CHƯƠNG I: LÝ LUẬN CHUNG VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN NGUYÊN VẬT LIỆU TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT 1. Sự cần thiết tổ chức công tác kế toán nguyên vật liệu trong DN sản xuất 1. Vị trí của nguyên vật liệu trong doanh nghiệp sản xuất. Trong các doanh nghiệp sản xuất nguyên vật liệu là một bộ phận của hàng tồn kho thuộc tài sản lưu động của doanh nghiệp đồng thời là yếu tố không thể thiếu trong quá trình sản xuất sản phẩm.
Nguyên vật liệu có đặc điểm là bị tiêu hao toàn bộ và chuyển giá trị một lần vào chi phí sản xuất kinh doanh trong kỳ. Do vậy việc cung cấp NVL có đầy đủ, kịp thời cả về số lượng và chất lượng thì việc sản xuất sản phẩm mới được nhanh chóng và không bị gián đoạn, sản phẩm sản xuất ra mới đảm bảo về chất lượng và hình thức được như mong đợi. Như chúng ta đã biết trong nền kinh tế thị trường hiện nay chỉ các doanh nghiệp kinh doanh thực sự có lãi thì mới có thể tồn tại và phát triển. Vấn đề quan tâm hàng đầu của mọi doanh nghiệp sản xuất là phải nâng cao chất lượng và hạ giá thành sản xuất.
Muốn hạ giá thành sản xuất thì cần giảm mức chi phí vật liệu một cách hợp lý mà không làm ảnh hưởng đến chất lượng của sản phẩm, từ đó góp phần làm tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp. Từ đó ta thấy được rằng vật liệu có một ý nghĩa hết sức quan trọng. Nó không chỉ ảnh hưởng đến quá trình sản xuất mà còn ảnh hưởng không nhỏ tới kết quả kinh doanh của một doanh nghiệp. Đặc điểm, yêu cầu quản lý nguyên vật liệu trong doanh nghiệp sản xuất.
Với hầu hết các doanh nghiệp sản xuất muốn tiến hành sản xuất được thì tất yếu phải có nguyên vật liệu.Vì vậy NVL là yếu tố khách quan không Phan Thị Thu Hiền. Lớp: KT06- Khoá 1 Chuyên đề tốt nghiệp LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường Đại Học Công Nghiệp Hà Nội 5 Khoa kinh tế thể thiếu của mọi nền sản xuất xã hội. Tuy nhiên do trình độ sản xuất khác nhau nên phạm vi, mức độ, phương pháp quản lý nguyên vật liệu cũng khác nhau. Trong giai đoạn hiện nay nền sản xuất ngày càng mở rộng và phát triển trên cơ sở thỏa mãn nhu cầu vật chất và văn hóa của cộng đồng xã hội.
Việc sử dụng hợp lý có hiệu quả, tiết kiệm nguyên vật liệu ngày càng được coi trọng. Tổ chức tốt công tác hạch toán nguyên vật liệu là điều kiện quan trọng không thể thiếu được để quản lý vật liệu, thúc đẩy việc cung cấp kịp thời, đồng bộ vật liệu cho sản xuất, kiểm tra giám sát việc chấp hành các định mức dự trữ, tiêu hao vật liệu trong tất cả các khâu của quá trình sản xuất, góp phần giảm chi phí hạ giá thành sản phẩm, nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường. Hạch toán nguyên vật liệu là phải phản ánh kịp thời, chính xác số lượng, chất lượng và giá thành thực tế vật liệu thu mua nhập kho. Từ đó kiểm tra và giám sát được tình hình thực hiện các định mức tiêu hao, sử dụng vật liệu.
Xác định và phản ánh chính xác số lượng và giá trị vật liệu tồn kho, kiểm tra việc chấp hành các định mức dự trữ vật liệu, tổ chức bảo quản và thực hiện các thủ tục nhập kho, xuất kho phát hiện kịp thời mức độ, nguyên nhân thừa, thiếu, hư hỏng, mất phẩm chất NVL. Vai trò, nhiệm vụ của kế toán nguyên vật liệu trong DN sản xuất. Vai trò của kế toán nguyên vật liệu Bất kỳ doanh nghiệp nào hoạt động theo cơ chế thị trường đều hướng vào mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận và ngày càng nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh. Để đạt được mục đích này doanh nghiệp cần phải sử dụng nhiều biện pháp tổ chức quản lý.
