Chương I : Lý luận chung về kế toán nguyên vật liệu trong doanh nghiệp. Chương II : Thực trạng tổ chức công tác kế toán nguyên vật liệu tại công ty Cổ phần Container Việt Nam (Viconship). Chương III : Một số ý kiến nhằm hoàn thiện công tác kế toán nguyên vật liệu tại công ty Cổ phần Container Việt Nam (Viconship). Do thời gian và trình độ có hạn nên đề tài không tránh khỏi những sai sót.
Em rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của thầy cô và các bạn. Em xin chân thành cảm ơn! SV: Phan Thị Thương Thương _ Lớp: QT 1102K 10 Trường ĐHDL Hải Phòng Khóa luận tốt nghiệp CHƢƠNG I LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN NGUYÊN VẬT LIỆU TRONG DOANH NGHIỆP 1. SỰ CẦN THIẾT PHẢI TỔ CHỨC KẾ TOÁN NGUYÊN VẬT LIỆU TRONG DOANH NGHIỆP. Khái niệm nguyên vật liệu: Nguyên liệu, vật liệu của doanh nghiệp là những đối tượng lao động mua ngoài hoặc tự chế biến dùng cho mục đích sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.
Nguyên vật liệu thuộc loại hàng tồn kho của doanh nghiệp và là một đối tượng lao động đã được thể hiện dưới dạng vật hóa như sắt, thép trong công nghiệp cơ khí chế tạo, bông trong doanh nghiệp dệt … dưới sự tác động của con người. Nguyên vật liệu chỉ tham gia vào một chu kì sản xuất nhất định và khi tham gia vào chu kì sản xuất dưới sự tác động của lao động, toàn bộ giá trị nguyên vật liệu được chuyển một lần vào chi phí sản xuất kinh doanh. Vị trí, vai trò của nguyên vật liệu: Bất kì một doanh nghiệp nào khi tiến hành sản xuất đều phải có ba yếu tố cơ bản là: tư liệu lao động, đối tượng lao động, sức lao động. Tuy nhiên, để bắt đầu một giai đoạn sản xuất nào thì cũng phải cần đến nguyên vật liệu.
Nguyên vật liệu chính là đối tượng lao động, là một trong ba yếu tố cơ bản của quá trình sản xuất, là cơ sở sản xuất hình thành nên sản phẩm và là bộ phận quan trọng trong tổng số tồn kho ở doanh nghiệp. Trong sản xuất kinh doanh, chi phí nguyên vật liệu thường chiếm tỷ trọng cao trong tổng số chi phí để tạo ra sản phẩm. Do đó nguyên vật liệu là nhân tố quyết định đến sự thành bại của quá trình sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp. Nguyên vật liệu không chỉ ảnh hưởng đến số lượng mà còn ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm.
Bên cạnh chất lượng sản phẩm được bảo đảm thì phải nói đến giá cả, giá thành sản phẩm phải hợp lý thì doanh nghiệp mới có chỗ đứng để tồn tại và phát triển trong cơ chế thị trường như hiện nay. Điều đó khiến doanh nghiệp phải quản lý nguyên vật liệu từ khâu thu mua, bảo quản và sử dụng vật liệu thật chặt chẽ nhằm tiết kiệm tối đa chi phí sản xuất, giảm mức tiêu hao vật liệu trong quá trình sản xuất, giảm giá thành sản phẩm góp phần tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp. Đặc điểm, yêu cầu quản lý nguyên vật liệu trong doanh nghiệp: Đặc điểm nguyên vật liệu: - Chỉ tham gia vào một chu kì sản xất chế tạo sản phẩm và cung cấp dịch vụ. - Khi tham gia vào quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, nguyên vật liệu thay đổi toàn bộ hình thái vật chất ban đầu và giá trị được chuyển toàn bộ , một lần vào chi phí sản xuất kinh doanh trong kì.
