CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC ĐẤU THẦU TẬP TRUNG TRANG THIẾT BỊ Y TẾ 1. Khái quát về đấu thầu tập trung trang thiết bị y tế 1. Khái niệm về đấu thầu tập trung Theo Từ điển tiếng Việt (Viện Ngôn ngữ học xuất bản năm 1998) thì khái niệm đấu thầu được hiểu là việc Đo độ công khai, ai nhận làm, nhận bán với điều kiện tốt nhất thì được giao cho làm hoặc được bán hàng (đây là một cách thức, phương pháp để lựa chọn nhà thầu thực hiện dự án, công trình xây dựng). Trong Luật Đấu thầu số 43/2013/QH13 được ban hành ngày 26/11/2013, khái niệm đấu thầu được định nghĩa như sau “Đấu thầu là quá trình lựa chọn nhà thầu để ký kết và thực hiện hợp đồng cung cấp dịch vụ tư vấn, dịch vụ phi tư vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp; lựa chọn nhà đầu tư để ký kết và thực hiện hợp đồng dự án đầu tư theo hình thức đối tác công tư, dự án đầu tư có sử dụng đất trên cơ sở bảo đảm cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế” Trong hoạt động đấu thầu trang thiết bị y tế tại các cơ sở y tế công lập phạm vi của luận văn, đề tài tiếp cận với khái niệm đấu thầu tại điều 4 của Luật Đấu thầu năm 2013 như đã nêu ở trên.
Như vậy, cùng với quá trình phát triển kinh tế - xã hội và quá trình hoàn thiện hoạt động đấu thầu trên thế giới và Việt Nam khái niệm đấu thầu đã dần được hoàn thiện, nội dung của khái niệm đấu thầu ngày càng rõ ràng, đầy đủ hơn, xác định rõ hơn nội hàm của khái niệm đấu thầu, đồng thời xác định phạm vi áp dụng đấu thầu (cung cấp dịch vụ tư vấn, dịch vụ phi tư vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp) và đặc biệt có sự mở rộng đối tượng áp dụng đấu thầu đối với công tác lựa chọn nhà đầu tư theo hình thức đối tác công tư, dự án đầu tư có sử dụng đất. Tại điều 44, Luật đấu thầu năm 2013 thì “Mua sắm tập trung là cách tổ chức đấu thầu rộng rãi để lựa chọn nhà thầu thông qua đơn vị mua sắm tập trung nhằm giảm chi phí, thời gian, đầu mối tổ chức đấu thầu, tăng cường tính chuyên nghiệp trong đấu thầu, góp phần tăng hiệu quả kinh tế”. Mua sắm tập trung được áp dụng trong trường hợp: ✓ Số lượng hàng hóa, dịch vụ cần mua sắm với số lượng nhiều 7 ✓ Chủng loại hàng hóa, dịch cần mua sắm tương tự ở một hoặc nhiều cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp hoặc chủ đầu tư 1. Khái niệm trang thiết bị y tế Căn cứ vào quy định tại nghị định 36/2016/NĐ-CP và được sửa đổi, bổ sung tại nghị định 169/2018/NĐ-CP thì trang thiết bị y tế được định nghĩa là các loại thiết bị, dụng cụ, vật liệu, vật tư cấy ghép, thuốc thử và chất hiệu chuẩn in vitro, phần mềm (software) đáp ứng đồng thời các yêu cầu sau đây: - Được sử dụng riêng lẻ hay phối hợp với nhau theo chỉ định của chủ sở hữu trang thiết bị y tế để phục vụ cho con người nhằm một hoặc nhiều mục đích sau đây: ✓ Chẩn đoán, ngăn ngừa, theo dõi, điều trị và làm giảm nhẹ bệnh tật hoặc bù đắp tổn thương, chấn thương; ✓ Kiểm tra, thay thế, điều chỉnh hoặc hỗ trợ giải phẫu và quá trình sinh lý; ✓ Hỗ trợ hoặc duy trì sự sống; ✓ Kiểm soát sự thụ thai; ✓ Khử khuẩn trang thiết bị y tế, bao gồm cả hóa chất sử dụng trong quy trình xét nghiệm; ✓ Cung cấp thông tin cho việc chẩn đoán, theo dõi, điều trị thông qua biện pháp kiểm tra các mẫu vật có nguồn gốc từ cơ thể con người.