Song một trong những biện pháp cơ bản được sử dụng tích cực hơn cả là không ngừng thực hiện tốt công tác kế toán nói chung và công tác kế toán NVL nói riêng. Như vậy kế toán nguyên vật liệu có một vai trò quan trọng trong công tác quản lý của doanh nghiệp nói chung và công tác kế toán nói riêng. Doanh nghiệp sử dụng công cụ quản lý này là để tránh Phan Thị Thu Hiền. Lớp: KT06- Khoá 1 Chuyên đề tốt nghiệp LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường Đại Học Công Nghiệp Hà Nội 6 Khoa kinh tế những lãng phí, gian lận, sai sót xảy ra trong quá trình sử dụng NVL để từ đó hạ được chi phí sản xuất, giảm giá thành sản phẩm và bình ổn được doanh thu.
Nhiệm vụ của kế toán nguyên vật liệu Phản ánh đầy đủ, kịp thời số hiện có và tình hình biến động của các loại vật tư cả về giá trị và hiện vật. Tính toán chính xác giá gốc (hoặc giá thực tế) của từng loại, từng thứ vật tư nhập, xuất, tồn kho. Đảm bảo cung cấp kịp thời các thông tin phục vụ cho yêu cầu quản lý vật tư của doanh nghiệp. Kiểm tra, giám sát tình hình thực hiện kế hoạch mua, dự trử và sử dụng từng loại vật liệu đáp ứng yêu cầu sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Những vấn đề chung về nguyên vật liệu. Khái niệm, đặc điểm của nguyên vật liệu Nguyên liệu, vật liệu trong doanh nghiệp là những đối tượng lao động mua ngoài hoặc tự chế biến dùng cho mục đích sản xuất, chế tạo sản phẩm hoặc dùng cho quản lý doanh nghiệp. Đặc điểm của nguyên vật liệu là chỉ tham gia vào một chu kỳ sản xuất kinh doanh nhất định và toàn bộ giá trị vật liệu được chuyển hóa một lần vào chi phí kinh doanh trong kỳ. Khi tham gia vào hoạt động sản xuất kinh doanh, vật liệu được hình thành từ nhiều nguồn khác nhau như: mua ngoài, tự sản xuất, nhận góp vốn liên doanh, vốn góp của các thành viên tham gia công ty…, trong đó chủ yếu là do doanh nghiệp mua ngoài.
Trong nền kinh tế quốc dân, bất kỳ doanh nghiệp sản xuất nào khi tiến hành sản xuất đều phải có đầy đủ ba yếu tố cơ bản là: tư liệu lao động, đối tượng lao động và sức lao động. Trong các yếu tố đó, vật liệu là đối tượng lao động - một yếu tố cơ Phan Thị Thu Hiền. Lớp: KT06- Khoá 1 Chuyên đề tốt nghiệp LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường Đại Học Công Nghiệp Hà Nội 7 Khoa kinh tế bản không thể thiếu được của quá trình sản xuất, là cơ sở sản xuất cấu thành nên thực thể của sản phẩm. Trong quá trình tham gia vào hoạt động sản xuất kinh doanh vật liệu chỉ tham gia vào một quá trình sản xuất, nó bị tiêu dùng hoàn toàn và chuyển dịch toàn bộ giá trị một lần vào chi phí sản xuất kinh doanh trong kỳ.
