chuyển chứng từ hợp pháp, hợp lệ tránh sự trùng lặp, bỏ sót. SV: Đặng Ngọc Chi Lớp: LTDH6M Khóa luận tốt nghiệp Học viện Ngân Hàng - Đối bên thứ ba như: cơ quan quản lý nhà nước, nhà cung cấp, khách hàng, ngân hàng,….thông qua những báo cáo tài chính của kế toán họ có thể nắm bắt được tình hình bán hàng và kết quả kinh doanh của doanh nghiệp để phục vụ cho việc ra quyết định.2 Nhiệm vụ Từ những vai trò quan trọng như nêu trên của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh để đáp ứng được các yêu cầu quản lý về hàng hóa, bán hàng và xác định kết quả kinh doanh, kế toán cần thực hiện tốt các nhiệm vụ: - Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời, chính xác các nghiệp vụ kinh tế xảy ra của từng loại hàng hóa theo các chỉ tiêu và giá trị. - Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời, chính xác các khoản doanh thu, các khoản giảm trừ doanh thu và chi phí của từng hoạt động trong doanh nghiệp. Đồng thời theo dõi và đôn đốc tình hình công nợ của khách hàng.
- Phản ánh và tính toán kết quả của từng hoạt động, giám sát tình hình thực hiện nghĩa vụ với nhà nước và phân phối kết quả. - Cung cấp các thông tin kế toán phục vụ cho việc lập báo cáo tài chính và định kỳ phân tích hoạt động kinh tế liên quan đến quá trình bán hàng, xác định và phân phối kết quả. Các nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh phải luôn gắn liền và có mối liên hệ mật thiết với nhau, không được coi nhẹ bất kỳ nhiệm vụ nào, mỗi nhiệm vụ được thực hiện tốt sẽ tương hỗ cho nhau giúp cho quá trình bán hàng và kết quả kinh doanh của doanh nghiệp được thực hiện tốt và mang lại lợi nhuận cao cho doanh nghiệp.2 Các phương thức bán hàng và thanh toán 1.1 Các phương thức bán hàng Phương thức phân phối và bán hàng là một trong những yếu tố quan trọng nhất của kế hoạch kinh doanh. Có rất nhiều phương thức bán hàng khác nhau SV: Đặng Ngọc Chi Lớp: LTDH6M Khóa luận tốt nghiệp Học viện Ngân Hàng như: bán buôn, bán lẻ, bán hàng qua đại lí, bán kí gửi, trong mỗi phương thức lại có nhiều hình thức bán khác nữa như: bán hàng trực tiếp, bán thẳng không qua kho,….việc doanh nghiệp lựa chọn hình thức bán hàng nào phụ thuộc vào các yếu tố như: điều kiện tài chính của doanh nghiệp, đặc điểm của hàng hóa, đặc điểm địa hình và vị trí kho bãi của doanh nghiệp,…Sau đây là một số phương thức bán hàng chủ yếu mà các doanh nghiệp thường sử dụng: 1.1 Bán buôn Là việc bán hàng cho các đơn vị khác với khối lượng hàng hóa lớn, giá bán buôn biến động tùy thuộc vào khối lượng hàng bán và phương thức thanh toán.
Bán buôn gồm: - Bán buôn vận chuyển thẳng: là phương thức bán buôn nhưng không qua kho của người bán nữa mà có thể dưới các hình thức: + Bán buôn hàng hóa vận chuyển thẳng theo hình thức giao hàng trực tiếp: DNTM sau khi mua hàng thì giao hàng trực tiếp cho bên mua ngay tại kho của người bán, sau khi giao nhận và bên mua thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán thì hàng hóa được xác định là đã tiêu thụ. + Bán buôn hàng hóa vận chuyển thẳng theo hình thức chuyển hàng: sau khi mua hàng từ bên bán, DNTM vận chuyển hàng giao cho bên mua tới địa điểm đã thỏa thuận, hàng hóa được chuyển quyền sở hữu cho bên mua sau khi bên mua kiểm nhận hàng và thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán. - Bán buôn qua kho: đây là hình thức bán hàng truyền thống trong đó hàng hóa được xuất bán từ kho của doanh nghiệp thương mại, và có thể sử dụng các hình thức: + Bán buôn qua kho trực tiếp: bên mua sẽ nhận hàng tại kho của bên bán, sau khi bên mua kiểm nhận đủ hàng và thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán thì hàng hóa được coi là đã tiêu thụ. SV: Đặng Ngọc Chi Lớp: LTDH6M Khóa luận tốt nghiệp Học viện Ngân Hàng + Bán buôn qua kho theo hình thức chuyển hàng: với hình thức này căn cứ vào hợp đồng, đơn hàng, hàng hóa sẽ được đến địa điểm đã thỏa thuận sau đó bên mua kiểm hàng, thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán thì hàng hóa sẽ được coi là đã tiêu thụ.2 Bán lẻ Là phương thức bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng hoặc các đơn vị kinh tế để tiêu dùng nội bộ, thông thường khối lượng hàng bán ra mang tính chất đơn lẻ, nhỏ, giá bán ổn định và hàng hóa đi vào lĩnh vực tiêu dùng.
Có rất nhiều phương thức bán lẻ khác nhau mà doanh nghiệp có thể sử dụng tùy theo tính chất hàng hóa mà mình kinh doanh, đặc điểm riêng của từng doanh nghiệp sao cho phù hợp với mình như: - Bán lẻ thu tiền tập trung: hình thức này có sự tách rời việc thu tiền và giao hàng - Bán lẻ thu tiền trực tiếp: người bán đồng thời là nhân viên thu tiền. - Bán lẻ tự phục vụ: khách hàng tự lựa chọn sản phẩm cho mình rồi thanh toán ở quầy thu ngân(VD: siêu thị, cửa hàng tự chọn,…) - Bán hàng tự động: doanh nghiệp sử dụng máy bán hàng tự động chuyên dùng thường sử dụng ở những nơi công cộng. - Bán hàng trả góp: người mua được thanh toán thành nhiều lần, và phải trả lãi trả chậm cho doanh nghiệp. - Bán hàng qua đại lý: doanh nghiệp gửi hàng cho đai lý bán hàng cho mình và trả cho họ một khoản hoa hồng đại lý.2 Các phương thức thanh toán Việc chọn phương thức thanh toán có ảnh hưởng lớn đến doanh nghiệp thương mại, đòi hỏi doanh nghiệp phải chọn được cách thức phương thức thanh toán phù hợp với cách thức tổ chức của mình vừa đảm bảo sao cho nguồn vốn lưu đông của mình không bị ứ đọng, không bị chiếm dụng lâu để SV: Đặng Ngọc Chi Lớp: LTDH6M Khóa luận tốt nghiệp Học viện Ngân Hàng có thể quay vòng vốn nhanh, vừa phải có chính sách thanh toán để tạo điều kiện thu hút khách hàng.