CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ TUYỂN DỤNG TẠI THỊ TRƯỜNG NGÂN HÀNG 1.1 Tuyển dụng và ý nghĩa của tuyển dụng 1.1 Khái niệm về tuyển dụng Tuyển dụng là một trong những hoạt động nằm trong nhóm chức năng thu hút nguồn nhân lực của hoạt động quản trị nhân lực. Tuyển dụng được hiểu là tiến trình thu hút nhân lực từ các nguồn khác nhau và lựa chọn đúng người có tiêu chuẩn phù hợp để sử dụng vào đúng vị trí công việc mà doanh nghiệp có nhu cầu về nhân lực Tuyển dụng bao gồm hai quá trình không tách rời là tuyển mộ và tuyển chọn. Tuyển mộ Tuyển mộ là quá trình thu hút những người xin việc có trình độ từ lực lượng lao động xã hội và lực lượng lao động bên trong tổ chức nhằm tạo ra một tập hợp các ứng viên phù hợp với yêu cầu công việc để tham gia vào quá trình tuyển dụng. Quá trình tuyển mộ có sức ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả của công tác tuyển dụng.
Không những thế mà còn ảnh hưởng đến các chức năng khác của quản trị nhân lực như: đánh giá tình hình thực hiện công việc, thù lao lao động; đào tạo và phát triển nguồn nhân lực; các mối quan hệ lao động. Tuyển mộ là quá trình thu hút các ứng viên có trình độ từ chính nội bộ doanh nghiệp và bên ngoài doanh nghiệp. Quá trình tuyển mộ của doanh nghiệp phụ thuộc rất lớn vào thương hiệu, uy tín, văn hóa và môi trường làm việc của doanh nghiệp. Bên cạnh đó các yếu tố khác như: chính sách lương thưởng, đãi ngộ, điều kiện làm việc, lĩnh vực kinh doanh của doanh nghiệp, phương pháp quản lý tổ chức, cơ hội thăng tiến cũng ảnh hưởng rất lớn tới việc thu hút ứng viên dự tuyển.
Yêu cầu quan trọng trong quá trình tuyển mộ như sau: - Trước khi tuyển mộ cần lập kế hoạch tuyển mộ, xác định rõ nguồn, phương pháp tuyển mộ, xác định nơi tuyển mộ và thời gian tuyển mộ để có thể thu hút được đúng đối tượng cần tuyển. 12 - Cung cấp thông tin trung thực cho người xin việc để giảm thiểu rủi ro do các cú sốc từ kỳ vọng của người lao động không được đáp ứng - Sau quá trình tuyển mộ thì các tổ chức cần đánh giá lại toàn bộ quá trình để hoàn thiện công tác ngày càng tốt hơn b. Tuyển chọn Tuyển chọn là khâu kế tiếp của quá trình tuyển mộ để đảm bảo cho quyết định tuyển dụng nhân lực đúng với yêu cầu đặt ra. Ở giai đoạn này doanh nghiệp sẽ sàng lọc, đánh giá các ứng viên tham gia dự tuyển, sau đó chọn ra những ứng viên phù hợp với yêu cầu công việc của tổ chức.
Quá trình tuyển chọn là quá trình đánh giá các ứng viên theo nhiều khía cạnh khác nhau dựa vào các yêu cầu của công việc, để tìm được những người phù hợp với các yêu cầu đặt ra trong số những người đã thu hút được trong quá trình tuyển mộ. Cơ sở của tuyển dụng là các yêu cầu của công việc đã được đề ra theo bản mô tả công việc và bản yêu cầu đối với người thực hiện công việc. Việc tuyển chọn gồm những công việc thu thập hồ sơ ứng viên, sàng lọc, nghiên cứu, thông báo phỏng vấn, tổ chức phỏng vấn, cuối cùng mới đưa ra quyết định tuyển chọn. Giai đoạn tuyển chọn có thể bị ảnh hưởng bởi những yếu tố như: tập quán tuyển chọn của doanh nghiệp, ý kiến chủ quan của nhà tuyển dụng cũng như yêu cầu của công việc và khả năng ứng biến, xử lý các tình huống của mỗi ứng viên.