Trong các doanh nghiệp sản xuất thì nguyên vật liệu là tài sản dự trữ sản xuất thuộc tài sản lưu động. Nguyên vật liệu là một trong những yếu tố cơ bản của quá trình sản xuất kinh doanh, giá trị vật liệu tiêu hao cho quá trình sản xuất kinh doanh tạo nên giá trị sản phẩm dịch vụ và tỷ trọng của chúng trong đó giá trị sản phẩm dịch vụ tùy thuộc vào loại hình doanh nghiệp. Thông thường đối với các doanh nghiệp sản xuất thì giá trị vật liệu chiếm tỷ trọng lớn và chủ yếu trong giá trị sản phẩm. Mặt khác trong các doanh nghiệp sản xuất, chi phí về vật liệu thường xuyên chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm.
Nên quá trình sản xuất tạo ra sản phẩm, vật liệu chỉ tham gia vào một chu kỳ sản xuất và khi tham gia vào quá trình sản xuất nguyên vật liệu bị tiêu dùng hoàn toàn và thay đổi hình thái vật chất ban đầu hình thành nên thực thể của sản phẩm hay giá trị nguyên vật liệu bị chuyển dịch toàn bộ một lần vào giá trị sản phẩm mới tạo ra. Nói tóm lại nguyên vật liệu giữ một vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng đối với doanh nghiệp sản xuất. Phân Loại Nguyên vật liệu Do doanh nghiệp sử dụng rất nhiều loại nguyên vật liệu khác nhau nên để thuận tiện cho việc quản lý và hạch toán, cần thiết phải phân loại nguyên vật liệu. Phân loại nguyên vật liệu là việc sắp xếp các loại vật tư thành các nhóm, từng loại và từng thứ vật tư theo những tiêu thức nhất định phục vụ cho yêu cầu quản lý.
Phan Thị Thu Hiền. Lớp: KT06- Khoá 1 Chuyên đề tốt nghiệp LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường Đại Học Công Nghiệp Hà Nội 8 Khoa kinh tế Có rất nhiều tiêu thức để phân loại vật liệu như theo nguồn hình thành, theo mục đích sử dụng, theo vai trò, tác dụng… Trong thực tế, tiêu thức thông dụng nhất để phân loại nguyên vật liệu là theo vai trò, tác dụng vật liệu (Theo nội dung kinh tế). Theo cách này vật liệu được phân chia thành các loại sau: - Nguyên liệu, vật liệu chính: Đặc điểm chủ yếu của nguyên liệu, vật liệu chính là khi tham gia vào quá trình sản xuất kinh doanh sẽ cấu thành nên thực thể sản phẩm. Toàn bộ giá trị của nguyên vật liệu được chuyển vào giá trị của sản phẩm mới.
- Vật liệu phụ: Là các loại vật liệu được sử dụng trong sản xuất để làm tăng chất lượng sản phẩm, hoàn chỉnh sản phẩm hoặc phục vụ cho công việc quản lý sản xuất, bao gói sản phẩm… Các loại vật liệu này không cấu thành nên thực thể của sản phẩm. - Nhiên liệu: Là những vật liệu phụ có tác dụng cung cấp nhiệt lượng trong quá trình sản xuất kinh doanh, phục vụ cho công nghệ sản xuất. phương tiện vận tải công tác quản lý… Nhiên liệu có thể tồn tại dưới dạng thể lỏng, thể rắn hay thể khí. - Phụ tùng thay thế: Là những vật tư dùng để thay thế, sữa chữa máy móc, thiết bị, phương tiện vận tải công cụ, dụng cụ… - Vật liệu và thiết bị xây dựng cơ bản: Là những vật tư được sử dụng cho công việc xây dựng cơ bản.
- Vật liệu khác: Là các loại vật liệu không được xếp vào các loại vật liệu trên. Tùy thuộc vào yêu cầu quản lý và kế toán chi tiết của từng doanh nghiệp mà trong từng loại vật liệu nêu trên lại được DN chia thành từng nhóm, từng thứ một cách chi tiết hơn. Đánh giá Nguyên vật liệu. Tính giá vật liệu là một vấn đề quan trọng trong việc tổ chức hạch toán NVL.
Theo quy định chung của chuẩn mực kế toán Việt Nam số 02 “Hàng tồn kho” hàng tồn kho của doanh nghiệp được đánh giá theo giá gốc (giá vốn Phan Thị Thu Hiền.