- Không sử dụng cơ chế dược lý, miễn dịch hoặc chuyển hóa trong hoặc trên cơ thể người hoặc nếu có sử dụng các cơ chế này thì chỉ mang tính chất hỗ trợ để đạt mục đích quy định tại điểm a khoản này. Như vậy, các trang thiết bị y tế đều có những mục đích, ý nghĩa nhất định và chủ yếu là để bảo vệ sức khỏe, duy trì sự sống cho con người. Khái niệm đấu thầu tập trung trang thiết bị y tế Từ khái niệm đấu thầu tập trung và trang thiết bị y tế, quan điểm của của tác giả về đấu thầu tập trung trang thiết bị y tế tại các Cơ sở y tế công lập như sau: “Đấu thầu tập trung TTBYT tại các cơ sở y tế công lập là cách tổ chức đấu thầu rộng rãi để lựa chọn nhà thầu thông qua đơn vị mua sắm tập trung TTBYT nhằm giảm chi phí, thời gian, đầu mối tổ chức đấu thầu, tăng cường tính chuyên nghiệp trong đấu thầu, góp phần tăng hiệu quả kinh tế” (Bộ Y tế, 2020). 8 Đấu thầu tập trung trang thiết bị y tế là một trong những hoạt động quan trọng và được các Sở Y tế hướng đến nhằm đạt được các mục tiêu cụ thể như sau: Thứ nhất, đảm bảo lựa chọn được nhà thầu có đủ năng lực cung cấp trang thiết bị y tế theo yêu cầu của gói thầu, đáp ứng kịp về thời gian, tiến độ theo yêu cầu.
Thứ hai, đảm bảo công tác đấu thầu được thực hiện một cách công khai, minh bạch và tăng giá trị tiết kiệm gói thầu. Thứ ba, Công tác đấu thầu tập trung TTBYT cần đảm bảo tuân thủ pháp luật, chấp hành mọi chỉ đạo từ các cơ quan quản lý nhà nước Thứ tư, Công tác đấu thầu tập trung TTBYT cần đảm bảo được mối quan hệ giữa các khâu trong tổ chức đấu thầu tập trung TTBYT tại Sở Y tế tỉnh Tuyên Quang. Thứ năm, đảm bảo tính phù hợp trong quản lý hoạt động đấu thầu tập trung TTBYT tại Sở Y tế tỉnh Tuyên Quang. Đặc điểm Đấu thầu tập trung TTBYT có những đặc điểm cụ thể như sau: (Lê Công Vượng, 2016) Thứ nhất: Mua sắm tập trung khác với kế hoạch hóa tập trung Sau khi hoàn thành cải tạo xã hội chủ nghĩa, năm 1960 miền Bắc nước ta áp dụng mô hình kinh tế kế hoạch hóa tập trung.
Ưu điểm của mô hình này là trong thời kỳ kinh tế tăng trưởng theo chiều rộng, tức là dựa vào sự tăng đầu tư. khai thác tài nguyên, sức lao động giá rẻ và một só lợi thế khác, cơ chế kế hoạch hóa tập trung quan liêu bao cấp có tác dụng nhất định. Nó cho phép tập trung tối đa các nguồn lực kinh tế, phát huy sức mạnh tổng hợp của cả nước vào các mục tiêu chủ yếu trong từng giai đoạn và điều kiện cụ thế, đặc biệt trong quá trình công nghiệp hóa theo hướng ưu tiên phát triển công nghiệp nặng. Cơ chế này tạo sự thống nhất trong thực hiện các mục tiêu.