Yêu cầu quan trọng trong tuyển chọn như sau: - Tuyển chọn phải xuất phát từ kế hoạch sản xuất kinh doanh và kế hoạch nguồn nhân lực - Tuyển chọn được những người có trình độ chuyên môn cần thiết cho công việc để đạt tới năng suất lao động cao, hiệu suất công tác tốt - Tuyển được những người có kỷ luật, trung thực, gắn bó với công việc với tổ chức 13 1.2 Ý nghĩa của tuyển dụng 1.1 Ý nghĩa đối với doanh nghiệp Theo Vũ Thị Thùy Dương (2005) cho rằng: Tuyển dụng hiệu quả có thể mang lại cho công ty những đội ngũ nhân tài có năng lực, trình độ, năng động, sáng tạo và phù hợp với nhu cầu công việc. Sở dĩ rất nhiều doanh nghiệp đánh giá cao và tập trung vào quy trình tuyển dụng của doanh nghiệp bởi lẽ đây là khâu đầu tiên của công tác quản trị nguồn nhân lực, nếu thành công ở bước này, doanh nghiệp sẽ dễ dàng thành công ở các bước tiếp theo - Tuyển dụng hiệu quả đảm bảo cho doanh nghiệp có đội ngũ lao động chất lượng đáp ứng yêu cầu công việc - Nâng cao chất lượng và hiệu suất công việc, nâng cao hiệu quả hoạt động, cùng doanh nghiệp phát triển thịnh vượng trong tương lai - Nguồn nhân lực chất lượng cao tạo nên lợi thế cạnh tranh bền vững cho doanh nghiệp - Tuyển dụng đúng người đúng việc giúp doanh nghiệp giảm rủi ro và gánh nặng về lao động cũng như các chi phí khác ảnh hưởng đến hiệu suất.2 Ý nghĩa đối với người lao động - Tạo công ăn việc làm cho người lao động và tạo ra nguồn thu nhập phù hợp với kỹ năng và trình độ của họ. - Giúp người lao động có cơ hội được làm việc trong môi trường chuyên nghiệp, năng động, sáng tạo, phát huy năng lực bản thân - Thúc đẩy tinh thần cạnh tranh và cạnh tranh lành mạnh trong nội bộ, phát triển kinh doanh và tuyển dụng cống hiến nhiều hơn.3 Ý nghĩa đối với xã hội - Giải quyết vấn đề việc làm - Nâng cao thu nhập bình quân của người dân - Thúc đẩy nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của xã hội 14 1.2 Nội dung công tác tuyển dụng 1.1 Mục tiêu của công tác tuyển dụng Mục tiêu chủ yếu của quá trình tuyển dụng là đạt được sự phù hợp giữa nguồn nhân lực và vị trí công việc trong doanh nghiệp. Kết quả cuối cùng của quá trình này là tìm ra những ứng viên có trình độ, năng lực, sức khỏe và phẩm chất phù hợp với yêu cầu công việc.
Việc lựa chọn đúng người, đúng việc sẽ đem lại hiệu quả cho hoạt động doanh nghiệp, giảm chi phí sản xuất, tăng doanh thu và năng suất lao động. Đồng thời, nó cũng tăng thu nhập cho nhân viên lao động và là nền tảng để doanh nghiệp phát triển bền vững. Thường thì, công tác tuyển dụng được thực hiện bởi bộ phận nhân sự, một trong những nhiệm vụ quan trọng cần được thực hiện song song với quản lý nhân sự. Quy trình tuyển dụng do bộ phận nhân sự xây dựng không chỉ đảm bảo việc tuyển dụng được thực hiện một cách có trình tự và kỹ lưỡng mà còn giúp lãnh đạo hiểu rõ tiến độ và kết quả một cách chính xác.