Yêu cầu quản lý: SV: Phan Thị Thương Thương _ Lớp: QT 1102K 11 Trường ĐHDL Hải Phòng Khóa luận tốt nghiệp Quản lý nguyên vật liệu là yêu cầu khách quan của mọi nền kinh tế. Do đó quản lý nguyên vật liệu không những về mặt hiện vật mà về cả mặt giá trị trong các khâu từ khâu thu mua, dự trữ, bảo quản đến khâu sử dụng. Khâu thu mua: để có được nguyên vật liệu đáp ứng kịp thời quá trình sản xuất kinh doanh thì nguồn chủ yếu là thu mua. Do đó, ở khâu này đòi hỏi phải quản lý chặt chẽ về số lượng, quy cách, chủng loại, giá mua, chi phí thu mua và cả tiến độ về thời gian phù hợp với kế hoạch sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, có như vậy sẽ góp phần hạ thấp được hao phí nguyên vật liệu trong giá thành.
Khâu bảo quản: doanh nghiệp phải tổ chức tốt kho tàng, bến bãi, thực hiện đúng chế độ bảo quản và xác định được định mức dự trữ tối thiểu, tối đa cho từng loại nguyên vật liệu để giảm bớt hư hỏng, hao hụt, mất mát đảm bảo an toàn, giữ được chất lượng của nguyên vật liệu. Khâu sử dụng: phải tuân thủ việc sử dụng hợp lý, tiết kiệm trên cơ sở định mức tiêu hao, dự toán chi phí nhằm giảm chi phí, hạ giá thành sản phẩm, tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp. Ngoài việc quản lý nguyên vật liệu về mặt hiện vật, thường xuyên kiểm kê, tránh gây mất mát thì quản lý về mặt giá trị cũng rất quan trọng. Tránh để tình trạng ứ đọng nguyên vật liệu, làm cho chất lượng bị giảm sút.
Tóm lại, nguyên vật liệu là yếu tố đầu tiên trong quá trình tạo ra sản phẩm. Muốn sản phẩm đạt tiêu chuẩn chất lượng cao và tạo được uy tín trên thị trường thì nhất định phải tổ chức tốt khâu quản lý vật liệu, phải thường xuyên cải tạo nâng cấp kho tàng bến bãi, phân công trách nhiệm cụ thể đến từng cá nhân, nâng cao ý thức trách nhiệm cho người lao động. Nhiệm vụ kế toán nguyên vật liệu trong doanh nghiệp: - Thực hiện tốt việc phân loại đánh giá nguyên vật liệu phù hợp với các nguyên tắc chuẩn mực kế toán đã quy định và yêu cầu trong quản trị doanh nghiệp. - Tổ chức ghi chép, phản ánh đầy đủ, tổng hợp số liệu về tình hình thu mua, vận chuyển, bảo quản, nhập – xuất – tồn kho nguyên vật liệu, tình hình luân chuyển vật tư hàng hóa cả về giá trị và hiện vật.
Tính toán đúng giá vốn thực tế của vật liệu đã thu mua, nhập và xuất kho nhằm đảm bảo cung cấp các thông tin đầy đủ, chính xác, kịp thời phục vụ cho quá trình sản xuất và yêu cầu quản lý của doanh nghiệp. - Áp dụng đúng đắn các phương pháp, kĩ thuật hạch toán hàng tồn kho, mở sổ (thẻ) kế toán chi tiết để ghi chép phản ánh, phân loại, tổng hợp số liệu… về tình hình hiện có và sự biến động tăng giảm trong quá trình sản xuất kinh doanh, cung cấp số liệu kịp thời để tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm. - Kiểm tra việc thực hiện mua hàng, tình hình dự trữ và sử dụng nguyên vật liệu theo dự toán, tiêu chuẩn, định mức chi phí và phát hiện các trường hợp ứ đọng hoặc bị thiếu hụt, lãng phí, xác định nguyên nhân và biện pháp xử lý. SV: Phan Thị Thương Thương _ Lớp: QT 1102K 12 Trường ĐHDL Hải Phòng Khóa luận tốt nghiệp - Tham gia kiểm kê và đánh giá nguyên vật liệu theo chế độ quy định của nhà nước, lập các báo cáo về vật liệu phục vụ cho công tác quản lý và lãnh đạo, tiến hành phân tích đánh giá vật liệu ở từng khâu nhằm đưa ra đầy đủ các thông tin cần thiết cho quá trình quản lý.