Trong hoàn cảnh đất nước có chiến tranh, cơ chế quản lý kinh tế kế hoạch hóa tập trung đã đáp ứng được yêu cầu của thời chiến, bởi vì do đất nước bị xâm lược, mục tiêu của cả nước là giải phóng dân tộc. Bởi vậy thực hiên kế hoạch hóa tập trung sẽ huy động được tối đa sức 9 lực của nhân dân xây dựng và phát triển kinh tế để thực ̣hiện mục tiêu đó, đây là nhiêm vụ chung chứ không phải riêng ai. Bên cạnh ưu điểm, cơ chế này có những hạn chế như thủ tiêu sự cạnh tranh, kìm hãm tiến bộ khoa học công nghệ, triệt tiêu động lực kinh tế, lao động sáng tạo đối với người lao động, không kích thích tính năng động, sáng tạo của các đơn vị sản xuất kinh doanh. Cơ chế này hạn chế sự phát triển của các thành phần kinh tế khác, kìm hãm sản xuất, làm giảm năng suất, chất lượng, gây rối loạn trong phân phối lưu thông và gây ra nhiều hiện tượng tiêu cực trong xã hội như tham ô, lãng phí.
Đội ngũ cán bộ công chức của các cơ quan hành chính nhà nước trở nên quan liêu, lộng quyền, hách dịch (Lê Công Vượng, 2016) Khi nền kinh tế thế giới chuyển sang giai đoạn phát triển theo chiều sâu dựa trên việc áp dụng các thành tựu của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại thì cơ chế quản lý này càng bộc lộ những khiếm khuyết của nó, làm cho nền kinh tế các nước xã hội chủ nghĩa, trong đó có nước ta lâm vào tình trạng khủng hoảng trầm trọng. Nhu cầu đổi mới cơ chế quản lý kinh tế là hết sức cần thiết. Mua sắm tập trung là việc áp dụng phương thức mua sắm mới để mua hàng hóa, dịch vụ nhằm làm tăng hiệu quả trong chi tiêu sử dụng vốn của Nhà nước, tăng tính chuyên nghiệp trong công tác mua sắm công, giảm bớt sự trùng lặp công việc, lãng phí trong sử dụng nhân sự. Cách thức mua sắm này giúp phát triển sản xuất, làm tăng năng suất lao động, khuyến khích tăng cường chất lượng hàng hóa, dịch vụ và tạo cơ hội để ứng dụng công nghệ thông tin để làm tăng hiệu quả mua sắm.
Thứ hai: Mô hình mua sắm tập trung đối lập với mô hình mua sắm phân tán. Hiện nay, Việt Nam đang áp dụng mô hình mua sắm phân tán trong mua sắm hàng hóa, dịch vụ sử dụng tiền của Nhà nước, tức là Nhà nước phân bổ dự toán cho từng cơ quan, đơn vị để họ tự tổ chức thực hiện đấu thầu mua sắm theo quy định đối với các gói thầu của dự án thuộc phạm vi quản lý. Mua sắm tập trung là mô hình mua sắm trên cơ sở tập hợp các nhu cầu mua sắm giống nhau của nhiều cơ quan, đơn vị. Các cơ quan, đơn vị có nhu cầu mua sắm thống nhất giao hoặc ký hợp đồng với đơn vị mua sắm tập trung để họ tổ 10 chức đấu thầu lựa chọn nhà thầu cung cấp khối lượng hàng hóa, dịch vụ đó (Lê Công Vượng, 2016) Thứ ba: Mua sắm tập trung là mua sắm một lần với số lượng lớn Trên cơ sở tập hợp nhu cầu mua sắm giống nhau của nhiều cơ quan, đơn vị, đơn vị mua sắm tập trung tổ chức đấu thầu một lần nhằm lựa chọn được một hoặc nhiều nhà thầu cung cấp hàng hóa, dịch vụ.
Như vậy, khối lượng mua sắm là lớn hơn nhiều so với mua sắm theo mô hình phân tán như cách áp dụng mua sắm truyền thống. Ngoài ra, thay bằng việc mỗi cơ quan, đơn vị tự tổ chức đấu thầu để lựa chọn nhà thầu cung cấp thì đơn vị mua sắm tập trung sẽ tổ chức đấu thầu một lần (Lê Công Vượng, 2016).