Từ đó, giúp doanh nghiệp đạt được tiến độ tuyển dụng nhằm tiết kiệm tối đa ngân sách, thời gian và nguồn nhân lực để tìm được nhân sự phù hợp. Để tìm kiếm ứng viên phù hợp và đảm bảo chuyên môn, kinh nghiệm, bộ phận nhân sự cần xác định kế hoạch tuyển dụng và xây dựng quy trình phù hợp nhất với tình hình của doanh nghiệp. Kết quả đạt được từ công tác tuyển dụng sẽ ảnh hưởng đến hiệu suất sản xuất và kinh doanh của doanh nghiệp trong tương lai. Vì vậy, ban giám đốc cần đầu tư thời gian và công sức để xây dựng một quy trình tuyển dụng tối ưu nhằm thu hút nhân sự tài năng, từ đó nâng cao năng lực và sức mạnh của doanh nghiệp.
Các mục tiêu cụ thể của tuyển dụng: Như đã đề cập trước đó, mục tiêu chính của việc tuyển dụng là thu hút những tài năng để phục vụ việc vận hành và phát triển doanh nghiệp. Để đạt được mục tiêu này, các doanh nghiệp và công ty cần phải phát triển nhiều kế hoạch và chiến lược phù hợp cho từng giai đoạn và thời kỳ phát triển. Do đó, phòng tuyển dụng phải xây dựng các kế hoạch tuyển dụng để đáp ứng một số mục tiêu như sau: tìm kiếm và thu hút những ứng viên; quản lý nguồn nhân lực trong quá trình tuyển dụng; đáp ứng nhu cầu tuyển dụng nội bộ 15 của công ty; xây dựng thương hiệu tuyển dụng của doanh nghiệp; hợp tác với các cơ sở giáo dục (như các trường đại học) để tìm kiếm nhân lực; cập nhật xu hướng tuyển dụng trên thị trường. Tuy nhiên, hiện nay, rất ít doanh nghiệp và nhà tuyển dụng có thói quen xây dựng mục tiêu trong quá trình tuyển dụng, thay vào đó chỉ quan tâm đến kết quả tìm kiếm và tuyển dụng đủ số lượng ứng viên cho các vị trí còn thiếu.
Điều này đã làm cho quá trình tuyển dụng không hiệu quả và không thể thể hiện được vai trò quan trọng của tuyển dụng. Tìm kiếm ứng viên tiềm năng Tìm kiếm được nguồn nhân lực có trình độ và phù hợp với công việc là mục tiêu hàng đầu mà các doanh nghiệp đặt ra khi tuyển dụng. Hiện nay, do sự cạnh tranh khốc liệt trên thị trường lao động, các nhà tuyển dụng và doanh nghiệp đang ngày càng đầu tư nhiều công sức và nguồn lực tài chính để tối ưu hóa kế hoạch tuyển dụng nhân sự, nhằm thu hút và tiếp cận được số lượng ứng viên càng lớn càng tốt. Quản lý nguồn tuyển dụng Khi xây dựng kế hoạch tuyển dụng, các doanh nghiệp cũng nhắm đến việc tiếp cận các nguồn nhân lực chất lượng nhất.
Điều này tạo ra cơ sở để tiếp cận với một lượng lớn ứng viên có năng lực phù hợp với yêu cầu nhân sự của công ty. Hơn nữa, trong trường hợp thiếu nhân sự hoặc khi lên kế hoạch tuyển dụng dài hạn, các doanh nghiệp sẽ dễ dàng ứng phó và có sự tự chủ hơn trong việc tìm kiếm và tuyển dụng ứng viên thay thế. Xây dựng tuyển dụng nội bộ Các thành viên nội bộ của công ty cũng là một nguồn nhân lực chất lượng có thể bù đắp những thiếu hụt về nhân sự ở các vị trí trong doanh nghiệp. Bằng cách thiết lập một quy trình tuyển dụng chặt chẽ, bộ phận nhân sự có thể điều chỉnh lại tổ chức để giảm thiểu tình trạng dư thừa hoặc thiếu hụt nhân sự bằng cách di chuyển và chuyển đổi nhân viên đến các vị trí phù hợp.
Điều này giúp doanh nghiệp tiết kiệm nguồn nhân lực và tài liệu đang có sẵn trong công ty. Xây dựng thương hiệu tuyển dụng 16 Ngoài mục tiêu tìm kiếm ứng viên tốt nhất, việc tuyển dụng cũng giúp doanh nghiệp xây dựng danh tiếng chuyên nghiệp trên thị trường lao động và việc làm.