TỔ CHỨC KẾ TOÁN NGUYÊN VẬT LIỆU TRONG DOANH NGHIỆP 1. Phân loại nguyên vật liệu: Trong các doanh nghiệp sản xuất nguyên vật liệu bao gồm nhiều loại, nhiều thứ khác nhau với nội dung kinh tế và tính năng lý hóa học khác nhau. Để có thể quản lý một cách chặt chẽ và tổ chức hạch toán với từng thứ, loại vật liệu phục vụ cho kế toán quản trị cần thiết phải tiến hành phân loại vật liệu. Phân loại vật liệu là việc sắp xếp vật liệu có cùng một tiêu thức nào đó vào cùng một loại.
Căn cứ vào nội dung kinh tế và yêu cầu quản lý, vật liệu được chia thành các loại sau: - Nguyên vật liệu chính: là đối tượng lao động cấu thành nên thực thể của sản phẩm. Ở các doanh nghiệp khác nhau thì nguyên liệu, vật liệu chính cũng khác nhau. Nguyên liệu cũng bao gồm cả nửa thành phẩm mua ngoài với mục đích tiếp tục quá trình sản xuất chế tạo ra sản phẩm hàng hóa. Ví dụ: sắt thép trong các doanh nghiệp chế tạo máy, bông trong các nhà máy sợi, hạt giống, phân bón trong nông nghiệp… - Vật liệu phụ: là những vật liệu khi sử dụng không cấu thành thực thể chính của sản phẩm, nhưng được sử dụng kết hợp với vật liệu chính để nâng cao chất lượng cũng như tính năng, công dụng của sản phẩm.
Ví dụ: thuốc nhuộm, thuốc tẩy, dầu nhờn, nhãn mác… - Nhiên liệu: được dùng để tạo ra năng lượng phục vụ cho hoạt động của máy móc thiết bị. Nhiên liệu có thể tồn tại ở thể lỏng, thể khí, thể rắn như: than, củi, xăng dầu, hơi đốt, khí đốt… - Phụ tùng thay thế: bao gồm các loại vật liệu được sử dụng để thay thế, sửa chữa máy móc thiết bị hoặc phương tiện vận tải. - Thiết bị xây dựng cơ bản: bao gồm những vật liệu, công cụ, khí cụ và vật kết cấu dùng để lắp đặt vào các công trình xây dựng cơ bản. - Vật liệu khác: là những vật liệu được loại ra từ quá trình sản xuất dùng để đóng gói, hoặc phế liệu thu hồi từ thanh lý tài sản cố định.
Căn cứ vào nguồn cung cấp, nguyên vật liệu được chia thành: - Nguyên vật liệu mua ngoài: do doanh nghiệp mua trong nước và nhập khẩu. - Nguyên vật liệu tự sản xuất: do doanh nghiệp tự sản xuất phục vụ cho nhu cầu sản xuất của mình. Ví dụ: trồng cây lấy gỗ… - Nguyên vật liệu từ các nguồn khác: nhận góp vốn liên doanh, nhượng bán, đem quyên tặng… SV: Phan Thị Thương Thương _ Lớp: QT 1102K 13 Trường ĐHDL Hải Phòng Khóa luận tốt nghiệp 1. Đánh giá nguyên vật liệu: Đánh giá nguyên vật liệu là việc xác định giá trị của nguyên vật liệu ở những thời điểm nhất định và theo những nguyên tắc nhất định.
Về nguyên tắc nguyên vật liệu là tài sản ngắn hạn thuộc nhóm hàng tồn kho nên phải được ghi nhận theo giá gốc. Trường hợp giá trị thuần có thể thực hiện được thấp hơn giá gốc thì phải tính theo giá trị thuần có thể thực hiện được. Giá gốc hàng tồn kho bao gồm: chi phí thu mua, chi phí chế biến và các loại chi phí liên quan trực tiếp khác phát sinh để có được hàng tồn kho ở địa điểm và trạng thái hiện tại. Có 2 nguyên tắc đánh giá: - Nguyên tắc đánh giá theo giá gốc - Nguyên tắc đánh giá theo giá hạch toán.